Skip to main content

Full text of "Syntagma ton theion kai hieron kanonon ton te hagion kai paneuphemon apostolon, kai ton hieron oikoumenikon kai topikon synodon, kai ton kata meros hagion pateron"

See other formats


ΗΑΠνΑΡΟ ίΑνν ϋΒΗΑΒΥ 




3 2044 097 728 885 



;;:Γ;*··.'::· ·.·· ;" : 'ν:.:".··:- :'·■■·■:·.: ·■ ■:· 



8Η8ΐΐρ 



3λ. 0<ιΧ.| ίλ? 




Οοο$Ιε 




ΣΥΝΤΑΓΜΑ 

ΤΩΝ ΘΕΙΟΝ 

ΚΑΙ ΙΕΡΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ Π Γ 

ΤΩΝΤΕ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΝΕΥΦΗΜΩΝ 
ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ, 
ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΩΝ . 
2 Τ IV Ο Δ β Ν, 
ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΜΕΡΟΣ ΑΓΙΩΝ 
ΠΑΤΕΡΩΝ 

ΕΚ 4 Ο ΘΕΝ, 

Σύκ κΛύπαις ΜΛαις ϊήτ έχχΛησιααταφτ χαχάσναβίΤ 

διιχούσανς ίιαχάζεσ^ ' 

ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΞΗΓΗΤΩΝ, 

Κάί 9ιαφόγ<*γ άναγτωσμάτωτ, 
τ η ο 

Γ Α ΡΑΛΛΗ Μ. 

'γχρισει της * Αγίας χαΐ Μδγά^Ιης ζοϋ- Χρκτζοϋ ΈκκΛησΙας^ 
Καϊ τής Ιεράς Συνόδου της ΈκκΛησΙας ζής *ΕΑΛάίος. ^ 

ΤΟΜΟΣ ΔΕΪΤΕΡΟΣ. 



ΑΘΗΝΗΣΙΝ, 

ΕΚ ΤΗ2 ΤΥΠ0ΓΡΑΦΙΑ2 Γ. ΧΑΡΤΟΦΥΑΑΚΟΣ. 

' V Γ. ~, 

ι ν' 

κ_Αΐ- 



Οοο$Ιε 



01 ΘΕΙΟΙ ΚΑΙ ΙΕΡΟΙ 

ΚΑΝΟΝΕΣ 

ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΝΕ ΥΦΗΜΩΝ 

ΑΠΟΪΤΟΑβΙΥ) 

ΤΩΝ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ, ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΤΠΟΛΕΙ, ΕΝ ΕΦΕΣΩ, 
ΕΝ ΧΑΛΚΗΔΟΝΙ, ΕΝ ΤΩ ΤΡΟΤΛΛ$ ΤΟΤ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ 
ΠΑΛΑΤΙΟΤ, ΕΝ "ΝΙΚΑΙΑ ΤΟ Β'. 

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΏΝ 

ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΤΠΟΛΕΙ, ΤΗΣ ΤΕ ΕΝ Ίί) 
ΝΑ(Ϊ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΚΑΙ ΛΕΎΤΕΡΑ Σ, 
ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΝ ΤΩ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ, ΓΕΝΟΜΕΝΩΝ ΙΕΡΩΝ 
ΣΥΝΟΔΩΝ, 

Μετά τ>)ς έξηγήσεως 

ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΖΩΝΑΡΑ, ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΒΑΑ- 
ΣΑΜΩΝΟΣ ΚΑΙ ΑΑΕ3Ι0Υ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΗΝΟΥ, 

Και πίναχος άναλυτιχοΟ άπάντων των έν τω δευτέρω 
τόμψ χανόνων, μετά τ!]ς συμφωνίας αύτών. 

ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. 



ΑΘΗΝΗΣΙΝ, 

ΕΚ ΤΗΣ ΤΪΠΟΓΡΑΦΙΑΣ Γ. ΧΑΡΤΟΦΪΑΑΚΟΣ. 
18 52. 



Δια*. 246. 



2&· 

ΒΑ2ΙΛΕΙΘΝ ΤΗ2 ΕΑΑΑΔ02. 



Μ ΙΕΡΑ ΣΤΝΟΑΟΣ ΤΟΤ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. 
Π 9 ός τότ Κύριοτ Γεώργιο- Α. 'ΡάΜηκ. 

Πέμπει προς ύμ3ς ή Σύνοδος έμπεριχλβισμένως ένταΰθα ίδιαί- 
τερον αύτης Ιγγραφον, δ*Γ οδ έγχρίνει χαΐ αύτη χατά την άπο 
4 4 του ενεστώτας ρινός αΓττισίν σας την τύπωσιν τοΰ χατά 
Βευερέγιον Συνοδιχοΰ. 

Κα'ι ταΰτα χατ' έγχρισιν. 

ί» ΑΜνακ, τ*» 15 Χιφλίβυ 1852. 

6 Αθηνών ΟΛοχρίδος ό Καλαβρύτων 

+ ΝΕΟΦΥΤΟ Σ. + ΑΓΛβΑΓΤΈΛΟΣ. ·}· ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ. 
"^Ρ 04 > 0 Γραμματεύς 

' Τ · Σ ) Αρχιμανδρ. Μ. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. 



«46. 



ΗΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. 

ΤφΚορΙω Γ.Λ.'ΡάΑίτ,, Προέίρψ τοΰ Αρείου Πάγου, *γΛ. 

ΑνενεχΟέντος ή{Λν διά τ* άπό \\ τοΰ λήγοντος «δη μηνός 
Απριλίου άναφορδς ύμών, δτι έπιβάλλεσβε τύποις έχδοΰναι το 
τοΰ Βευερεγίου Συνοδιχόν, συμπληρούμενόν τε χαΐ διορβούμενον 
«χ τδν διαφόρων αναγνωσμάτων του καρ' ύμϊν άντιγράφου τοΰ 
«?χ«ίου κώδηχος, τ0 ΰ έν ^ ΒιβλιοΘ^χη της μητροπόλεως 
Τραπεζοΰντος σωζόμενου, χαΐ περιέχοντος το ύπο τοΰ σοφό- 
τατου Πατριάρχου Φωτίου φιλοπονηθέν Σύνταγμα τδν Ιερδν 
*«νύνων, χαί τόν Νομοχάνονα του αύτοϋ, έτι δέ χαΐ τάς Οπό 
•«οδώρου τοΰ Βαλσαμώνος έξηγϊίσεις αύτδν, χαί τήν είς τους 
«ρους χανύνας έρμηνείαν Ιωάννου τοΰ Ζωναρ*· έπΐ τούτοις δέ 
*?οσδ«να« χ$ Γδύσει τΛύτ ^ χβ1 τ6 ^ 20νταγ(ωί 



Ματθαίου τοΰ Βλαστάρεως, χαΐ τάς έν τη συλλογή του ΑεΟγ- 
κλαβίου Πατριαρχικά; και Αύτοκρατορικάς διατάζεις, τάς πρ6ς 
τήν Ιχκλησιαστικήν κατάστασιν άφορώσας, μετά χαί προχείρου 
λεξικοΰ των έν απάσνι τη, βίβλω δυσνόητων δρων, καΐ πίνακος 
αναλυτικού τών έμπεριεχομένων, χαΐ έζαιτεΚσΟε τήν πρός τούτο 
Ιγκρισιν καί συν δρομήν τϊ,ς Συνόδου· 

6 Σύνοδος, άπιδουσα εις τε τό ευσεβές φρόνημα και τόν θεο- 
φιλή ζήλον υμώντε χαί του συνεργαζομένου ύμίν εις τήν ίκδο- 
σιν διασήμου νομικού Κυρίου Μιχαήλ Ποτλή, ούχ ήττον, ή εις 
τάς βαθείας έπιστημονικάς γνώσεις υμών έν τοΙς νόμοις, χαί 
έπΐ ταύτα πεποιθυΐα, δτι, διά της υμετέρας ευσεβούς φιλοπονίας, 
ίξει πρόχειρον, ανελλιπή τε καί άπαραχάραχτον τήν συλλογήν 
τών ιερών κανόνων Αποστολικών τε και Συνοδικών, μετά της 
έπιστίμου αύτών έρμηνείας, ό της όρθοδόζου ήμών Εκκλησίας Ιερός 
κλήρος, καί πας τις τών βουλομένων είδέναι σαφώς τήν τής 
όρθοδόζου έκκλησίαςδιακόσμησίντε καΐ πνευματική διοίκησιν, 
τήν κατά τήν παράδοσιν τών Πατέρων ένεργουμένην, ού μόνον 
ΈγχρΙηι φΜοσατ, έχιδοχψάζουσα χαύτψ ένχεΜς, αλλά 
καΐ εύλογίαις Ομάς καταστέφουσα, εύχεται υμϊν τήν παρά Θεου 
' άντίληψιν, δπως είς τ4 έφετόν πέρας άγάγητε τό ίργον τοΰτο. 
Διά γάρ τήν σπάνιν καί τδ δυσπόριστον τών τοιούτων συλλο- 
γών, άναγκαΤον δντως τυγχάνει τ4 έπιχείρημα υμών, καΐ π&σι 
μεν, ώς είρηται, τοις εύσεβέσιν, έζαιρέτως δε τω Ιερω κ*ήρω, 
δπως ϊχ ? $>αδίω; είδέναι, «Πώς δεΤ έν οίκω Θεου άναστρέφεσθαι, 
ητις έστίν έκκλησία Θεου ζώντος, στύλος καΐ έδραίωμα τ* 
αληθείας ν. 

ή χάρις του Κυρίου ήμών ίησου Χρίστου είη με θ' δμών, δδη- 
γουσάτε καΐ έπιρρωνύουσα υμδς είς τδ του Ιργου ακριβές καΐ 
άναμάρτητον πέρας· 

έν Αθήναις, τήν 25 Απριλίου 4 852. 
6 Αθηνών 6 Αοκρίδος 0 Καλαβρύτων. 

+ ΝΕΟΦΤΤΟΣ. + ΑΓΑΘΑ ΓΓΕΑΟΣ. + ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ. 
Πρόεδρος 0 Γραμματεύς, 

(Γ. Σ.) Αρχιμανδρ. ΜΙΣΑΗΑ ΑΠΟΣΤΟΑΙΑΒΣ. 



Π I IV Α Ε 



Τών έν τώ Δευτέρω Το'μω τοΟ Συντάγματος τών θείων 
καί Ιερών Κανόνων περιεχομένων. 



Κανόνες τών άγίων και πανευφημων Αποστό- 
λων. Σβλ. 4 
> Τής έν Νικαία πρώτης οικουμενικής 

συνόδου. » 4 4 3 

9 Τής Ιν Κωνσταντινουπόλει δευτέρας οι- 
κουμενικής συνόδου. » 4 65 
» Τής έν έφέσω τρίτης οικουμενικής συ- 
νόδου. β 4 92 
ΕΠΙΣΤΟΛΗ τής τρίτης οικουμενικής συνόδου πρός 
τήν έν Παμφυλία βύαγή σύνοδον περί 
Ευσταθίου, του γενομένου αυτών μητρο- 
πολίτου. » 206 
ΚΑΝΟΝΕΣ τής έν Χαλκηδόνι τετάρτης οίκουμενι- 

» κής συνόδου. » 24 6 

ΠΕΡΙ ΤΗΣ πέμπτης οίκουμενικής συνόδου· » 293 

ΠΕΡΙ ΤΗΣ έκτης οίκουμενικής συνόδου. » 293 

ΠΕΡΙ ΤΗΣ λεγομένης ς 1 · οίκουμενικής συνόδου. » 294 

ΚΑΝΟΝΕΣ Τής έν τω Τρούλλω του βασιλικού πα- 
λατιού έκτης οίκουμενικής συνόδου. » 295 
» Τής έν Νικαία το β'. έβδόμης οικου- 
μενικής συνόδου. » 555 
» Τής έν Κώνς-αντινουπόλει έν τω ναοί των 

άγίων Απος-όλων α'. καί Β*, συνόδου. » 647 
» Τής έν τφ περιωνυμω ναφ τής άγίας 

Σοφίας συς·άσης συνόδου. » 705 

ΠΙΝΑΞ αναλυτικός άπάντων τών έν τφ δευτέρω 
τόμω περιεχομένων κανόνων, |ατά τής 
συμφωνίας αύτών. » 743 



Οοο§1 



Πδν άντίτυπον μή φέρον την ί&όχεφον υΛογραφήν μου 
θεωρεΐτακ κλεψίτυπον, και καταδώχβται χατά τόν νήιον. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 

ΤΩΝ 

ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΝΣΕΠΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ (1). 



Κανών Α'. 

ΕπίΣΚΟΠΟΣ χεφοτονείσθω υπό έπισκοπων δύο ή τριών. 

ΕΣΗΓΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΚΑΙ ΘΕΙΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ 

των τε άγΙων χαί σεπτών ΆποστόΛων^ χαι τών ιερών 
οίχουμενιχών συνόδων, αΛΛά μην χαί των τοπικών ήτοι 
μεριχών 9 χαί των λοιπών άγιων πατέρων , πονηθεϊσα 
Ίωάνντ} μοναχψ τφ Ζωναρά^ τω γεγονότι μεγίΛω Αρονγ* 
γαρίω της ΒίγΑης, χαί πρωτοασηχρήτις (2). 

ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ ΖΩΝΑΡΑ. 0 ^λωσις των λόγων'σου φωτιει 
χαί συνετιει νηπίους, πρός τον Θεόν φησιν 6 προφήτης καΐ θεο- 
πάτωρ Δαβίδ* λόγους δέ του Θεοϋ εΐκότως αν τις καΐ τά των 
θείων Αποστόλων χαί πατέρων λογίσαιτο διατάγματα· έπεί τ£5 
θε£ω πνεύματι ένηχούμενοι έκεΐνοι ταυτί διετάζαντο. Εϊτις 
ουν ποιησαιτο τήν τών Ιερών κανόνων σαφ^νειαν, χαί τον τοί- 
των νουν άναπτύξας δηλώσειε, φωτιεΐ τους δι' άπλότητα καΐ 
άπλαστίαν ηθών νηπιάζοντας, και πεφυκότας του βάθους 
έξικνεϊσθαι τών κανόνων τών Ιερών. Διά ταΰτά |χοι Ιγχειρητίον 
τφ £ργω, ώς είς ώφελειαν Ισως έσορνω πολλοίς· καΐ ώς δόνα- 
μις έκάστ/ι διαταγή τών Ιερών Αποστόλων, καΐ σεπτών πα- 
τέρων, (Λ5λλον (ΐέν τοι, ώς άν δο£η θεός, Ιδιάζουσαν ποιητέον 
καΐ συντετρι^ενην έξτίγησιν (χτί τις δέμου καταγνοίη προπί- 

(1) Βρ— >τών ά<γίων Αββ€τολω¥. Βιυιρ. — (2) $ ίπιγραφι^ α5τη ού χιΐται *«ρ« 
Βιυιρ. άν«-ρνΐΜχο|ώηα |ΐονον <ν τοις *ρολιγορϋ*οις «ύτου* ιύρυτ« Λ «λγ* τά* 
*αροδ«*> τάζιν ι* Χ. Τρ. και Κ. 

(ΤΟΜ. Β'.) ι 



2 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τειαν ού γαρ άφ' έαυτου τω πονη|/.ατι έγχειρώ, άλλα παρα- 
κληθείς υπέκυψα, καΐ τω πόνω δέδωκα έμαυτόν, ινα (ΐίΐ δι' 
άνηκοίαν κατακριβώ (4). 

2?^· τόν Κανόνα ά. 

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΖΩΝΑΡΑ. Νυν [χΐν χειροτονία καλείται η τη; 
καθιερώσεως του ίερασθαι λαχόντος τελεσιουργία των ευχών, 
καΐ του άγίου πνεύματος *ή* (2) έπίκλησις, από τοΰ τόν αρ- 
χιερέα τείνείν τήν χείρα εύλογούντα τόν χειροτονούμενον πάλαι 

καΐ αύτ*ί| Ά ψήφος χειροτονία ωνόμαστο. Οτε γαρ τοΤς των 
πόλεων πληδεσιν έξην έκλέγεσδαι τους αρχιερείς, συνηεσαν τά 
πλ^θη, και οί [/1ν τόνδε νιροϋντο, οί δε τόνδε. Ινα ουν ί των 
πλειόνων κρατοίη ψήφος, λέγεται τείνειν τάς χείρας τούς Ήΐν 
έπιλογήν (3) ποιουμένους, καΐ διά τούτων άριθμι.ε'ισθαι τούς 
εκαστον ψηφιζομένους, καΐ τόν παρά των πλειόνων αίρούμενον 
είς τήν άρχιερωσύνην προκρίνεσθαι· κάντευθεν έξεληφθη της 
χειροτονίας τδ ονθ(χα. Τούτω δέ καΐ οι τών συνόδων πατέρες 
ούτως ευρίσκονται χρησάμ,ενοι, καΐ τήν ψηφον χειροτονίαν κα- 
λέσαντες. 0 γάρ έν Λαοδικεία σύνοδος έν πέρ,πτω κανόνι φηοΊ 
δείν τάς χειροτονίας έπι παρουσία άκροίψένων γίνεσθαι· χει- 
ροτονίας δε τάς ψήφους ώνό|/.ασαν· έν γάρ τη τελεσιουργία του 
άρχιερέως μάλλον Ιθος πολλούς συνέρχεσθαι· έν δε ταις ψνί- 
φοις, διά τό είσάγεσθαί τινα αίτιά(/.ατα κατά τών ψηφιζομ,ένων 
ανδρών, άπηγόρευται τό παρεΐναί τινας, και άκροασθαι τούτων. 
Χειροτονεΐσθαι δ& ούτος (4) ό κανών διατάττεται έπίσκοπον 
*καΙ* (5) παρά δύο έπισκόπων ψηφίζεσθαι δε έπίσκοπον ό 
τέταρτος κανών της πρώτης συνόδου όρίζει 7 παρά πάντων τών 
της έπαρχίας έπισκόπων, η τέως τριών, έγγράφως καΐ τών λοι- 
πών συναινουντων. 



(I) Το ιιροοΐ(αον τούτο ού χατιχώριαιν 6 Βιυιρτίγιος ΙνταΟβα, άλλα £ϊΐ|Αθβ*ιιύιι 
αΟτο Ιν τρ προιισαγωγι*ρ αύτοΰ ίχβίαιι. Το χ«6' η^άς, ά» χαΐ άναφ·ρομ4νον 
&ίως ιίς τον οί. άποστολιχον χανονα, Ιχρίναμιν ίιον μ.^ χωρίσαι αύτο άπο τις 
$Χ*ς Ιρμηνιίας τοδ Ζωναρά, ίς ίστι τροιτον τινά * χιφαλιί. — (2) Χ. Τρ· — ούχ 
•βριίται καρά Βιυιρ. — (3) τους τον ίιτίλογον *οιου|Λνονς Κ. — (4) Χ. Τρ. — 
*ύτ»>ς Βιυιρ. _ (|) χ. τ^. ί . — 6 και ούχ ·$ρϊ|τ«ι παρά Βιυιρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 3 
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΙΣ ΤΟΤΣ ΑΎΤΟΎΣ ΚΑΝΟΝΑΣ 



τών άγιων χαϊ σεπτών Αποστόλων, χαϊ εις τάς μετέπειτα 
οιχουμενιχάζ συνόδους των αγίων πάτερων, πονηθεϊσα 
παρά Θεοδώρου διαχόνου τήζ του θεοϋ Μεγάλης ΈχχΑι\- 
σίας, νομοφύ-Ιαχος^ χαρτοφύΛαχος, χαϊ πρώτου των ΒΛα- 
χερνών, του ΒαΛσαμώνος (4). 

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΒΑΑΣΑΜΩΝΟΣ. 0 άποστολικός ούτος κανών 
περί χειροτονίας διαλέγεται της παρά άρχιβρέως τελου|*ένης έπ' 
έκκλησίας, καθώς καΐ ό μέγας Παυλός φησι, χείρας ταχέως 
μηδενΐ έπιτι'θει, μηδέ κοινώνει άλλοτρίαις άααρτίαις, ού μήν 
περί ψήφου, καθώς τίνες είπον άκολουθησαντες τοις άγράφως λε- 
γομένοις, διά τ^ν των χειρών έκτασίν, τϋν γενομένην ότε παρά 
του πλήθους τών πόλεων αί ψ/,φοι τών αρχιερέων έγίνοντο* κάν 
γάρ ή έν Λαοδικεία σύνοδος έν έ. κανόνι <ρησΙ μή δει ν τάς χει* 
ροτονίας παρουσία(2 ) άκροωμένων γίνεσθαι, κάκ τούτου τίνες υπέ- 
λαβον καΐ τόν κανόνα τούτον περί ψτίφου διαλέγεσθαι, άλλ* 
έμοί ϊοκεΤ μή καλώς τούτους λέγειν, δτι καΐ ή έπ' έκκλησίας 
χειροτονία δια μυστικών ευχών τελείται, κάν ένώπιον πολλών 
γίνηται. λλλως τε του δ'. κανόνος της έν Νικαία ά. άγίας συ- 
νόδου διοριζομένου τίιν του επισκόπου ψήφον γίνεσθαι παρά 
πάντων τών της έπαρχίας έπισκόπων $ τέως τριών, εγγράφως 
χαϊ τών λοιπών συναινούντων, απορώ πώς είπόν τίνες τον κα- 
νόνα τούτον νοεΐσθαι περι ψτίφου άρχιερέως, λέγοντα υπό έπι- 
σκόπων δύο $ τριών χειροτονεΐσθαι έπίσκοπον. 

ΑΡΙΣΤϋΝΟΤ. Αύο ·?| τρεΊς έπίσκοποι χειροτονοΰσιν έπίσκοπον. 

Τρείς δε έξάπαντος όφείλουσι ψηφίζεσθαι έπίσκοπον, καΐ μή 
ηττονες τούτων, ειπερ δυσχερές έστι πάντας τούς έπαρχιώτας 
έπισκόπους έπΐ τ6 αυτό συναχθηνατ καΐ ζτήτει κανόνα τέταρτον 
της έν Νικαία συνόδου, καΐ ιγ'. της έν Καρθαγένη, καΐ ιθ'. της 
έν Αντιοχείφ. 



(1) ά ί*ΐ7ραφγι αδτη ού κιιται *·ρά Βιυιρ. άλλ'ί* Χ. Τρ. — (ί) Χ.'Τρ. — « 
ίν «αρβυσία Β*υιρ. 

4* 



4 ΚΑΝΟΝΕΣ 
Κανών Β'. 

Πρεσβύτερος υπό ένός έπισκόπου χειροτονείσθω, και 
διάκονος, και οί λοιποί κληρικοί. 

ΖΩΝΑΡ. ΚαΙ τήν έπιλογήν, καΐ τήν χειροτονίαν των πρε- 
σβυτέρων καΐ διακένων τω έπισκόπω άνατίθησιν 6 κανών, ω 
ύποκείσθαι [/.έλλουσιν οί χειροτονούμενοι. 

Β Α ΑΣ. ΚαΙ ούτος 6 κανών περί χειροτονίας ακολούθως νθ(λθ- 
θετδν παρίστησι και τον προ αύτου κανόνα έκλα^βάνεσβαι περί 
επισκόπων χειροτονίας, ού περί ψ^φου αυτών. Ούδε γαρ ψηφί- 
ζεσθαι πρότερον πρεσβύτερον, % διάκονον, ή έτερον κληρικόν, 
έδιδάχθηρν (ΐ), καΐ ουτω χειροτόνεϊσθαι αυτόν. 

ΑΡΙΣΤ. Είς επίσκοπος χειροτονεί πρεσβύτερον καΐ διάκονον. 
Ιαφτίς. 

Κανών Γ. 

Είτις έπίσκοπος, η πρεσβύτερος, παρά την τοΟ κυρίου 
διάταξιν τήν έπί τϊ) θυσία, προσενέγκη Ιτερά τινα έπΐ τό (2) 
θυσκχστήριον, η μέλι, η γάλα, ή άντί οΓνου σίκερα έπιτη- 
δ&τά (3), ή ίρνεις, ή ζώάτινα, η όσπρια, παρά τήν διάτα- 
ξιν (4), καθαιρείσθω· πλην νέων χβρων, ή σταφυλές, τώ 
καφφ τω δέοντι. Μή έξόν δέ έστω προσάγεσθαί τι έτε- 
ρον πρός τό θυσιαστηριον, ή Ιλαιον εις τήν λυχνίαν, και 
θυμίαμα τω καιρώ τ^ς άγίας προσφοράς (5). 

ΖΩΝΑΡ. 0 κύριος παραδιδούς τοις μαθηταίς αύτου τήν έπΐ 
τ$ άναιμάκτω θυσίαε τελετών, άρτω καΐ οϊνω ταύτην τελεΐν πα- 
ραδέδωκε. Διό καΐ οί Απόστολοι έτερον τι πρός θυσίαν προ- 
σάγεσθαί άπηγόρευσαν· καΐ αντί οίνου δε, έτερω *εΙο > ει*(6) πο*- 

(1) Χ. Τρ. — 3 λάχονον, άνιλ£αχΟν)|Μν, $ Ιτιρον χλνριχον, Βιυιρ. — (2) τ* 
του θιοδ θυσιαστηριον λρ$. — (I) % τινα ίπιηιΐιοτά. λρδ. — (4) ώς τταρα τίιν 
ίιάταξιν κυρίου ποιών Βρ. —(5) τϋς Οιίας αναφοράς λρ&. — (6) I, Τρ. «— Ιτίρ^ 
μ^«η Βινιρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



5 



ματος κεχρησθαι έκώλυσαν, οίον σίκερα. Σίκερα δέ έστι πάν τό 
άνευ οίνου μέθην έμποιουν, οΐά είσιν ά έπιτηδεύουσιν άνθρωποι, 
ώς ή λεγομένη χουμέλη, και ίσα όμοίως σκευάζονται. Σταφυλάς 
δέ άρτι γενόμενος πεπείρους, και νέα χίδρα, ητοι άρτιφανη καΐ 
πρός βρώσιν ηδη καθεστηκότα όσπρια, (τοΰτο γάρ δηλουται 
δια του είπεΐν, τω καιρώ τω δεοντι) προσάγεσθαι συνεχώρησαν· 
πλήν ούχ ώς θυσίαν (<) ταύτα προσφέρεσθαι, άλλ' ώς άπαρχάς 
τών ωρίμων καρπών. Συγκεχώρηται δϊ προσάγεσθαι καΐ έλαιον, 
δστε φως δια τούτου άνάπτεσθαι τω άληθινώ φωτΐ, καΐ θυμία- 
μα τω καιρώ τΐίς άγίας προσφοράς. Ανάγνωθι της έν Τρούλλω 
συνόδου κανόνας κΐ(. λβ'. νζ'. 

ΒΑΛΣ. Τάς έκ του παλαιού νόμου γινομένας έπΐ του Ιεροΰ 
θυσίας δΓ αίματος καΐ ζώων σφαγής άπαγορεύσαντες (8) οί 
θεΐοι Απόστολοι, τ^ν υπό του Κυρίου παραδοθεισαν άναίμακτον 
θυσίαν έκέλευσαν γίνεσθαι, και τόν παρά ταύτα ποιουντα Ιερέ* 
καθαιρεΐσθαι διωρίσαντο. Σίκερα . δέ έστι πάν τό άνευ οίνου 
μέθην έμποιοδν. Ακουα*» δΐ του κανόνος λέγοντος πλ^ν νέων 
χίδρων, ήγουν οσπρίων, νομίης συγκεχωρησθαι τί>ν διά 
τούτων θυσίαν· καΐ τοΰτο γάρ άπηγόρευται· αλλά λέγε προσ- 
φέρεσθαι ταύτα τω Ιερεϊ ώς άπαρχάς τών έτησίων καρπών, καΐ 
ίνα λαμβάνοντες αυτά από τών χειρών του Ιερέως μετ εύ- 
λογίας εύχαριστίαν τώ θεώ άναπέμπωμεν, τω οίκονομουντι (3) 
τά πρός ζωάρκειαν καΐ θεραπείαν ημών διά γάρ τούτο, ώς Ιοι- 
κε, καΐ σταφυλάς τω Πατριάρχη προσφέρουσιν έν τω θυσιαστή· 
ρίω του θείου ναου τών Βλαχερνών, μετά τήν Ιεροτελεστίαν κατά 
τίϊν έορτήν τϋς κοιμήσεως της ύπεραγίας Θεοτόκου, ίγώ δΐ 
είδον καθαιρεθέντα καΐ της ήγουμενίας έκβληθέντα τινά προε- 
στών* τ% σεβάσμιας μονής της Χώρας, διά τό τυρούς καΐ κρέα 
έν τΒ θυσιαστηρίω είσαγαγεΐν από συμβουλής άνθρωπου κά- 
κου, πλαντίσαντος αυτόν, καΐ είπόντος έκ του τοιούτου τρό- 
που (4)'πολλών ά^ωστημάτων θεραπείαν γενέσθαι. Θυμίαμα 
δΐ καΐ ίλαιον χάριν θυσίας ου προσάγεται, άλλ' εις φωταγω- 

(0 Χ Τρ.— 6υσί«{ Βιυιρ. — (2) άπβγοριύοντις Χ. Τρ. — (3) Χ. Τρ. — οί*ο- 
*ψίινη% Βιυιρ. έ. — (4) Χ. Τρ. — Ικ τούτου τον τρόπου Βιυβρ. 



6 ΚΑΝΟΝΕΣ 

γ£αν του ναού, και εύχαριστίαν του αληθινού φωτός καΐ θεου. 
λνάγνωθι τίς ς*'. συνόδου κανόνας κτί. καΐ λβ'. 

λΡΙΣΤ. Ιερεύς, 6 γάλα, η μέλι, $ σίκερα, $ ζώα, $ ίσπρια 
τώ θυσιαστηρίω προσάγων, πλίΐν νέων χώρων, και σταφυλής, 
καΐ Ιλαίου, και θυμιάματος, καθαιρείσθω. 

Τδ προσάγειν τω θυσιαστηρίω τα απαριθμημένα, το μεν ώς 
έλληνικδν, τό δε ώς Ιουδαϊκδν άπηγόρευται· άπαρχάς δέ των 
νέων καρπών, ητοι όσπριων, καΐ σταφυλής, προσφέρειν κατά 
τδν της γεωργίας καιρδν, είς εύχαριστίαν του δόντος Θεοΰ, έπι- 
τέτραπται. 

Κανών Δ 1 . 

Ή άλλη πασα όπώρα εις οίκον άποστελλέσθω, απαρ- 
χή τφ έπισκόπω και τοις πρεσβυτέροις, άλλα μή πρός 
τό θυσιαστήριον. Δί|λον δέ ώς ό επίσκοπος και οί πρε- 
σβύτεροι έπιμερίσουσι ( I ) τοις διακόνοις, και τοις λοιποΐς 
κληρικοί;. 

ΖΩΝΑΡ. Τάς όπώρας ουκ είς τδ θυσιαστ>ίριον δει προσά- 
γεσθαι, άλλα τδν βουλόμενον άηαρχάς έζ αυτών προσαγάγει 
τω θεφ είς εύχαριστίαν, τω έπισκόπω ταύτας προσφέρειν και 
τοις πρεσβυτέροις' κάκείνους δεχομένους ταύτας μή είς οίκείαν 
μόνην έχειν άπόλαυσιν, άλλα και τω κλ?ίρω διανέμειν παντί. 

ΒΑΛΣ. Σημείωσα* καΐ άπδ τούτου του κανόνος, δτι έν τω 
νοώ μόνα όσπρια καΐ σταφυλαΐ ώς άπαρχαΐ τω έπισκόπω προ- 
σάγονται· αϊ όπώραι δέ καΐ τα λοιπά άποστέλλονται τω έπι- 
σκόπω χάριν του δι* αύτοΰ άξίαν τω Θεώ εύχαριστίαν δοθηναι. 
όπως δε καΐ τά έπΐ ταις μν>5μαις τών άγίων καΐ τών κατοιχο- 
μένων προσφερόμενα, και κανίσκια λεγόμενα, δια πολυειδών όπω- 
ρών κοσμούμενα τω θυσιαστηρίω προσφέρονται, μάθηση άπδ του 
είς τους κεκοιμημένους λόγου του μεγάλου Αθανασίου. Συ δέ 

(1) Π*$. — ίιαριιρίζίυβι Χ. Τρ — Ι*»|Α·ριοδ<π Σ. *Ρ. — ίπιαιρίζοναι 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



7 



είπε, οτι καΐ άπδ του παρόντος κανόνος αναγκάζονται οΐ έπί- 
σκοποι παρηγορείν (1) τους κληρικούς αυτών άπο τών εΐσό- 
δων των έκκλησιών. 

ΑΡΙΣΤ. Αι όπώραι οίκοι πεμπέσθωσαν, &ς οί πρώτοι τοις 
έξης διανέμοιεν. 

λνευ σταφυλής, τάς άπαρχάς τών άλλων όπωρών ού τω 
θυσιαστηρίω προσφέρειν δει, άλλ' οϊκοι στέλλεσθαι τώ έπισκόπω 
καΐ το"ΐς πρεσβυτέροις, έπΐ τω διανείμασθαι ταΰτα τοΤς διακό- 
νοις καΐ τοις λοιποϊς κληρικοΊς· ή γαρ σταφυλή έν τίί έκκλησία 
προσαχθιίσεται, κατ' έζαίρετον τών άλλων όπωρών, ώς χαΐ του 
έζ αυτής οίνου είς τελεσιουργ£αν παραλαμβανομένου της αναί- 
μακτου θυσίας. 

Κανών Ε'. 

Επίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, την έαυτοδ 
γυναίκα μή έκβαλλέτω προφάσει ευλάβειας* έάν δέ έκ- 
βάλν], άφοριζέσθω (2)* επιμένων δέ, καθαιρείσθω. 

ΖΩ Χ ΑΡ. Τ6 παλαιόν έξήν διαζεύγνυσθαι τους συνοικοϋντας, καΐ 
χωρίς αΙτίας, όπηνίκα έβούλοντο* ό δε Κύριος, ώς έν τοις εύαγ- 
γελίοις γέγραπται, τούτο άπηγόρευσε. Κατά γοΰν τήν του Κυρίου 
διαταγών, και οί Απόστολοι τούτο κωλύουστ και τέως νυν περί 
τών Ιερωμένων φασίν, ώς ε! προφάσει εύλαβείας Ιερωμένος τήν 
γυναίκα αύτου άποπέμψεται, άφοριζέσΟω, εως αν δηλαδή πεισδρ 
προσλαβεσθαι αυττίν εΐ δε έπιμένοι μή προσλαμβάνων αύτήν, 
χαΐ καθαιρεθ^σεται* Ιοικε γάρ είς διαβολών είναι τούτο του 
γάμου, ώς άκαθαρσίαν της μίξεως έμποιούσης· τόν δέ, τίμιον ή 
γραφή λέγει, καΐ τήν κοίτην άμίαντον. Μέμνηται δε 6 κανών καΐ 
έπισκόπων εχόντων γυναίκας, βτι τότε άκώλυτον εϊχον καΐ οί 
έπίσκοποι τήν πρός γυναίκας νόμιμον συζυγίαν ή γάρ έν τφ 
Τρούλλω σύνοδος, ή λεγομένη εκτη, τούτο έκώλυσεν έν δω- 
δεκάτω αύτης κανόνι. ΚαΙ ό πολιτικός δΐ νόμος τά αναίτια 

(I) Χ. Τρ. — ΐΓ*ρϊητορ·Ϊ06*ι Βιυιρ. — (2) Π. Βρ. — > ίκβοίλλγ Βιυιρ. <κ6«λ$ 
Μάν·. 1ν πιριαιλ. 



8 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



διαζύγια άπηγόρευσε, ρητάς δρίσας αΙτίας, δι' &ς νομίμως όφεί- 
λουσι τα διαζύγια γίνεσθαι. 

ΒΑΛΣ. Πρδ της ς-'. συνόδου της έν τω Τρούλλω του παλα- 
τιού γενομένης, έζην τοις έπςσκόποις Ιχειν γυναίκας και μετά 
τδ έπισκοπικδν άζίωμα, ώσπερ εχουσιν αύτάς καΐ οί μετά τόν 
γάμων χειροτονούμενοι ιερείς $ διάκονοι, έπεί ο3ν πρό της Ιου- 
στινιάνειου ριζ'. νεαράς, της κειμένης έν βιβλίω των βασιλικών 
κτί. τίτ. ζ'. άδειαν εϊχεν 6 βουλόμενος έκ πάσης αιτίας άπο- 
στέλλειν τνί γυναικί αύτοΰ διαζύγιον, φησίν 6 παρών κανών λ μή 
Ιχειν άδειαν τόν έπίσκοπον, $ τδν πρεσβύτερον, $ τον διάκο- 
νον, προφάσει ευλάβειας έκβάλλειν τήν οίκείαν γυναίκα. Τά του 
τοιούτου δε κανόνος έσχόλασαν δσον τέως εις τους πρεσβυτέ- 
ρους καΐ διακόνους* οι γαρ επίσκοποι γυναίκας Ιχειν, ώς εί- 
ρηται, μετά τήν έπισκοπήν ού δύνανται* έκ του μή λύεσθαι 
σήμερον άλλως πως συνοικέσιον οίονδηποτουν, ειμή έκ των αί- 
τιων των έν τη ρηθείστι νεαρ£ περιεχομένων, αί καΐ είσΐν αύται· 
το φρονησα( τινα έκ τών δμοζύγων κατά βασιλέως (ΐ)' τ6 μοι- 
χευθηναι τήν γυναίκα* τδ έπιβουλεύσασθαι θάτερον τη του έτέ- 
ραυ ζωή· τδ σψποσιάζειν, $ συλλούεσθαι τήν γυναίκα άν- 
δράσιν έξωτικοΐς, μή βουλομένου του ανδρός· τδ ίξω της 
οικίας του άνδρδς μεΐναι τήν γυναίκα, εί μτί τοιγε τυχδν παρά 
τοΤς ιδίοις γονεΰσι· τδ τήν γυναίκα άπελθεϊν είς Ιπποδρόμιον (2) 
δίχα γνώμης του ανδρός* τδ έλέσθαι τδν μονήρη βίον θάτερον 
ίκ τών δμοζόγων' καΐ άλλαι τίνες άπογεγραμμέναι έν τίί ρη- 
θείσή νεαρά, $ν και άνάγνωθι. 

ΑΡΙΣΤ. Τήν βοηθδν Ιερεύς έκβάλλων άποβαλλέσΟω· μή είσ- 
άγων δέ, καθαιρείσθω. 

ΕΪ τις πρεσβύτερος, $ διάκονος, τήν αύτου βοηθδν, προφάσει 
εύλαβείας, έκβάλλει, άνευ ευλόγου αιτίας, άφοριζέσθω* εί δε καΐ 
μετά τδν άφορισμδν αδιόρθωτος μένει, καθαιρείσθω* καΐ ζτίτει της 
έν τω Τρούλλω έκτης συνόδου κανόνα ιβ', καΐ τρισκαιδέκατον 
τά αυτά διαλαμβάνοντα. 



(1) Σ. Τρ. — χχτά ββριλι'* Βινιρ. έ. — (2) ιίς Ιηηοϊιψίη Χ. Τρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



9 



Κανών ΣΤ'. 

Επίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, κοσμικάς φρον- 
τίδας μή άναλαμβανέτω· εί δέ μή(1), καθαιρείσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Αποτέτραπται τοις Απαριθμημένοι; το εις πράγ- 
ματα έαυτούς κοσμικά παρεμβάλλειν βούλεται γαρ δ κανών 
τ^ θεία ύπηρεσία σχολάζειν αυτού;, και ίξω συγχύσεως καΐ 
θορύβου δηαώδους ττ^εΐν έαυτούς· εί δε μη τούτο ποιοϋσι, 
καθαιρΛσθαι αύτού; προστάττει* περί τούτου δέ καΐ συνόδων 
κανόνες διάφοροι διατάττονται. ΚαΙ οΐ πολιτικοί δέ νόμοι 
κωλύουσι τους Ιερωμένους εις πράγματα έαυτούς έμβάλλειν' εις 
δέ μόνην διοίκησιν ορφανών παίδων καλουμένους ύπο του νό- 
μου, παραχωροϋσι ταύτην ύπεισιέναι. 

ΒΑΛΣ. Περί των Ιερωμένων ένεργούντων δουλείας κοσμικάς 
Ικανώς έγράψαμεν εν τω ιγ'. κεφ. του τίτλου του παρόντος 
συντάγματος. Τούτου δέ του αποστολικού κανόνος λέγοντος 
καθαιρεϊσθαι τον ουτω ποιοΰντα κληρικον, του δέ πά. άπο- 
στολικοΟ κανόνος καΐ έτέρων κανόνων λεγόντων, ?) παυσάσθω, 
$1 καθαιρείσθω, έρωτ^σει τις, τίνι προσχείν όφείλομεν καΐ οΐ- 
μαι δτι τω φιλανθρωποτέρω' δτι καΐ τον ύπέρτιμον έκεΐνον και 
μέγαν οίκονόμον τον Αριστηνον, δια τριακονθημέρων έπιφωνη- 
μάτων τριών έπεφωνησατο ή άγια σύνοδος άποσχέσθαι (2) του 
δικαιοδοτικου όφφικίου. 

ΑΡΙ2Τ. Κοσμικάς φροντίδας δεχόμενος Ιερεύς, ανίερος. 

Κοσμικάς φροντίδας έπίσκοπος, $ι πρεσβύτερος, ?) διάκονος 
άναδέχεσθαι ού συγκεχώρηται δι' αίσχροκέρδειαν οίκείαν, εί μή 
που ύπο νόμων καλείται είς πραγμάτων άφηλίκων διοίκησιν, ί) 
άλλως πως απαιτείται άντιλαβέσθαι χηρών, καΐ ορφανών, καΐ 
Ασθενών διοικήσεως* ει δέ έπιφωνηθείς άποστήναι ού πείθεται, 
αλλ* έπιμένει τη διοικήσει, καθαιρείται· 



(1) άναλ«μβαν<ο6ω* ιι μ.η γι Αρ$. — (2) Βιυίρ. Έ. — άπιχ·β·*ι 
Χ. Τρ. 



40 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Κανών Ζ'. 

Εί τις ίπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, την 
άγίαν τοϋ πάσχα ήμέραν προ τϊ)ς έαριν^ς Ισημερίας μετά 
Ιουδαίων έπκτελέσοι, καθαφείσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Εαρινην Ισημερίαν τινές την κέ. του Μαρτίου 
φασί μηνός, τίνες δέ την κέ. του Απριλίου" οΐμαι δέ μητε ταύ- 
την μτδτ' έκείνην τον κανόνα λέγειν* ώς έπΐ το πολύ γαρ τ6 
πάσχα προ τ$ς κέ. του Απριλίου έορτάζεται (4)· εστι δ' δτε 
καΐ πρδ τϋς κέ. του Μαρτίου, ώς συμβαίνειν (2) (εΐ ουτω νοοίτο 

έαρινή Ισημερία) παρά τον κανόνα τούτον τδ πάσχα έορ- 
τάζεσθαι* ίοικεν ουν άλλο τι έαρινην Ισημερίαν τούς σεπτούς (3) 
Αποστόλους όνομάζειν' ή δέ πασα του κανόνος διαταγή τουτό 
έστι, το μ}, μετά Ιουδαίων, ήγουν κατά την αύτην ήυιέραν(4), 
έορτάζειν το πάσχα χριστιανούς* χρη γαρ προηγεΐσθαι την 
έκείνων άνέορτον έορτην, καΐ ουτω το καθ* ήμας τελεΐσθαι 
πάσχα" 6 δέ μη τούτο ποιων Ιερωμένος καθαιρεθησεται. Τούτο 
δέ καΐ ή έν Αντιόχεια σύνοδος έν πρώτω κανόνι διετάζατο, λέ- 
γουσα τής έν Νικαία πρώτης συνόδου δρον είναι περί τής 
έορτης του πάσχα* ει καΐ μη ευρίσκεται έν τοις κανόσι τϋς έν 
Νικαία συνόδου τοιούτος κανών. 

ΒΑΛΣ· 01 θείοι Απόστολοι συνεορτάζειν ήμας μετά τών (5) 
Ιουδαίων ού θέλουσι* διορίζονται ουν τδ κυριακον πάσχα γίνε- 
σθαι παρ'ήμών μετά τδ έκείνους τελέσαι τδ νομικδν πάσχα. ΚαΙ 
έπεί εκείνοι πρδ τ5\ς έαρινής ίσηαερίας τδ πάσχα έορτάζουσιν, 
όφείλ·μεν ήμεΤς έορτάζειν μετά την έαρινην Ισημερίαν έαρινίϊ 
ίέ Ισημερία γίνεται ούχ ώς τινές φασι κατά τί)ν κέ. τοΟ 
Μαρτίου μηνδς, ί} την κ\ ?ι έτέραν οίανδιίτινα ώρισμένην ήμέ- 
ραν, άλλ'δτε τύχη. Απδ γάρ τ*7ίς κυκλική; (6) ψήφου τοΟ ηλιακού 
δρόμου καΐ τϋς σελήνης άλλοτε άλλως ή έαρινή γίνεται Ιση- 
μερία, ότι ουν ένομοθέτησεν 6 Μωσής πάσχα τελεΧν τούς ίου- 

(I) Χ. Τρ. — ΙορτάζισΙαι ·ι»6ι Βιυιρ. — (1) Χ. Τρ. — ω; «υ{&βχίν·ι Βιυιρ. 
— (1) Χ· Τρ. — συνιτους Βιυιρ. — (4) Χ. Τρ. — χβτ'αύττιν την ηρίρςν Βιυιρ. 
— (I) τ&, τδ¥ οΟ κιίται *αρ« Βιυιρ. — (6) τ·δ κυκλικού Βιυιρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



44 



δαίους έτησίως, ήτοι διάβασιν των κακών, είς άνάμνησιν τ$ς 
άπολυτρώσεως της Αιγυπτιακής δουλείας* καΐ τούτο & ούκ 
άλλως άλλ' ίι πρί> τής έαρινής Ισημερίας, τεσσαρεςκαιδεκαταίας 
ούσης της σελήνης έν τω πρώτω μηνι, ητοι τω Μαρτίφ· έορτά- 
ζομεν καΐ ήμείς το κυοιακδν πάσχα, 3τοι την έκ τής δουλείας 
του διαβόλου έλευθερίαν ήμών, $ν δια του οίκείου πάθους ό 
Χρίστος και θεί>ς ημών ήμΐν έχαρίσατο. έορτάζομεν δέ**"^, 
ούχ δτε το ίουδαίκον πάσχα έπιτελείται (<), άλλα - τούτο, 
δηλονότι μετά το γενέσθαι την έαρινην Ιγ ,.αν, καΐ μετά 
την ιδ'. ήμέραν του πρώτου μην&ς, 'ίτο* ,ις πρώτης σελήνης 
τοϋ* Μαρτίου μηνδς, έν τΐ> αύτη μέ·. νοι έβδομάδι, δτι καΐ τ6 
πάθος του Χρίστου καΐ ή άνάστασις ουτω τότε γεγόνασι. Ζη- 
τεί καΐ τί>ν η. λόγον του έν άγίοις πατρός ημών Ιωάννου τοΟ 
Χρυσοστόμου, 8ν συνεγράψατο είς το πάσχα* ζίτει καΐ τον 
ογ'. (2) κανόνα της έν Καρθαγένη συνόδου, καΐ τά έν αύτφ 
παρ' ήμών παραγραφέντα περί του πάσχα. 

ΑΡΙΣΤ. Καθαιρείται 6 τελών μετά Ιουδαίων τ& πάσχα· 

Σαφής. 

Κανών Η 1 . 

Ει τις έπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, ή έκ 
του καταλόγου τοΟ ίερατικοϋ, προσφοράς γενομένης μή 
μεταλάβοι, την αίτίαν είπάτατ και έάν ^ εύλογος, συγ- 
γνώμης τυγχανέτω* εΐ δέ μη λέγοι, άφοριζέσβω, ώς 
αίτιος βλάβης γενόμενος τω λαω, και ύπόνοιαν έμποιή- 
σας κατά του προσενέγκαντος, ώς μη ύγιώς άνενέγ- 
χαντος(3). 

ΖΩΝΑΡ. Ετοιμους πάντας αεί και άξιους τ^ς των Αγια- 
σμάτων μεταλήψεω; ό κανών βούλεται είναι, καΐ μάλιστα 
τους Ιερωμένους. Διό φησιν, ώς εϊτις τούτων μη μεταλάβοι προσ* 
φοράς γινομένης (προσκομιδή; δηλαδή), ?) την αίτίαν είπάτω, 

1 1 

(I) Χ. Τρ. — τιλιιται Βιυιρ. — (2) δ **νών οδτος ύρίβμηται Ιν Π«Ι· *ί. 
— (1) Πυ$. 2. ·Ρ. Βιυιρ. — «< λίξιις, ώ; ^ δγιβς ****γχ«*τος βύχ ιδρυντ*» 
I* Χ. Τ Ρ . Βρ. Κ, 6. 



48 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



και εΐ εύλογος εϊη συγγνωσθτίσεται, % μί) λέγων άφορισθησε- 
ται* δίδωσι γαρ κατά του Ιερέως, του τίιν άναίμακτον θυσίαν 
ποιησαντος, ύπόνοιαν ούκ άγαθην τω λαω, ώς έζ (κείνου μετα- 
λχβεΤν μί) βουλόμενος, οϊά (4) τι συνειδώς αύτώ κώλυμα προς 
Ιερουργίαν. 

ΒΑΛΣ. Έπίσκοπον μέν $ πρεσβύτερον ούκ οΤδέ τις είσιόντα 
είς το θυσιαστίριον καΐ Ιερουργίσαντα, καΐ μί) μεταλαβόντα 
τών θείων αγιασμάτων. ΕΙ δε τις έκ τούτων τοιοΟτόν τι ευρέθη 
ποιησας, ου μόνον άφορισθησεται, αλλά καί μεγάλως κολα- 
σβησεται, εΐ μί) εύλογωτάτην αΐτίαν καί προφανή εϊπη, τίιν 
θείαν μετάληψιν κωλύουσαν ούδέ γαρ τυχόν σκάνδαλο ν έκ 
τούτου άναφύεται. Εκ των διακόνων δε τους πλείοος βλέπο- 
μεν είς τδ θυσιαστηριον είσιόντας καΐ μί) μεταλαμβάνοντας, 
αλλά μηδέ άπτομένους τών αγίων* ει δέ τις έξ αύτών χει- 
ραπτηστρ, και ου μεταλάβη, άφορισθησεται κατά τον κανόνα. 
Καί τίνες μέν ούτως ήρμηνευσαν τον κανόνα* τίνες δέ λέγου- 
σιν, Οπο τοΟ κανόνος άφορίζεσθαι πάντα Ιερωμένον μί) μετα- 
λαμβάνοντα, κάν Ιζωθεν του άγίου βήματος ΐσταται, δπερ βα- 
ρύτατόν έστι. 

ΈχΙςα έρμηνεία. 

Τά 7»ρΙ του τί· καί θ'. κανόνος άλλοι μέν άλλως ήρμτήνευ- 
σαν, ήμΛς δέ άλλως* δθεν συνάπτοντες τά περί (2) τούτων 
λέγομεν, δτι οΐ μέν συναριθμούμενοι τω ίερατικω (3) καταλό- 
γω καί ύπουργοϋντες είς τά τών Αγιασμάτων μυστήρια, μί) 
μεταλαμβάνοντες, προσφορ&ς γενομένης, αφορίζονται, εΐ μί) 
«υλογον εϊπωσιν αΐτίαν* οί δέ μη χειριζόμενοι τά άγια έν τφ 
θυσιαστηρίω Ιερωμένοι, καί πάντες οί λαϊκοί πιστοί μί) περι- 
μένοντας >5τοι μη προσκαρτεροϋντες μέχρι τέλους, καί ίστ' 
&ν ί άγία γένηται μετάληψις παρά τών αξίων, ώς άτακτοι 
Αφορίζονται* το γάρ λέγειν ήμδς όφείλειν πάντας τούς πι- 
στούς λαϊκούς, καί τούς μί) χειριζομένους τά άγια Ιερωμένους 
Γ**θεκάστην μεταλαμβάνειν τών Αγιασμάτων, εΐ δέ μη, άφορί- 

(I) Κ. — *ι« π Χ. Τρ. Βιυιρ. — (2) Χ, Τρ. — π*ρά Βιοιρ. — (3) Χ. Τρ, — 



ΤΟΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



43 



ζεσθαι, ούτε τφ κανόνι δοκεΐ, ουτε δυνατόν έστι γενέσθαι* 
δια γαρ τούτο καΐ ό θ'. κανών είπε τους μη παραμένοντας (4) 
πιστούς κολάζεσθαι, καΐ ου προσέθετο τους μη μεταλαμβά- 
νοντας. Ούτως έρμηνευσον τούς κανόνας κατά τον β'. κανένα 
τίς έν Αντιόχεια συνόδου. 

ΑΡΙΣΤ. ίερεύς 6 μη μεταλαμβάνων λεγέτω το αϊτιον άφορι- 
ζέσθω δέ μη λέγων* δποπτον γαρ πεπο(ηκε τον προσάγοντα. 

Ιερεύς, 5) Ιτερός τις τοΟ Ιερατικού καταλόγου μη μεταλαμ- 
βάνων, καΐ τί)ν αίτίαν, δι* ίΐν τοϋτο ποιεί, μή λέγων, ώς 6πο· 
ψίαν διδούς. κατά τοϋ προσάγοντος τίν άναίμακτον θυσίαν, 
άροριζέσθω. 

Κανών θ'. 

Πάντας τούς είσιόντας πιστούς (2), και των γραφών 
άχουοντας, μή παραμένοντας δέ τί} προσευχή και τ^ 
αγία μεταλήψει, ώς άταξίαν (3) έμποιοΟντας τί) έκκλησία 
άφορίζεσθα* χρή. 

ΖΩΝΑΡ. Πάντας 6 παρών κανών άπαιτεΧ, τϋς αγίας έπιτε- 
λουμένης θυσίας, μέχρι τέλους προσκαρτερεϊν τ$ προσευχή (4), 
κ«1 τ$ αγία μεταλήψει· καΐ οΐ λαϊκοί γάρ συνεχώς μεταλαμ- 
βάνειν τότε άπτρτοδντο· κανών γάρ έστι τϋς έν Σαρδικ^ συνό- 
δου, και τής έν τώ Τρούλλω Ιτερος, καΐ άλλος τϊίς έν Αντιό- 
χεια, ώς, εί τις <πΙ τρεΤς κυριακάς παρών μί) μεταλάβοι, άφο- 
ριζέσθω. Διύ καΐ δ παρών κανών τούς μη παραμένοντας, ώς 
την τάξιν συγχέοντας, άφορίζει· καΐ 6 δεύτερος κανών τίς έν 
Αντιόχεια συνόδου περί τούτου φησίν. 

ΒΑΛΣ. ό του παρόντος κανόνος διορισμός δριμύτατός έστίν· 
άφορίζει γάρ τούς έκκλησιάζοντας καΐ μη παραμένοντας μέχρι 
τέλους, μηδέ μεταλαμβάνοντας. Και άλλοι δέ (5) κανόνες παρο- 
μοίως διορίζονται, πάντας έτοιμους είναι καΐ άξιους τίς μετα- 

(I) τοίις μ« *ιριρβνοντ«< Χ. Τρ. — (1) ιις Ιχκλ*σί«ν Αρ*. — (·) άτβ· 
ζΐας Βινιρ. — (4) Χ. Τρ. — ηί ιύχ} Βιοιρ. — (I) Χ. Τρ. — άλλ·ΐ Μ >ι*ν*·| 
(£ν·υ τοδ χαΐ) Β*υιρ. 



4 4 ΚΑΝΟΝΕΣ 

λήψεως, και του; έπί τρισι κυριακαΧς μη μεταλαμβάνοντας 
άφορίζουσιν. 

ΑΡΙΣ. Αφορίσεις τδν τ*$ ευχή και τη μεταληψει μη παρα- 
μένοντα. 

Τον μη μέχρι τέλους προσκαρτερουντα τη έκκλησία, άλλ' 
ίτι τϋς άγιας λειτουργίας τελουμένης της έκκλησίας έξερχό- 
μενον, ώς άταξίαν έμποιουντα τη έκκλησία άφορίζεσθαι χρη. 

Κανών Γ. 

ΕΓ τις άκοινωνήτω καν έν οίκω συνεύξηται, ούτος 
άφοριζέιθω, 

ΖΩΝΑΡ. 01 άφοριζόμενοι, δι' άμαρτηματα δτήπουθεν (ΐ) 
Αφορίζονται. Χρη ουν τούτοις μη συγκοινωνείν τινα' τούτο γαρ 
είς καταφρόνησιν του άφορίσαντος άφορ$, ?1 μάλλον καΐ εις 
διαβολην, ώς κακώς άφορίσαντος. Εϊτις ουν άκοινωνητω ήγουν 
άφωρισμένω συνεύξηται, κ&ν μη έν έκκλησία άλλ' έν οϊκω, 
κάκεΐνος άφορισθήσεται' τοΰτο καΐ ό θ'. κανών τής έν Καρθα- 
γένη συνόδου φησί. 

Β Α ΑΣ. Το ρήμα τδ τίίς άκοινωνησίας αφορισμός έστιν. 0 
τοίνυν άφωρισμένω συνευζάμενος δπουδηποτε άφορισθησεται, κ&ν 
έπίσκοπός έστι, κάν λαϊκές· ΤοΟτο δέ γέγραπται δια τούς λέ- 
γοντας, ίτι 6 άφωρισμένος άπο τϋς έκκλησίας έζεβληθη' εϊτις 
οδν μετ' αύτοϋ συμψάλλει έν οϊκω, ί) έν άγρω, ούκ αΐτιαθησε- 
τ*ι· ταυτον γαρ έστι τ6 έν έκκλησία % Εξωθεν ταύτης συνεύ- 
ξασθαι μετά του άφωρισμένου' συνομιλειν δΐ μετά τοΟ άφορι- 
σθέντος ου κωλυόμεθα. Ανάγνωθι καΐ τον θ\ κανόνα τϋς έν 
Καρθαγένη συνόδου. 

ΑΡΙΣΤ. ό συνευχόμενος άκοινωνητω ταΰτοκατάκριτος. 
ό συνευχόμενος αίρετικοίς έν έκκλησία,· % έν οίκω, άκοινώ- 
νητος ωσαύτως Ιστω καΐ αύτός. 



(1) ιδχ ώριται I* Χ. Τρ. χα\ Κ. τ6 ίτίπουίιν. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 4» 
Κανών ΙΑ'. 

Ε?τις καθηρημ,ένω κληρικός ών κληρικώ(Ι) συνεύξη- 
ται, καθαιρείσΟω και αυτός. 1 

ΖΩ Ν Α Ρ. Των καθχιοουΐΑένων τίνες |χεν {χίνης ιερουργίας κω- 
λύονται, ού μέν τοι και κοινωνίας, $ του συνεκκλησιάζειν οΐ δΐ 
συν τνί καθαιρέσει, και άκοινώνητοί είσι, και άφωρισ|χένοι. Α γουν 
6 κανών ούτος περί καθαιρεθέντος ένταυτω καΐ άφορισθέντος 
νοηθησεται, και ό συνευζάμενος τούτω υπό κα6α£ρεσιν (Γσται, $ 
τδ συνεύζασθαι αντί του συνιερουργησαι παραληφθτίσεται. Κίν 
γαρ (λ^ καΐ άφωρισμένος ίν δ καθαιρεθείς, 6 συνιερουργτίσας αύ- 
τω καθαιρεθησεται (2). 

ΒΑΛΣ. Τίνες τό συνεύζασθαι ένταυθα αντί του συνιερουρ· 
γήσαι έζελάβοντο* ού δοκεΐ δε καΐ έ|Λθ£· περί γάρ παντός 
κληρικού καθαιρεθέντος έζελιίφθη ό κανών, ού |/.ην περί (/.όνου 
Ιερέως. Αλλοι δέ εΐπον ένταυθα τον καθαιρεθέντα υποβληθήναι 
καΐ άφορισ|/.ω, καΐ διά τοϋτο κωλυθηναι τί|ν (χετ* αυτού" 
-προσευχών. έ(/.οΙ δέ κατανοείται, δτι σκοπός τω κανόνι ένταΰθά 
έστι, κολάζεσθαι πάντα κληρικδν συνευζάμενον όπωςδτίποτε 
κληρικω οίωδητινι καθαιρεθέντι, καΐ [/.ετά τήν καθαίρεσιν ένερ- 
γτ^σαντι ίερατικόν τι* διά γάρ τοΰτο καΐ ή καθαίρεσις αύτφ 
έπάγεται' από (/.έντοι του συνεύζασθαι τινα άφωρισ(χένω τινί, 
καθαίρεσις ουκ επάγεται, αλλά αφορισμός, ώς 6 ι'. κανών πα- 
ρακελεύετα*. 

ΑΡΚΤ. 0 συνευχόρνος καθτ;ρη|χένω, ταυτοκατάκριτος. 
0 συνευχ<5|*ενος, ίτοι συλλείτουργων, καθγ)ρη[Αβνω, καθϊίρημέ- 
νος έστω καΐ αυτός. 

Κανών ΙΒ\ 

Εί τις κληρικός, η λαϊκός, άφωρισμένος, ήτοι άδεκτος, 

(1) χλκρυΛ; &ν ώς χληριχφ Βρ. — χ«6φρ. χληριχγ «ς χληρικφ Μάνβ. ίν *·- 
^••λ· — (1) Χ. Τρ. Κ. — &κ*9Λ 4 τιλιοταία φρά«« ούχ ιδρυται κοφά Β·»·ρ. 
(ΤΟΜ. Β'.) * 



46 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



άπελθών έν ίτέρα πόλει προσδεχθϊ)(1) άνευ γραμμάτων 
συστατικών, άφοριζέσθω χαίδ δεξάμενος, καί δ δεχθείς (2). 

ΖΩΝΑΡ. Το, ϋτοι, ένταΰθα ούχ έρμηνευτικόν έστι του αφο- 
ρισμού, αλλ* αντί του, διαζευκτικού κείται* περί δύο γαρ 
είπεΐν βούλεται, περί άφωρισμένου, και άδέκτου' καί τέως περι 
άδέκτου πρότερον διαλέγεται. Τίνες γαρ έν κληρω τεταγμένοι, 
άναγνώσται τυχδν, $ ψάλται, ζητουσι χειροτονηθήναι διάκο- 
νοι, % (3) πρεσβύτεροι* οΐ δέ μέλλοντες χειροτονείσαι αύτούς, 
έξετάζοντες τα κατ' αυτοί»;, καί τινας ίσως αμφιβολίας εύρί- 
σκοντες, ύπερτίθενται την χειροτονίαν, μέχρις άν αϊ περί αύτών 
άμφιβολίαι λυθώσιν οΐ δέ άποδυσπετουντες έτέροις προσέρ- 
χονται, και παρ* έκείνων προσδέχονται. Τούτο γουν ό παρών 
κωλύει κανών, καί τ&ν άπρόσδεκτον είς χειροτονίαν τφδε τώ 
άρχιερεί νομιζόμενον μί) προσδέχεσθαι παρ* έτέρου κελεύει, άνευ 
συστατικών έπιστολών τοϋ παρ' φ έξητάζετο έπισκόπου. Συ- 
στατικαΐ δέ έπιστολαί είσιν αϊ διδόμεναι κληρικοί;, 9) λαίκοΤς 
άφωρισμένοις, ?) άγνώστοις (4), έν έτέρα πόλει άπιουσι, καί 
συνιστώσαι τω έκεΐ έπισκόπω αύτούς, ώς λυθέντας τών έπιτι- 
μίων, % πιστούς δντας· Περί τούτου πλατύτερον εϊρηται έν τφ 
ιά. κανόνι τής τετάρτης συνόδου. Εί δέ τις τοιοΰτόν τινα δέ- 
ξεται, καί τον δεξάμενον, καί τον δεχθέντα ύπάγει άφορισμφ. 
Ανάγνωθι της έν Αντιόχεια συνόδου κανόνα ϊκτον, καί τής έν 
Χαλκηδόνι δέκατον τρίτον(5). 

ΑΡΙΣΤ. ό δεζάμενος τον άλλαχόΟι αδεκτον, άδεκτότερος. 

0 παρ' έπισκόπου τίνος έξεταζόμενος, εί προσδεκτέος έστί 
τ$ αγία του θεοΰ έκκλησία, καί έν τώ τα κατ'αύτόν έξετάζεσθαι 
έκείθεν άναχωρησας, καί άπελθών είς Στερον έπίσκοπον, προσ- 
δεχθείη παρ' έκείνου άνευ γραμμάτων συστατικών, δηλούντων 
το άνεπίληπτον τίς θρησκείας καί τοΟ βίου αύτοΟ, άφωρι- 
σμένος ϊσται αύτός τε, καί 6 προσδεξάμενος αυτόν. 

(Ο *·Χ*? Χ· Τρ. Σ. ·Ρ. Βρ. — (2) άφοριζίσ·»<χ«ν οί $ιξ*|ανοι χαί δ ίβχβιΐς 1ρ£. 
γ- Χ. Τρ. Χ.— (*) Χ. Τρ.— άναχ4στ*ις Ιωιρ. Χ. — (δ) τρίτον Βινιρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



4 7 



Κανών ΙΓ. 

ΕΙ δέ άφωρισμένος ειη, έπιτεινέσθω αότω 5 άφορι- 
σμός, ώς ψευσαμένψ, χαΐ άπατήσαντι τήν έκκλησίαν τοΟ 

θ€00(1). 

ΖΩΝΑΡ. 0 μέν προγεγραμμένος κανών περί άδέκτου έξε- 
φωνηθη, καΐ μηπω χειροτονηθέντος, μηδέ άφορισθέντος* ό δέ 
παρών χανών περί κεχειροτονημένου διατάττεται, χαΐ άφωρι- 
σμένόυ, 8ς μετά τδν άφορισμδν άποδυσπετ^σας, έτέρφ προσήλ- 
θεν άρχιερεΐ, χαΐ εδέχθη παρ* έκείνου, τδν αφορισμών άγνοοϋν- 
τος* τφ γουν τοιούτφ (2) έπιτείνεσθαι χελεύει 6 κανών τδν 
αφορισμών· 

ΒΑΛΣ. έτερός έστιν 6 άφωρισμένος, καΐ έτερος 6 άδεκτος, 
ήγουν ό παρά έπισκόπου είς τόδε τι μί) παραδεχόμενος* 6 μεν 
γαρ άφωρισμένος έκτης έκκλησιαστικής συνάξεως κωλύεται* 6 
δέ άδεκτος έκ πολλών τρόπων ού δέχεται. ΚαΙ τδ, ίίτοι, γάρ 
αντί του, % διαζευκτικού κείται έντδς, κα&ά τοϋτο παρίσταται 
απ δ του έφεξες κανόνος, του λέγοντος, εΐ δέ άφωρισμένος ειη, 
καΐ τά έξϋς. ΦασΙ γουν οΐ παρόντες κανόντες 6 ιβ\ καΐ 6 ιγ'. 
δτι 6 τδν καθάπαζ άδεκτον είναι είς τόδε τι κατακριθέντα 
άνευ γραφών συστατικών του οικείου έπισκόπου δεζάμενος έν 
είδησβι άφοριζέσθω' συναφοριζέσθω δέ καΐ έκεΐνος δ δεχθείς. 
ΕΙ δέ άδεκτος ουκ εστίν ό τοιούτος, αλλ* άφωρισμένος, πάλιν 
6 μεν τούτον δεζάμενος άφοριζέσθω, του δέ άφωρισμένου έπι- 
τεινέσθω 6 αφορισμός. Ζτήτει καΐ τδν ιά. κανόνα τής δ\ συνό- 
δου, καΐ τϋς έν Αντιόχεια κανόνα ς-'. καΐ τ%ς έν Χαλκηδόνι 
κανόνα ιγ'. 

ΑΡΙΣΤ. 0 τδν άφορισμδν ψευσάμενος, άδεκτότατος. 
ΈΧ τις παρά του Ιδίου έπισκόπου άφορισθ?ί, καΐ άπελθών είς 
Ιτερον έπίσκοπον, κρύψ^ τδν άφορισμδν, καΐ παρ* έχείνου προσ» 

(I) & ΠιιΙ. Βρ. — καρά *ι Βι»ιρ. ούχ ιδρυται τ&, ώς ψινΜψώφ . . . β·οβ· 
— (2) Χ* Τρ. Κ. — τ«0 ^οδν τοιούτοϋ Βιυιρ. 

9' 



48 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



δεχθείη, έτ:ιτε·.νέσθω ό άφορισαός αύτώ, ώ; ψευσαμένω καΐ 
άπατησαντι την έκκλησίαν του θεου. 

Κανών ΙΔ'. 

Έπίσκοπον μή έξεϊνακ καταλείψαντα την έαυτοΰ πα- 
ροικίαν ετέρα έπιπηδαν, καν υπό πλειόνων άναγκάζη- 
ται, ειμή τις εύλογος αιτία η (1), τούτο βιαζομένη αύτόν 
ποιεΐν, ώς πλέον τι (2) κέρδος δυναμένου αύτοΟ τοϊς έκεΤσε 
λόγω ευσέβειας συμβάλλεσθαι* και τούτο 8έ ουκ άφ' 
εαυτού, άλλα κρίσει πολλών έπισκόπων, και παρακλήσει 
μεγίστη. 

ΖΩΝΑΡ. Διάφοροι συνοδικοί κανόνες κωλύουσι τους επισκό- 
πους από των οικείων έκκλησιών είς έτέρας μεταβαίνειν εκας-ον 
γαρ τνί λαχούση αυτόν εκκλησία έμμένειν διατάττονται, ίνα μ^ 
προς αλλήλους στασιάζωσιν ούκ εναντία τοίνυν οΐ κανόνες 
διατάττεσθαι λογισθνίσονται· άλλ'έκεΊνοι μέν περι του μή διαμεί- 
βειν τάς έκκλησίας τους επισκόπους νομοδετουσι, καΐ τούτο 
κωλύουσιν 6 δέ παρών κανών περί του άπιέναι είς έτέραν έκ- 
κλησίαν, χρείας κατεπειγούσης, διδαχής χάριν, έπίσκοπον δια- 
λέγεται· ϊσως γαρ ό της έκκλησίας έκείνης έπίσκοπος ου πάνυ 
τοι πρός το διδάσκειν επιτήδειος £σται· ό δε προσκαλούμενος 
τυχόν λογιώτερος ών, καΐ πρός διάλεζιν έπιτηδειότερος, διά τι 
συμβεβηκός άναγκαϊος άν ειη τη πόλει έκείνη έπιδημησαι· καΐ 
τότε δέ μίι άφ' έαυτου άπιέναι, άλλα προσκαλούμενο ν 6 κανών 
αύτόν βούλεται, ^ μάλλον κρίσει πολλών έπισκόπων παρακαλού- 
μενον. Οΐ μέντοι των συνόδων κανόνες άποτρέπουσι πάντη τό 
έκ παροικίας είς άλλην ρ,εταπηδαν παροικίαν έπίσκοπον, καΐ τήν 
έκείνης έκκλησιαστικίιν ύφαρπάζειν (3) διοίκησιν, καν ή εκκλη- 
σία έκείνη χηρεύτι έπισκόπου, κατά τόν ις-'. κανόνα της έν Αν- 
τιόχεια σ^άδου. 0 δέ παρών των άγίων Αποστόλων κανών 
προσκαίρως άπελθεΤν έπίσκοπον εις άλλην παροικίαν διδαχής 
χάριν καΐ διαλέζεως, δι' ώφέλειαν του έκεΤσ* λαοΰ, και τότε ούκ 

(1) * τοδτο Π. -(2) ποιτί**ι ω; πλιΐάν τι Αρ5 — (») Χ. Τρ. Κ — Ιφαρπ*ζ·ιν 



ΟθΟ§ΐ€ 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



4* 



άφ έαυτου, αλλά προσκαλούμενον καΐ άξιούμενον, ού κωλύει. 

ΒΑΛΣ. 0 μεν παρών ιδ'. κανών διορίζεται μη ϊχειν 
έπ άδειας έπίσκοπον έκ τη; έαυτου παροικίας εις έτέραν έπι- 
πηδαν (Ι)> ** ν ωφελείας χάριν του λαοΰ τοΰτο ποιη, καν ύπό 
τοΰ πληβους τής αλλότριας ενορίας είς τούτο παραβιασδνί, ειμή 
σ;νοδικτί επιτροπή τοΰτο ποιήσει· ό δε ις'. κανών τής εν Αν- 
τιόχεια συνόδου άπόβλητον είναι λέγει τόν άνευ συνοδικής 
γνώμης ΰφαρπάσαντα σχολάζο υ σαν έκκλησίαν. Συ δέ Γσθι, οτι καν 
6 παρών ιδ'. άποστολικός κανών ού κολάζη τόν παρ* ένο- 
ρίαν διδάσκοντα, άλλ' έτεροι διάφοροι κανόνες τους παρ' ένορίαν 
έπισκοπικόν τι έν?ργ/,σαντας καθαιρέσει καθυποβάλλουσ'.. Τό δέ 
παρ' ένορίαν σημειούσθαι κατά πρόσταξιν βασιλικών έκκεχώρη- 
ται. Μητροπολίτης δέ τις εις έπισκοπάς αύτοΰ διαφόρους διδά- 
ζας παρά γνώμην των έπισκόπων, καΐ αίτιώμενος, έδικαιολο- 
γεΐτο μ·& ύφείλειν παραβλαβήναι, διά τε τό υπό τήν έ?;ουσ£αν 
αύτου είναι τάς έπισκοπάς, καΐ διά τό μη έπάγεσθαι κόλασιν 
υπό του παρόντος κανόνος τω τοιούτω, καΐ τό μή είναι τάχα 
έπισκοπικόν λειτούργημα τό διδάζαι, $ σημειώσασθαι, όπερ τη 
μεγάλη συνόδω ουκ ηρεσκον. Σημείωσαι ούν τά έν τω παρόντι 
ιδ'. κανόνι γραφέντα· πρός δε καΐ τά έν τω κ\ κανόνι τ95ς έν 
τω Τρούλλω συνόδου έξωθεν έρμηνευδέντα περί του διδάξαντος 
επισκόπου εις άλλοτρίαν ένορίαν, καΐ συμβίβασον άμφω τους 
κανόνας. 

Ετέρα έρμηγεία. 

Από του παρόντος ιδ'. κανόνος καταλαμβάνεται, 2τι ή μέν 
κακεντρεχής έπιπ^δησις από παροικίας είς παροικίαν έπισκάπου 
τινός κατακρίνεται" ή δέ γινομένη μετάθεσις χάριτι αγαθή, δι* 
εΰλογον μεγάλην (?) αίτίαν, καΐ στηριγμόν τής εύσεβείας, μετά 
μεγίστης παρακλτίσεως έπισκόπων πολλών έπιτρέπεται. ΕπεΙ 
δέ λεγουσί τίνες μηδέ από του παρόντος κανόνος έπιτρέπε- 
<Λαι τήν μετά&εσιν, αλλά καιρικήν μετάκλησιν έπιακόπου χάριν 
διδασκαλίας έκ τούτου άναφαίνεσΟαι, άκουσάτωσαν, δτι *πρώτον 

(I) {ΑΐταπηΙαν Χ. Τρ. — (2) ©ύχ ·ύρ*ιτ*ι τβ, μ·γάλ*ι* Ιν Χ. Τ^. 



20 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



μίν* (4) του κανόνος τοιουτόν τι μή λέγοντος, πόθεν αυτοί 
τούτο προβάλλονται; είτα χαΐ ποία ωφέλεια τω λαώ της χη- 
ρευούσης έκκλησίας Ιμελλε γενέσθαι από διδασκαλίας έπισκόπου 
απαζ, $ καΐ δίς, $ καΐ έπΐ χρόνω ένΐ (2) διδάξαντος έν αύτη, 
μηδέν δέ τι έτερον άρχιερατικόν ένεργτ<σαντος έν ταύτΥΐ, ώστε 
γενέσθαι τδν τοιαύτην μετάκλησιν μετά μεγάλης παρακλησεως 
πολλών έπισκόπων, εΐπερ ουκ έμελλεν 6 μετακληθείς δικαίω άρ- 
χιερατικω διδάζαι, ουκ έδετίΟη άν παρακλησεως πολλών έπι- 
σκόπων αδύνατο γαρ και μόνος κηρύζαι τί|ν εύσέβειαν· Αλλως 
τε 6 τούτο λέγων κατηγορεί και του μεγάλου Γρηγορίου του 
θεολόγου, καΐ του άγιου Πρόκλου, και ετέρων πολλών άγιω- 
τάτων πατριαρχών, μετατεθέντων από έτερων θρόνων ε{ς τόν 
της Κωνσταντινουπόλεως, ί καΐ εις ετέρους 'θρόνους πατριαρχι- 
κούς* (3), ώς άναζίως ιερουργούντων κατά μετάθεσιν, δπερ έστίν 
άσύγγνωστον. 

ΑΡΙΣΤ. Θρόνω ουκ έπιπηδτίσεις έκ θρόνου, ειμή τοις έκεί 
λυσιτελέστερος ώς διδασκαλικώτερος κρίνοιο, καΐ τοΰτο, πολλών 
Ιπισκόπων καΐ διακρίσει, καΐ παρακλτίσει. 

Οϋ δει έπίσκοπον τήν έαυτοΰ παροικίαν καταλιπεΐν, καΐ έτέ- 
ρφ θρόνω έπιπηδήσαι, ε! μιί που δοκιμασθη καΐ κριθή τοίς έκεΐ- 
σε ώφελιμώτερος, ώς διδασκαλικώτερος* καΐ τούτο, πολλών έπι- 
σκόπων καΐ διακρίσει, καΐ παρακλ^σει* άνιρρέθη δΐ 6 κανών 
ούτος, ό γάρ έκκαιδέκατος κανών της έν Αντιόχεια συνόδου 
τόν μέν σχολάζοντα έπίσκοπον έπι σχολάζουσαν έκκλησίαν κα- 
θ{στασθαι παραδέχεται, άλλά μετά δοκιμασίας συνόδου τελείας, 
παρόντος καΐ του της μητροπόλεως έπισκόπου' τόν δΐ μϋ σχο- 
λάζοντα ουδόλως παραδέχεται εις Ιτέραν πόλιν μεταβαίνειν 
ουτε δ κά. κανών της έν Αντιόχεια συνόδου, ούτε ό ιέ. τίς έν 
Νικαία συνόδου, ο3τε ό πρώτος της έν Σαρδικη. 

Κανών ΙΕ'. 

Ε? τις πρεσβύτερος, ή διάκονος, ή δλως τοΟ καταλόγου 



(1) Χ. Τρ. — ούχ ιδριιται ιταρά Βιυιρ. — (2) Χ. Τρ. — ί*ί χρονών $ΐιτ#ν 
ρ·υιρ. — (·) Χ· Τρ. — οΰχ ιυρ*ται παρ« Βιυιρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



24 



τών κληρικών, άπολείψας την έαυτοΟ παροικίαν, εις έτέ- 
ραν άπέλθη, και παντελώς μεταστάς διατριβή έν άλλη 
παροικία, παρά γνώμην τοΟ ίδιου έπισκόπου, τοϋτον κε- 
λευομεν μηκέτι λειτουργεΓν, εί μάλιστα (1) προσκαλουμέ- 
νου αυτόν τοΟ έπισκόπου αύτου έπανελθειν, ούχ όπηκουσεν, 
έπιμένων τ]) άταξί^· ώς λαϊκός μέντοι έκεϊσβ κοινωνείτω. 

ΖΩΝΑΡ. 6 έκτος κανών της έν Χαλκηδόνι συνόδου διατάτ- 
τεται μί) άπολελυμένως χειροτονεΤσθαί τινα, άλλ' έν έπισκοπϊ), 
ή έκκλησία τινί, $ μοναστηρίω. ό γοΰν ουτω χειροτονηθείς καΐ 
καταλιπών τ^ν έκκλησίαν, 3ς ώνομάσΟη κληρικός, καΐ είς άλ- 
λην άπελθών, της λειτουργίας παρά του κανόνος τούτου κωλύε- 
ται, και μάλλον, ε( προσκαλούμενος ουκ έπάνειστ μεταλαμβάνειν 
δ* ώς λαίκω αύτφ έπιτέτραπται. ΚαΙ 6 ΐς-'. κανών της ά. συ- 
νόδου, και ό έ. της τετάρτης δμοίως φασίν. 

ΒΑΛΣ. 0 ς*\ κανών τίς έν Χαλκηδόνι συνόδου διατάττεται, 
μ4 άπολελυμένως, άλλ' έν έπισκοπη, $ έκκλησία, $ μοναστηρίω 
χειροτονεΐσθαι τους κληρικούς. ΚαΙ ου δύνανται ούτοι δίχα γνώ- 
μης του προεστώτος αυτών είς έτέραν έπαρχίαν άπιέναι, καΐ 
ένεργεΤν τά των κληρικάτων όφφικίων αυτών* τόν δε τοιοΰτόν τι 
ποιοδντα αφορίζει ό κανών, καΐ μδλλον μετακαλούμενον, και μή 
πειθόμενον ύποστρέψαι εις τήν προτέραν παροικίαν αύτου· διά- 
γειν μέντοι τούτον έν έτέρα πόλει ώς λαΐκόν ου κωλύει ό κα- 
νών. Ζιίτει καΐ τόν ις-'. κανόνα της ά. συνόδου, καΐ τόν έ· κα- 
νόνα τνίς δ'. ώστε σημείωσαι, ότι ού μόνον συστατικής γραφές 
χρε£α τω κληρικω είς έτέραν βουλομενω διάγειν ένορίαν, καΐ ώς 
κληρικω ένεργειν, αλλά και άπολυτικης γραφής του έπισκόπου 
του τούτον κληρώσαντος* εί μή γαρ καΐ τοιαύτην γραφήν υπο- 
δεικνύει, κωλυθγίσεται της ένεργείας. Ζτίτει καΐ τόν ιζ'. κανόνα 
της έν τω Τρούλλω συνόδου. 

ΑΡΙΣΤ. Κληρικός άπας 6 της οικείας έκστάς, καΐ τήν άλ- 
λοτρίαν οίκων, καΐ πρός του έπισκόπου δυσωπούμενος, καΙ μδ 
παλινοστών, άκοινώνητος. 

(1) μάλιστα Γι Βρ. 



32 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Οίοςδήποτε κληρικός τήν έαυτοΰ καταλιπών παροικίαν, χ«1 
*ρός έτέραν άπελδών, καΐ μή ύποστρέψας, καΐ ταύτα παρά του 
Ιδίου προσκαλούμενος επισκόπου, μηκέτι λειτουργείτω· ε( δέ καΐ 
έπιμένει τη αταξία ταύτη, καΟαιρείσθω· ώς λαϊκός μέν τοι έκεΤσε 
κοινωνείτω· καΐ ζήτει τ/ 4 ς έν Αντιόχεια συνόδου κανόνα τρίτον. 
Κανών Ις'. 

Εί δέ ό έπίσκοπος, παρ* ω τυγχάνουσι, παρ' ούδέν λο- 
γισάμ.ενος(1) την κατ αυτών όρισθεϊσαν άργίαν, δέξηται 
αύτούςώς κληρικούς, άφοριζέσθω, ώς διδάσκαλος αταξίας. 

ΖΩΝΑΡ. 0 προλαβών κανών άπείργει της λειτουργίας τους 
καταλιπόντας τήν παροικίαν, έν $ έχειροτονηβησαν 6 δέ παρών 
αφορίζει τόν έπίσκοπον, ω προσήλβον, εί δέξαιτο αύτούς ώς 
κληρικούς, έν είδήσει του έπιτιμίου, ώς αταξίας καΐ ακαταστα- 
σίας κατάρχοντα. 

ΒΑ ΑΣ. όρα, οτι ό παρών κανών αφορίζει τον έπ'σκοπον τόν 
συναριθμήσαντα τω οίκείω κλήρω ετέρας ένορίας κληρικόν άνευ 
άπολυτικής γραφής του οικείου έπισκόπου. Μόνος δε ό έπίσκο- 
πος Καρθαγένης δύναται συγκαταλέγειν τω οίκείω κληρω ετέρων 
ένοριών κληρικούς, καΐ χωρίς άπολυτικής γραφής τών χειροτο- 
νησάντων αυτούς· καΐ εύρήσεις τούτο είς τούς κανόνας τής έν 
Καρθαγένη συνόδου. Άλλα κ*1 ό Κωνσταντινουπόλεως αρχιεπί- 
σκοπος Ιπ' έξουσίας Ιχει παρομοίως ποιειν. ΦησΙ γάρ ή γ'. νεαρά 
του βασιλέως Ιουστινιανού, ήγουν τό β'. κεφ. του β'. τίτλου 
το0 γ'. βιβλίου τών βασιλικών 'ταυτα ρητώς* (2)· Εί γάρ 
ίπΐ τών εύαγών μοναστηριών κωλύομεν έξ έτέρου μοναστηρίου 
είς έτερον μεταβαίνειν, πολλώ μάλλον ουδέ τοϊς εύλαβεστάτοις 
κληρικοις τούτο έφήσομεν, κέρδους τε καΐ έμπορίας άπόδειξιν 
ίχειν τήν τοιαύτην έπιθυμίαν ήγούμενοι. Εί δέ καί ποτε τοιαύ- 
την τινά μετάστασιν ή σή μακαριότης, ή ή κατά καιρόν βα- 
Λλεία γίνεσθαι συνίδοι, μή άλλως τοΰτο πράττεσθαι, πρίν άν 
είς τόν είρημένον ήμϊν αριθμόν περισταίη τό πράγμα. Η δέ 
τοιαύτη νεαρ ά έγράφη πρός τόν τότε πατριάρχην Κωνσταντ*- 

(0 *τυ««>·νος λ Ρ *. - (ί) χ, Τρ , Μιίται ^ ^ 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. {3 

νουπόλεως. Σημείωσαι δέ, ίτι και τω βασιλεΐ ένεδόθη μι Χ α- 
θέσεις ποιεΐν κληρικών. 

ΑΡΙΣΤ. 0 τον τοιούτον έν γνώσει κατέχων, ταυτοκατάκριτος. 

0 έν είδησει γενόμενος έπίσκοπος του όρισθιντος έπιτι&ίου 
κατά του τοιούτου κληρικού, καΐ κατέχων, αυτόν ώς κληρικδν, 
αφορίζεται, ώς διδάσκαλος άταζίας. 

Κανών ΙΖ'. 

Ό δυσί γάμοις συμπλακείς μετά τό βάπτισμα, ή παλ- 
λακήν κτησάμενος, ού δύναται εΐναι έπίσκοπος, ή πρεσβύ- 
τερος, η διάκονος, ή δλως του καταλόγου τοΟ ίερατιχοΟ. 

ΖΩΝΑΡ. Τό θείον λουτρδν του αγίου βαπτίσματος πάντα 
πιστεύομεν άποπλύνειν £ύπον τοίς βαπτισθεΐσιν έντακέντα πρά 
του βαπτίσματος, καΐ ούδεν άμάρτημα τών πρδ τούτου γενο- 
μένων τινί κωλύει τον βαπτισθέντα προβιβάζεσθαι εις Ιερωσύ- 
νην εί δέ μετά τδ βάπτισμα πορνεύσει, $ γάμοις δυσΐ προσο- 
μιλιζσει, Ιερωσύνης οίαςδ^τινος ανάξιος κρίνεται. 

ΒΑΛΣ. Τον μετά το άγιον βάπτισμα διγαμ^σαντα, $ πορ- 
ν*ύ>σαντα κωλύει 6 κανών έπίσκοπον γενέσθαι, $ Ιερατικών τι 
ένεργεΐν, τά πρό του άγίου βαπτίσματος παρατρέχων παντοία 
άμαιρττίματα, δπερ έστί καινότατον, καΐ έργον μόνης της τοϋ 
άγίου Πνεύματος (1) χάριτος. Ανάγνωθι και τόν κ\ κανόνα του 
άγίου Βασιλείου, όπως δέ άναγνώσται πολλοί διγαμτίσαντες ύς 
τους οικείους τόπους συνετηρηθησαν, καΐ διά πιττακίων αρχιε- 
ρατικών εις μείζονας βαθμούς ττροεβιβάσθησαν, αγνοώ. *Λνά- 
γνωθι καΐ τήν ρλζ'. Ιουστινιάνειον νεαράν, κειμένην έν τω ά. 
τίτ. του γ'. βιβλ. τών βασιλικών, διοριζομένην μετά τών άλ- 
λων πολλών έκκλησιαστικών ζητημάτων, τί όφείλει γίνισθαι είς 
διγαμησαντας κληρικούς. Ωσαύτως άνάγνωθι καΐ τό κγ'. κεφ. 
τοΰ ά. τίτ. του παρόντος συντάγματος, καΐ τά έν αύτώ (2)*. 

* Ετέρα έρμηνεία. 
έν ττί παρούση τοΰ ιζ'. κανόνος έρμηνεία έγράψαμεν άγνοΛν, 

(1) β«ιηίσ^*τος Χ, Τρ, ί. — (2) Χ, Τρ.— ο* *ιΐντ·ι τά Ιν * Βηιιρ. 



24 ΚΑΝΟΝΕΣ 

ίπως άναγνώςΌΐ διγαμιίσαντες ού καθαιρούνται, άλλά μάλλον καΙ 
διά πιττακίων αρχιερατικών είς μείζονος βαθμοίις προκόπτουσιν. 
Αρτίως δΐ τά τών νόμων καΐ τά των κανόνων έπιστατικώτερον 
σκοπ^ίσαντες, κατενοτίσαμεν (1) τόν παρόντα ιζ'. κανόνα κοά 
τόν IV!. περί άρχιερέων (2), Ιερέων, διακόνων, καΐ ύποδιακόνων 
διαλαμβάνειν, ού μίϊν και περί αναγνωστών, έκέινοι μέν γάρ καΙ 
πρό της χειροτονίας καΙ μετά τί;ν χειροτονίαν διγαμ^σαντες 
καθαιρούνται* οΐ δ& άναγνώσται πρό μ&ν της σφραγίδος διγαμιί- 
σαντες, καθαιρούνται* μετά *δ&* (3) τΆν σφραγίδα, συγγινώσκον- 
ται, κωλυόμενοι προβαίνειν είς ίλλον μείζονα *έκκλησιαστικόν 
βαθμόν* (4). Φησι γάρ ή ρλζ'. Ιουστινιάνειος νεαρά, ητοι τό λά. 
καΙ τό λβ'. κεφάλ. του ά. τίτ. του γ'. βιβλ. τών βασιλικών 
ταύτα £ητώς* Ει δΐ μετά τήν χειροτονίαν πρεσβύτερος, $ διά- 
κονος, $ υποδιάκονος άγάγηται γαμετήν, έκβαλλέσθω του κλή- 
ρου, και τ$ τάξει της πόλεως, έν $ κληρικός ίν, μετά τών Ιδίων 
πραγμάτων παραδιδόσθω. Εί δΐ αναγνώστης δευτέραν γαμετήν 
άγάγηται (5), } πρώτην *μΙν* ( 6 )> Χ**™ ^ * διαζευχθεϊ- 
σαν άνδρός, $ 'τοις νόμοις* (7), $ τοις ίεροϊς κανόσιν άπηγορευ- 
μένην, μηκέτι είς άλλον έκκλησιαστικόν βαθμόν προβαινέτω· εί 
δέ *οΙφδι5ποτε τρόπφ είς μείζονα βαθμόν προαχθείη* (8), έκ- 
βαλλέσθω αύτου καΙ τω προτέρω άποκαθιστάσθω. Εί δε θέλεις 
έκλαβέσθαι τόν κανόνα καΙ *είς* (9) άναγνώστας, είπε, μή 
δύνασθαι είναι, ίτοι γενέσθαι άναγνώστην τόν πρό τϋς σφραγίδος 
διγαμ-^σαντα, καθαιρείται γάρ μετά διάγνωσιν 6 δε μετά τί|ν 
σφραγίδα διγαμτίσας άναγνώστης συγγινώσκεται, καν ού προκό- 
πτ*/ϊ πρός μείζονα βαθμόν. όπως δε διά πιττακίων άρχίερατι- 
κών διγαμ^σαντες άναγνώσται προκόπτουσιν είς δομεστικάτχ 
καΙ ·4λλα ίκκλησιαστικά* (4 0) όφφίκια, *άναγκαϊον είπεΐν -Λμάς 
ίστι* (4 4). λέγομεν οδν ώς τά έκκλησιαστικά άρχοντίκια καΙ 

(I) Χ. Τρ.— χατιλάβοραν Βιυιρ. — (2) Ιιπσ^ιτων Χ. Τρ. — (*) Χ. Τρ. — 
(4) Χ. Τρ. — (6) λ«6? Βιυιρ- — (β) Χ. Τρ. — % πρώτην χιάρ*ν Λ * *ι«- 
ζιυχβιΐσ** Βιυιρ. — (7) Χ. Τρ. — ϊ *ι*ζιυχβιΐ«α* άν*ρ\, $ τοίς Ιιροίς Βιυιρ. 
— (8) Χ. Τρ. — ιί Λ χλ\ προβη δικ»ςΜ*οτι Βιυιρ. — (9) Χ. Τρ. — *αί τβυς 
ά**γ»στ*ς Βιυιρ. — (10) Χ. Τρ. — ϊιτ»; 81 οΐ ίιγ<χ^β«τις άναγνδσται 
«ροχάτταιαιν ιίς Ιφ*ιτ»άτ<ι χαί λχοσυναχτάτβ *φφί**, Βιυιρ. — (11) Χ. Τρ. 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. ίβ 

οφφίκια καταχρηστικώς ονομάζονται βαθιοί- κυρίως γάρ βαθμός 
6 τών Ιερέων, ό των διακόνων, των υποδιακόνων, καΐ τών ανα- 
γνωστών έστι· τά δε δφφίκια καΐ τά άρχοντίκια τΐ|χα£ είσι, 
καΐ πορισ[Λών (1) άφορ|*αί· διο καΐ 6 νηπιόθεν γεγονώς αναγνώ- 
στης, και δευτερογα^σας, άπαρερποδίστως γεν^σεται κληρικός, 
εκκλησιαστικός, δομεστικος, και λαοσυνάκτης διά πιττακίων, 
ού {ΐΑν καΐ διάκονος, } ύποδιάκονος' τούτο γάρ τολμΛσας κα- 
θαιρε&ησεται. 

ΑΡΙΣΤ. Ανίερος άπας δ(γα[ΐος, $ παλλακίΐν Ιπιτρέφων. 
Απας δίγαμος είς Ιερωσύνην άπρόσδεκτος, πολλω δε πλέον 
6 παλλακήν έπιτρέφων. 

Κανών ΙΗ'. 

Ό χήραν λαβών, ή έκβεβλημένην, ή έταίραν, ή οΐκέ- 
τιν, ή τών έπί σκηνές, ού δύναται είναι έπίσκοπος, ή 
πρεσβύτερος, ή διάκονος, ή δλως του καταλόγου τοδ 
ίερατικοϋ (2). 

ΖΩΝΔΡ. ΚαΙ τοις ίουδαίοις άπηγόρευτο παρά του νόμου 
του παλαιού τους Ιερείς αυτών πόρνας 'πρός γάμον άγεσδαι, 
$ αΙχμαλώτους, % δούλας, και τάς έκ καπηλείας καΐ του παν- 
δοχεύειν τήν ζωήν ποριζομένας, καΐ τάς έξ ανδρών κεχω- 
ρισ|*ένας· εί δε έκείνοις ταΰτα νενομοθέτητο, πολλφ μΛλλον τοις 
κατά τό εύαγγέλιον Ιερουργεΐν [/.έλλουσιν ίδού γάρ φησι (3) πλέον 
του Ιεροϋ ώδε. Διά ταύτα καΐ ό παρών κανών τους Ιερωμέ- 
νους κωλύει μ^τε χτίραν είς γάρν άγεσθαι, (Λητ' έκβεβλημέ- 
νην παρά του οίκείου άνδρός, (Χΐίτε πόρνην, (/.ιίτε δούλην, αλλά 
ρΐδέ τινα τών επί σκηνής· αϊ γάρ τοιαυται άδιαφόρως ζώσαι, 
καΐ άναιδέστερον (4) προσομιλουσαι τοΙς έντυγχάνουσιν, ούδε 
πιστεύονται σωφρονεϊν. Τον γοΰν μίαν έκ τών άπηριθ(ΐ.η(Αένων 
λαβόντα, είς Ιερωσύνην οίανδίίτινα προβιβάζεσθαι ού συγχωρεί 
6 κανών. 

ΒΑΛΣ. Σημείωσαι τόν παρόντα κανόνα, βούλεται γάρ μΑ(ΐό- 

(1) ζωτίς Χ. Τρ. — (2) Αιυιτ. ΚΑ, 14. — (3) ού χιίται ίν Χ. Τρ. — 

(4) Χ. Τρ. 6. — άναι£5ς Βιυιρ. 



16 ΚΑΝΟΝΕΣ 

νον τόν Ιερωμένον σωφρονειν, άλλά καΐ τΆν σύμβιον τούτου· διά 
γάρ τούτο καΐ τάς έντός περιεχομένας γυναίκας έκώλυσε τοΐς 
Ιερωμένοις συνάπτεσδαι, ώς μή πιστευομένας σωφρονεϊν, διά τά 
φαϋλον του βίου αυτών. Είτις γουν τοιαύτη γυναικ! συναφδϊ), 
ουκ άξιωβ^σεται Ιερωσύννις· καΐ μετά τήν ίερωσύνην δέ καόαι- 
ρεδιίσεΐαι, της γυναικός αύτου μοιχευομέννις, και τούτου άνε- 
χομένου. Ανάγνωθι καΐ τδ κ6'. κεφ. του Ο'. τίτ. του παρόντος 
συντάγματος, καΐ τέν ι'. κανόνα της εν Αγκύοα συνόδου, καΐ τά 
έν αύτώ γραφέντα χάριν της έρμηνειας των παρόντων δύο κα- 
νόνων (ϊ). 

ΑΡΙΣΤ. Απολελυμένην, ί χνίραν, $ δεράπαιναν, ^ μαινάδα 
λαβών Ιερεύς, ανίερος. 

ΚαΙ Ούτος 6 μή κοσμίαν γυναίκα λαβών, καΐ παρθένον, άλλ* 
ί|ν άπεβάλετο έτερος, $ χτ<ραν, ί| θεράπαιναν, ί μαινάδα, είς Ιε- 
ρωσύνην ου προσδεχθιξσεται. 

Κανών Ιθ'. 

Ό δύο άδελφάς άγαγόμενος, ή άδελφιδ^ν (2), ού δόνα- 
τα^ εϊναι κληρικός. 

ΖΩΝΑΡ. ή γάρ άθεμιτογαμία ού μόνον του κλτίρου αυτόν 
κωλύει, άλλά καΐ έπιτιμίοις υπάγει. Και παρά του πολιτικού δΐ 
νόμου τιμωρείται ό άθεμιτογαμών, διασπώ ντος και τδν άΟέμιτον 
γάμον. 

ΒΑΛΣ. Αδελφιδή λέγεται ή ανεψιά* τόν γουν άγαγόμενον εις 
γάμον $ δύο άδελφάς, $ θείαν καΐ άνεψιάν, ού παραχωρεί 6 κα- 
νών κληρωθήναι, διασπωμένου πάντως καΐ του γάμου. Συ δΐ 
γίνωσκε, ώς ού μόνον δ τοιουτόν τι ποι^σας, άλλά καΐ 6 έτερον 
γάμον κεκωλυμενον έξ αίματος, $ έξ άγχιστείας, συναλλάξας, ού 
κληρω(Μσεται, άλλά μάλλον καΐ έπιτιμηθ^σεται· οία δε είσι τά 
τών αίμομικτών έπιτίμια, μάθηση άπ4 διαφόρων κανόνων του 
μεγάλου Βασιλείου. 



(I) Ββυιρ. — άκχ9* 1ι τιλιυταία πψοδος άττ6 τοδ %%[ τον ί. χανονα ηίς Ιν Αγ- 
λύβφΧτλ· βύχ ι&ρητχι ίν Χ. Τρ. οδτι πβρ* 6. — (1) άίιλφ^ν Μβίν». ίν *«ρι«λ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



17 



ΑΡ1ΣΤ. Ού κεκλτίρωται 6 δύο άδελφάς, $ άνεψιάν άγαγό- 
μενος. 

0 τοιούτο;, συν τω (/.ή δύνασθαι κληρικός γενέσθαι, καΐ βα- 
ρυτάτοις έπιτιμίοις υπόκειται, διασπωμένου πρός τούτοις και τοδ 
άθέσμου γάμου. 

Κανών Κ'. 
Κληρικός έγγύας διδούς, καθαιρείσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Εγγύας τις δίδωσιν $ υπέρ έαυτου, % υπέρ άλλου. 
Και ό υπέρ άλλου διδούς, $ δια κέρδος έγγυ£ται, $ δι'άγάπην, 
δι* $ν και τάς ψυχάς ίμών τιθέναι υπέρ τών αδελφών ήμών έν- 
τετάλμεθα. Το μέν ουν υπέρ άλλου ύποβαλεϊν ίαυτόν, ^τοι 
Ινοχον ποιησαι, ώς τυχόν υπέρ τελώνου, κεκώλυταΐ' άρχαία δέ 
κακία τό τελωνεΈν τελώναι δ' είσΐν οί τάς απαιτήσεις ώνούμενοι 
τών δημοσίων συντελειών. 01 γουν τοιούτοι, ε( μή φανερδς εύ- 
πορουσιν ουσίας, έγγύας απαιτούνται, καΐ παράγουσί τινας υπο- 
τιθέντας δι* εκείνους τά εαυτών τούτο τοίνυν, καΐ ίσα τούτω 
Ιοίκασιν, άπηγόρευται τοΙς κληρικοίς, ΐνα μή έαυτούς δχλω 
πραγμάτων, καΐ έλκυσμοΐς, παρεμβάλωσι, καΐ έπηρείαις σεκρετι- 
καϊς (1)· υποπτεύονται γάρ δια κέρδος τούτων άνέχεσθαι· αισ- 
χροκερδείς δέ τους κληρικούς είναι ού δεί' διό καΐ ή καθαίρε- 
σις τούτοις έπάγεται. Εΐ δέ παρά τίνος ΐσως κληρικός έναγόμε- 
νος 7 της είς τό δικαστηριον προσεδρείας χάριν έγγύας άπαιτεΤ- 
τα»., διδούς ταύτας ου βλαβνίσεται παρά τί}ν οίκείαν έπιτιμίαν· 
έπε! ευρηνται καΐ έν τη τετάρτη οικουμενική συνάδω οί έν ταύτη 
άθροισθέντες θείοι πατέρες, καΐ οι συνόντες αύτοΐς συγκλητικοί, 
τους Αιγυπτίους έπισκύπους έγγύας άπαιτνξσαντες προσεδρείας, 
η τούτων άποροΰντας, κελεύσαντες έξωμοσίαν ποιιίσασθαι, ζη* 
τουντας καιρόν είς ύπέρθεσιν. Εΐ δέ κληρικός έλκόμενίν τίνα εδ- 
ρηκώς, κ«1 έγγύας υπέρ παραστάσεως, $ άλλως πως άπαιτού- 
μενον, και είρκτη παραπεμπίμενον, ώς μή δυνάμενον παρασχεΤν 
τάς έγγύας, έλε^σας *τόν πάσχοντα* (2) ύπέρ έκείνου έαυτόν 
ύπό&ηται τ$ έγγύη, έπικλασθείς τ$ τοΟ πάσχοντος σ^ορφ, ού* 

(!) Χ0ΐτι**1ι Κ. <<* «ιρισιλϋω. — (1) Χ, Τρ. 4. - <λ«ί·«< Α* Β«ο·*. 



88 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



οΐμαι τούτον καθαιρεθιίσεσθαι, αλλά καΐ άποδεχθγίσεσθαι παρά 
Θεου τι καΐ ευγνωμόνων ανδρών, ώς ευαγγελικών πληρώσαντα 
έντολτίν καΐ ό πολιτικός δε νόμος τούς κληρικούς δικαζομένους 
διδόναι έγγύας παρακελεύεται (4 ). 

ΒΑΛΣ. Τό διδόναι έγγύας, τίνες μεν λέγουσιν είναι, τό έγ- 
γυασθαι ύπέρ ίτέρου τόν κληρικόν* τίνες δέ τό διδόναι τόν κλη- 
ρικόν ύπέρ έαυτοΰ έτερον έγγυηττίν. Τό γουν λέγειν καθαιρεΐ- 
σθαι τόν κληρικόν μ^ παραδεχόμενον είς δικαστιίριον, ί.είς ένο- 
χων δι* άπορίαν, $ δι* έτερον τρόπον εΰλογόν τινα, καΐ δια τού- 
το διδόντα έγγυητάς χάριν τοΰ άπαλλαγηναι οχλήσεως, φορτι- 
κώτατόν έστι, καΐ της άποστολικής φιλανθρωπίας άνάζιον τό δε 
έγγυάΌθαι τόν κληρικόν υπέρ ετέρου ποτέ ίσως κολασθνίσεται. 
ΕΙ μέν γαρ χάριν κέρδους έγγυτίσεταί τινα κληρικός, καθαιρεθιί- 
σεται δια τίΐν αίσχρότητα της έγγύης· εί δέ πένητά τινα έγ- 
γυιίσεται διά £λεον, $ διά τινα ευσεβή αίτίαν έαυτόν υπέρ έτέ- 
ρου φαρεμβάλτι, ου καθαιρεθησεται. Ευρηνται δέ και έν τυϊ δ'. 
οίκουμενικη συνόδω πολλοί κληρικοί και έπίσκοποι Ιγγύας άπαι- 
τιίσαντες, καΐ άπαιτηθέντες, καΐ ουδείς έζ αυτών έβλάβη· ούτως 
έρμιίνευσον τά της έγγύης· Ανάγνωθι δέ καΐ τίΐν ρκγ'. Ιουστι- 
νιάνειον νεαράν, κειμένην έν βιβλίω γ'. των βασιλικών τίτλω ά. 
ίτοι κεφάλαιον αύτοϋ ιγ 1 . λέγον ούτως έν μέρει· Τους δέ πρεσ- 
βυτέρους, καΐ διακόνους, καΐ ύποδιακόνοας, τω δικαίω καΐ μό- 
νω της συγγενείας είς έπιτροπήν, ί| κουρατορείαν καλουμένους, 
τ^ν τοιαύτην λειτουργίαν ύποδέχεσθαι συγχωρουμεν καΐ μετ' 
όλίγα πάλιν άλλ' ουδέ άπαιτητήν δημοσίων συντελειών, $ έκ- 
ληπτορα, $ μισθωτών (2) τελών, $ άλλοτρίων κτήσεων, $ κουρά- 
τορα οίκου, $ έντολέα δίκης, $ έγγυητ^ν υπέρ τούτων των 
αίτιών, έπίσκοπον, ΐ οίκονόμον, $ άλλον κληρικόν οΙουδ>ίποτε 
βαθμού, ^ μοναχόν Ιδίω ονόματι, ί) τϋς έκκλησίας, $ του μονά- 
στηρίου, ύπεισιέναι συγχωρουμεν, Ινα μή όςά ταύτης της προ- 
φάσεως, καΐ τοΐς άγίοις οϊκοις ζημία γένηται, καΐ αϊ θεϊαι 6πη- 

(1) Α «αροδαα ίρμηνιία φιριι ίιτί τέλους παρά Βιοιρ. χαί τά έξης* 
(Σημιίωσαι 5τι άφορινρος |«τι χαί το ίν Ιπ<τιμ.(οις γινίσθαι τοΖς ίχβάλλουσι των 
•«ων κιρι&λων, χαί πρδς τ^ν των μιτανοούντων χαβιοτϋσι χώρα ν). Ταύτα οϋχ 
Λριΐηαι ιν Χ. Τρ. ούίέ «αρά Ε. — (2) Χ, Τρ. — μι«·#τ*ν Βιυρ. ί. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



*9 



ρεσίαι έμποδίζωντατ ώστε και από τδν βημάτων τούτων της 
νεαρός, τών λεγόντων μη γίνεσθαι Ιερωμένον τινά έγγυητίΐν ύπέρ 
τούτων τών αίτιων, δηλαδή τών διαληφθεισών, παρίσταται κα- 
λώς εγγυασθαι τόν κληρικόν ύπέρ έτερων ευσεβών αίτιων, ώσπερ 
χαΐ παρεμβάλλειν έαυτόν. Ζτίτει κάΐ τόν θ'. τίτλον του παρόντος 
συντάγματος, κεφ. λδ'. καΐ κζ'. χαΐ τά έν αύτοϊς, χαΐ της έν 
Χαλκηδόνι συνόδου κανόνα λ 1 . 

ΑΡΙ2Τ. Κληρικός έγγύας ού δίδωσι' δους δέ, καθαιρείται. 
Ού δει τόν κληρικόν έαυτόν είς πράγματα παρεμβάλλειν, καΐ 
δικαστηρίων όχλησεις διά τινα αίσχροκερδίαν* εΐ γάρ του 
Παύλου τυχόν μετά του δημοσίου, % καΐ ίδιώτου τινός, συναλ- 
λάσσοντος, και μίι έμπιστευομένου άλλ' άπαιτουμένου έγγύας, 
κληρικός έγγυ^σεται τούτον, καΐ καταστήσει ίνοχον έαυτόν· δ 
τοιούτος, ώς καταφρον/ιτης τ$ς οίκείας έπιτιμίας διά τι κέρδος 
γενόμενος , καθαιρεθησεται* εΐ δέ κατά πόνου εύρων δ κληρικός 
άνθρωπον, και έν φυλακή κατεχόμενον, καΐ άλλως έκείθεν μί) 
Ιξαγόμενον, εΐ μη τινα δοίη τόν έγγυησάμενον αύτόν μΐ άπο- 
δράναι, καΐ διά συμπάθειαν καΐ φιλανθρωπίαν άναδέξεται τόν 
τοιούτον, καΐ παριστ^ν έγγυησεται δπόταν άν ζητηθ$, ού μό- 
νον ουκ απόβλητος ίσται, άλλά καΐ έπαινετέος κριθήσεται, ώς 
τήν έαυτοϋ ψνχήν ύπέρ δμογενους θέμενος. Τό δέ τους κληρι- 
κούς δικαζομένους άπαιτεΐσθαι έγγύας παραστάσεως, τοσούτον 
ού καθαιρέσει αυτού; ένόχους καθίστησιν, δτι καΐ έν τ^ τε- 
τάρτη πράζει τών έν Χαλκηδόνι πραχθέντων, ή άγία σύνοδος, 
και οΐ συνεδρεύοντες αύττ} ένδοξότατοι άρχοντες διέλαβον τους 
Αιγυπτίους έπισκόπους έγγύας προσεδρείας παρασχείν, καΐ τού- 
των άπορουντας έξωμοσία καταπιστευθήναι. 

Κανών ΚΑ'. 
Εύνοϋχος, εΐ μέν έξ έπηρείας άνθρώπων έγένετότις, ή 
έν διωγμΛ άφηρέθη τά άνδρών (1), ή οδτως ί<ρυ (2), χαί 
έστιν άξιος, έπίσκοπος (3) γιν&θω. 



(1) Χ.Τρ. έ. Κ. — τα τών άν£ρ£ν Βιυιρ. — (2) Ιφνγι μι ίαπν Ιζι·ς Ικμμ 
**ς, Ί"*ο4ω, λρΙ. — (9) Π. Βιυιρ,— τ* Μαχονος ού χιΐται ««οά Β*· Ζ· 



30 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΒΑΛΣ. 01 τέτταρες ούτοι κανόνες, ήγουν ό παρών καί οΐ 
τοις μέν προ του κληρωδηναι εύνουχισβεϊσι δια νόσον, 
$ έξ έφό*δου έχθρων, συγγνωμονοϋσι, και τω κληρω *τούτους* (4 ) 
συγκαταλέγουσιν, άξίους πάντως ευρισκομένους* τούς δέ μετά 
τήν ίερωσύνην έαυτούς άκρωτηριάσαντας, κάν υπό νόσου έβιά- 
σθησαν, ωσαύτως καΐ τους πρό της ίερωσύνης δίχα νόσου τά 
παιδογόνα μόρια έαυτών περιελόντας κολάζουσι· τους μεν γάρ 
καθαιροϋσι* τούς δε κληρουσθαι κωλύουσι* τούς δέ λαϊκούς, τούς 
δίχα νόσου, η έπηρείας εαυτούς άκρωτηριάσαντας, έπί Ιτη τρία 
άφορίζουριν. όδεν καΐ οί πλείους των ανθρώπων, οι προσεκτι- 
κώτεροι, δια νόσον μέλλοντες εύνουχίζειν παΐδας αυτών, τγ 
άγιωτάτν) Ικκλησία προσέρχονται, καΐ δηλην ποιοϋσι τήν νόσον, 
καί τ*λν των διδύμων έκκοπτ<ν. Οι δέ πολιτικοί νόμοι μεγάλως 
κολάζουσι τούς ευνουχίζοντας παΐδας αυτών, $ δούλους, $ έτέ- 
ρους τινάς, νόσω μ·λ κατεχομένους, καΐ άνάγνωβι το ιδ'. κεφά- 
λαιρν του πρώτου τίτλου τού" παρόντος συντάγματος, καΐ τί|ν 
έζηκοστίιν νεαράν του βασιλέως κυρίου Λέοντος του σοφού. 
Λπεί δέ είς τρία διαιρούνται οι ευνούχοι, ήγουν είς θλιβίας, 
τούς νηπιόΟεν τά παιδογόνα μόρια άποβαλόντας, ώς ύπδ των 
γονέων Ολιβέντα καΐ άχρηστεύσαντα, είς σπάδωνας, τούς έκ γε- 
νετής διδύμους μί| έχοντας, πρός δέ καΐ είς κανστράτους, τούς 
διά σίδηρου άκρωτηριασδέντας· κάνστρον γάρ παρά Ρωμαίοις 6 
σίδηρος· οι μέν δλιβίαι, καΐ οί σπάδωνες άπροκριματίστως ίερω- 
θ^σονται, ώς μηδέ κάκου τίνος γεγονότες έαυτοΤς παραίτιοΐ' οί 
δέ χανστράτοι, κατά την άνωτέρω διάταξιν, ποτέ μέν ΙερωΒτί- 
σονται, ποτέ δέ κωλυθ^σονται. 

Κανών ΚΒ'. 

*0 άχρωτηριάσας έαυτόν μη γινέσθω χληριχος* αύτο- 
^ρευτής γάρέστιν έαυτοΟ, και τ^ς τοΟ θεοΟ δημιουρ- 
γίας έχθρός. 



0) Χ.Τ ? . 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



31 



Κανών ΚΓ. 
Ει τις κληρικός ών, έαυτόν άχρωτηριάσοι, χαθαιρείσβω· 
φονεύς (1) γάρ έστιν έαυτοϋ. 

Κανών ΚΔ'. 
λαϊκός εαυτόν άκρωτηριάσας, άφοριζέσθω έτη τρία· 
έπίβουλος γάρ έστι τί)ς έαυτοΟ ζωί)ς. 

ΖΩΝΑΡ. Το εύνουχίζειν, εί μη δια πάθος ένσκήψαν περί τά 
παιδογόνα μόρια γένοιτο, χαί τοις πολιτικοΧς άπηγόρευται νό- 
μοις' καΐ τοσούτον, ώστε καΐ τους έκτεμνομένους δούλους »ίς 
έλβυθερίαν κελεύουσιν άναρπάζεσθαι* και τους εύνουχίσαντας 
ύποκεϊσθαι ταυτοπαθεία, καΐ δημεύσει, και περιορισμέ άλλα 
μην και τοις Ιεροίς κανόσι τούτο κεκώλυται. Ού μέν τοι 6 έκτ 
τμηθείς Ιερωσύνης άπείργεται, εί μη αύτος είς έχτομην παρέ- 
δωκεν έαυτόν. ό μεν γάρ παρ* έτέρων έκτμηθείς, ώς έπηρεα· 
σθείς, έλεείσθαι μαλλόν έστιν άξιος, άλλ' ουχί μισεΧσθαι* διό 
χαί εί άξιος έκ του βίου αύτου κρίνοιτο Ιερωσύνης, είς ταύτην 
προβιβασθησεται' καΐ 8ς έκ. φύσεως τά παιδογόνα πεπηρωται 
μόρια (ους έν εύαγγελίοις δ Κύριος ευνούχους ουτω γεννηθέν- 
τος ώνόμασε), τω κλιζρω καταλεγηναι ού κωλυθτήσεται· 6 δ'αυτφ 
τ^ν έκτομήν μνηστευσάμενος, ουτε είς κλήρον καταταγιίσεται, 
άλλα κάν Ιφ&η γενόμενος κληρικός, του κλήρου έκδιωχ(Μσεται· 
εί δέ λαϊκός έστιν ό είς έκτομην έκδους έαυτόν, έπΐ τριετία* 
άφορισθτίσεται- έπίβουλοι γάρ έαυτων είναι δοκουσι διά τό του" 
ποάγματος έπικίνδυνον, καΐ τϊί του θεου δε δημιουργία έναν- 
τιουνται* είς φύσιν γάρ ανδρός πλάσαντος αυτούς του Θεου, 
αυτοί είς έτέραν φύσιν άλλόκοτον εαυτούς μεταπλάττουσιν, ώς·ε 
μ^τε άνδρες είναι, ουδέ γάρ τά των αρρένων άποτελεΐν είσι 
δυνατοί, έπε! ποιεΐν ού δύνανται άνθρωπον, μ^τε γυναίκες, ούδε 
γάρ τίκτειν έχουσι φύσιν τά αυτά καΐ 6 πρώτος κανών τίς 
πρώτης συνόδου διατάττεται (2)· 

(I) φ·*·»*** Βρ. — (2) έ*ταδ·* Μτιι ούχ 6ρ64ς & Βιυιρ. τ*ν Μ τον *·· 
καν. «αραΐΓ0|Αΐτην ιίς τους χ«ν. γ'. λ€\ χαί ν«· τον Μιγαίλο» Βασιλιά». 
(ΤΟΜ. Β'.) 3 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΒΑΛΣ. 6 έρρνεία των τοιούτων κεφαλαίων έγράφη άνωθεν 
άνάγνωθι καΐ τόν περί παρθενίας λόγον του άγίου μεγάλου Βα- 
σιλείου, καΐ τον του άγίου έπιφανίου, καΐ από του νθ|χοκά νο- 
νός του Τϊηστευτοΰ περί τών εύνουχισθέντων. 

ΑΡΙΣΤ. Κανών κά. 6 Ιξ έπηρείας ανθρώπων, ί έκ φύσεως 
ευνούχος γενόμενος, άξιος ων, Ιεράται, έκτο-χίας δέ, ου. 

Κανών κβ'. Εαυτόν Ικτερων λαίκός αφορίζεται, καΐ κληρι- 
κός ου γίνεται. 

Κανών κγ'. 0 μετά κλήρον έαυτόν εκτενών, καθαιρείται. 

Κανών κδ'. Λαϊκός έαυτόν άκρωτηριάσας, άφοριζέσθω £τη 
τρία, ώς έπίβουλος έαυτου. 

0 (χΐν ακουσίως ευνουχισθείς, τω κανόνι ουκ ένέχεται· άλλ' 
ει έστίν άξιος του Ιερ&σθαι, έκ τούτου ού κωλύεται. £{ δέ έκών 
τις έαυτόν έξευνούχισεν, ουδόλως κληρουται, αλλά και κληρι- 
κός ων καθαιρείται, ώς έπίβουλος της έαυτου ζωής, καΐ της του 
Θεού δημιουργίας έχθρός. 

Κανών ΚΕ'. 

Επίσκοπος, η πρεσβύτερος, ή διάκονος έπέ πορνεία, ή 
έπιορκίφ, ή (1) κλοπί) άλούς, καθαφείσθω, και μ,ή άφο- 
ριζέσθω* λέγει γαρ ή γραφή· Ουκ έκδικήσεις δις έπΐ τό 
αύτό. Ωσαύτως καΐ οί λοιποί κληρικοί (2). 

ΖΩΝΛΡ. 01 τοις ρηθέϊσιν ύποπεσόντες έγκλήχασι καθαιρούν- 
ται· ού (&έν τοι καΐ αφορίζονται* Ικανή γάρ έκδίκησις έπΐ τού- 
των κέκριται ή καθαίρεσις* καΐ δίς αυτούς ποινηλατεΐσθαι ού 
χρτί. £(σ! δ' έτερα έγκλήι.ατα, οίς οί άλόντες καΐ καθαιρούν- 
ται, καΐ αφορίζονται, ώς οί διά χρημάτων, $ προστασίας αρχον- 
τικής, άρχιερωσύνης άξιωθέντες. 

ΒΑΛΣ. Τό, ουκ έκδικτίσεις δίς έπι τό αύτό, |*Λ είπης έκ- 
λαμβάνεσθαι είς πάντα όπωςδτίποτε καθαιρούμενον οί γάρ διά 
προστασίας αρχοντικής, $ διά χρημάτων, ίερωσύνης άξιούμενο* 
καΐ καθαιρούνται, καΐ άφορίζονται, ώς φησιν 6 κθ'. αποστολικός 

(I) Π. Βρ. Χ. Τ>. — 4 Μ Βιυιρ. — (1) ό|ΐ*ί·< & οί λ«ιπ*ί κλυριχοί ηί 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠ03ΤΛ)ΑΩΝ. 



33 



κανών, καΐ 6 V. άλλ' είπε τούτο έκλαμβάνεσθαι εις μόνους τους 
καθαιρουμένους διά άμαρττίματα περιεχόμενα τώ παρόντι κα- 
νόνι, χαΐ δια έτερα δμοια. Ζητεί και του άγίου Βασιλείου κανόνα 
γ . λβ'. χαΐ νά. Σημείωσαι ουν βτι οΐ έπίσκοποι χαΐ οΐ κληρι- 
κοί, οΐ ουτω καθαιρούμενοι, της μετά των πιστών κοινωνίας ουκ 
αφορίζονται· άνάγνωθι καΐ τδν λβ' . κανόνα του άγίου Βασιλείου (4 ). 

ΑΡΙΣΤ. Πορνεία συσχεθείς (ϊ) Ιερεύς, *ί έπιορκία, $ κλέμματι, 
καθαιρείται, ού μήν καΐ αφορίζεται* ού γάρ αποδώσεις, φησί, δίς 
«πι τό αυτό. 

Αρκουσά έστιν ή καταδίκη της καθαιρέσεως τφ συσχεθεντι 
έπΐ πορνεία, ή έπιορκία, $ κλοπή Ιερει* καΐ ού δει τούτον καΐ 
άφορίζεσθαι, ίνα μ*} τ^ν τιμωρίαν διπλασίονα ύποστϊί, 8 παν- 
τελώς έστιν άφιλάνθρωπον. 

Κανών Κς'. 

Των εις κλ^ρον προσβλθόντων (3) άγαμων, χελεόομεν 
βουλομένους γαμεϊν, άναγνώστας, και ψαλτας μένους (4). 

ΖΩΝΑΡ. ΟΊ μεν πρεσβύτεροι, και διάκονοι, καΐ ύποδιάκο- 
νοι, πρ}> τις χειροτονίας έρωτώνται, εΐ σωφρονεΐν αίροΐντο* καΐ 
ε! μεν έπαγγέλλονται τοΟτο, χειροτονούνται· εΐ δε μη, πρδ τίς 
χειροτονίας εις γάμον έλθεϊν επιτρέπονται, καΐ μετά τίν γά- 
μον χειροτονούνται. Μετά δε την χειροτονίαν, γυναίκας οΐ εΐ- 
ρυμένοι λαμβάνοντες, καθαιρούνται* μόνοις δε άναγνώσταις 
καΐ.ψάλταις, καΐ μετά τδ είς κλ?ρον καταλεγήναι, έφείται 
γάμον έαυτοΐς συναλλάττειν, καΐ μένειν αύθις ΙτΛ τ$ς οικείας 
καταστάσεως· έτεροδόξω δέ συνάπτεσθαι γυναικί, 6 ιδ'. κανών 
τίς οίκουμενικϋς τετάρτης συνόδου κωλύει αύτοός. 
. ΒΑΑΣ. Πρδ τής χειροτονίας π&σιν έφεϊται συνάπτεσθαι γυ- 
ναιξί, καΐ ουτω χειροτονεΐσθαι τούτους πρεσβυτέρους, διακό- 
νους, *«1 ύποδιακόνους, μετά δέ τίιν χειροτονίαν, μόνοις άνα- 
γνώσταις, καΐ ψάλταις ένεδόθη γαμεϊν. 

(1) τά ά«ο τοδ, Σ«|αίβ»σαι χτλ. ο* χιϊνται <ν Χ. Τρ. *λ\ 4. — (*)!· — 
οχ·*ίς Βιυΐρ. — (3) Βρ. Βιυιρ. &, Κ. — προιλίοντ·» Π. Χ. Τρ. — (4) Βρ. 
Χ. Γρ. Β·ο<ρ· — μώον Π. 

3* 



3< 



• ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΑΡΙΧΤ. 0 Ιερασθαι μέλλων, εΐ βούλοιτο, προσγαμείτω' Ιερω- 
θείς δέ, Αναγνώστης, καΐ ψάλτης μόνον. 

Ούκ ϊζεστί τινι μετά τί)ν Ιερωσύνην προς γάμον έρχεσθαι 
καΐ έπ' αυτής τής άξιας μένειν* μόνοις δέ άναγνώσταις, και 
ψάλταις τοΟτο έφείται. 

Κανών ΚΖ'. 

Έπίσκοπον, ή πρεσδύτερον, ή διάκονον, τύπτοντα πι- 
στούς άμαρτάνοντας, ή άπιστους άδιχήσαντας, και διά 
τοιούτων φοβεΝ έθέλοντα(Ι), καθαιρεΐσθαι προστάττομεν 
©ύδαμοΟ γάρ δ Κύριος τοΟτο ήμας έδίδαξε· τούναντίον δέ, 
αύτός τυπτόμενος, ούκ άντέτυπτε, λοιδορούμενος, ουκ 
άντιλοιδόρει, πάσχων, ούκ ήπείλε'ι. 

ΖΏΝΛΡ* 0 Κύριος ήμών και θεύς, τους μαθητάς διδάσκων 
τάς έαυτούς έντολάς, Ιφη' λ λέγω ύμΧν, πασι λέγω* των δε 
θείων αύτοϋ έντολών είσι καΐ αϊ κελεόουσαι, τω τύπτοντι τίϊν 
δεξιάν σιαγόνα, στρέφειν και τί)ν άριστεράν* καΐ τω άφαιρου- 
μένω τδ Ιμάτιον, χαΐ τον χιτώνα προσαποδύεσθαι. £1 δέ π&σι 
ταΟτα έντέταλται, πολλφ πλέον παρά τών Ιερωμένων φυλάτ- 
τεσθαι αύτά χρί), ΐν* είεν καΐ τοΧς άλλοις ύπογραμμός. Διά 
τούτο καΐ 6 παρών κανών άπαγορεύει τοις έπισκόποις, καΐ 
τόΐς λοιποΧς τϊ> τύπτειν τους εις αύτούς άμαρτησαντας, κάν 
πιστοί εΤεν, κάν άπιστοι* έλέγχεη γάρ τους άδικουντας άλλους 
όφείλουσι, χαΐ προίστασθαι τών άδιχουμένων* έπει και Τιμο- 
θέω Παύλος 6 μέγας έντέλλεται τούς άμαρτάνοντας έλέγχειν, 
Ινα καΐ οΐ λοιποί φόβον ϊχωσιν, έαυτούς δέ έκδικεΧν κωλύωνται' 
μιμητάς γάρ χρη του Κυρίου είναι, 8ς άνταποδουναι τοΧς είς 
αύτον έμπαροινουσι δυνάμενος, ούκ άνταπεδίδου, άλλά καΐ ύπε- 
ρηυχετο εκείνων* τούς δέ έν τω Ιερω έμπορευομένους, ως είς 
τυ θείον άμαρτάνοντας, τώ φραγγελλίω τύπτων, έκεΧθεν έζηλα- 
σε^ καΐ ϋλεγξε λέγων* μη ποιείτε τον οίκον του πατρός μου 

I > ... ,1 . . ., ■ , - 1 — .ι — — 

(I) ■» Χ. Ί>. Α # — μΙ *ι« τ·ύτων φοβ«α*«ι ·ιλοη« Ε*α^. «νια »8 »*4 Η' 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



3« 



οίκον έμπορίου. ΚαΙ ό μέγας δέ Παύλος, οίον χρη τον έπίσκο- 
πον εΤναι διαταττόμενος, προς τοίς άλλοις, καΐ μί) πληκτην (<) 
είναι φησίν. Αναγνωστέον καΐ τον Ιννατον κανόνα τίς λεγο- 
μένης πρώτης χαΐ δευτέρας συνόδου, τ$ς έν τφ ναφ των άγίων 
Αποστόλων. 

.ΒΑΛΣ. 01 του βήματος ούχ όφείλουσιν ύπο τοΟ θυμού νιχ&- 
σθαι, χαΐ τύπτειν τούς εις αυτούς άμαρτησαντας, πιστούς 0) 
δηλονότι, % και απίστους, χάντεΰθεν οίον άμόνεσθαι αυτούς, 
χαΐ έκφοβείν τούς λοιπούς · οΐ δέ τοιουτόν τι ποιοΟντες, παρά 
την του" κυρίου διδασκαλίαν, τίίν διοριζομένην, τφ τυπτοντι 
τί)ν δεξιάν σιαγόνα, στρέφειν καΐ τίιν άριστεράν, καθαιρούνται. 
0 δέ πολιτικός νόμος τύ έναντίον διορίζεται, λέγων, ϊξεστι 
βία την βίαν έζωθεΐν, καΐ δπλα δπλοις* κάΐ νοηθιδσεται πάν- 
τως τά του τοιούτου νόμου εις τούς λαϊκούς, κ&ν ή έντολίι τοΟ 
Κυρίου, γενική ουσα, πρύς πάντας έξεφωνηθη. Τύ μέν τοι με- 
τρίως σωφρονίζεσθαι παρά τών Ιερωμένων τούς μαθητάς αύτων, 
χαΐ τούς άμαρτάνοντας, καΐ μετά παραγγελίαν μη έπιστρεφο- 
μένους, έκκεχώρηται* δτι και 6 Κύριος τούς έν τω Ιερω έμπο- 
ρευομένους, χαΐ εις τύ θείον άμαρτάνοντας, τω φραγγελλίω τύ- 
πτων έξηλασεν. Ανάγνωθι χαΐ τύν θ'· κανόνα τ$ς έν τώ ναφ 
τών άγίων Αποστόλων σύστασης συνόδου, και λεγομένης ά. 
χαΐ β'. 

ΑΡΙΣΤ. ίερεύς πιστύν $ άπιστον τυπτ^σας, κα'θο&ρβται. 

0 τύν είς αύτύν άμαρτησαντα πιστύν, η άπιστον τύπτων Ιε- 
ρεύς, καΐ διά του έντεϋθεν φόβου τύ μί) καΐ έτέρους είς αύτΛν 
τά βμοια πλημμελείν διορθούμενος, ώς ύπεναντία ποιων *φ 
κελεύοντι νόμω, παρέχειν τω τίιν σιαγόνα τυπτοντι καΐ την άλ- 
λην, καθαιρείται, διά τύ έξ αύθαδείας, καΐ άχατασχέτου θν- 
μου έπενεγκείν τίίν πληγην· 0 δέ τύν είς τά Ιερά παρανομούν- 
τα σώφρονι μάστιγί σωφρονίζων, χαθάπερ δη χαΐ 6 Κύριος του* 
νομικοΟ Ιερού τούς Ιεροκαπι<λους τφ έκ σχοινίου φραγγελλίω 
άπήλαυνεν, ού καθαιρεθήσεται* διά τοΟτο γάρ οΐ έκκλησιαστι- 



36 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



χοΐ νομοφύλακες, καΐ ίκδικοι λέγονται, ώς έκ πατέρων άνωθεν 
τεταγμένοι τα τοιαύτα έκδικΛν, 

Κανών ΚΗ'. 

Είτις έπίσκοπος, η πρεσβύτερος, ή διάκονος καθαιρε- 
θείς δικαίως, έπί έγκλήμασι.φανεροίς, τολμήσειεν άψασθαι 
τ!|ς ποτέ έγχειρισθείσης αύτω λειτουργίας, οδτος (1) 
παντάπασιν έκκοπτέσθω τΐ)ς εκκλησίας. 

ΖΩΝΑΡ. Ούτοι μετά τη* δικαίαν καθαίρεσιν άμαρτάνοντες, 
καΐ τις οίκείας τιμίς (τϋ; λειτουργίας φημί) άντεχόμενοι, εί- 
κότως τΐς έκκλησίας έκβάλλονται, διά τε τϋν άκραν άναίδειαν, 
χαΐ δτι ούδέ κολασθ^ναι κανονικώς δύνανται άλλως· ηδη γαρ 
προχαθνίρηνταΐ' λοιπόν χαΐ τής έκκλησίας έκκόπτονται. 

ΒΑΛΣ. 0 καθαιρεθείς χατά νόμους διά προφανές Εγκλημα, 
χαΐ διά τούτο μηδέ έκκλητου βοήθειαν ίχων, ει τολμήσει της 
προτέρας άψασθαι λειτουργίας, χαΐ τίΐς έκκλησίας έκκόπτεται, 
ώς άναιδέστατος· ει γάρ {χει βοήθειαν έκκλητου, και ίτι άμφι- 
σβητ^σιμόν έστι τ6 χεχριμένον κατ' αύτου, ού χατακριθησεται 
λειτουργών. 0 μέν τοι πολιτικός νόμος φησίν έν βιβλίψ τρίτω τών 
βασιλικών τίτ. ά. κεφ. ά. ταύτα· Επίσκοπος άπο συνόδου κα- 
θαιρεθείς, καΐ ποιτήσας στασιώδες διά τ6 πάλιν την έπισκοπην 
άναλαβείν (2), άπδ ίκατον μιλίων ης έζεβληθη πόλεως οίκεί- 
τω, μηδέ βασιλεϊ προσιών κάν τύχη άντιγράφων, άχρηστα 
Ιστω· καΐ 6 ύπερεκδικών αύτον, άγανακτείσθω. Ζητεί καΐ τίς 
Ιν Αντιόχεια συνόδου κανόνα δ'. ιβ!. καΐ ιέ. 

ΑΡΙΣΤ. 0 καθαιρεθείς εύλογώτατα, εΐ τών θείων άψεται 
πάλιν, έκκηρυκτότατος, 

0 μετά την καθαίρεσιν, την ευλόγως έπί φανεροίς έγκλιί- 
μασι γενομένην, τίς θείας λειτουργίας πάλιν άψάμενος, τής 
έκκλησίας οδτος, ώς σεσηπ&ς μέλος, έκκόπτεται τέλεον. 

(1) Π. Βρ. 4. — τ*, 9 5το« ού χύτφ ««ρά Βιυιρ. Κ. κ*ί Χ. Τρ. — (1) Τρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



Κανών Κθ\ 
Είτις έπίσκοπος δια χρημάτων τί)ς αξίας ταύτης 
έγκρατης γένοιτο, η πρεσβύτερος, ή διάκονος, χαθαι- 
ρείσθω και αυτός, και ό χειροτονήσας, καΐ έκκοπτέσθω 
παντάπασι καΙ(Ι) κοινωνίας, ώς Σίμων 6 μάγος υπ 
έμοδ Πέτρου (2). 

Κανών Λ'. 
Είτις έπίσκοπος κοσμικοΐς άρχουσι χρησάμενος, δι 
αύτών έγκρατής έκκλησίας γένοιτο, καθαιρείσθω, και 
άφοριζέσθω· και οί κοινωνοΟντες αύτφ πάντες. 

ΖΩΝΑΡ. Εν τφ είκοστφ πέμπτω κανόνι λέλεκται, μ$ϊ δΛν 
δίς έκδικΛν έπΐ τϊ> αυτό* Ινταυθα δέ καΐ έν άμφοτέροις τοις 
κανόσι τούτοις διπλών έπάγει την τιμωρίαν, διά τ))ν τ$ς κα- 
κίας δπερβολί)ν, χοΛ τί)ν τών Αμαρτημάτων βαρύτητα. Ούδέν 
γάρ χείρον τοΟ τί)ν θείαν χάριν ώνιον έαυτώ περιποιουμένου 
ί| χρημάτων, $ δυναστείας Αρχοντικής, καΐ του ταύτην πιπρά- 
σκοντος· ώς δοΟλον γάρ ώνείται τί> του άγιου πνεύματος χά- 
ρισμα* καΐ κατά τίιν συνοδικών έπιστολίίν, τί)ν έπΐ Ταρασίου, 
τοΟ άγιωτάτου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως γενομένην, 
πρδς τ&ν πάπαν τις πρεσβυτέρας $ώμης Αδριαν&ν, φορητό- 
τερος μ&λλόν έστι Μακεδόνιος, καΐ οί λοιποί πνευματομάχοι* 
έκ&ίνων γάρ κτίσμα καΐ δοϋλον τοΟ θεοΟ καΐ Πατρ&ς τί> &γιον 
Πνιΰμα λοιδορούντων, ούτος, ώς δοκοΟσι, δοΟλον έαυτών ποιοΟ- 
σιν αυτό. ό γάρ τι πιπράσκων, ώς δεσπότης αύτδ πιπράσκει, 
καΐ ό άγοράζων, δεσπότης είναι βουλόμενος του ήγορασμένου, διά 
τιμϋς Αργυρίου τοΟτο κτ&ται. Ούτως Αφόρητα τά Αμαρτήμα- 
τα ταΟτα' καΐ διά τούτο πρδς τ5) καθαιρέσει, οί διά χρημάτων 
% δυναστείας Αρχοντικής τ9)ν Ιερωσύνην κτησάμενοι, καΐ οί οδ- 
τω παρασχόντες αυτήν, καΐ τις έκκλησίας παντάπασιν Απελαύ- 
νοντοιι. 6 δλ τοΟ Αγιωτάτου πατριάρχου Γενναδίου τής Νέας 
£ώμης έγκύκλιος έπιστολί) καΐ Αναθέματι τούς τοιούτους κατα- 

( 1) * **Χ ού κ·ιτ«ι Βρ. **ί Ζ. Κ— (1) Πράξ. 6, 2 1.—»»* τ»Ι ψφ* λ** 



38 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ίικάζει, ταύτα λέγουσα* £στω τοίνυν καί έστιν άποκ^ρυκτος, 
καΐ πάσης Ιερατικής αξίας τε και λειτουργίας αλλότριος, καΐ 
τϊί κατάρα του αναθέματος υποκείμενος, καΐ ό λαμβάνων ώνιον 
την χάριν του Πνεύματος, καΐ ό διδούς, είτε κληρικός, είτε 
λαϊκός εϊη (Ι)· 

ΒΑΛΣ. 01 παρόντες δύο κανόνες ό κθ'. και ό V. ού μόνον 
καθαιροϋσιν, άλλα και τής κοινωνίας έκκόπτουσιν, -ίίτοι άφο- 
ρίζουσι, τους δια χρημάτων έπισκόπους, ?ι πρεσβυτέρους, % δια- 
κόνους γενομένους, καΐ τού; δι* αρχόντων προστασίας έπισκό- 
πους γενομένους. 0 γαρ χάρις του παναγίου Πνεύματος ώνιος 
ούκ ϊστι, φασί. Και ή. έπιστολη δέ του αγίου Ταρασίου (2) πα- 
τριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ή προς τον πάπαν λδριανον, 
φησί, φορητότερον είναι τον αίρετικον Μακεδόνιον, τον βλα- 
σφημιίσαντα δουλεύειν το άγιον Πνεύμα, τοϋ δια χρημάτων 
πωλοΰντος, ?Ι ώνουμένου το του παναγίου Πνεύματος χάρισμα, 
δτι 6 πιπράσκων, ώς δεσπότης πιπράσκει* και 6 έξωνούμενος, 
ώς δεσπόσων καταβάλλει τδ άργύριον. 0 δέ του άγιωτάτου 
πατριάρχου Γενναδίου έγκύκλιος έπιστολή καΐ άναβέματι τους 
τοιούτους καθυποβάλλει (3), ταύτα λέγουσα· Εστω τοίνυν καί 
Ιστιν άποκηρυκτος, και πάσης Ιερατικής άζίας τε καΐ λειτουρ- 
γίας άλλότριος, καΐ τ% κατάρα του άναθέματος υποκείμε- 
νος, 6 διδούς, και δ λαμβάνων ώνιον την χάριν του Πνεύματος, 
είτε κληρικός, εϊτε λαϊκός ειη' και ταύτα μίν ούτως, έρωτη- 
σει δέ τις, ώς του V. κανόνος έπισκόπου μόνου μεμνημένου, 
ωσαύτως καΐ του κθ'. κανόνος ύποδιακόνων μη μεμνημένου, ?| 
αναγνωστών, έάν πρεσβύτερός τις γένηται, ?) διάκονος, 9) δπο- 
διάκονος, ?) άναγνώς-ης, δια προστασίας άρχοντος, ί) ύποδιάκο- 
νος, % αναγνώστης, δια δόσεως χρημάτων, τί όφείλει γενέ- 
σθαι; Αύσις. ΚαΙ ούτοι καθαιρεΟησονται, και άφορισθΐσονται 
άπο τοΟ τέλους του παρόντος λ'. κανόνος, λέγοντος, μη μόνους 
τούς πρωταιτίους του κάκου* καθαιρείσθαι, καΐ άφορίζεσθαι, άλ- 

(I) λπαακ λ ηιρικοίτα οώτη ΛιΛ τοδ, δ γάρ τι πικράσχων ο6χ ιδριττβι **ρ* 
Βιοιρ. άλλ*Ιν Χ. Τρ. κ%\ Κ. — (2) γινορίτου πατριάρχου Β·ν·ρ. — (5) 
*ι«ζιι Χ. Τρ. 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



3» 



λα καΐ τους κοινωνουντας αύτοΐς. ΚαΙ ή έπιστολη δέ τοϋ Γέννα** 
Χίου, ώς ειρηται, οΰ μόνον τούς Ιερωμένους, άλλα καΐ τούς λαϊ- 
κούς, του; τοιούτον κακί>ν πεπραχότας, άναθέματι καθυποβάλ- 
λει. Ανάγνωθι και τον δεύτερον κανόνα της έν Χαλκηδόνι συ- 
νόδου, καΐ το έ. κεφάλαιον του ά. τίτλου τοΟ παρόντος συν- 
τάγματος, καΐ τα έν αύτω. 

ΑΡΙΣΤ. Κανών κθ'. ό επί χρημασιν Ιερεύς μετά του χει- 
ροτονησαντος καθαιρούμενος, Ισται, κατά τ&ν Σίμωνα, έσαεί 
άκοινώνητος. 

Ιδού ένταυθα δυο τά έπιτίμια' καθαιρείται γαρ 6 τοιούτος, 
καΐ έσαεί άκοινώνητος μένει, δια το του πταίσματος μέγεθος. 

ΑΡΙΣΤ. Κανών λ'. ύ δι' αρχόντων έπίσκοπος, καθαιρούμε- 
νος άφοριζέσθω. 

ΚαΙ ούτος, ώς μέγα πλημμελησας Αμάρτημα, και καθαιρεί- 
ται, καΐ αφορίζεται* δεϊ γαρ τον μέλλοντα χειροτονηθώ ναι έπί- 
σκοπον, ύπ& πάντων των έν τ^ Επαρχία επισκόπων καθίστα- 
σθαι' ει δυσχερές έστι τ6 πάντας όμου συναχθίναι, ύπο τριών 
κ&ν έπισκόπων έξάπαντος, συμψήφων γινομένων καΐ τών 
απόντων. 

Κανών ΑΑ'. 

Ει τις πρεσβύτερος, καταφρονήσας τοΟ Ιδίου έπισκά- 
που, χωρίς συναγάγη (1), και θυσι$ς-ήριον έτερον (2) πήξη* 
μηδέν χατεγνωκώς του έπισκόπου έν εύσεδεία, και δι- 
καιοσύνη, καθαιρείσθω, ώς φίλαρχος* τύραννος γάρ Ιστιν. 
Ωσαύτως δέ και οί λοιποί κληρικοί, και (3) δσοι άν (4) 
ούτω προσθώνται· οι δέ λαϊκοί άφοριζέσθωσαν. ΤαΟτα δέ 
μετά μίαν, και δευτέραν, και τρίτην παράκλησιν τοδ 
έπισκόπου, γινέσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Τάξις συνέχει τά ουράνια καΐ τά έπίγεια. Δει τοίνυν 

(1) Π. Χ. Τρ. Βιυιρ. Κ. Μάνσ. ίν πΐρ<σιλ. — «υν*γ««)[δν Βρ. — (ϊ) Π. 
Β«ϋ·ρ. χολ Μάνα. Ιν πιρισιλ. — τδ Γτιρον ού χιΤται π*ρά Βρ. — (*) *, ·*Χ 
Λρτίτ*ι ί* Χ. Τρ. — (4) Ιν αύτ» Βρ. 



40 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



απανταχού τ^ν εύταξίαν φυλάττεσθαι, καΐ μδλλον παρά τοις- 
έκκλησιαστικοΐς, και τους πρεσβυτέρους, καΐ τους λοιπούς κλη- 
ρικούς ύπείκειν τω έπισκόπω. Ε( δέ τις πρεσβύτερος, έν μηδε- 
νΐ κατεγνωκώς του ίδιου άρχιερέως, μτίτε ώς περί τήν εύσέβειαν 
σφαλλομένου, μ^τε ώς άλλο τι ποιουντος παρά τό καθ?,κον χαΐ 
δίκαιον, διά φιλαρχίαν δέ, παρασυναγωγών ποιήσει, Ιδιαιτέρως 
έκκλησιάζων, χαΐ θυσιαστ^ριον πηξας, έν τούτω Ιερουργεί, καθαι- 
ρεΐσθαι διατάττεται ό κανών καΐ αυτόν, καΐ τούς αύτω συνερ- 
χομένους κληραούς^ τους δέ λαϊκούς άφορίζεσθαι. Ου ταχε*ϊς δέ 
τούς έπισκόπους εις κόλασιν είναι βούλεται* διό ουδέ άπεντευθεν 
αυτούς τη καταδίκη ύπάγείν διακελεύεται (I), αλλ* έκ τρίτου 
τούς παρασυνάγοντας παρακαλεΐσθαι, άποστηναι του άτάκτου 
έπιχειρηματος, έμμένοντας δέ τούτω (2) καταδικάζεσθαι. Της δέ 
έν Γάγγρα γενομένης ανόδου ό έκτος κανών, τούς παρά τών 
καδολικήν έκκλησίαν ίδία έκκλησιάζοντας παρά γνώμην του 
έπισκόπου, και (3) υπό ανάθεμα ποιείται* όμοίως δέ και ό δέ- 
κατος κανών της έν Καρθαγένη συνόδου. 

ΒΑΛΣ. έκάστης πόλεως Ιερωμένοι, καΐ λαϊκοί όφείλουσιν 
υποκεΐσθαι τφ κατά χώραν έπισκόπω, καΐ μετά τούτου συνάγε- 
σΟαι καΐ έκκλησιάζειν, εΙμή καταγνώσουσι τούτου ώς άσεβους 
3 αδίκου* τηνικαϋτα γάρ άποδιϊστάμενοι αύτοΟ, ουκ εύθυνθιί- 
σονται (4). ό δέ παρά ταύτα ποικίσας, καΐ άνευλόγως έκ του 
Ιδίου έπισκόπου αποσχισθείς, και ιδία έκκλησιάζων, εί μέν κλη- 
ρικός έστι, καθαιρεθ^σεται ώς φίλαρχος, εί δέ λαϊκός, άφορε- 
σθ^σεται. Πλ^ν ταΰτα διορίζεται γενέσθαι 6 κανών μετά πρώ- 
την, δευτέραν, καΐ τρίτην παραίνεσιν (5). Ανάγνωθι καΐ τόν ς·\ 
κανόνα τής έν Γάγγρα συνόδου, και τόν ί. της έν Καρθαγένη. 
Τούτω τφ κανόνι, καΐ τοις λοιποΤς τά τοιαύτα διοριζομένοις προσ- 
βοηθούμενοι (6) οί κατά χώραν μητροπολϊται, καΐ έπίσκοποι, 
γογγύζουσι κατά των ζητούντων σταυροπτίγια ' Λ πατριαρχικά 
ίΐς τάς ένορίας αυτών. Διά γάρ τούτο και πολλάκις τινές ώχλη- 

(I) Χ. Τρ. Κ. — βούλιται Βιυιρ. — (2) Χ. Τρ. Κ. — ουτ« Βιυιρ. — 
(I) Χ. Τρ. Κ. — ούχ ιδρυται & και, καρά Βιυιρ. — (4) Χ. Τρ. — άκο&ιΐστα- 
μάοις «Λτοδ ού* ιύΟυνθιίβπαι έ. Βιυιρ. — (§) Χ. Τρ. — ίκιφώνιιβιν έ. Ηιυιρ. 
— (β) Χ·_Τρ· — «ί ΐϊροοβςτ,0ςυ(χινοι οί χ*τ« χ«»ρ«ν &, Βιυιρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



44 



σαν τάς βασιλικάς χαΐ πατριαρχικάς άκοάς, ζητουντες περιαι- 
ρεθηναι τήν δόσιν των πατριαρχικών σταυροπηγίων ώς των 
ζητούντων αυτά, καΐ ποιούμενων τΛν τού οικουμενικού πα- 
τριάρχου άναφοράν, μηδε λόγου άξιούντων αυτούς· αλλ* ουκ 
είσηκούσθησαν, καΐ ταύτα ζητουντες κανόνας προκομισθήναι, τ^ν 
των τοιούτων σταυροπηγίων έκχωροΰντας (4) ίκδοσιν,ώς του 
μέρους της άγιωτάτης μεγάλης εκκλησίας γενναίως άποσκευασα- 
μένου (2) τήν τούτων ίνστασιν, δια της μακράς έκκλησιαστι- 
κης άγράφου συνήθειας, της αντί κανόνων κρατησάσης έξ αμνη- 
μονεύτων χρόνων καΐ μέχρι του νυν. 

Σημείωσαι (3 ) τον παρόντα άποστολικον κανόνα διοριζόμενον 
ακινδύνως άποσχίζειν τους κληρικούς από των έπισκόπων αυ- 
τών, καταγινώσκοντας τούτων ώς άσεβούντων, $ άδικούν- 
των, κα£ έστι καινον το της αδικίας, ώξ έτερου δε τρόπου, κάν 
των χειρίστων (4) πάντων έστίν 6 έπίσκοπος, $ 6 Ιερεύς, ουκ 
οφείλει τις άποσχίζειν έξ αυτών, μάλλον μεν ουν πιστεύειν *διά 
του" άμαρτωλοτάτου Ιερέως, $ έπισκόπου* άγιάζεσθαι (5)' πάντας 
γάρ, φησιν, δ Θεός ου χειροτονεί, διά πάντων δε ένεργεΐ. Ανά- 
γνώθι καΐ του *άγίου Χρυσοστόμου τϋν έρμηνείαν* τ$ς προς Τι- 
μόθεον δευτέρας έπιστολής (6), καΐ τον ιγ'. κανόνα τίς έν τφ 
νοώ των άγιων Αποστόλων συνόδου. 

'Ετίρα έφμηνεία. 

Μετά τήν του παρόντος κανόνος έρμηνείαν, είς λόγον έλθων 
μετά τίνων αρχιερέων, γογγυζόντων δια τά πατριαρχικά σταυ- 
ροπηγια, ώς δήθεν άκανονίστως αποστελλόμενα είς τάς ένορίας 
αύτών, κατενόησα δικαίως (7) καΐ κανονικώς ταύτα γίνεσθαι, καΐ 
μάτην τους έγχωρίους έπισκόπους μέμφεσθαι τήν τούτων ποίησιν. 
Από γάρ τών θείωι κανόνων ούτε μητροπολίτη, ούτε άρχιεπι- 
σκόπω, ούτε έπισκόπω ένορία έδόθη, αλλά τοις πέντε (8) πατριάρ- 

(I) <γχ«»ρουντ«< Χ. Τρ. — (5) Χ. Τρ. — άιτο«*·υασ|Αίνο» Βιυιρ. — (3) Χ. 

Τρ. χαΐ Βιυιρ 4 2ψ. ούχ ιδρυται παρ* ·Ε. — (4) Χ. Τρ. — χάν χ·ίρι«τος 

Βαιρ. — (5) Χ. Τρ. — £ι' αύτούς «γιάζισθαι Βιυιρ. τά $' ί»τθς* ού χιϊνται. — 
(β) Χ. Τρ. — ούχ ι&ριινται παρ* Βιυιρ. άλλ' 6υ>ω, χ*1 Ην ιγ'. χανονα τϋζ I» 
τρ ναφ τ&ν άγίων λκοοτ&ων αυνοΐου, χαΐ άπο τϋς ιτρος ΤιμΗιον 1·ατέρ«ς 
ΙκιστΛίς Ιρμι»ιί«ν τοϋ λογού. — (7) Χ, Τρ.— κ*λ#ς Βιυιρ. — (!) Χ. Τ·· — 
ιτάντβ Βιυιρ, 



43 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



χαϊς άπενε|ΐΛθησ*ν α\ ένορίαι τών τεσσάρων κλΐ|*άτων της οίκου- 
{ΐένης (4), καΐ δια τοΰτο £χουσιν έν ταύταις τ^ν άναφοράν των όνο- 
μιάτων αυτών άπ6 πάντων των έν αύταΐς έπισκόπων(2)· καΐ τούτο 
δήλον άπότου <γ'. καΐ ζ'. κανόνος της ά. συνόδου, καΐ του β'. καΐ 
γ'. κανόνος της δευτέρας, διοριζομένων τόν Αλεξανδρείας ίχειν 
ένορίαν πΛσαν τ^ν ΑΪγυπτον, τ^ν Αιβύην, καΐ τίΐν Πεντάπολιν 
τ6ν Αντιοχείας, τί|ν Κοίλην Συρίαν, τήν Μεσοποταμιίαν, καΐ τήν 
Κιλικίαν, καΐ τους λοιπούς πατριάρχας, τάς έτερος διοικήσεις, 
δθεν και ώς Ιχοντες δίκαια χειροτονιών εις τάς άφορισδείσας αύ- 
τόίς διοικήσεις, κατά τήν των ^ηθέντων κανόνων περίληψιν, καΐ 
άνακρίνοντες τούς διέποντας ταύτας αρχιερείς, καΐ κανονικώς 
διορθού|χενοι, δικαίως καΐ σταυροπτίγια δώσουσιν είς πόλεις καΐ 
παροικίας *αύτών· ίδιώσονται* (3) δΐ καΐ κληρικούς αυτών, όσά- 
κις θέλουσιν, άποκρψ,ατίστως. Τούτων δΐ ουτω; έχόντων, ού- 
δενι των πατριαρχών έπ* αδείας £σται είς έτερου πατριάρχου 
Ινορίαν άποστεΐλαι σταυροπ^για, άλλ' ουδέ κληρικδν αύτοΰ άρ- 
πάσαι, Ινα (ΐί συγχέωνται τά δίκαια τών έκκλησιών. 

ΑΡΙΣΤ. 0 έξ άναιτίου σχισθείς έπισκόπου, καΐ πηγνυς άλλο 
βυσιαστηριον, |/*τά τών δεζα|ΐένων εξει το ίκπτωτον. 

Εϊ τις του ιδίου έπισκόπου άναιτίως κατέγνω, ώς μ,ιίτε πρός 
εύσέβειαν, μ^τε πρ6ς δικαιοσύνην προσκρούσαντος, καΐ συνα- 
γωγών λαου Ιδιαιτέρως ποιιίσαιτο, καΐ θυσιασττίριον έτερον πτίξοι, 
καδαιρείσθω αυτός τε ώς φίλαρχος, καΐ οΐ συνακολουβτίσαντες αυ- 
τώ κληρικοί* ταύτα δέ γίνεσΟαι όφείλουσιν, εϊ έπιστρέφει, 
δις καΐ τρίς του έπισκόπου τοΰτον παρακαλέσαντος. 

Κανών ΛΒ'. 
ΈΙ τις «ρεσδότερος, ή διάκονος, δπό έπισκόπου γένη- 
ται έν άφορισμφ (4), τοΟτον [χή έξείναι Άαρ'έτέρου δεχΟΐ|ναι, 
άλλ' ί} παρά τοΟ άφορίσαντος αύτόν, εϊ μ,ή άν κατά- συγ- 
χυρίαν τελευτήση ό άφορίσας αύτόν έπίσκοπος. 

(1) Χ. Τρ. — καΙ αϊ 5λ*ι ά»ρ(«ι της ΪΧης οΙχο«|χίνης Βιυιρ. — (5) άρχιιρβ- 
τ»*η*$ Χ. Τρ. — (3) Χ. Τρ. — > τδ χωρίον Μ ίλλι*ι< %χ\ &»α Ιννοίας, π«ρ* 
Β»·ρ. — (4) Π, Βρ. 4, - ά^ρίφίνος Ιιυιρ. Χ. Τρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



43 



ΖΩΝΑΡ. Περί τοϋ μη δέχεσθαι, % λύεσθχι του έπιτιμίο* 
τους ύπο των ιδίων επισκόπων άφωρισμένους παρ 9 έτέρων, χοΛ 
ανωτέρω είρηται* καΐ αύθις δέ τά αύτά ούτος 6 κανών διατάτ- 
τεται. Επει δέ εικός ίσως τον άφορίσαντα, % αίφνήδιον, % έν 
άποδημία δντα θανειν, κχΐ τον άφορισθέντα μένειν έπιτετι* 
μημένον, ί πάγει *το*(ΐ), εί μη αν κατά συγκυρίαν τελευττίστϊ 
δ άφορίσας αύτον, ήγουν ει μη ταχέως καΐ άπροόπτως τελευτη· 
στρ 6 άφορίσχς αύτον (2). ΚαΙ ίοικε μεν παραχωρεΐν δ κανών 
ούτος, εΐ τύχη τελευτησας δ άφορίσας, καΐ παρ'έτέρου δέχεσθαι 
τον άφορισθέντα* άλλά το, παρ* άλλου, ούτως έζελήφθη, ίίγουν, 
παρά του διαδεξαμένου την αρχιερατική ν άξίαν (3). του τε- 
λευτησαντος' έτέρας γάρ ένορίας έπισκόπω, λυσαι τον έπιτετι- 
μημένον παρ* έτέρου, ού δέδοται, εΐ μ*ηπου συνοδική έξέτασις 
γένηται, καΐ φανείη μη δικαίως δ έπίσκοπος άφορίσας* τούτο 
γάρ και ζώντων ίτι των άφορισάντων γίνεσθαι έπιτέτραπται. 

ΒΑΛΣ. Τά μέν άλλα του παρόντος κανόνος προερμηνεύθη· 
σαν έν έτέροις κανόσι· πώς δέ λύεται του αφορισμού δ άφο» 
ρισθείς, μετά θάνατον του άφορίσαντος αύτον έπισκόπου, μάθε 
τά νυν, καΐ είπε, ίτι, του άφορίσαντος άποβεβι»κότος, % δ 
μβτ' αύτον έπίσκοπος λύει τον άφορισμον, % δ τον τελευτή- 
σαντα προβαλόμενος πρώτος αρχιερέα (4), πατριάρχης δηλαδή, 
% μητροπολίτης, πλην μετά έζέτασιν. Τ6 δέ έτέρας παροικίας 
έπίσκοπον λύειν τον άφορισθέντα μετά τελευτην του άφορί* 
σαντος, ουκ έπιτέτραπται. 

ΑΡΙΣΤ. λδεκτος έτέροις δ έξ έτερον περιόντος άφωρίσμένος. 

0 αφορισθείς παρά τοϋ Ιδίου έπισκόπου πρεσβύτερος, % διά- 
κονος, ζώντος του άφορίσαντος αύτον έπισκόπου, ουδέ παρ 
έτέρου πρεσδεχθήναι δφείλει. 

Κανών ΑΓ. 

Μηδένα τών ξένων έπισκ&εων, ή πρβσβυτέρφ^ ή δια- 

(1) Χ. Τρ. 4. — ούχ *δρ*ται «αρλ Β»ιρ. — (1) Χ· Τρ. Χ. — 4 
έχί τ»ς λέξϋκ ήρνν, *·Κ, 6 άφορί««ς «έτίν, ούχ ιβριται α«ρ« Ι«νΐ#. — 
(I) Χ. Τρ, Κ. — φυσίαν Βωιρ. —(4) Ζ. Τρ. — . 4ρχ«ρ4( Ιμι*. 4. 



44 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



κόνων άνευ συστατικών προσδέχεσθαι· και έπιφερομένων 
δέ αυτών, άνακρινέσθωσαν και εί μέν ώσι κήρυκες τϊ)ς 
εύσεβείας, προσδεχέσθωσαν ε! δέ μήγε, τα προς χρείαν (1) 
αύτοίς έπιχορηγήσαντες, είς κοινωνίαν αύτούς μή προσ- 
δέξησθε* πολλά γαρ κατά συναρπαγήν γίνεται. 

ΖΩΝΑΡ. Τους έν έτέρα χώρα άπιόντας έτέρωθεν Ιερωμένους, 
απαγορεύει 6 κανών χωρίς συστατικών δέχεσθαι. ΕΙ δέ καΐ 
συστατικά έπιφέροιντο, ουδέ τότε άβασανίστως τούτους προσίε- 
σθαι συγχωρεί,* αλλ* ανακρίνει ν, εί όρθόδοξοι ειεν, (ίσως γαρ 
ήγνόησεν ό δούς τίιν συστατικην επιστολών, 2τι σφάλλονται πρύς 
τίιν πίστιν)· καΐ τοιούτους δντας προσδέχεσθαι, καΐ συγκοινω- 
νεί αύτοΐς. ΕΙ δ* Αμφίβολοι περί τα όρθά δόξουσι δόγματα» 
την μετ' αυτών συνδιαγωγλν παραιτεΐσθαι παρακελεύεται (2)· 
χορηγείν (3) δέ τά πρύς χρείαν αύτοίς, καΐ ούτως έκπέμπειν. Τ& 
γάρ τών πρύς τύ ζ^ν Αναγκαίων έπιδεεϊς δντας αύτούς παρορ^ν, 
καΐ οδτως άπολύειν, άφιλάνθρωπον έκρίθη τοίς Αποστόλοις, καΐ 
ίμα φειδωλίαν κατηγοροϋν τών μη προσδεξαμένων αύτούς. 

ΒΑΑ2. Το δίχα συστατικών γραφών μη προσδέχεσθαι τούς 
ξένους επισκόπους, ?) πρεσβυτέρους, ί) διακόνους, προεδιδά- 
χθημεν. Αρτίως δέ διορίζεται ό κανών άνακρίνεσθαι τούτους 
περί εύσεβείας, καΐ συστατικά έχοντας· καΐ % προσδέχεσθαι 
είς κοινωνίαν όρθοδόξους δντας, ?) παραιτεΐσθαι, ως αμφιβό- 
λους· τροφές δέ αύτούς μη άποστερείν ώρισται* καΐ ό μέν 
παρών κανών ταϋτα. έξ έτέρων δέ κανόνων μάθηση, δτι καν 
συστατικά τίνες έπιφέρωνται, καΐ ούδέ περί την όρθοδοξίαν 
Αμφίβολοι ώσιν, αλλά και οδτως άπολυτικάς γραφάς τών οι- 
κείων έπισκόπων έμφανίζειν όφείλουσιν, εί δέ μή, ού παραχω- 
ρη&δσονται Ιερουργεΐν τύ μέν γάρ Ιερωθήναι αύτούς διά τών 
συστατικών γραφών έλέγχεται' τύ δέ έκχωρηθϊΐναι έπΐ ξένης 
Ιερουργών, ουκ άπύ τούτων, άλλ' έκ τών άπολυτικών γραμμά- 
των παρίσταται. Διά γάρ τοΟτο, ως ίοικε, καΐ 6 παρών κανών 

(1) **« χρί*ς Χ. Κ _ (*) χ. τ ρ . Κ . _ ^ Μΐλ ^ 1ΤΜ Βινιρ. — (3) Χ. 
Κ· — &«ρ«ν Β·α·ρ. 



ΤΟΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



45 



κοινωνίας μόνης έμνιδσθη, ού μίιν καΐ λειτουργίας, ώς τών 
προσκομιζόντων συστατικάς μάνας γραφάς έκκλησιάζειν έπΐ 
ξένης μη κωλυομένων. 

ΑΡΙΣΤ. Ξένος Ιερεύς δίχα συστατικών ού προσδέχεται' καΐ 
έλθών έπανακρίνεται, καΐ ει μέν όρθοτομών, προσίεται* εΙ δ* 
ου, τά προς χρείαν έφοδιαζόμενος άποπέμπεται. 

Ανευ συς-ατικών ού δει ξένον Ιερέα προσδέχεσθαι* εΐ δέ καΐ συς-α- 
τικά έπιφέρηται, δέον αύτον καΐ ούτως έπανακρίνεσθαι. ΚαΙ εΐμέν 
ευσεβές Αναμφιβόλως εύρεθ$, προσίεσθαι τούτον* εΐ δ'άμφιβάλλε- 
ται, τά προς διοίκησιν έπιχορηγείσθαι αύτώ, καΐ άποπέμπεσθαι» 
Κανών ΛΔ'. 
Τούς έπισκόπους έκαστου έθνους είδεναι χρή τόν έν 
αύτοίς πρώτον, και ήγεϊσθαι αυτόν ώς κεφαλήν, καΐ μηδέν 
τι πράττειν περιττόν άνευ τΐ)ς έκείνου γνώμης· έκεϊνα(Ι) 
2έ μίνα πράττειν εκαστον, δσα τί) αύτοΟ παροικία έπι- 
βάλλει, και ταϊς υπ* αύτην χώραις. Άλλά μηδέ έκεϊνος 
άνευ τί(ς πάντων γνώμης ποιείτω τι. Ουτω γαρ όμό- 
νοια έσται, και δοξασΟήσεται δ θεός, δια Κυρίου, έν &γ£φ 
Πνεύματι* 6 Πατήρ, κα! 6 Υιός, και τό άγιον Πνε0μα(2). 

ΖΩΓΪΑΡ. ήσπερ τά σώματα, μή τήν οίκείαν ένέργειαν ύγι& 
σωζουσης της κεφαλής, πλημμελώς κινούνται, % καΐ άχρηστά 
είσι παντελώς, ουτω καΐ τδ σώμα τής έκκλησίας, εΐ μή & 
πρωτεύων τούτου, καΐ τάξιν πληρών κεφαλής, έπΐ τής οίκείας 
δςατηροίτο τιμής, άτάκτως καΐ πλημμελώς κινηθτίσεται. Διά 
τούτο 6 παρών κανών τούς Ικάστης έπαρχίας πρώτους έπισκό- 
πους, τούς τών μητροπόλεων δηλονότι άρχιερεΤς, κεφαλήν ήγΛ- 
σΟαι ύπδ τών άλλων έπισκόπων τής αύτής έπαρχίας κελεύει, 
καΐ χωρίς έκείνων μηδέν ποιεΤν, & είς κοινών άφορ$ τής έκκλη- 
σίας κατάστασιν, οϊον ζητήσεις δογματικά*, οίκονομίας περί 
σφαλμάτων κοινών, καταστάσεις άρχιερέων, καΐ ίσα τοιαύτα· 
άλλά περί τούτων έκείνφ συνιόντας συνδιασκέπτεσθαι, καΐ Ά 

(«) Βα»·ρ. 4. Χ. Τρ. 2. — τ*, ·ό »·!τ«ι Ιν Π. — (2) Ί Π*τ*Ρ 

ου κιϊνται πα^λ Βρ ο& Ι* 1, Κ ^ * β*ς Μ * *|(· Π*·*)**· 



ΚΑΝ0ΉΕ2 



**σιν άριστον δόξαν ψηφίζεσθαι. Εκαστον δέ τάς τις οικεί- 
ας (4) εκκλησίας διοικήσεις, *αι τών υποκειμένων αύταΐς χω- 
ρών, πράττειν Ιδιαζόντως καθ' έαυτούς. Πλην αλλ* ουδέ τω 
πρώτω έπισκόπω παραχωρεί, ττ) τια$ καταχρώμενον, είς δυ- 
ναστιίαν ταύτην άμείβειν, καΐ έναυθεντεΤν, κα! χωρίς γνώμης 
κοινίς τών οίκείων συλλειτουργών ποιείν τι τών είρημένων, ί> 
τών ομοίων αύτοις· βούλεται γαρ όμονοείν τούς αρχιερείς, καΐ 
συνδιδέσθαι τφ τής αγάπης δεσμώ, καΐ Υπόδειγμα προς άγά- 
πην τε, καΐ 6μόνοιαν τοΧς Οπ' αυτούς είναι κλήροις τε, καΐ τοις 
πλήθεσιν ούτω δοξάζητχι 6 Θεος, κχτά την εύαγγελικην 
διδασκαλίαν την λέγουσαν, λαμψάτω το φώς ύμών έμπροσθεν 
τών ανθρώπων, δπως ϊδωσι τά καλά υμών Εργα, καΐ δοξάσω- 
σι τον Πατέρα ύμών, τον έν τοΤς ούρανοΐς. Δοζασθήσεται δέ δ 
Φεος δια του Κυρίου, ώς έκείνου το δνομα αύτοΟ φανερώσαντος 
τοΊς άνθρώποις, καΐ την άγάπην νομοθετησαντος· έν αγίω δέ 
δοζασθήσεται Πνεύματι' δια τούτου γαρ οΐ Απόστολοι έσο- 
φίσθησαν, καΐ τά ϊθνη έδίδαζαν. 

ΒΑΛΣ. Τάξις συνέχει πάντα και τά ουράνια, αλλά καΐ τά 
έπίγεια* 2θεν και 6 παρών κανών διορίζεται τιμασθαι τούς 
χειροτόνήσαντας ύπο τών χειροτονηθέντων" ούτοι γάρ είσι 
πρώτοι* καΐ κεφαλαΐ αυτών" διό καΐ ώρίσθη κατά κοινην γνώ- 
μην, τα έπέκεινα τϋς διοικήσεως τών ανηκόντων έκάσττρ παροι- 
κί*, ύς έκκλησιαστικην κατάστασιν αποβλέποντα, και πε- 
ριττά λογιζόμενα, μη γίνεσθαι χωρίς γνώμης τών πρώτων. ΚαΙ 
ούτω δέ τφ πρώτω τοιουτόν τι ποιεΐν άνευ γνώμης τών επι- 
σκόπων αύτου ουκ ένεδόθη· ουτω γάρ, φησιν, ή κατά θεον ομό- 
νοια καΐ άγάπη συντηρηθήσεται μέσον αυτών καΐ ή μέν έρμη- 
ν*ία τοΟ κανόνος τοιαύτη. ΕΙπέ δέ, χάριν τών περιττών, οτ& 
πολλοί «όλεις διά τίιν τών έθνών έπιδρομήν άνεπισκόπητοι μέ- 
νουσας κατά λόγον οικονομίας έπισκόποις έτέροις προσανατί- 
θεντα*. ΕΙ γουν 6 πρώτος, Οφ* 8ν αύται τελουσι, δίχα γνώμης 
τών. συλλειτουργών αΰτοΟ την άνάθεσιν τούτων ποιήσει, αίτια- 
Οήσεται. Τοιαύτα ε4σι τά περιττά, κ*1 περί τούτων & κανών 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



47 



διορίζεται. Τδ δέ μη πράττειν τι τδν πρώτον άνευ τής γνώμης 
των επισκόπων αύτοϋ, μ,Υΐ εΐπης νοεισθαι εΐ; άπαντα τά παρά 
τούτου γίνεσθαι μέλλοντα, αλλά εις μόνα τά περιττά. Εί γάρ 
τοΰτο εΐπης, ύποβιβασθησεται 6 χειροτονών του χειροτονουμέ- 
νου* ώ; τούτου (/.εν κωλυΟέντος παντάπασι ποιείν τι δίχα γνώ- 
μης τών υπ^ αύτδν, εκείνων δέ δεομένων της του πρώτου πα- 
ρουσίας εις μόνα τά περιττά* όπερ άτοπον. 

ΑΡΙΣΤ. Δίχα του πρώτου αυτών ποιούσιν ουδέν οΐ επίσκο- 
ποι, ειμί) τά τίς παροικίας αύτου Ικαστος* και ό πρώτος άτερ 
εκείνων ουδέν, διά την όφειλομένην όμόνοιαν. 

Οΰτε οΐ επίσκοποι, ούτε οί μητροπολϊται παρά γνώμην του 
αυτών πρώτου όφείλουσί τι περιττδν πράττειν, οίον έπισκόπους 
ψηφίζεσθαι, περί δογμάτων νέων ζητειν, ?) εκποιήσεις έκκλη- 
σιαστικών τίνων ποιεισθαι, ει μη τά έπιβάλλοντα τη έκάστου 
παροικία, και ταις υπ' αύτδν χώραις. Αλλ' ουδέ ό πρώτος άνευ 
γνώμης αυτών δύναται τι τοιούτον ποιέΐν ούτω δέ καΐ ό της 
ομονοίας ορος τηρηθησεται. 

Κανών ΛΕ'. 

Επίσκοπον μ,ή τολμ,αν έξω τών έαυτοϋ δρων χειροτονίας 
ποιεισθαι, εις τάς ύποκειμένας αύτώ πόλεις, και χώ- 
ρας· εί δέ έλεγχθειη τούτο πεποιηκώς, παρά την τών 
κατεχόντων τάς πόλεις έκείνας, ή τάς χώρας, γνώμ,ην, 
καθαφείσθω και αυτός, και οΟς έχειροτόνησεν. 

ΖΠΝΑΡ. ΚαΙ οδτος ό κανών πρδς την συντηρησιν της ομο- 
νοίας, καΐ τνίς ευταξίας έκτέθειται' και ούδένα παραχωρεί εις 
έτέρου ένορίαν άπιόντα χειροτονειν άνευ γνώμης και παραχω- 
ρήσεως του της χώρας εκείνης άρχιερέως. Ουδέ γάρ αύτφ τω 
μητροπολίτη της επαρχίας έξεστιν εις ένορίαν τινδς τών υπ* 
αύτδν έπισκόπων άπιέναι, καΐ τελεΐν άρχιερατικόν τι προνόμιον 
καθαιρεϊσθαι γάρ προστάττει τδν ούτω χειροτονήσαντα, καΐ 
αύτδν τδν κεχειροτονημένον. ΚαΙ ή εν Αντιόχεια σύνοδος τούτο 
(ΤΟΜ. Β\) 4 



48 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



οδτω διετάζατο έν ιγ'. κανόνι, καΐ έν κβ'. καΐ ή β\ οΙκου[ΐε- 
νικη σύνοδος έν δευτέρω κανόνι. 

ΒΑΛΣ. Παρ' ένορίαν χειροτονεΧν κεκωλυμένον έστί' καΐ τον 
τοιοϋτόντι ποιουντα, παρά γνώριν του έγχωρίου έπισκόπου, 
καθαιρεί 6 κανών συν τω χειροτονουμένω. Τούτο δέ Εσται καΐ 
είς τους πρώτου; λειτουργησαντας εις ένορίαν έπισκόπων αΰτών, 
παρά γνώυνην τούτων καΐ άνάγνωθι τής έν Αντιόχεια συνόδου 
κανόνα ιγ'. καΐ κβ'· κ*ί της β'. συνόδου κανόνα β'. καΐ ταύτα 
μέν περί χειροτονιών, και λοιπών Ιεροπραςιών, τών έντος του 
β^αατος. Εί δέ τις παρ' ένορίαν σηυ-ειώσεται (4), $ Ετερόν τι 
διαπράζεται, μη 8ν άπο τών έντ&ς του βήματος, άλλως πως 
κατά τδ δοκούν τ$ συνόδω κολάζεσθαι τούτον λέγουσί τίνες. 
Ζητεί καΐ τον ις. κανόνα τών αγίων Αποστόλων. 

ΑΡΙΣΤ. Μη χειροτονείν ύπερόρια' 6 δέ παρά γνώμην τών 
εγχωρίων έπιτελών, μετά του τελουμένου άτέλεστος. 

Ουκ όφείλει τις τών έπισκόπων έξωθεν τών Ιδίων ορων χε·.- 
ροτονεΤν τίνα* ό δέ τούτο ποιών παρά γνώυ,ην του κατά χω- 
ράν έπισκόπου, καθαιρείται καΐ αυτός, καΐ 6 ύπ' αυτού χειρο- 
τονηθείς. 

Κανών Ας'. 
Είτις χειροτονηθείς έπίσκοπος, μή καταδέχοιτο την 
λειτουργι'αν, και την φροντίδα τοϋ λαοΟ, την έγχειρισθεϊ- 
σαν αύτω, τοϋτον άφωρισμένον τυγχάνειν, ίως άν κα- 
ταδέξηται· ώσαύτως χαί πρεσβύτερος, και (2) διάκονος. Εί 
δέ άπελθών, μη δεχθεεη (3), ού παρά την έαυτοΒ γνώμην, 
άλλα παρά την τοΟ λαοΟ μοχθηρίαν, αύτός μέν έστω (4) 
έπ&κοπος, ό δέ κλήρος τΐ]ς πόλεως άφοριζέσθω, δτι 
τοίουτου λαοΟ άνυποτάκτου παιδευταί ούκ έγένοντο. 

ΖΠΝΑΡ. Πείθεσθε τοις ήγουμένοις υμών, και ύπείκετε, φτμιίν 
6 θείος Απός-ολος· τούτο δέ καΐ 6 παρών κανών διατάττεται· τον 
γάρ είς προστασίαν λαου καλούμενον, μίι άντιτείνειν διακελεύε- 

(1> Χ. Τρ. — οΐιριιβ»Οιίβιται έ. Βιυιρ.— (2) 3 Βρ. — (3) ·ι χαί |*ί» ^χβιίιι 
•Ρ· (*) *?- 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



49 



ται, άλλα καταδέχεσθαι το θείον λειτούργημα, και την τοΰ 
λαου προστασίαν *?) άντιλέγοντα, καΐ μίϊ άπιόντα, άφωρισμέ- 
νον είναι* τά αυτά δέ και περί πρεσβυτέρων, και διακόνων· £1 
δε ό μέν έπίσκοπος άπηλθεν είς την λαχοΰσαν αυτόν, δ δέ τής 
παροικίας έκείνης λαος ουκ έδέξατο αύτον δι'οίκείαν άνυποταξίαν, 
και άναίδειαν, άλλ' ου (4) διά τινα αΐτίαν τοϋ έπισκόπου έπί- 
ψογον, ό μέν έπίσκοπος μενεΐ έπΐ της οίκείας έπιτιμίας, τ$ς 
αξίας δηλαδή, δ δέ κλήρος της παροικίας έκείνης άφορισθησε- 
ται, οτι τον άνυπότακτον έκεΐνον λαον ουκ έπαίδευσεν. δρα τοί- 
νυν, οίους δ κανών βούλεται είναι τούς κληρικούς, ού πεπαι- 
δευμένους μόνον, άλλά και διδακτικούς, και άλλους δυναμένους 
παιδεύειν, και σωφρονίζειν. Ανάγνωθι τ$ς έν Αντιόχεια συνό- 
δου κανόνα ιζ'. και ιη. και της έν Αγκυρα ιη. *ΖΆτει καΐ 
τον νή. κανόνα* (2). 

ΒΑΛΣ. Τινές ωδε την χειροτονίαν αντί ψήφου έδέξαντο* καΐ 
έιπον, θαυμάζειν, πώς παραιτούνται σήμερον οΐ ψηφισθέντες είς 
έκκλησίας* δ δέ δπερφυης Ζωναρ&ς έρμηνεύων τον κανόνα, έξε- 
λάβετο την χειροτονίαν καΐ είς χειροθεσίαν, καΐ εις ψϋφον. 
ΕμοΙ δέ έξ όρθου κατενοηθη χειροτονίαν ένταυθα είπεϊν τον κα- 
νόνα, την χειροθεσίαν μέμνηται γαρ πρεσβυτέρων, και δια- 
κόνων αποστελλομένων, κατά το πάλαι κρατούν, εις έτέρας χώ- 
ρας χάριν του διδάσκειν τον λαόν. Διακόνους δέ χειροτονΛ- 
σθχι μέν, τουτέστι σφραγίζεσθαι, έμάθομεν ψηφίζεσθαι δέ, 
ουδέ άκηκόαμεν, ώσπερ ψηφίζονται οΐ έπίσκοποι, καΐ κατά τΐ 
παλαιον, καΐ οΐ ιερείς, καθώς φησιν δ ιγ'. κανών τϋς έν Ααοδ*- 
κεία; συνόδου. Διορίζεται γουν δ παρών κανών, ειτις έπίσκο- 
πος, ?) πρεσβύτερος, % διάκονος χειροθεσίαν δέζηται διδασκα- 
λικών, καΐ ουκ άποπληροΐ την διακονίαν αύτου, άφοριζέσθω (3), 
μέχρις άν καταδέζηται άπελθείν ένθα ώρίσθη. ΕΙ δέ καΐ άπελ- 
θών μη παραδεχθώ άπο μοχθηρίας τοϋ κατά χώραν λαοΟ, 6 
κλήρος μέν, και μη γενόμενος αίτιος του κακοΟ, άφορισθησε- 
ται, ώς μη παιδεύων τον άτακτον λαόν δ δέ έπίσκοπος ϊχ« 

(1) Χ· Τρ. Κ· — άλλ' ού*έ Βωιρ. — (2) Χ. Τρ. — ούχ ιυρβται 4 τιλ*»*·*· 
*Λν&%φύ * βρ « Έ. 4 Ιιυιρ. — (I) ά^ρίζιοΛαι 'Β. — άφορίζιτχι Χ. Τρ. 

Α* 



50 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τΐν οίκείαν έπιτιμίαν. Σημείωσαι ουν, πώς τιμωρείται ό κλή- 
ρος δια την άπαιδευσίαν των κοινολαϊτών και άνάγνωΟι της 
έν Αγκύρα συνόδου κανόνα ιή, της έν Αντιόχεια κανόνα ιζ'. καΐ 
ιη. την πρί>ς Δόμνον έπιστολην του αγίου Κυρίλλου, της πρώ- 
της καΐ δευτέρας συνόδου, της έν τω ναω των αγίων Αποστό- 
λων, κανόνα ις-'. τϋς ζ'. συνόδου κανόνα β'. και τής έν Χ,αλ- 
κηδόνι κανόνα κθ'. 

ΑΡΙΣΤ. 0 νεοπρόβλητος, εί δυσανασχετεί προς το έγχείρημα, 
αφορίζεται, μέχρις άν καταδέξηται* εί δέ παρά τοϋ λαού μη 
δεχθείη, ό κλήρος αφορίζεται, δτι μη τί>ν δχλον πεπαίδευκεν, 
ό δέ έστιν έπίσκοπος. 

0 νεωστι χειροτονηθείς έπίσκοπος, εί ού πείθεται άναδέξα- 
σθαι την έγχειρισθεΐσαν αύτω φροντίδα του λαου, άφωρισμέ- 
νος έστω, 2ως άν καταδέξηται' εί δέ άπελθών παρά του λαου 
ού δεχθεί, ού δια πταίσμα οίκειον, αλλά διά την έκείνων μο- 
χθηρίαν, μενέτω μέν έπίσκοπος, 6 δέ κλήρος αφορίζεται, ως μη 
παιδεύσας τί>ν άνυπότακτον λαόν. 

Κανών ΑΖ'. 

Δεύτερον τοΟ έτους σύνοδος γινέσθω των επισκό- 
πων, και άνακρινέτωσαν (1) άλλήλως(2) τά δόγματα της 
ευσέβειας, και τάς έμπιπτούσας έκκλησιαστικάς άντιλο- 
γιας διαλυέτωσαν άπαξ μέν, τί) τετάρτη έβδομάδι της 
Πεντηκοστές· δεύτερον δέ, Ύπερβερεταίου δωδεκάτη. 

ΖΩΝΑΡ. Διά τάς έμπιπτούσας περί δογμάτων αμφιβολίας, 
καΐ έκκλησιαστικάς έτέρας αιτίας, καΐ τους παρά των έπισκό- 
πων άφορισμοΐς ύποβαλλομένους, εί αίτιώνται τους άφορίσαν- 
τας, άναγκαΐον έκρίθη τοϊς Ιεροίς Αποστόλοις, τούς έκάστης 
έπαρχίας έπισκόπους συνέρχεσθαι έπι το αύτο δίς του ένιαυ- 
τοΟ, και κοινοΟσθαι άλληλοις τάς γινομένας άμφιβολίας, καΐ 
λύειν ταύτας. Καιρούς δέ των έτησίων συνόδων τούτων τών 

ίί) £νιυρι«κέτω««ν λρ$.— (2) Π. Βιυιρ — αλλήλους Χ. Τρ. Βρ. Ε. — άλλτάλοις 1. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



54 



διττών, δ μέν (4) παρών κανών, καΐ ό της έν Αντιόχεια συνόδου 
κ. κανών, την τετάρτην έβδομάδα τιδν μετά τ& Πάσχα όρίζου- 
σι, καΐ τ&ν του μετοπώρου καιρ&ν, ήγουν τ&ν όκτώβριον" 
οδτος γαρ ό Υπερβερεταϊος. 0 δε της έν Νικαία συνόδου τ$ς 
πρώτης πέμπτος κανών, προ τ^ς Τεσσαρακοστές την μίαν γί- 
νεσθαι διατάττεται (2)· την δε λοιπόν περί τ&ν του μετοπώ- 
ρου καιρόν. Εδοξεν ουν άν έν ταΐς μεταγραφαΐς των κανόνων, 
αντί τές Πεντηκοστής κατά ληθην γραφήναι (3) Τεσσαρακο- 
στών. Αλλά τούτο ούκ έ$ λογίσασθαί τινα ή αιτία ί|ν έπάγει 
ό της έν Νικαία συνόδου κανών, λέγων ή μεν μία πρδ τής Τεσ- 
σαρακοστής, ΐνα πάσης μικροψυχίας αναιρουμένης, τ& δώρον 
καλώς προσφέρηται τω θεώ. Περί μέν ουν τί>ν καιρόν ουτω δια- 
φέρονται* δύο δέ συνελεύσεις έκάστω ένιαυτφ διατυποϋσι γίνε- 
σθαι τοπικάς. ή δέ οικουμενική £κτη σύνοδος, καΐ ή έν Νικαία 
τί> δεύτερον, άπαξ του ένιαυτοϋ συνέρχεσθαι τους έπισκόπους 
διατάττονται, διά τε την συντριβην, καΐ τά τ^ς φδοϋ άνα- 
λώματα' νυν δέ πάντη τί> τών συνόδων τούτων καταπεφρό- 
νηται. 

ΒΑΛΣ. Διά τά παρεμπίπτοντα κατά χώρας έκκλησιαστικά 
ζητήματα, άναγκαΤον έλογίσθη τους έπισκόπους έκάστης ένο- 
ρίας συνέρχεσθαι τω πρώτω αυτών, έφ' φ λύεσθαι τά αμφί- 
βολα. ΚαΙ ό μεν παρών κανών, και ό κ'. τ^ς έν Αντιόχεια 
συνόδου, καΐ 6 έ. της έν Νικαία, δίς του ίτονς λέγουσι γίνεσθαι 
τάς συνόδους τών έπισκόπων' ή δέ ς- 1 , σύνοδος, καΐ ή έν Νικαία 
τί> δεύτερον, άπας του έτους έΟέσπισαν συνέρχεσθαι τους έπι- 
σκόπους· ωσαύτως καΐ τδ κ 1 , καΐ τί> κά. κεφ. του ά. τίτ. τοΟ γ'. 
βιβλίου τών βασιλικών, νεαρά ουσα (4) Ιουστινιάνειος, άπαξ του 
Ιτους φασί τάς συνόδους γίνεσθαι. Ϋπερβερεταίος δέ ό Οκτώβριός 
έστι μτίν. Ζητεί καΐ του παρόντος συντάγματος τίτ. η. κεφ. ιδ. 

ΑΡΙΣΤ. Δις κατ' έτος οΐ έπίσκοποι συνίτωσαν διά τά πράγ-. 
ματα, και τά δόγματα* πρώτον μεν, τ^ τετάρτη τής Πεντη- 
κοστής έβδομάδι* τ5) δέ ΐπερβερεταίου δωδέκατη, τ& δεύτερον. 

(ΐ) Χ. Τρ. Κ. — ιύχ ιύρηται & |*έν π*ρά Βιυιρ. — (2) άορίζιται Χ. Τρ. — 
(1) (Μίοηραφτίνοιι Κ. — (4) Χ, Τρ.· δντα Βι»·ρ. 



52 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Ούτος δ κανών συνεστάλη' ό γαρ όγδοο; κανών τη; £κτη; 
συνόδου, καΐ 6 έκτο; της έν Νικαία* το δεύτερον, άπαξ του 
ένιαυτου διαγορεύουσι τάς συνόδου; των έν έκάστη έπαρχία 
έπισκόπων γίνεσθαι, άνααεταξύ του Πάσχα, καΐ του όκτω- 
βρίου (/.ηνός. 

Κανών ΛΗ'. 

Πάντων των εκκλησιαστικών πραγμάτων δ έπισκοπος 
έχέτω την φροντίδα, και διοικείτω αυτά, ώςτοϋθεοϋ(Ι) 
έφορώντος· μη έξεΐναι δέ αύτώ σφετερίζεσθαί τι έξ αυτών, 
ή συγγενέσιν Ιδίοις τά τοϋ θεου χαρίζεσθαι· εί δέ πέ- 
νητες εϊβν(2), έπιχορηγείτω ώς πένησιν, άλλα μή προ- 
<ράσει τούτων τά τί]ς έκκλησίας άπεμπολείτω. 

ΖΩΝΑΡ. Του; έπισκόπου; [/.η λογοποιείσθαι επί (3) τη διοι- 
κεί των τϋς έκκλησίας πραγμάτων, 6 κανών διορίζεται· άτο- 
πον γαρ τούς την των ψυχών ο'ικονοαίαν έ|/.πεπιστευμένου; 
διαπιστεΐσθαι έπΐ διοικήσει χρημάτων. Δ'.ά δέ την δεδομένη ν 
«ύτοίς έξουσίαν έπάγε*, το μη δύνασθαί τι των της έκκλησίας 
έζιδιουσθαι' (τούτο γαρ το σφετερίζεσθαι)· μηδέ καταχρδσθαι 
τοΤς πτωχικοίς, ώ; Ιδίοις, ?ι συγγενέσι ταύτα πρδς χάριν διδόναι. 
£1 δέ πενομένου; εχοιεν συγγενείς, έπιτρ έπονται και τούτοις, 
ώς ένδεέσι, τά αναγκαία παρέχειν χάριν δέ τη; προ; τού; πε- 
νομένους μεταδόσεως, τά των έκκλησιών πιπράσκειν κωλύον- 
ται· τά γάρ τφ θεω άφορισθέντα έκποιεΐσθαι ού χρη, εκ δέ 
των προσόδων τά; διαδόσει; ποιεϊν. 

ΒΑΛΣ. Τούς άπο τ$ς χάριτο; του παναγίου Πνεύματος έμπι- 
«τευθέντας τίιν των ψυχών οίκονομίαν, άτοπον έλογίσθη λο- 
γοπραγεΐσθαι χάριν τών πραγμάτων τή; έπισκοπή;, άλλ', ώς 
έφορωντος του θεου, διοικείτωσάν, φησι, ταύτα (4), κατά το 
δόξ«ν αύτοΐς. βς τίνος δέ είπόντος, ώ; εί δοθείη τούτο, απεμ- 
πολήσει 6 έπίσκοπος τά τϋ; έκκλησία;, και διασκορπίσει αυτά 

Ο) ως βιον Βρ. — (1) ω*ν Αρ*. _ (5) Χ, Τ ? . — («) τά τ©ι*ίτ* 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



53 



προς τους οικείους συγγενείς, έπάγει ό κανών, μη ϊχειν I* 
αδείας τον έπίσκοπον διδόναι ταύτα κατά χάριν πρ&ς τους 
συγγενείς τούτου, % πιπράσκειν' έκ δέ τών προσόδων τ$ς έκ- 
κλησίας άποφέρεσθαι τοϋτον τά χρειώδη καΐ αναγκαία, καΐ 
τοΤς συγγενέσιν, ένδεέσιν ουσι, τά προς ζωάρκειαν χορηγείν 
δέδοκται. Η μέντοι ρκ'. Ιουστινιάνειος νεαρά, ήτοι θέμα γ'. 
του ιέ. κεφ. του β'. τίτ. του έ. βιβλίου τών βασιλικών, φησί 
ταΰτα ρητώς· Τοις δέ οίκονόμοις, καΐ διοικηταΐς, καΐ χαρτου- 
λαρίοις τών δπουδηποτε ίντων ευαγών οίκων, καΐ τοϊς αυτών 
γονεΰσί τε, και παισΐ, καΐ τοις άλλοις, $ κατά γένος, $ κατά 
γαμικδν δίκαιον αύτοΐς συναπτομένοις, μισθώσεις, % έμφυ- 
τεύσεις, $ άγορασίας, $ ύποθηκας πραγμάτων ακινήτων, τοϊς 
αύτοΖς εύαγέσιν οϊκοις προσηκόντων, ύπεισιέναι, % δι'έαυτών, 
ί διά παρενθέτου προσώπου, καθά καΐ τοις έν τή βασιλίδι τών 
πόλεων (4) ουσιν, έπΐ ταΐς αύταΤς ποιναϊς άπαγορεύομεν. Ες 
δε θέλεις μαθείν ποΐαί είσιν αϊ ποιναί, ζητεί το έ. κεφ. τοδ 
αυτού τίτλου καΐ βιβλίου, τά αυτά διεξι&ν, καΐ έπάγον τα&~ 
τα (2) £ητώς* Γινωσκόντων αυτών, ώς εί τοιουτόν τι γένηται, 
καΐ τούτο άνίσχυρον ϊσται, και π&σαν την περιουσίαν αυτών 
τε, καΐ τών λαμβανόντων, καΐ τών οίκονόμων, και χαρτουλα- 
ρίων, και διοικητών, οΐς κατά τον είρημένον τρόπον συνάπτον- 
ται, είς τον ευαγή οίκον, έξ ου τ& πράγμα λαμβάνουσι, μετά 
την αυτών τελευτην περιελθεΐν κελεύομεν. Συναγαγών ουν εΐ- 
πέ, δτι έκ του κανόνος, καΐ τίς νεαρας, ού μόνον κατά χάριν, 
άλλ ούδέ καθ* ίτερον τρόπον Ιχει έπ' αδείας έπίσκοπος, % 
οικονόμος, % έτερος έκ τών άπηριθμημένων άνωθεν, πρ&ς συγ- 
γενείς οίκείους μεταφέρειν τά τών έκκλησιών, ί| τών ευαγών 
οίκων ακίνητα. 

ΑΡΙΣΤ. Διοικείτω μετά κυρείας τά τίς έκκλησίας 6 έπίσκο- 
πος πράγματα, μή τι τούτων συγγενεΐ, είμη ώς πένητι, χαρι- 
ζόμενος. 

Ουκ όφείλει 6 έπίσκοπος άνακρίνεσθαι έπί τϊ) διοικήσει τών 
(Ο *&ιι Χ, Τρ. — (2) Χ. Τρ. — βδτ# έ· Β·υι?. 



β 4 ΚΑΝΟΝΕΣ 

τϊίς εκκλησίας πραγμάτων, εξεστι γαρ αύτω μετά εξουσίας 
ταύτα διοικείν τοΤς μέντοι γε συγγενέσιν αυτού πενομένοις με- 
ταδιδόναι των αναγκαίων. 

Κανών Αθ'. 

Οί πρεσβύτεροι, και ο£ (1) οιάκονοε, άνευ γνώμης του 
έπισκόπου μηδέν έπιτελείτωσαν* αυτός γαρ έστιν ό πε- 
πιστευμένος τον λαόν του Κυρίου, και τον υπέρ των 
ψυχών αυτών λόγον άπαιτηθησόμενος. 

ΖΩΝΑΡ. Τοις πρεσβυτέρου, και διάκονοι:, ύπο τούς κατά 
χώραν τελοϋσιν επισκόπου:, άφ' έαυτών τι πράττειν ουκ έκ- 
κεχώρηται' οίον έπιτιμαν, κα '· ά-ρορίζειν ους βούλονται, και 
όπηνίκα· ίΓλύει* άφορισαον, ·?) μειουν, ?ι έπιτείνειν' ταύτα γαρ 
της αρχιερατικής είσιν εξουσίας· και εί μ*/; παρα του επισκόπου 
το ένδόσιμον λάβοιεν, τοιούτον τι ποιειν ούκ έφεΐται αύτοϊς. 
Περί τούτου άναγνωστέον και (2) κανόνα μα'. της έν Καρ- 
θαγένη συνόδου. 

ΒΑΑΣ. Το, μηδέν έπιτελειν τούς πρεσβυτέρους και (3) δια- 
κόνους άνευ γνώμης του έπισκόπου, μη ειπγ,ς καθολικον είναι, 
αλλ* είπέ μη έχειν έπ' αδείας τούτους ποιειν τ6 ότιοϋν ανήκον 
τφ έπισκόπω χωρίς γνώμης αύτου, οίον το έκδιδόναι ακίνητα 
της έκκλησίας, τ6 είσοδιάζειν τα περί αυτήν, το έπιτιμαν, 
καΐ Ιτερα τοιαύτα. Η γαρ διοίκησις, φησίν ό κανών, των επι- 
σκοπικών πραγμάτων, και αϊ ψυχαι του λαοϋ τω έπισκόπω 
έπιστεύθησαν. Ανάγνωθι τη; ει Νικαία συνόδου το δεύτερον(4) 
κανόνα ιβ'. 

ΑΡΙΣΤ. Ατερ έπισκόπου ποιεί πρεσβύτερος ουδέν, και διά- 
κονος· και γαρ ούτος πεπίστευται τον λαόν. 

Ούκ ίζεστι πρεσβύτερον, 9) διάκονον, άνευ γνώμης του ιδίου 
έπισκόπου, ?1 τον λαδν άφορίζειν, % αυξειν, ?) μειουν έπιτίμια, 

(1) Χ. Τρ'. £. Κ. Βρ. — ©ύχ ιυρϊΐται το, οί, παρά Βιυιρ. — (2) Χ· Τρ. Κ. 
Γ" * ούχ ιδρηται παρά Βιυιρ. — . (3) η έ % — (4) ττς ίίυτιρας £. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



55 



ν) Ιτερόν τι τοιούτον ποιείν, ώς τοΟ Ιπισκόπου τον λαον έμ- 
πιστευομένου, καΐ τον υπέρ των ψυχών αυτών λόγον άπαιτη- 
θησομένου. 

Κανών Μ'. 

Έστω φανερά τά Γδια του έπισκόπου πράγματα, (εΓγε 
και (1) ίδια Ιχοι) και φανερά τάΚυριακά' ινα έξουσίαν Ιχη, 
τά δια (2) τελευτών ό έπίσκοπος, ο?ς βούλεται, και ώς βου- 
λεται, καταλεΐψαι* και μή προφάσει των εκκλησιαστικών 
πραγμάτων διαπε'πτειν τά τοϋ έπισκόπου, έσθ' δτε γυ- 
ναίκα, και παιδας κεκτημένου, ή συγγενείς, ή οίκέτας. 
Δίκαιον γάρ (3) παρά θεώ και άνθρώποις, τό, μήτε την 
έκκλησίαν ζημίαν τινά υπομένειν άγνοια τών τοΟ επι- 
σκόπου πραγμάτων, μήτε τον έπίσκοπον, ή τούς αύτοΟ 
συγγενείς, προφάσει τγ)ς έκκλησίας, δημευεσβαι (4), ή και 
είς πράγματα έμπίπτειν τους αότώ διαφέροντας, και τον 
αύτοΟ θάνατον δυσφημίαις{5) περιβάλλεσβαι. 

ΖΩΝΑΡ. Τους έχοντας τών έπισκόπων Ιδίας περιουσίας, 
κελεύει 6 κανών φανεράς ταύτας ποιεΐν, ΐνα . μη έπικοινώνται 
τοις έκκλησιαστικοΐς, αλλ* είεν φανερά τά τε αύτοις διαφέρον- 
τα προ της επισκοπής, καΐ τά ίσως περιερχόμενα αύτοΤς μετά 
την έπισκοπην άπί> συγγενών, κατά κληρονομίαν δηλαδή, $ 
λεγάτον, η Ετερον δμοιον τρόπον. Τά μέν γάρ ίδια δύνανται 
καταλιμπάνειν 'οϊς βούλοιντο, όρθοδόξοις μέντοι χριστιανοίς* 
τ« δε τών έκκλησιών διο',κεΤν μετά φόβου θεοΟ, καΐ τοΤς 
-πβνομένοιςδιαδιδόναι. Εί γάρ συγκεχυμένα τά τή ; έκκλησίας καΐ 
τά (6) τοΰ έπισκόπου είσΐν, ίσως ή έκκλησία, $ οΐ τοΟ έπι- 
σκόπου κληρονόμοι πράγματα Εξουσι μετά θάνατον , Ικείνου. 
Εί γάρ τυχόν χρέα του έπισκόπου άναφανώσι, και (7) τά τής 
Ικκλησίας είς Ικάνωσιν τών χρεών έλκύσουσιν οΐ δανεισταί* % 

(1) Χ. Τρ. £. Κ. Βρ. Π. — ·Γτι Χ$ιλ ίχιι Βιυιρ. — (ϊ) τών &ί*ν Βρ. — 
(3) γλρ τοδτο Βρ. 2. — ^4) ΐΛ«Α*ίνισ6*» Βρ. — (5) £υσφΐ)(&ία Μάνβ. Ιν *ιρι*·λ.— 
(β) Χ.Τρ,Κ.— τά, βυχιδρυται καρά Βιυιρ. — (7) Χ. Τρ. — δ καΐ, ούχ ·δρ*τ«» 
ίτβρά Κ· χαί Βιυιρ. 



66 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



αύθις, εΐ χρέα τίς έκκλησίας εύρεθώσιν (4), έλκυσθησονται οΐ τ&ν 
έκείνου διάδοχοι, ταύτα άποπληρουν* καΐ μί έξαρκούντων Ισως 
τών τοΟ έπισκόπου, καΐ τά οικεία έκεΐνοι ζημιωθησονται* καΐ 
ούτως ή μνίμη του έπισκίπου παρ'έκείνων, 9) τών τής έκκλη- 
σίας, βλασφημηθησεται. 

ΒΑΛΣ. 01 θείοι Απόστολοι, μηδέν του δικαίου προτιμώμε- 
νοι, διωρίσαντο κεχωρισμένα είναι, και άνεπίκοινα τά ειδικώς 
τω έπισκόπω διαφέροντα, καΐ τά τ?| έκκλησία ανήκοντα* έφ' 
φ £χειν έπ' έζουσίας τον έπίσκοπον τά οίκεΐα οίκονομεΐν κατά 
το βουλητδν αύτώ, έν ζω$, 9| καΐ έν τελευταίαις διατυπώσεσι* 
κα\ μίτε την έκκλησίαν ζημιοϋσθαι προφάσει τών άναφανη- 
σομένων (δ) χρεών του έπισκόπου, μ^τε το έπιτελεύτιον τούτου 
βούλημα, % κ*1 το έν ζω^ διαπίπτειν. ήστε παρίσταται, ώς, 
*1μ*ί 6 έπίσκοπος ποιήσει κατάδηλα τά οικεία πρδ του χβιρο- 
τονηθήναι, ωσαύτως καΐ τά μετά την χειροτονίαν περιελ- 
θόντα αύτφ έξ ευλόγου τρόπου, καΐ μη δντος έκκλησιαςτικοϋ, 
άνθέζεται πάντων τών πραγμάτων αύτου ό μετ' αύτδν έπίσκο- 
πος, χαΐ το μέρος απαν τϋ; έκκλησίας, καΐ οίκειωθησεται (3) 
βύτά· πάντως δέ καΐ άναγκασθ^σεται υπέρ τών χρεών εκείνου 
άπολογϋσθαι, εΐ μ^πω απογραφών ίκθωνται τ?ς τούτου πε- 
ριουσίας* τότε γάρ γεν^σεται, ώς έμοι δοκεΐ, δ,τι 6 νόμος φη- 
σίν έν βιβλ. λέ. τίτ. ιδ'. κεφ. ριζ'. Ζ^τει και του παρόντος 
συντάγματος τίτλ. ί. κ·φ» έ. και κεφ. β'. 

ΑΡΙΣΤ. Τά τϋς έκκλησίας, καΐ τά του έπισκόπου προκεί- 
σθω πράγματα φανερά* ίνα καΐ 6 έπίσκοπος διατίθεται, καΐ 
μέντ) ή έκκλησία άζημιος. 

Δει τον έπίσκοπον, έν τω προχειρίζεσθαι εις έπι σκοπών, 
απογραφών ποιεϊν τών οικείων πραγμάτων, και φανερά ταΟτα 
τιθέναι" ωσαύτως καΐ τώι τ$ς εκκλησίας* ϊνα περι τών οίκείων 
καΐ ζών, καΐ μετά θάνατον, κατά τδ βουλητδν αύτώ διάθηται, 
καΐ ή έκκλησία ϊχτρ τά έαυτΐίς. 



(I) Χ. Τρ. Κ. — ώριΐιΐιν Βινιρ. — (1) τών ψγ*Μφίι*ι Χ· Τρ. — (3) οί- 
νι4»*ιτ«ιΧ. Τρ. Έ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



Μ 



Κανών ΜΑΛ 

Προστάσσομεν, τόν έπίσκοπον έξουσίαν Ιχειν των τ^ς 
έκκλησης πραγμάτων. Εί γάρ τάς τιμίας τών άνθρώπων 
ψυχάς αύτω πιστευτέον, πολλού άν (1) δέη περί τών 
χρημάτων έντέλλεσθαι (2) , ώστε κατά τήν αύτοΟ έξου- 
σίαν πάντα διοικεΐσθαι, και τοίς δεομένοις δια τών (3) 
πρεσβυτέρων, και διακόνων έπιχορηγεϊσθαι μετά φόβου 
θεοΟ, καΐ πάσης εύλαβείας. Μεταλαμβάνειν δέ καΐ αύτόν 
τών δεόντων (εΓγε δέοιτο) εις τάς αναγκαίας αύτοδ χρείας, 
καΐ τών έπιξενουμένων άδελφών, ως κατά μηδένα τρόπον 
αύτούς (4) υστερεϊσθαι· ό γάρ νόμος τοΟ θεοδ διετάξατο, 
τούς τφ θυσιαστηρίω προσεδρεύοντας, Ικ τοδ θυσιαστη- 
ρίου τρέφεσθαι* έπεί περ ούδέ στρατιώτης (5) ποτέ Ιδίοις 
όψωνίοις δπλα κατά πολεμίων έπιφέρεται. 

ΖΩΝΑΡ. ΚαΙ ούτος 6 κανών την έξουσίαν πασαν τών έκ- 
κλησιαστικών πραγαάτων τφ έπισκόπω άνατίθησι (6)* τί»ν δέ 
προς τους πενομένους διάδοσιν δια πρεσβυτέρων, καΐ διακένων 
κελεύει γίνεσθαι, ίνα πάσης υποψίας διατηροίη έαυτον 6 έπίσκο- 
πο* ίκτός. Δ«Τ γάρ καλά προνοΛν ένώπιον θεού καΐ άνθρώπων, 
ώς φησιν ό θεσπέσιος Παύλος* μεταλαμβάνειν δέ καΐ αύτον τ&* 
έπίσκοπον, τών της έκκλησίας παραχωρεί, είς τάς αναγκαίας 
μέν τοι χρείας· ού μην εις περιττόν τι, καΐ (7) προς τρυφήν 
$ (8) βλακείαν άν$κον, άλλ' ώστε τά τίϊν ζωην συνιστώντα, 
τούτον ϊχειν έκείθεν, ά, κατά τον μέγαν Απόστολον, διατρο- 
φαί είσι, καΐ σχεπάσματα, καΐ τούτοις άρκεΐσθαι· ίνα οδτως 
αυτός τε τρέφοιτο, καΐ οΐ έπιξενούμενοι αύτψ αδελφοί μύ τί- 
νος τών χρειωδών υστερώντας δρα τοίνυν δτι καΐ φιλύξενον 
είναι δεΤ τον έπίσκοπον, καθώς ό Απόστολος Τιμοθέφ, καΐ 

(1) κολλώ Χ. Τρ. έ. Κ. Βιυιρ. — *ολλγ Λ* μαλλοι Ιίοι 4κι Βρ. — (1) ·»- 

βτΟλ*** λρ* (3) τ&, τών ού χιίται **ρχ Χ. Τρ. Κ. ΒιΟιρ. — (4) **τοδ 

Χ· Τρ. — α&τον Βιυιρ. — (δ) στρατιώται . · . ίπιφίρονται Βρ. — (β) άίλινι 
Γ< 7 ) *· Τί· Κ. — * μΟ. ·#χ ιύριιτβιι *«ρ*Β·ν·ρ. — (β) *«Ι Χ· Χρ· *·' 



58 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Τ(τω έπιστέλλων διετάζατο. Τά αυτά δέ και 6 εικοστές πέμ- 
πτος τής έν Αντιόχεια συνόδου κανών διατάττεταΓ και 6 αέ- 
γας Κύριλλος έν προς Δόανον επιστολή. 

ΒΑΛΣ. 0 παρών κανών έρίληνεύθη δια της έρμηνείας του 
λη. κανόνος τά αυτά λέγοντος. Ενταύθα δε προστίθησι φιλό- 
πτωχον είναι τον αρχιερέα, και την προς του; πένητας διάδοσιν, 
διά των πρεσβυτέρων, καΐ διακόνων αύτου γίνεσΟχι, εΐ βούλε- 
ται έαυτον διατηρείσθαι άνώτερον πάσης υποψίας, λνάγνω&ι 
τον κδ'. κανόνα τ*ίς έν Αντιόχεια συνόδου, και την προς Δό- 
μ,νον έπιστολην του άγιου Κυρίλλου. 

ΑΡΙΣΤ. Εξουσιαζέτω των έκκλησιαστικών 6 επίσκοπος πραγ- 
μάτων, καΐ τών ψυχών γαρ* καΐ διοικείτω πάντα κατά την θείαν 
άρέσκειαν. Σαφής. 

Κανών ΜΒ'. 

Επίσκοπος, ή πρεσβύτερος, η διάκονος, κύβοις σχολά- 
ζων, και μέθαις, ή παυσάσθω, ή καθαφείσθω. 

Κανών ΜΓ\ 

'ϊποδιάκονος, ή άναγνώστης, ή ψάλτης, τά δμοια ποε- 
ών, ή παυσάσθω, ή άφοριζέσθω- ωσαύτως και λαϊκός (1). 

ΖΩΝΑΡ. Τούς έπισκόπους, καΐ τους τοΰ κλνίρου πάντας, πα- 
ράκλησιν άπασι προς άρετήν είναι χρή, και άρχέτυπον, καΐ 
παροξυσμών πρός άγαθοεργίαν. ΕπεΙ δέ καΐ τούτων τινάς εικός 
έστιν Ικτρέπεσθαι του καλοΰ, καΐ $ κυβεύειν, ί} μεθύσκεσθαι, 
διατάττεται δ κανών, $ παύεσΟαι (2) τους τοιούτους, * τους 
μίν έπισκόπους, καΐ πρεσβυτέρους, και διακόνους καθαιρεΊσθαι, 
τούς δέ γε ύποδιακόνους, καΐ άναγνώστας, καΐ ψάλτας, εΐ [ΐΛ 
παύοιντο, άφορ£ζε<Λαι. Αλλά |/.ήν και τούς λαϊκούς κύβοις, καΐ 
(Λεδαις σχολάζοντας· πίνειν γάρ οΐνον είς μέθην, φησίν ί 

(I) χαί ο\ λαϊκοί έ. Βρ. — και λαίχοί Βιυιρ. — (1) Ώ παύσασδαι Κ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



γραφη' καΐ πάλιν, μή μεθύσκεσθε οινω, έν $ έστιν ασωτία. Αλλ* 
ούδε καπηλικου προίστασθαι εργαστηρίου κληρικός συγχωρείται, 
κατά τόν εννατον της έν τω Τρούλλω ανόδου. 

ΒΑΛΣ. Αλλως κολάζονται οΐ επίσκοποι, οΐ πρεσβύτεροι, καΐ οΐ 
διάκονοι, κύβοι; καΐ μέΟαις σχολάζοντες, καΐ άλλως οΐ ύπο- 
διάκονοι, οΐ ψάλται, οΐ άναγνώσται, και οΐ λαϊκοί. Τούς μέν 
γαρ, καθαιρεισθαί φασιν οΐ παρόντες δύο κανόνες, εΐ μη παύσον- 
ται' τούς δέ, άρορίζεσθαι. Ζ/ίτει καΐ τον θ'. κανόνα τής έν τφ 
Τρούλλω συνόδου, και τίτλο ν Ο'. του παρόντος συντάγματος, 
κεφ. κζ'. καΐ λέ. και τίτ. ιγ'. κερ. κθ'. 

ΑΡΙΣΤ. Κανών μβ'. ό κυβιστής και πάροινος Ιερεύς, εί μή 
παύοιτο, καθαιρείσθω. 

Εί πρεσβύτερος, % διάκονος, κυβεύων, ίΐ μεθύων, ε! μή παύοιτο, 
καθαιρείται, πολλω πλέον οΐ τνίς μείζονος αξίας Ιερατικές τετυ- 
χηκότες καΟαιρεθ^σονται, κυβεύοντες, $ μεθύοντες. 

Κανών μγ'. Κληρικός, και λαϊκός, τά όμοια πράττων, άγ>- 
ριζέσδω. 

Κανών ΜΔ'. 

Επίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, τόκους άπαι- 
τών τούς δανειζομένους, ή παυσάσΟω, ή καθαιρείσθω. 

ΖΩ Ν Α Ρ. Ούτος μεν ό κανών περί επισκόπων, καΐ πρεσβυ- 
τέρων, και διακόνων, μή τόκους άπαιτεΐν διατάττεται. 6 δέ της 
έν Καρθαγένη συνόδου πέμπτος κανών παντί κληρικό) τόκοΟς 
λαμβάνειν απαγορεύει* εί γαρ τω παλαίω νόμω τούτο άπείρητο, 
λέγοντι· Ουκ έκτοκιεΤς τό άργύριόν σου τω άδελφω σου, πολλφ 
μ&λλον αν ε?η, τοΤς κατά τό εύαγγέλιον έπαγγελλομίνοις ζ$ν, 
άπηγορευμένον τό τόκους λαμβάνειν διό καΐ καθαιρεισθαί προσ- 
τάττ'ει τούς έπι τόκοις δανείζοντας, εί μή παύοιντο. ΚαΙ δ ιζ'. 
κανών τίς πρώτης συνόδου, καΐ ό δέκατος της έν τ<δ Τρούλλφ 
τοΰτο κωλύουσι. 

ΒΑΑΣ. 0 παλαιός νόμος φησίν Ουκ έκτοκιεΐς τό άργύριόν 
σου τφ άδελφώ σου· ακολούθως οίν τούτω, 6 μίν παρών **ν*ν 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



καθαιρεΐάθαί φησι πάντα έπίσκοπον, πρεσβύτερον, χαι διάκονον 
τοκίζοντα, εί μή παύσηται. ό δέ έ. κανών της έν Καρθαγένη 
συνόδου, καΐ δ ιζ'. τ^ς ά. ανόδου, καΙ ό ί. της έν τω Τρούλλω, 
πάντα κληρικον λεγουσι καθαιρεΤσθαι, εί μή παύσηται του το- 
κίζειν. Ζιίτει καΐ τόν θ'. τίτλον του παρόντος συντάγματος, 
κεφ. κζ'. 

ΑΡΙΣΤ. Τόκους άπαιτών δανείου Ιερεύς, εί ου παύεται, κα- 
θαιρείται. 

6 απαιτούμενος έλεεΐν, εί προσαφαιρειται και τά αλλότρια 
διά τών τόκων, καθαιρείται, εί ου παύεται τοΰτο ποιών. 

Κανών ΜΕ\ 

Επίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, αίρετικοΤς συ- 
νευξάμενος μόνον, άφοριζέσθω· εί δέ (I) έπέτρεψεν αύτοΤς, 
ώς κληρικοϊς ένεργζσαί τι, καθαφείσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Τά περί τούτων έν προγεγραμμένοις κανόσι προεί- 
ρηται. *Ζτίτει καΐ τόν ξδ'. κανόνα καΐ τόν ό. (2)*. 

ΒΑΛΣ. Ερωτήσει τις διά τί οί συνευξάμενοι αιρετικοί; έπί- 
σκοαοι, πρεσβύτεροι, χαι διάκονοι ού καθαιρούνται, αλλά μόνον 
αφορίζονται, καθώς καΐ ό συνευξάμενος (3) άφωρισμένω τινί, 
κατά τόν άποστολικόν £. κανόνα. Αύσις. Ενταΰθα μή εΓπιρς έν 
ναφ τόν έπίσκοπον καΐ τούς λοιπούς συνεύζασθαι μετά αΙρετικων 
οί τοιούτοι γάρ καθαιρεθησονται κατά τόν μς-'. κανόνα, καθώς 
καΐ 6 έπιτρέψας αύτοΐς ώς κληρικοΐς ένεργησαί τι* άλλ' έκλαβου 
τ& συνεύζασθαι εις, τό άπλως κοινωνησαι, καΐ ήμερώτερον δια- 
τιθβναι έπΐ τ51 εύχ$ του αίρετικοΰ· τούς γάρ τοιούτους ώς μύση 
β&ελύττεσθαι, ού μλν οίκειοΰσθαι όφείλομεν δθεν καΐ αρκούσα 
ϊδαξρν 4 του άφοριάμου τιμωρία. 

ΑΗΣΤ. 6 συνευχόμενος αίρετικοΐς, αφορίζεται* καθαιρείται 
Λ · άΛ κληρικοί τούτους -Αγούμενος. 

0 συνευξάμενος μόνον αίρετικοΐς, $ πρεσβύτερος, $ διάκονος, 
(I) ·( Λ χαΪ Χ. Τρ. Κ. Βιυιρ. — (1) Χ. Τρ. — , $ παραι^κλ οΟ *κτ«ι 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



61 



αφορίζεται· ό δέ έπιτρέψας αύτσις ένεργϋσαί τι, ως Ιερωμένο*, 
καΐ κληρικοί;, καθαιρείται. 

Κανών Μς'. 
Έπίσκοπον, ή πρεσβυτερον(Ι), αιρετικών δεξαμένους (2) 
βάπτισμα, ή θυσίαν, καθαιρείσαι προστάττομεν. Τίς γάρ 
συμφώνησις Χριστώ (3) πρόςΒελίαρ ; ή τίς μερίς πις·ώ{4) 
μετά άπιστου (5); 

ΖΩΝΑΡ. Τους αίρετικους, καΐ τάς έκείνων τελετάς δπό τών 
ορθοδόξων βδελύττεσθαι χρ* μδλλον δε έλέγχεσθαι καΐ νου- 
θετεισθαι παρά των έπισκόπων, χαΐ πρεσβυτέρων, μ^ποτε «υ- 
νώσι, καΐ Ιπις-ρέψωσιν. £{ δέ τις έπίσκοπος, $ πρεσβύτερος, τ*ν 
6π* έκείνων βαπτισθέντα δέξοιτο, $ προσαγωγών τινα παρ* έχει- 
νων είς θυσίαν προσαγομ,ενην λάβοι, χαθαιρεθ^σεταε, ώς υπόνοιαν 
διδους, $ τά δμοια έχείνοις φρονείν, $ τέως μ* σπεύδειν πρύς 
διόρθωσιν της έχείνων κακοδοξίας· & γάρ συνευδοκών τοϊς έχεί- 
νων τελεταϊς, πώς άν δύναιτο διαβάλλειν αύτάς (6), χαΐ άπο- 
στηναι τούτων συμβουλεύειν αύτοΤς; 

ΒΑΛΣ. 0 μεν παρών κανών τους δεχόμενους τά τών αίρετι* 
χών βαπτίσματα, καΐ τάς θυσίας έπισκόπους, χαΐ Ιερείς, διορίζε- 
ται χαβαιρεΤσθαι. Η δέ μεγάλη της Κωνσταντινουπόλεως (7) σύνο- 
δος, διαφόρους Ιερωμένους ίδόντας (/.όνον τά του αίρετικου έκείνου 
Ειρηνικού συγγράμματα, καΙ μή θριαμβεύσαντας, μηδε καταπτύ- 
σαντας αυτών (8), καθεΐλεν έννομώτατα. 

ΑΡΙΣΤ. Βάπτισμα, και θυσίαν αίρετιχών δεξάμενος, ίερευς, 
ανίερος* 

Επίσκοπος, $ πρεσβύτερος, ό μ^καχίζων τό παρά των αίρετιχών 
γινόμενον βάπτιση, αλλά καταδεχόμενος τούτο, $ τά προσα- 
γόρνα παρ' αύτών είς θυσίαν παραδεχόμενος, χαύαερεΤται, &ά 

(!) 5 ^ιάχονον Αρ*. —(2) £»ξβφινον Βρ, (8) τοδ Χρατοΰ βφ&ς τ&* Βιλί«λ 
Β?· — (4) πιάτου Βρ. — (δ) Κορ. ς*. 15. — (β) Χ. Τ$. Κ. — *Μ»« Βιυΐ£. 

— (7) ο»χ ώρυται το, Κ»ν«τ««η»ου«ολ·ως έν Χ # Τρ, «Ε. — (8) Χ. Τρ· 

— δρια^βιύσχντοίς ούτε (χ*& *οςτασ*»αοίΛςηα$ Βκμ^ 



62 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τό μή ύπεΤναι συμφών/ισιν Χριστώ πρός Βελίαρ, $ μερίδα τινά 
πιστφ μετά απίστου. 

Κανών ΜΖ'. 
Επίσκοπος, ή πρεσβύτερος, τον κατά άλήθειαν Ιχοντα 
βάπτισμα, έάν άνωθεν βαπτίση, ή τον μεμολυσμένον πα- 
ρά τών άσεβών, έάν μή βάπτιση, καθαιρείσθω, ώς γελών 
τον σταυρόν, και τόν (1) τοΟ Κυρίου θάνατον, και μή δια- 
κρίνων ιερέας (2) ψευδοΐερέων. 

ΖΩΝΑΡ. £ν βάπτισμα τοΤς χριστιανούς παραδέδοται· τδν(3) 
γοΰν κατά τίν του Κυρίου διαταγών, καΐ τήν των θείων Απο- 
στόλων, καΐ πατέρων παράδοσιν (τοΰτο γαρ δηλοΤ τό, κατά άλ>ί- 
θειαν) Ιχοντα βάπτισμα άναβαπτίζεσθαι άνωθεν, ήγουν εξ άρχης 
καΐ τελείως, ώς τούς μνΐπω βαπτισθέντας, ασεβές έστι* και τό 
μή άναβαπτίζειν δε τούς παρά αιρετικών βαπτισθέντας, οδς 
μεμολυσμένους ώνόμασεν 6 κανών, δια τό του αίρετικου βαπτί- 
σματος βδελυρό ν, καΐ τούτο υπό μεγάλην αίτίασιν διό καΐ χα- 
ΟαιρεΤσθαι τούς τοιούτους έκέλευσε· τόν [/.εν, ώς δύο βαπτίσματα 
παρά τήν έκκλησιαστικην παράδοσιν ποιησάμενον τόν δε, ώς μη 
τόν μεμολυσμένον διά του άθέσμου βαπτίσματος καθάραντα τω 
θείω λουτρφ, καΐ διαπαίζοντα τόν θάνατον του Κυρίου, 2ν ύπέ- 
μεινε διά του σταυρού. 01 γάρ είς Χριστόν βαπτισμένοι, κατά 
τόν μέγαν Απάστολον, είς τόν θάνατον αύτοΰ βαπτίζονται. Αλ- 
λά καΐ ό ςαυρός, κατά τόν Χρ ^σόστομον, βάπτισμα λέγεται· τό 
γάρ βάπτισμα 8 έγώ βαπτίζομαι, βαπτισθησεσθε, φησιν ό Κύριος· 
καΐ πάλιν, βάπτισμα έχω βαπτισθήνχΐ, 8 ύμεΤς ού* οιδατε* αλλά 
καΐ ότι άδιαφορίαν ίχουσι τών ευσεβών ιερέων, καΐ τών ψευδιερέων, 
τών αίρέσεσι δηλονότι υποκειμένων, άξιοι κρίνονται καθαιρέσεως. 
Τελείως μεν ουν βαπτίζειν τούς -ίίδη βαπτισθέντας, άπηγόρευται 
πάντη· μύρω δέ χρίειν αυτούς μολυνθέντας, Εζεστιν εί καΐ τούτο 
μέρος δοκεΐ του θείου βαπτίσματος. 

ΒΛ.ΛΣ. Κατά άλήθειαν βαπτίζεται τις, όταν κατάτ^ν τοΰ(4) 

(1) Χ. Τρ. Βρ. — τον σταυρόν του Κυρίου και τον θάνατον Βιυιρ. — (2) τών 
Βρ. — (I) Χ. Χ. Τρ. — το γοδν Βουιρ. (4) Χ. Τρ, — χ«τ« την Κυρίου έ. Β«ο·ρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



Κυρίου φωνήν άπαξ βαπτισθτί εις τό όνομα του Πατρός, καΐ του 
Τΐου, χαΐ του άγιου Πνεύματος. Εϊτις γοϋν έπίσκοπος, η πρεσ- 
βύτερος, τον ουτω βαπτισθέντα ώς έζ ύπαρχης άπεριμερίμνως(< ) 
αναβάπτιση, καθαιρεθησεται· ωσαύτως καθαιρεθησεται καΐ δ μή 
άναβαπτίσας τούς παρά τών αιρετικών βαπτισθέντας. Το δε ζη- 
τούμενον ίνταυθα, τοιουτόν έστιν τίχμαλωτίσθη τις τυχόν παρά 
Περσαις, καΐ ήναγκάσδη τών μυσαρών διδαγμάτων τούτων άκροά- 
σασθαι, και μιαροφαγησαι* μετά δε τήν αίχμαλωσίαν έξομολο- 
γησάμενος τό γεγονός είς αυτόν, ού παρεδέχθη άλλως είς κοι- 
νωνίαν παρά του κατά χώραν έπισκύπου, $ του πρεσβυτέρου, 
εί μή καΐ βάπτισμα έδέζατο* τόν γουν τοΰτο ποιτήσαντα, καΐ 
άναβαπτίσαντα τόν άνθρωπον,' καθαιρεί ό κανών. Είπε δε καΐ 
τό ίψζζτις υπό του κανόνος διοριζόμενον τΙς έβαπτίσθη παρά 
άσεβους· (τούτο γάρ ές-ι τό μολυνθηναι)· και θέλων αύθις βαπτι· 
σθήναι, και συγκοινωνησαι τοΊς χριστωνύμοις, ού προσεδέχθη παρά 
του έπισκύπου, ίΐ του πρεσβυτέρου, λέγοντος μή όφείλειν καΐ 
αύθις βαπτίζεσθαι τόν άπαξ βαπτισθέντα· φησί τοίνΰν ό κανών 
καθαιρεΐσθαι τόν έπίσκοπον, ΐ τόν πρεσβύτερον τόν μή αυβις 
βαπτίζοντα τόν τοιούτον, αλλά δεχόμενον αυτόν μετά του ακα- 
θάρτου βαπτίσματος. 

ΑΡΙΣΤ. ό άναβαπτίζων τόν δντως βεβαπτισμένον, καΐ μ^ 
άναβαπτίζων τόν μεμολυσμένον άσεβύθεν, ανίερος. 

Δίς ού συγκεχώρηταί τις βαπτίζεσθαι· και ό άναβαπτίζων 
αυτόν άνωθεν, ίίτοι έξ αρχής, καΐ κατά τό όλύκληρον, καθαι- 
ρείται. Μύρω δε τίνες κατά πολλούς τρόπους τών εύσεβώς βα- 
πτισθέντων αγιάζονται. ΚαΙ ό μη άναβαπτίζων τόν δεζάμενον 
βάπτισμα ασεβών, αλλά παραδεχόμενος αύτόν ώς πιστόν, κα- 
θαιρείται. 

Κανών ΜΗ'. 

Εϊτις λαίχός την έαυτοδ γυνα&α έχβαλων, έτέραν 
λάβοι (3), ή παρ άλλου άπολελυμένην, άφοριζέσβω. 



(I) Χ. Τρ. ·Ε. — ά^ρίρως Β·»ιρ. — (2) «Ε.— το\ ιίΜχ Βιυ·*. — 
(3) 4χ6άλλ»ν ίτ.ρα* λαδ? Βρ, — « ίτέραν λάβοι Βιυ.ρ. 

(ΤΟΜ. Β 1 ·) * 



«4 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΖΏΝΛΡ. Εάν δέ μη έκβάλη τΛν έαυτου γυναικά τις, έχων 
δέ ταύτην παρ' έαυτω, έτέρα συμφθείροιτο, κατά μέν τον ακρι- 
βή λόγον μοιχείαν τολμά* ώσπερ καΐ ή γυνή, έάν άνδρί συ- 
ζώσα, έτέρω μιγ^' κατά δε τον πολιτικον νόμον, ώ; ό πορ- 
νεύων κρίνεται. *0 καΐ ό μέγας Βασίλειος επόμενος, ταϋτά φησι· 
ΕΙ άνίιρ γυναικί συνοικών, μεθ' έτέρας γένηται, πόρνον κρίνο- 
μεν τον τοιούτον, καΐ πλέον αύτον παρατείνομεν έν τοίς έπι- 
τιμ(οις\ ού μέν το ι έχομεν κανόνα τφ τη; μοιχείας αύτον ύπά- 
γειν έγκληματι, έάν είς έλευθέραν γάμου ή άμαρτία γένηται· 
ώστε ή μέν γυνη, άπο πορνείας έπανιοντα τον άνδρα αύτης 
παραδέςεται' 6 δέ άνηρ την μιανθεΤσαν, των ο?/.ο>ν αύτοϋ απο- 
πέμψει· τούτων δε ό λόγο; ου ^άδιος' ή δέ συνήθεια ούτω κε- 
κράτηκεν. 0 δέ την έ; ανδρός άναιτίω; άπολελυμένην εισοικι- 
ζόμενος, μοιχός έστιν αντικρυς, κατά την του Κυρίου άπόφασιν, 
τίιν λέγουσαν Και ό άπολελυμένην γάμπας, μοιχαται. 

ΒΑΛΣ. 0 έκβαλών τήν έαυτοΰ γυναίκα παραλόγως, ού δύ- 
ναται λαβείν έτέραν, μάλλον μέν ουν καΐ άφορισθησεται. Και ό 
Ιλευθέραν δέ μί| λαβών, άλλα (4) άπολελυμένην, (£στι δέ άπολε- 
λυμένη, ή μή κατά νόμον διαζυγεΐσα του οικείου ανδρός,) κ4ν 
ώς μοιχός κατακρίνηται, κατά τδν του Κυρίου λόγον, τον φά- 
σκοντα* ΚαΙ ό άπολελυμένην γαμτίσας, μοιχαται, άφορίζεται. 
ήστε παρά τοΤς κανόσι μοιχού καΐ πόρνου έκκλησιαστικόν έπι- 
τίμιον 6 άφορισμός έστι, καθά τίνες λέγουσιν έμοί δέ ού δοκεΐ* 
καΐ άνάγνωθι τους κανένας του άγίου Βασιλείου, διαφοράν είσά- 
γοντας πόρνου καΐ μοιχού. Εσο δέ είδώς, δτι 6 μέν άνίιρ, έτι του 
συνοικεσίου συνισταμένου, συμφθειρόμενος μεθ' έτέρας γυναικός 
έλευθέρας, πορνείαν ού μοιχείαν άμαρτάνει,ού μίιν καΐ μετά ύπάν- 
δρου* τότε γάρ ώς μοιχός τιμωρείται. Η δέ γυνή έτέρω οίωδ^- 
τινι συμφθαρείσα, συνεστώτος του γάμου, ώς μοιχαλίς τιμωρεί- 
ται· καΐ ταύτα μέν ούτως, ό δέ Ιουστινιάνειος νεαρά, ή κειμένη 
έν βιβλίω τών βασιλικών κτί. τίτ. ζ'. φησίν, ώς εί καΐ ηδύνα- 
το πρώην έκάτερος (2) τών ομόζυγων, καθ* 8ν ήβούλετο τρόπον, 

{I) Χ. Τρ, έ. — άλλά μι Βινιρ. — (2) Κ. Τ>. — £*««τος Κυιρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



65 



διαζύγιον στέλλειν έλεγε γάρ 6 άντάρ· Γυναι πράττε τά σά· καΙ 
•ή γυντί· Ανερ, πράττε τά σά' άλλ' έφεζής άπδ £ητών αίτιων 
διαζύγιον γίνεται· έγράφησαν δε καΙ έν ηί νεαροί αί τοιαΰται 
αίτίαι. Πλήν καΙ τδ παλαιδν ουκ έγίνετο αύτονόμως τά διαζύ- 
γιον, αλλά μετά δικαστικής διαγνώσεως· 6 γοΰν γαμήσας τήν 
μή ούτως άπολυθεϊσαν, έμοιχατο. 

ΑΡΙΣΤ. Τήν οί*είαν έκβάλλων ό κοσμικδς, καΙ άγων έτέραν, 
3) άπολελυμένην, άφοριστέος. 

Ανευ τινδς των νενομοθετημένων αίτιων, εϊ τις την έαυτου 
γυναίκα έκβάλη, καΐ έτέραν άγάγηται, αφορίζεται. 

Κανών Μθ'. 

Ει τις έπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, κατά την τοΟ Κυρίου 
δίάταξίν, μη βάπτιση είς Πατέρα, και ϊίόν, καΙ άγιον ΠνεΟ- 
{ΐΛ, άλλ' είς τρεις άναρχους, ή είς (I) τρεϊς υίούς, η είς 
τρεις παρακλήτους, καθαιρείσβω. 

ΖΩΝΑΡ. 6 Κύριος είς το κήρυγμα τους μαθητάς άποστέλ- 
λων, Πορευθέντες μαθητεύσατε, έφη, πάντα τά ίθνη, βαπτί- 
ζοντες αυτούς είς τδ ίνομα του Πατρός, και του ΎΙοΟ, καΙ του 
άγίου Πνεύματος. Πάντα τοίνυν όρθόδοξον κατά τί)ν τοιαύτην 
έπιταγην βαπτίζειν χρεών, άλλα μη είς τρεΤς άνάρχους, ί) τρεις 
υΙούς, ?) τρεις παρακλτήτους· τούτο γάρ παρά την έκκλησια- 
στικην παράδοσίν έστι, και συνηθειαν Ινα γάρ άναρχον ή έκ- 
κλησία σέβειν (2) παρέλαβε, τδν Πατέρα, διά το άναίτιον καΙ 
2να Πάν, διά την ά^ητον γέννησιν καΙ Ινα παράκλητον, το 
Πνεύμα τδ άγιον, διά την εκπύρευσιν (3). 

ΒΑΑΣ. Τόν μτϋ βαπτίζοντα έπίσκοπον,?) πρεσβύτερον, κατά την 
του Κυρίου διάταξιν, είς τδ ίν,ομα του Πατρδς, καΙ του ΧΙοΟ, καΙ 
τού άγίου Πνεύματος, άλλ' εις τρεις άνάρχους, $ τρεις υΙους, % 
τρεΤς παρακλ^τους, καθαιρείσθαί φησιν 6 κανών. Ησαν γάρ τίνες 

(1) το, ·ί«, ούχ ιδριοται <\ Χ. Τρ. Βιυιρ. Βρ. — (2) Χ. Τρ. Κ. — ούχ ·ύρ*ται 
«αρά Βιυιρ. — (3) Βιυιρ. το, *ι& τλν ί**οριυ·ΐν, ούχ ιύρηται «αρά Κ. Χ · Τρ^ 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



«ΙρετικοΙ τοιαύτα βλασφημουντες, καΐουτω βαπτίζοντες(4).0μεϊς 
& μίαν θεότητα πιστεύοντες έν τρισίν ύποστάσεσιν, Ιν βαπτι- 
ζόμεθα βάπτισμα, δι* έπικλησεως Πατρίς, ΪΙοϋ, καΐ αγίου Πνεύ- 
ματος. Διά τούτο δέ έπισκόπων χαΐ πρεσβυτέρων μόνον έμνη- 
σθη 6 κανών, διότι έτέρα> τινί ουκ έφεϊται βαπτίζειν. 

ΑΡΙΣΤ. όμίι βαπτίζων εις Πατέρα, και ΤΙον, καΐάγιον Πνεύ- 
μα, άλλα παρεκβαίνων, ανίερος. 

Κανών Ν'. 

Είτις έπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, μήτρία βαπτίσματα 
μώς μυήσεως έπιτελέση, άλλ' Εν βάπτισμα, τό (2) είς τόν 
θάνατον τοΟ Κυρίου διδόμενον, καθαφείσθω. Ού γάρ εΓπεν 6 
Κύριος, εις τόν θάνατον μου βαπτίσατε· άλλα (3), Πο- 
(^ευθέντες μαθητεύσατε πάνία τά Ιθνη, βαπτίζοντες αύ- 
τούς είς τό όνομα τοΟ Πατρός, και τοδ ΥίοΟ, καΐ τοΟ 
άγιου Πνεύματος. 

ΖΩΝΑΡ. Τρία βαπτίσματα ένταυθα τάς τρείς καταδύσεις 
γησΙν 6 κανών, έν μι$ μυήσει, *ίτοι έν ένΐ βαπτίσματι. ήστε 
τδν βαπτίζοντα έκάσττρ τών καταδύσεων 4ν τής αγίας Τριάδος 
έπιλέγειν δνομα. Το γάρ άπαξ καταδύειν τον βαπτιζόμενον 
είς τίιν Ιεράν κολυμβηθραν, καΐ είς τον θάνατον του Κυρίου τίιν 
μίαν έπιφημίζειν κατάδυσιν, ασεβές έστι" και ό ουτω βαπτί- 
ζων, καθαιρεθήσεται. 

ΒΑΛΣ. ΚαΙ ούτος 6 κανών της αυτής δυνάμεως έστι* διο- 
ρίζεται γάρ διά τριών μεν καταδύσεων την μύησιν έπιτελεΐ- 
σθαι του αγίου βαπτίσματος, ϋγουν είς ϊνομα Πατρός, ΪΙοΟ, 
χαΐ αγίου Πνεύματος· απαξ δέ βαπτίζειν, διά το ένιαίον τις 
θεότητος, καΐ το τριττδν (4) τών υποστάσεων, % διά τον έν τφ 
*ταυρφ θάνατον του" Χριστοϋ, καΐ την τριημερον τούτου άνά- 
στασιν. ΦησΙ γάρ καΐ ό Απόστολος· Είς τον θάνατον αυτοΟ 

(4)τλ* «αϊ ο6ι» ββιττίζοντις, οο »ιΐται Χ. Τρ. — (2)άν«ι τοδ, τ·» Βιυιρ. Βρ. 
£ 1*. - (I) Μ, Κί, 19. — (4) Ζ. Τρ. - τρίτον 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. βϊ 



έβαπτίσθημβν. Τά δέ βαπτίσματα ένταυθα άντί καταδύσεων 
ύποληπτέον μοι. Τ&ν μέν τοι διά μιας καταδύσεως ιΐς τ&ν θά- 
νατον τοϋ Κυρίου βαπτίζοντα, καθαιρεΤσθαί φησιν δ κανών, ώς 
παρά την του Κυρίου διδαχών ποιοϋντα, καΐ προφανώς άσεβουντα* 

ΑΡΙΣΤ. 0 μη τρισΐ μυών καταδύσεσιν, αλλά μια, εις τ4ν 
του Κυρίου θάνατον, (8 μη εϊπεν ό Κύριος), ανίερος. 

Του Κυρίου είπόντος, βαπτίζειν εις τ& δνομα του Πατρός, καί 
του "Που, καΐ του* άγίου Πνεύματος, εϊτις έπίσκοπος, $ πρεσβύ- 
τερος, έναντιωθ^ τω δεσποτικω προστάγματι, καΐ εις μίαν κα- 
τάδυσιν βαπτίσει, ώς του βαπτίσματος τί>ν του Κυρίου καταγ- 
γέλλοντος θάνατον, καθαιρεθησεται. 

Κανών ΝΑ'. 

Εί τις έπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, ή δλω$ 
τοΟ καταλόγου τοΟ ιερατικοί), γάμου (1), και χρεών, χαΐ 
οίνου, ού δι' άσκησιν, άλλα δια βδελυρίαν άπέχηται, έπι- 
λαθεμένος, δτι πάντα καλά λίαν, και δτι άρσεν και Οϊ|λυ 
έποίησεν 6 θεός τόν άνθρωπον, άλλά βλάσφημων δια- 
6άλλη την δημιουργίαν, ή διορθούσθω, ή χαθαιρείσΟώ, 
χα* τί}ς Εκκλησίας άποβαλλέσθω. Ωσαύτως και λαϊκός. 

ΖΩΝΑΡ. Το μεν δι* έγχράτειαν άπέχεσθαι γάμου, καΐ κρεω- 
φαγίας, καΐ οινοποσίας, άποδεκτόν (2)· τδ δέ ταΟτα βδελύτ- 
τεσθαι, και ώς βλαβερά πρδς ψυχην άποσείεσθαι (3), ουκ 
άνέγκλητον ουδέν γάρ τών παρά θεοΰ γενομένων κακόν* άλλ' 
ή τούτων παράχρησις, βλαβερόν. ΕΙ δέ κακίας αΙτία ην * γυ- 
νίϊ, καί ό οίνος, καΐ τά λοιπά, ουκ άν παρήχθησαν παρά τοΟ 
βεοϋ. ήστβ ό διαβάλλων τά ποιήματα του θεου, κατά (4) 
τ$ς αύτου βλασφημεί δημιουργίας. Αοιπ&ν ό τοιούτος διορθώ- 
σεως δεϊται· εΐ δέ μίι διορθουται, καθαιρεθησεται, καΐ τϋς έκ- 

(1) Βρ. — (2) Χ. Τ ? . — ά^ιχτέον Κ. Β·υιρ. — (1) Χ. Τ>. — β*·- 

ΜτχηΛλι, 4ς βλα^α πρχ ^ ά*ο«ι(·«·*ι Κ. Β«ί·ρ. — (*) Κ. Β···*· 

— Χ. Τ> μ«1 τέ τιίς «6το8. 



48 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



κλησίας άποβληθ^σεται· ού μόνον γαρ καθαιρέσεώς έστιν άξιος, 
αλλ* ούδΐ προσδεκτέος εις έκκλησίαν, ώς αίρετικός. 

ΒΑΛΣ. Τΐ>ν εννομον γάμον ή έκκλησία ουκ άποσείεται, δτι 
διά τούτο και ό θε&ς άρσεν καΐ θήλυ έποίησεν ουδέ τους κρεω- 
φαγουντας, και οινω χρωμένους βδελύττεται, εύκαίρως πάν- 
τα ποιουντας, και καθώς τα Ιερά παραδιδόασι λόγια" ουδέν 
γάρ, φησι, των παρά θεου γενομένων, κακόν αλλά πάντα καλά 
έν καιρώ αυτών άλλ' ούδέ τούς άπεχομένους τούτων αύθις δι* 
άσκησιν κολάζει. Αώ προσεκτέον τίνι τρόπω τούτων άπέχεταί 
τις" καΐ εί μεν, ώς οί άθεώτατοι Βογόμιλοι, διά βδελυρίαν, και 
διά το γενέσθαι παραίτια κάκου τοίς κακώς παραχρωμένοις 
αύτοίς, καθαιρεθησεται, μετά παραγγελίαν μη διορθούμενος· 
μ&λλον δε καΐ της έκκλησίας γενησεται έκκηρυκτος, ώς βλά- 
σφημων κατά τών τοΰ θεου κτισμάτων. Εί δε δι' άσκησιν, καΐ 
εύλάβειαν άπέχεται τούτων, ούκατακριθησεται" διά γάρ τούτο 
καΐ πολλοί μοναχοί έπΐ χρόνοις ΙκανοΤς δι' έγκράτειαν μητε 
τυροΟ, μιίτε ώου, μήτε οϊνου γευσάμενοι, Ιν τισι καιροίς αυτών 
άπεγεύσαντοι καΐ άπαν καχύποπτον (4) περιεϊλον σκάνδαλον, 
ώς 6 μακάριος (2) Ικεΐνος ήσυχαστης, 6 Σεσιδηρωμένος λεγό- 
μενος, καΐ δ χρηματίσας έπίσκοπος Ελαίας μονάχος Θεόδουλος, 
έπΐ συνόδου, διά περιαίρεσιν σκανδάλων καΐ φλυαρίας κακών 
τίνων, τυρού καΐ ώου γευσάμενοι. 

ΑΡΙΣΤ. Κληρικός άπας, οίνον, και κρέα, καΐ γάμον, μη 
δι' άσκησιν βδελυσσόμενος, εί μη διορθοιτο, έκκήρυκτος. 
Τουτ'ϊς-ι καθαιρείται 6 τοιούτος, και της έκκλησίας έκβάλλεται. 

Κανών ΝΒ'. 

Εί τις έπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, τόν έπιστρέφοντα (3) 
άπό άμαρτίας ού προσδέχεται, άλλ' άποβάλλεται, καθαι- 
ρείσθω· οτι λυπεϊ Χριστόν(4), τόν είπόντα' Χαρά γίνεται έν 
ούρανω έπί ένί άμαρτωλώ μετανοο0ντ:(5). 



(1) 6. Βιυιρ. — χοιβύίΓΟίΓΓον Χ. Τρ. — (2) Χ. Τρ. — μχκαρίτΐίς 6. Β·υ·ρ. — 
(I) 4*οστρ^οντ« Βινιρ. — (4) τ&ν Χριστών Βιυιρ, — (!) Αουχ. ΐέ, 7. 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



69 



ΖΩΝΑΡ. 0 Κύριος ήμών δια τους άμαρτιίσαντας έκλινεν ου- 
ρανούς, και κατέβη· αύτός γάρ Ιφη' Ούκ ίλθον καλέσαι δικαίους, 
άλλα αμαρτωλούς εις μετάνοιαν. 0 γοΰν τδν έξ αμαρτίας μετα- 
νοουντα μή προσιέμενος, άντιπράττει Χριστώ τω θεω ήμών 
ό δε άντιπράττων αύτω καΐ άντιδιαταττόμενος (4), ουκ εστίν 
αύτου μαθητές· ό δε μ* ών αύτοΰ μαθητές, ιεράσθαι ουκ άξιος· 
πως γάρ ος άντίχριστον έαυτόν καθίστησιν, έναντιούμενος τω 
έκείνου θελ%ατι, δεκτός τυγχάνει αύτω (2) ; 

ΒΑΛΣ. Ουκ έστιν άμαρτία* νικώσα τήν τοΰ Θεου φιλανθρω- 
πίαν. Δίο και πάντας τούς μετανοοΰντας, καΐ έπιστρεφομένους 
άπό τοΰ κάκου είς το άγαβδν, άγκαλίζεται ό Κύριος. Λιά γάρ 
τίν σωτηρίαν των αμαρτωλών κατέβη έξ ουρανού, και εΐπεν, 
ουκ ίλθον καλέσαι δικαίους, αλλά αμαρτωλούς, είς μετάνοιαν. 
0 γοΰν μ)ι παραδεχόμενος επίσκοπος, η πρεσβύτερος τούς ού- 
τως έπιστρέφοντας, αλλά, κατά τον Ναυάτον έκεΐνον, μυσαττό- 
μενος αυτούς, καθαιρείσθω, ώς έναντιούμενος τω τοΰ θεοΰ θε- 
λτ!ματι, τοΰ είπόντος· Χαρά γίνεται έντφ ούρανω έπΐ ένΐ άμαρ- 
τωλω μετανοοΰντι. ήστε σημείωσαι διά τοΰ παρόντος κανόνος 
δτι ου μόνοις έπισκόποις, καΐ ίερεΰσιν Ινεδόβη έξομολογιίσεις αν- 
θρώπων δέχεσθαι, καΐ συγχωρεΐν άμαρτηματα' αλλά καΐ οΐ πρεσ- 
βύτεροι μετά προτροπής επισκόπων (3) δέχονται λογισμούς. ΚαΙ 
ζ>5τει τόν ς· 1 , κανόνα της εν Καρθαγένη συνόδου, καΐ τάέν αυτφ 
γραφέντα. 

Έτίρα έζμηνεία. 

ΒΑΛΣ. (4) Τοΰ παρόντος νβ'. ' άποστολικοΰ κανόνος κολά- 
ζοντος τούς έπισκόπους, καΐ τούς πρεσβυτέρους, τούς μή δεχό- 
μενους τούς έπιστρέφοντας από αμαρτιών καΐ τοΰ ς·\ ζ\ καΐ 
μς-'. κανόνος της έν Καρθαγένη συνόδου μλ παραχωρούντων τοις 
ίερευσι χωρίς είδησεως των έπισκόπων δέχεσθαι λογισμούς αν- 
θρώπων, καΐ άφιέναι άμαρτίας, αναφαίνεται, μίί μόνοις μοναχοις 
Ιερεΰσιν ένδοθηναι τήν των άμαρτημάτων καταλλαγίν, άλλα 

(1) ά»τιταττο(*ινος Κ. — (2) ούχ 6υριιτ*ι Ιν Χ. Τρ. ούτι ίν Κ. το, *ιχτ&ς 
τυγχά*·ι *ύτω. — (I) ίιτιβκοπτ; Χ· Τρ. - (4) λπασα αδηΐ λ Ι^πηί* ·δρί- 
·*ιται ά*ίχ$ςτος έν Χ. Τρ. οδ κιίται ίέ *αρέ Βιυιρ. $ ί. 



7· 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



καθολικώς πβσι τοις Ιερβυσι. Καταλαμβάνεται δε μοι τοϋτο χα- 
λ&ς χ*1 από τοΟ μηδέ έπεγνο>σμένον είναι τοις θείοις καΐ άγ(οις 
Αιτοστόλοις τό μοναχικόν σχήμα· μοναχοί γαρ τότε έπεγινώ- 
σκοντο, καΐ ώνομάζοντο, οΐ τάς έρημους κατοικουντες, ώς ό προ- 
φύτης ήλίας, 6 άγιος Πρόδρομος, 6 μέγας Αντώνιος, ό άγιος 
Παύλος ό Θηβαίος, καΐ έτεροι. Τό δε στζμερον πολιτευόμενον 
μοναχικών σχήμα τω άγίω Παχωμίω απεκαλύφθη δι' αγγέλου 
μετά τήν ά. σύνοδον, περί τά τέλη του άγιου Κωνσταντίνου. Οπως 
γρυν ρδτε παρά πατριαρχών, ουτε παρά επισκόπων, ούχ έπι- 
τρέπονται οΐ Ιερείς, μίι δντες μοναχοί, δέχεσθαι λογισμούς ανθρώ- 
πων, αγνοώ· νομίζω δέ, διά το της ύποκρίσεως ευλαβέστερον. έγώ» 
δΐ Ιπέτρεψα πολλοίς κατά τήν μεγάλην Αντιόχειαν ιερουργοΰσι, 
χαΐ οδσι κληρικούς του αύτοΰ άγιωτάτου θρόνου, δέχεσθαι λο- 
γισμούς ανθρώπων άκωλύτως, και συγχωρείν άμαρτίας. 

ΛΡΙΣΤ. 0 τοις μετανοοΰσ; μή συγγινώσκων, άσυγγνωστότερος. 

ΚαΙ οδτος, κληρικός ων, καθαιρείται, ώς έναντιούμενος τω 
Κυρίω, είπόντι, χαράν γίνεσθαι έν ούρανω επί ένΐ άμαρτωλφ με- 
τανοουντι. 

Κανών ΝΓ'. 

Είτις έπίσκοπος, η πρεσβύτερος, ή διάκονος, έν ταΐς 
ήμέραις τών έορτών ού μεταλαμβάνει κρεών, και οίνου (1), 
βδελυσσόμενος, και ού δι'άσκησιν (2), καθαιρείσθω, ώς κε- 
χαυτηριασμένος τήν ιδίαν (3) συνείδησιν(4), και αίτιος σκαν- 
δάλου πολλοίς γινόμενος. 

ΖήΝΑΡ. Κεκανόνισται έν τοΤς σαββάτοις, άνευ ένός (5), τοδ 
μεγάλου, καΐ έν ταΤς κυριακαις, και ταΤς έορτασίμοις ^μέραις, μ* 
νηστεόειν άλλά διάφοροι των άγίων πατέρων, έν δέκα τυχόν ήμέ- 
ραις, 3 καΐ (6) εΓκοσι, και τούτων έπέκεινα, ίσθιον τίνες δΐ 
χ«1 άχρι των τεσσαράκοντα τήν νηστείαν παρέτεινον. ήσπερ 
ουνού παραβαίν ειν Ικεΐνοι τούς κανόνας έκρίνοντο, έν σαββάτοις 

(1) * οίνου Βρ. — (1) το, χαι ού *ι'ά«αισιν ού χιίται καρά τιαιν, 1ρ*. — 
(*) Χ. Τρ. Β*. 1— τ*ν οί*«'«ν Κ. Ββυιρ. — (4) ά. Τ^. Α', 1. — (δ) Ινας *ν·ν 
>· Τ Ρ· Κ · — (·) * ·δχ ιβρηται παρλ^Βιυιρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. ΐ< 

νηστεύοντας* ούτως ούδ' «? τις εν ώρισμέναις ^ιεραις έθίλοι έγ^ 
κρατεύεσθαι, χαΐ διά τόσων έσθίειν, κά*ν σάββατον έν αύταΐς 
παρεμπίπτει, καν άλλη ήμερα τις έορτάσιμος, ώς παραβάτης 
των κανόνων κριθιίσεται. Εί δε αυτά καθ* έαυτά τά σάββατα 
νηστεύει, ή ώς βδελυσσόμενος τά κρέα, καΐ τ&ν οίνον, τούτων 
άπέχεται, καΐ ουδέ έν τοις έορταΤς μεταλαμβάνει αυτών, ο&* 
εγκρατές λογισθ^σεται, άλλα και καθαιρέσεως κριθιίσεται άζιος^ 
ώς πολλοίς λογισμούς υποβάλλων βλαβερά τά τοΟ Θεο5 τυγ* 
χάνειν ποιήματα, ων ουδέν κακόν έστιν, ούδΐ άποτρόπαιον, ΚαΙ 
ό τεσσαρεσκαιδέχατος της έν Αγκυρα συνόδου κανών, τους έν 
κληρω θεσπίζει άπεχομένους κρεών, έφάπτεσθαι αυτών, {το» 
άπογεύεσθαι· και ουτω; αύθις έγχρατεύεσθα*· εί δ* μ^ ουτω 
ποιουσι, καθαιρεΐσθαι αύτούς. 

6 Α ΑΣ. Κατά πασαν Κυριακην, καΐ κατά πάσαν έορτδν (I) 
πανηγυρίζοντες, ου νηστεύομεν, άλλά και έν τοΤς σαββάτοις π«- 
σιν, άνευ ένδς σαββάτου, τοΰ μεγάλου δηλαδή, καταλύομεν, Τνα 
μί δόξωμεν κατά τούς Ιουδαίους σαββατίζειν. «Ο γουν έν τα£- 
ταις ταϊς τδμεραις νηστεύων, εί μέν ώς βδελυττόμενος τά ύπΑ 
του Θεοΰ είς βρώσιν ήμιν δοθέντα, καΐ σκανδαλίζων έντεΰβεν 
τ&ν λαον, καθαιρείται, έπίσκοπος ων δηλονότι, $ πρεσβύτερος, 
^ ίιάκονος· εί δέ δι' άσχησιν άπέχεται τούτων, συγγνωσθνίσεταε. 
ΚαΙ άνάγνωθι τ^ν είς τον να . κανόνα έρμηνείαν, καΐ τόν ιδ'. κα* 
, νόνα της έν Αγκυρα συνόδου. Ααϊκός μέν τοι οδτω νηστεύω» 
κακώς, καΐ πενθών μετά των Μαρχιανιστών αίρετικών (8), αφο- 
ρίζεται κατά τά τέλος τοΰ να'. κανόνος. 

ΑΡΙΣΤ, Μί| μεταλαμβάνων Ιερεύς οίνου, καΐ κρεών, εί μ* V 
άσχησιν, καθαιρείται. 

Κανών ΝΔ'. 
Ει τις κληρικός έν καπηλείω φωραθείη έσθίων, άφορ»- 

(I) »*τ« «αβ«ν έορτ*ν κύ χατά-*«ααν «υρι«κ*ν Χ. Τ*. — (7) Τ&, Μ4 
(ατά των Μ«?λΐ«ν4«τ«ν «Ιμηχάν ·ύχ ά*ηιν4βχ·τ«κ Χ. Τρ. ούίί 
*φ ·Ε. *λλ* ««ρ* *νΐ|. · 



72 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ζέσΟω* πάρεξ του έν πανδοχεία) έν όδώ δι άνάγκην κα~ 
ταλύοντος (1). 

ΖΩΝΑΡ. Τους τώ θεώ κεκληρωμένους δει και τοίϊς λαΐκοΐς 
υπόδειγμα είναι βίου σεμνού, καΐ πάντοθεν άνεπιληπτους, ίνα [/.ή 
Κ αυτούς βλασφημηται τό δνομα τοΰ Θεοϋ. Το δε έν καπηλείω 
είσιέναι, βίον άσεμνον έχειν τους αύτό ποιοΰντας δείκνυσιν, καΐ 
ου περί βρώσιν καΐ πόσιν μόνην διβφθάρΟαι αύτοΤς τα ηθη, άλλα 
καΐ περί τ*λν άλλην πδσαν διαγωγην. Ασέμνων γαρ ανδρών τε 
καΐ γυναικών έν τοις καπηλείοις συναγομένων, ό τούτοις συνανα- 
στρεφόμενος, ουκ άμέθεκτος £σται της έκείνων κακίας* φθείρουσι 
γαρ ίίθη χρηστά, όμιλίαι κακαί' διό άφορίζεσθαι τούς τοιούτους 
κληρικούς διακελεύεται ό κανών. Εί δέ οδοιπόρων ό κληρικός, 
καΐ μ*λ έχων Ινθα καταλύσει, τούτέστι μονήν ποιτίσεται, καΐ δια- 
ναπαύσεται, έξ ανάγκης είς πανδοχεΤον είσέλθη, αναίτιος άν εΐη, 
καΐ ατιμώρητος. Το αυτί φησι καΐ 6 κδ'. της έν Λαοδικεία 
συνόδου κανών, καΐ 6 τεσσαρακοστός της έν Καρθαγένη. 

Β Α ΑΣ. 01 θείοι καΐ άγιοι Απόστολοι, θέλοντες τους κεκλη- 
ρωμένους άνεπιλνίπτου βίου είναι, καΐ μ·> σκανδαλίζειν τους πολ- 
λούς, άλλά μ&λλον διεγείρειν είς τό αγαθόν, διορίζονται μή 
μόνον άπέχεσθαι τούτους πάσης έμπορίας αίσχροκερδοΟς, ώς εί- 
ρηται έν έτέρω κανόνι, άλλά μηδε είς καπηλεΤον είσιέναι χά- 
ριν βρώσεως, $ πόσεως* ασέμνων γαρ ανδρών ταϋτα, καΐ μεγάλης 
κατακρίσεως άξια· διό καΐ τόν τοιουτόν τι ποιουντα κληρικόν, 
6 κανών άφορίζεσθαι διορίζεται* τόν δε καταλύσαντα είς παν- 
δοχεϊον έν όδώ δι' άνάγκην, ου κολάζει, διά τό περιστατικών, 
θίγουν λέγοντες, ότι δύναται κληρικός οίνάρια (2) Ιμπορεύεσθαι, 
•λ πακτεύειν λουτρόν, $ έτέραν αισχροκερδή μετιέναι έμπορίαν, 
κακώς λέγουσίν.Έί γάρ τό άπλώς είσιέναι κληρικόν είς καπηλεΤον 
κεκώλυται, πολλφ μΛλλον κολασθνίσεται τό έμπορεύεσθαι αυτόν 
τοιαύτην αίσχράν έμπορίαν, $ δι' έαυτου, $ διά παρενθέτου προ- 
σώπου. Ανάγνωθι καΐ της έν Ααοδικεία συνόδου κανόνα κδ'. καΐ 
τϋς έν Καρθαγένη κανόνα μ'. έπεί δε ό Αποστολικός μβ'. κανών, 

(I) &. Π. — κ*τ*λύσ*ντος Χ*. Τρ. Βιοιρ. Β?, — (2) οίνοφιον Χ. Τρ. 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



73 



τον μίν έπίσκοπον, τον πρεσβύτερον, καΐ τόν διάκονον κύβοις, 
$ μεδαις σχολάζοντας (1 ), καθαιρεΐσθαί φησι, εΐ μή παύσονται· 
τδν δε ύποδιάκονον, καΐ πάντα άπλώς κληρικον τοιοΰτύν τι 
ποιουντα, ωσαύτως και τους λαϊκούς, άφορίζεσδαι, εί μή διορ- 
δωδώσι μετά παραγγελίαν, νομίζω, δτι και ένταυδα μετάπρώτην 
καΐ δευτέραν νουδεσίαν άφορισδτίσεται 6 έν καπηλείω εισερχό- 
μενος κληρικός, και (/.ή άπεχόμενος του κάκου. Παρίσταται δε 
τούτο καΐ έκ του λέγειν τδν κανύνα· ΕΪ τις κληρικός έν καπη- 
λείω φωραδείη έσδίων, δηλονότι πολλάκις τω κακφ χρησάμενος (2). 

ΑΡΙΣΤ. ύ δίχα της κατά τρίβον ανάγκης κληρικός εις κα- 
πηλεΐον έσδίων, άφοριστέος. 

0 παροδεύων κληρικός, ε( δι* άνάγκην καταλύσει είς πανδο- 
χεΐον, συγγνωστέος· 6 δέ χωρίς περιστάσεως είς καπηλεΐον έσδί- 
ων, άφοριστέος. 

Κανών ΝΕ'. 

Εϊτις κληρικός υβρίσοι(3) τον έπίσκοπον (4), καβαι- 
ρείσθω* άρχοντα γαρ του λαοΟ σου ούκ έρεες κακώς (5). 

Κανών Νς\ 

£Γ τις κληρικός ύβρίσοι (6) πρεσβύτερον, ή διάκονον, 
άφοριζέσθω. 

ΖΩΝΑΡ. 01 μέν αρχιερείς, είς τύπον δντες του Κυρίου τίμών 
Ιησού Χρίστου, καΐ κεφαλή του της εκκλησίας σώματος λογι- 
ζόμενοι, καΐ πλείονος τιμής είσιν άξιοι· δι6 καΐ ό ένυβρίσας αύ- 
τοις, καθαιρείται. Οί δέ πρεσβύτεροι, καΐ διάκονοι, χειρών σώζον- 
τες τύπον, ώς δι' αυτών τάς εκκλησιαστικός διοικήσεις ένερ- 
γοΰντος του έπισκόπου, τιμά*σδαι μεν κάκεΐνοι άξιοι, ούχ ώς 6 
επίσκοπος δε· ου γαρ όμοίως της κεφαλής καΐ των χειρών έπι- 

(1) αχολάζοντ* Έ. Βιυιρ. — (2) τώ χιι^ χρηβάριινος κολλάχις Βιυιρ. — 
(*) ·6*ίζ·ι Χ. Τρ. Βρ. — (4) ι&ρ«ται άλλαχο'θι, άίίχως Αρ*. — (·) Αλ- 
τ*. «αρα€. χ«ί Π*άξ, Α*··τ. ΚΓ', *. — (β) 6φζ·ι 



74 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



μελτίτίον' διό χοά (4) ό ύβρίσας αυτούς, 3τπ>ν κολάζεται, μόνον 
αεριζόμενος. 

ΒΑΛΣ. 01 διττοί κανόνες ούτοι δ νε'. καΐ ό νς-'. κολάζουσι 
τούς υβριστάς κληρικούς· αλλ* ό μεν νε'. καδαιρεϊσβαί φησι τόν 
κληρικόν, τον δβρίσαντα τόν έπίσκοπον 6 δε νς'. άφορίζεσΟαι 
διορίζεται τόν ύβρίσαντα κληρικόν, πρεσβύτερον, $ διάκονον 
πάντως, διά τότιμ^ν πλείονα χρεως-ε^σθαι τω έπισκόπω. ΚαΙ(2) 
οΐ μεν κανόνες οίίτω διαιροΰσι τ^ν τιμωρίαν τών υβριστών κλη- 
ρικών ό δε πολιτικός νόμος πάντα υβριστών άτιμοΰσθαι διο- 
ρίζεται, συν τώ διδόναι (3) καΐ χρηματικών ποινην νομίζω ουν 
ίτι τη άτιμία επακολουθεί καΐ καθαίρεσις. 

ΑΡΙΣΤ. Κανών νε'. Ϋβρίζων έπίσκοπον κληρικός, καθαιρείται* 
Κανών νς-'. Πρεοβύτερον, $ διάκονον, αφορίζεται. 

Κανών ΝΖ'. 

Είτις κληρικός (4) χωλόν, ήκωφόν, ή τυφλόν, ή τάς 
βάσεις πεπληγμένον χλευάσοι(5), άφοριζέσθω. Ωσαύτως 
χαΐ λαϊκές. 

ΖΩΝΑΡ. Τούς μελη τινά πεπηρωμενους έλεεΐσθαι προσήκει, 
καΐ ώς δυνατόν άντιλαμβάνεσθαι τούτων, καΐ χειραγωγείν, άλλ' 
ούχΐ διαπαίζειν τοδτο γάρ δηλοί τό χλευάζειν ε! δέ τούς τούτο 
ποιουντας λαϊκούς δ κανών ά<ρορισμω υποβάλλει, τί 4ν τις λο- 
γίσαιτο περί κληρικών, ους, ώς πολλάκις είρηται, υπόδειγμα 
*ρός π*σαν άρετ^ν, καΐ παροξυσμόν πρός χρηστότητα τω λαώ 
προκεϊσβαι χρεών; 

ΒΑΑΣ. ΚαΙ τούς κληρικούς, καΐ τούς λαϊκούς ά<ρορίζει 6 κα- 
νών, μή έλεοΟντας τούς όπωςδιίποτε πεπηρωμένους τό σώμα, αλλά 
*«<ζ*ντας (β) αύτούς. Οί πλείους δε τά τοιαύτα πρόφασιν ίχου- 
Λ γέλωτος, τοΤς του ΘεοΟ κρίμασιν άντιπράττοντες. 
ΑΡΙΣΤ. Ωσαύτως δέ καΐ 6 τυφ λόν, καΐ κωιρόν,καΐ χωλόν χλευάζων. 

ί* 1 ]* 9 βίχ ' δρι,Τβι Έηψ "" (,,ί · °* **"" ( **** Β ~·Ρ· — 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠ02Τ0ΛΩΝ. 



7* 



0 έμπαίζων τυφλόν, και κωφόν, $ χωλόν, $ άλλως τό σδμα 
πεπηρωμένον, αφορίζεται, ώς τόν πλάσαντα τούτους έπιμιμ- 
φέμενος. 

Κανών ΝΗ'. 

Επίσκοπος, ή πρεσβύτερος άθελων τοδ κλήρου, ή τοβ 
λαοδ, και [χή παιδεύων αύτούς τήν ξόσέβειαν, άφοριζέ· 
σθω· έπιμένων δέ τ]) αμέλεια (1) και ^αβυρώχ, καθαιρείσφω. 

ΖΩΝ ΑΡ. Χρέος έστίν άπαραίτητον παντ'ι έπισκόπφ διδάσκειν 
τόν Οπ αύτόν λαόν τά ευσεβή δόγματα, και πρός όρθοδοξίαν 
ρυθμίζειν, καΐ βίον σεμνύν. ΦησΙ γάρ δ Θεός διά το& προφ*<του(8) 
πρός τους των λαών προεστώτας* £2 μλ διαστείλτ), μηδέ λαλ*ί- 
στις, άποθανεΊται ό άνομος έν τγ άνομίφ αύτοΟ, κ«1 τό αίμα 
αύτοΰ εκ της χειρός σου έκζητηθ^σεται (3). 0 γοΰν τ*ϊς δι» 
δασκαλίας άμελών έπίσκσπος άφορίζεται· εΐ δ* μηδ' οδτ» τ**1ς 
αμελείας αφίσταται, καΐ καθαιρείται* όμοίως και οΐ πρεσβύτ*- 
ροι· διδακτικούς γάρ είναι καΐ τούτους απαιτεί 6 κανών. Και 6 
μέγας δε Παύλος διδακτικόν καΐ νηφάλιον είναι διατάττετα* τον 
έπίσκοπον (ν^φοντα, δηλαδή, καΐ έγρηγορότα), αλλά μ-) άνειμέ- 
νον, και αμελή* καΐ τό όνομα δέ του έπισκόπου είς νηψιν αυτόν 
διεγείρει* σκοπός γάρ ώνόμας-αι* τόν δε σκοπόν έγρηγορέναι δει, 
άλλ' οΰ ραθυμεΐν. Διά τούτο τοις έπισκόποις έν τφ θυσιαστηρίφ 
καθέδρα Ιγ ύψους ϊδρυται, δηλούντος του πράγματος, οίον είναι 
τούτον, καΐ (4) ύτι δει τόν ύπ' αυτόν λαόν όρφν άγ' ύψους, 
καΐ έπισκοπεΐν άκριβέστερον* καΐ οΐ πρεσβύτεροι συνεστάναι έκεΐ 
τφ έπισκόπφ, καΐ συγκαθησθαι έτάχθησαν, Ινα και ούτοι διά 
της ύψους καθέδρας ένάγωνται είς τό έφορφν τόν λαόν, καΐ 
καταρτίζειν αυτόν, ώσπερ σύμπονοι δοθέντες τφ έπισκόπφ* καΐ 
ό της έν τφ Τρούλλφ συνόδου ιθ'. κανών, Δει, φησι, τους προ·* 
στωτας έν πάση ήμερφ, έζαιρέτως δε ταΐς κυριακαϊς, πάντα τόν 
κλίρον, κα! τόν λαόν έκδιδάσκειν. 

(1) τδ, οψιιλιΐφ χαΐ, ού χ*ϊτ*ι ·ν Χ. Τρ. Κ. Βρ. 2. (· — (2) Ίιζι*. Γ*. 18. — 
(I) Χ. Τρ. Κ. — «καιπ)6ι(9ιτμ Β«ΐΜρ. — (4) τι, οΓον Λ*ι τοϋτ·^ Χ«Ι λ ©6 Κ*Τ*4 
ι\ Χ. Τρ. 1, 



76 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΒΑΛΣ. Τό έπισκοπικδν αξίωμα διδασκαλικών έστι· καΐ πΛς 
Ιπίσκοπος οφείλει διδάσκειν τδν λαδν τά εύσεβϋ δόγματα, καΐ 
τί)ν τών όρθοδόζων κατάστασιν. Σκοπός γάρ τίθεται, χάριν του 
έπισκοπεΈν τά οπδ τόν λαον αύτοΰ' κάντεΰδεν καΐ έπίσκοπος 
κέκληται. ΚαΙ οΐ πρεσβύτεροι δέ τοιούτοι όφείλουσιν είναι· ίτι 
χαΐ πλησίον των έπισκόπων έν ταίς άνωτέραις (ΐ) καθέδραις 
κά&ηνται. 0 γουν μή ποιων οδτως έπίσκοπος, καΐ Ιερεύς, αλλ* 
άμελώς διακείμενος, αφορίζεται· επιμένων δ& τνί ραθυμία, καΐ 
καθαιρείται* οΐ πρεσβύτεροι γάρ και κατά προτροπών επισκοπι- 
κών, καΐ ουκ οίκοθεν διδάσκουσι (2). 

ΑΡΙΣΤ. Τήν εύσέβειαν μ-δ διδάσκων επίσκοπος, αφορίζεται· 
καθαιρείται δΐ, μένων άδίδακτος. · 

Διδάσκειν δει τον Ιπίσκοπον τω κλτίρω, καΐ τφ λαω τ^ν 
εύσέβειαν 6 δ* καταρ^αθυμών της διδασκαλίας ταύτης, αφορί- 
ζεται- εί δΐ καΐ μετά τον άφορισμόν προς τούτο ού διεγείρεται, 
καΐ καθαιρείται. 

Κανών Νθ'- 

βί τις επίσκοπος, ή πρεσβύτερος (3), τινές τών κληρι- 
κών ένδεοΟς 5ντος, μή έπιχορηγοϊ τά δέοντα, άφοριζέσθω· 
έπιμένων δέ, καθαιρείσθω, ώς φονεύσας τόν άδελφόν οώτοΟ. 

ΖΩΝΑΡ. Τά των έκκλησιών πράγματα ή γραφή πτωχικά 
ονομάζει* καΐ δει ταΰτα διαδίδοσθαι τοΤς πτωχοΊς. Εΐ δ& τοίς 
άλλοις ένδεέσιν έπαρκείν οι των έκκλησιών προεστώτες όφεί- 
λουσιν, ώς ένόν, πόσω μάλλον τοις ύπ' αυτούς τεταγμένοις κλη- 
ρΐκοις πενομένοις ; ΚαΙ ό μί| τοΰτο ποιών, αφορίζεται* μένων δΐ 
αδιόρθωτος, καΐ καθαιρείται· ίτι δσον τό έπ' αύτω, γέγονε του 
άδελφοΰ φονευτ^ς· 6 γάρ μή εύπορων τών συστατικών τϋς ζωης 
θανεΐται, 6 δέ εύπορων, καΐ μή τούτου κηδόμενος, πάντως φο- 
νευς πέφυκε (4}* τί γάρ, εί μή έκεΐνος άπέθανεν, άλλοθεν αύτω 
*τ95ς θείας προνοίας χορηγησάσης τά ζωαρκη ; 

(1) Χ. Τρ. — άνατέρα Βω·ρ. & — (2) Τά άιΛ τοδ, οΐ «ρισβνΓίροι ούχ, Λρ«- 
τ«ι I* Ζ. Τρ. ού*έ παρ'Έ. — (5) Χ. Τρ. ·£. Κ. Βρ. Π. — η λοίχονος Β·υ·ρ. ^ 
(4) I *έ ιύ«ορ«ν . . , «ίψνκιν, ο&χ ·ΰρ*τ«» παρ* &. ©63* Ιν Χ. Τρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



77 



Β Α ΑΣ. Εμάθομεν, δτι ό έπίσκοΛος δφείλει μετά τδν άναγ- 
καίαν αύτου δαπάνης καΐ τ^ν της εκκλησίας, καΐ των κληρικών 
συνήθη οίκονομίαν, τά περιττεύοντα έκ των εΙσόδων τ$ς έκκλη- 
σίας, διαδιδόναι προς πένητας· πτωχικά γάρ καλούνται· άρτ(ως 
δέ διορίζεται ό κανών φροντίζειν τους έπισκόπους, καΐ τούς 
πρεσβυτέρους, του έπιχορηγεΊν τοις ένδεέσι κληρικοΐς τά χρ*ιώ- 
δη, καΐ τους μή ποιουντας ούτως, αφορίζει· έπιμένοντας, δέ κα- 
θαιρεί, ώς αίτιους γενομένους του θανάτου τών αδελφών. ΜΑ 
εϊπτκ δε, τίνος χάριν τούς πρεσβυτέρους 6 κανών κολάζει τά 
οΙκε"ία πράγματα μή διανέμοντας προς ένδεεΤς κληρικούς. Θεμά- 
τισον γαρ έγκρατη τον πρεσβύτερον είναι πραγμάτων έκκλη- 
σιαστικών, τυχόν χωρεπίσκοπον προβληθέντα, % πρωτοπαπ£ν Γ 
κάντευθεν εύποριίσαντα, καΐ ανάγκην έχοντα τούς πενομένους 
χειραγωγείν, πολλω δε μάλλον τούς πένητας κληρικούς· εΐ δ* 
μίι τούτο εϊπτρς, ου συνορώ ποίω τρόπω άφορισθιίσεται, $ κα- 
θαιρεθτίσεται πρεσβύτερος, μή διδούς οίκοθεν τά χρειώδη τω πε- 
νομένω συγκληρικώ αύτου. Το δε φονευσαι τόν άδελφον, μίϊ 
είπτις και είς έργον έλθεΐν κάν γάρ μή απέθανε, γέγονε τούτα, 
ίσον επί τη του έπισκύπου, $ του πρεσβυτέρου προθέσει. 

ΑΡΙΣΤ, έπιδεη κληρικον ουκ ευεργετών Ιερεύς, άφορίζεται· 
καθαιρείται δε, μένων άνίλεως. Σαφτίς. 

Κανών Ξ'. 

Είτις τά ψευδεπίγραφα τών άσββών βιβλία, ώς άγια 
ίπΐ τ^ς έχκλησ&ς Ζψοαώοι, έπι λύμη τοϋ'λαοΟ, και τοΟ 
κλήρου, καθαφείσθω. 

ΖΩ Ν ΑΡ. Πολλά βιβλία παρά των ασεβών ένοθεύθησαν είς 
βλάβην τών άπλουστέρων ώσπερ και αϊ διά τοΰ άγίου Κλτίμεν- 
τος γραφεΤσαι τοις έπισκόποις άποστολικαΐ ΔιαταγαΙ, αϊ διά τού- 
το καΐ συνοδικώς άπεβληθησαν. Τινά δέ καΐ διόλου παρ* έκεί- 
νων συντέθεινται, ψευδείς έπιγραφάς Ιχοντα, ώς παρά πατέρων 
άγίων συγγεγραμμένα(4)· τά δέ, καΐ άπόκρυφα καλούμενα* ταδτα 

(1) Χ. Τρ. &. — σιηγιγραφότΛ Β·ν·ρ. — · Χ. Τρ. Κ. 



78 ΚΑΝΟΝΕΣ 

τοίνυν Αώέλητα «ϊναι κελεύει ό κανών, καΐ είς άνάγνωσιν ρώ 
προτΛισθαι. Εί δέ τις δηρωσίαι ταύτα προάγει (4), και έπ' έκ- 
κληβίας άναγινώσκειν πειράται, τούτον ίερωμένον δντα, καθαιρέ- 
«Μ»ς άξιοι. Τά δε άναγινώσκεσθαι όφείλοντα βιβλία τϋς τε Πα- 
λαιάς, χαΐ τίς Νέας Γραφής άπηρίθριηται ακριβώς, πρότερον ρίν 
έν τφ τελευταίω κανόνι των αποστολικών τούτων διατάξεων 
«ϊτα χαΐ τώ [αγάλω Αθανασίω, χαΐ τω μεγάλω καΐ σοφωτάτω 
πατρί Γρηγορίω τω Θεολόγω, καΐ τω άγίω Α|Λ<ριλοχίω, χαΐ 
άμφοτέροις τούτοις έ|ψέτρως, καΐ ττί έν Καρθαγένη συνόδω. 0 
δ· 1εγο|Αβνη έκτη σύνοδος, ή έν τω Τρούλλω έν τω ξγ'. χανόνι 
«ύτ*, καΐ τουτό φησι· Τά ψευδώς ύπο των της αληθείας ίχτ 
8ρών σψπλασθέντα (ΐαρτυρολόγια, ώς άν τούς του Χριστοί 
μάρτυρας άτιμάζοιεν, χαΐ προς άπιστίαν ένάγοιεν τους άκούοντας, 
(*ί) δι^Λβιβυέσβωσαν, άλλά πυρί παραδιδόσθωσαν τούς δέ πα- 
ρ*$εχθ|*ίνους, $ ώς άληβέσι τούτοις προσέχοντας (2), άναθεμκχτ 
τίζοριεν. 

ΒΑΛΣ. Ακολούθως τω παρόντι άποστολικω κανόνι καΐ έτε- 
ροι κανόνες διορίζονται άναγινώσκεσθαι τά τών ασεβών βι- 
βλία, άλλά πυρί παραδίδοσθαι. Και ζτίτει τίτ. ιβ'. του παρόν- 
*·ς συντάγματος, κεφάλαιον γ\ χαΐ τά έν αύτώ. έπεί δέ τίνες 
ένόθευσαν εύσεβή συγγρά[ψατα, $ χαΐ ορθοδόξων ονόματα έν 
δφει έτεροδόξω τεθείκασιν, ώς ό αίρετικός έκεΤνος Πάμφιλος 
έποίησε, θεολογικά έπη χρυσό*, τάς αίρετικάς φληναφείας του 
Χρυσο|Αάλλο\> κατονομάσας, χαΐ ουτω τούς άπλουστέρους πλα- 
ν4σας, διορίζεται 6 χανών καθαιρεΤσθαι τόν τοιαύτα τελούντα 
Ιερωμένον έπΐ λύμη του λαου. Ζ?5τει και τόν τελευταΐον άπο- 
στολικόν κανόνα, τούς ήρωίκούς στίχους του άγίου Γρηγορίου 
•••Ο Θεολόγου, χβά τ% έν τφ .Τρούλλω συνόδου κανόνα ξγ'. καΐ 
(χά^ρς ποία βιβλία ύφείλουσιν ύπό τών όρθοδόξων άναγινώσκβ- 
σ·»· (3)· 

ΑΡΙΣΤ, Ό άσεβους βίβλον έκκλησιάζων, καθαιρείται. 

% **> — (*} *. Κ.-τηΛοοινέχοττακ Β»·*. — (*) Χ. Τ|· 

**· — #1 Βμμ^· **Λγ* ά η *ται ·« τίλιι τίς κ<ψ<αης έβ*4»ί«{, ί *γι©ς 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



79 



Ό έπ' εκκλησίας άναγινώσκων τα των άσεβων βιβλία ώς 
αγια, καθαιρείσθω. 

Κανών, ΗΑ'. 

Ει τις κατηγορία γένηται κατά πιστοϋ, πορνείας, ή 
μοιχείας, ή άλλης τινός άπηγορευμένης πράξεως, χαΐ 
έλεγχΟείη, είς κληρον μή προαγέσθω (1). 

ΖΩΒΑΡ. 6 άλούς έπι μοιχεία, $ πορνεία, $ άλλω τίνι άτο- 
πηματι, ού μόνον ιερωσύνης κωλύεται, αλλ* ουδέ είς κληρον βλω* 
προάγεται. Είς κατηγορίαν δΐ έπισκόπων, καΐ κληρικών, ούτε «I- 
^ετικοί (2) οίοιδητινες δεκτοί Ισονται, οΰτε μήν σχισματικοί 
3Τ3φασ>νάγοντες 3), ουτε οΐ δια αίτιάματα απόβλητοι γεγονότες 
τ^ς έκκλησίας, ?ι άκοινώνητοι, εί μη πρότερον τάς αίτιας τάς 
κατ* αυτών άποτρ'ψοντχΐ, καν κληρικοί ώσι, κάν λαϊκοί· αλλ* 
ουδέ οΐ ύπο κατηγορίαν δντες, πρίν άν άδώοι τών έγκλημάτων 
φανώσι, κατά τόν έκτον κανόνα τίς δευτέρας οικουμενικής συ- 
νόδου της έν Κωνσταντινουπόλει. 

ΒΑΑ3. 0 έπΙ πορνεία, * μοιχεία, $ άλλη τινί άπηγορευμένρ 
αράξει κατηγορηθείς, και έλεγχθείς, ίίτοι καταδικασθείς, κλη- 
ρικό; ού γίνεται· καΐ σημείωσαι τοΰτο διά τους λέγοντας άπο 
μόνο ι του κατηγορηθ/^ναι τήν τών κατηγορημάτων έμποδίζεσθ» 
χειροτονίαν. ίδού γάρ φησιν ό κανών, δτι οΐ έλεγχδέντες ού κλη- 
ρω9/ίσονται· ού μην οί μόνον κατηγορηθέντες. 

ΑΡ12Τ. Πιστός έλεγχΟεΙς έπί μοιχεία, ΐ πορνεία, ί ίλλοις 
έγκλ /,μασιν , άκλ γ,ρος . 

0 κατηγορη^Ις πιστός έτι μοιχε(α, πορνεία, $ ίλλη τινί 
άτηγορε »|/,8ννι πρά;ει, και έλεγ/ίεις, είς κληρον ού παραδέχεται. 
Εί <ϊε άτιστος Λν τις, κ*1 ά Ααρτ/,σας τι τών άπηοιΒαηαένων, 
είτα 3ατττιτθ5, και μετά το βάττιΤΑ* διατη?<τ/ι τον βίον αυ- 
τού άνεπίληπτον, άκωλύτως και είς κληρον προσάγεται. 

(1) Χ. Τ> Η. — ιιιι 9ρ9%·γΙ*<* Βιυιρ. η·«6ω Β?. — (2) Χ. Τρ- Β·»·Ρ·— 
ιΛ^»οι Χ» — (*) Β#υ^. — «χιβ|**τι*οί, *α\ **ρ««\*ν«τ·ντις Χ. Τρ. Χ. 

(ΤΟΜ. β'.) * 



78 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τοίνυν άπόβλητ* είναι κελεύει ό κανών, καΐ είς άνάγνωσιν (ΐ^ 
προτΛεσθαι. Εί δέ τις δημοσί^ ταύτα προάγει (4), χοά έπ Ικ- 
χλησίας άναγινώσκειν πειρδται, τούτον ίερωμένον όντα, καθαιρέ- 
*ε«ς άξιοι. Τά δέ άναγινώσκεσθαι όφείλοντα βιβλία της τε Πα- 
λαιές, καΐ της Νέας Γραφής άπηριθμηται άκριβώς, πρότερον μίν 
έν τφ τελεοταίω κανόνι των άποστολικών τούτων διατάξεων 
είτα χαΐ τφ (χεγάλω λθανασίω, χαΐ τω (χεγάλω καΐ σοφωτάτώ 
πατρί Γρηγορίω τω θεολόγω, καΐ τω άγίω Αμφιλοχίω, χαΐ 
4μφοτέροις τούτοις έ|ψχτρως, χαΐ έν Καρθαγένη συνόδω- Η 
δ» λεγομιένη έκτη σύνοδος, Ή έν τω Τρούλλω έν τω ξγ'. κανόνι 
«ύτ9|ς, χαί τουτόφησι* Τά ψευδώς υπί> των της αληθείας έχ^ 
6ρ8ν βυρπλασθέντα μαρτυρολόγια, ώς άν τους του ΧριστΛ 
μάρτυρας Ατι^χάζοιεν, χαΐ πρ4ς άπιστίαν ένάγοιεν τους άκουοντας, 
δηρωοιευέσθωσαν, Αλλά πυρί παραδιδόσθωσαν τους δε πα- 
ρεχόμενους, $ ώς άληΙέσι τούτοις προσέχοντας (2), άναθεμοτ 
τίζοριεν. 

ΒΑΛΣ. Ακολούθως τω παρόντι άποστολικω κανόνι χαΐ έτε- 
ροι κανόνες διορίζονται (χή άναγινώσκεσθαι τά των άσεβων βι- 
βλία, αλλά πυρί παραδίδοσθαι. ΚαΙ ζητεί τίτ. ιβ'. του παρόν- 
τος συντάγματος, κεφάλαιον γ\ χαΐ τά έν αύτω. έπεί δέ τίνες 
ένόθευσαν εύσεβή συγγράμψΑτα, $ χαΐ ορθοδόξων ονόματα έν 
δγει έτεροδόξω τεθείκασιν, ώς ό αίρετικός έκεΐνος Παμφιλος 
έποίησε, θεολογικά έπη χρυσό*, τάς αίρετικάς φληναφείας του 
Χρυ«θ|Αάλλον χατονομάσας, χαΐ ουτω τους άπλουστέρους πλα- 
ν4σας, διορίζεται δ χανών καθαιρεΤσθαι τον τοιαύτα τελούντα 
Ιερωμιένον έπΐ λύριη του λαου. Ζ?5τει και τον τελευταΐον άπο- 
στολικόν κανόνα, τούς ηρωικούς στίχους του άγίου Γρηγορίου 
•••0 Θεολόγου, κβά τις έν χψ .Τρούλλω συνόδου κανόνα ξγ'. καΐ 
μά&φς ποία βιβλία όφείλουσιν ύπό των όρθοδόξων άναγινώσκε- 
σ·α· (3). 

ΑΡΙΣΤ. Ό άσεβους βίβλον έκκλησιάζων, καθαιρείται. 

Β»\*ρ. — (1) ΙΤρ. Κ.— τ^οσανέχοττοκ Βινφ. — (Ι) Χ. Τ*. 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



79 



Ό έπ εκκλησίας άναγινώσκων τα των άσεβων βιβλία ώς 
αγια, καθαιρείσθω. 

Κανών. ΕΑ'. 

Είτις κατηγορία γένηται κατά πιστοδ, πορνείας, ή 
μοιχείας, ή άλλης τινός άπηγορευμένης πράξεως, και 
έλεγχΟείη, είς κλ^ρον μη προαγέσθω (I). 

ΖΩΒΆΡ. 6 άλούς έπι μοιχεία, 3 πορνεία, $ άλλω τίνΐ άτο- 
π·/,ματι, ού μόνον ίερωσίνης κωλύεται, άλλ' ουδέ είς κλήρον 4λως 
προάγεται. Είς κατηγορίαν δε έπισκόπων, καΐ κληρικών, ούτε 
^ετικοΙ(2) οίοιδητινες δεκτοί έσονται, ουτε μ9|ν σχισματικοί 
παρασ^νάγοντες 3), ουτε οΐ δια αίτιάματα απόβλητοι γεγονότβς 
της έκκλησίας, ?ι άκοινών^τοι, εΐ μη πρότερον τάς αιτίας τάς 
κατ αυτών άποτρ'ψονται, καν κληρικοί ώσι, καν λαϊκοί* αλλ* 
ούδε οΐ ύπο κατηγορίαν οντες, πρίν £ν αθώοι τών έγκλημάτων 
φανώσι, κατά τόν έκτον κανόνα τίς δευτέρας οικουμενικής συ- 
νόδου της έν Κωνσταντινουπόλει. 

ΒΑΑ2. 0 έπΙ πορνεία, $ μοιχεία, $ άλλη τινί άπηγορευμένρ 
•πράξει κατηγορηθείς, καΐ έλεγχθείς, *τοι καταδικασθείς, κλη- 
ρικός ού γίνεται* κ«1 σημείω σαι τούτο διά τους λέγοντας άπο 
μόνο ι του κατηγορηθ/ίναι τήν τών κατηγορημάτων έμποδίζεσθ» 
χειροτονίαν. ίδού γάρ φησιν ό κανών, δτι οΐ έλεγχθέντες ού κλη- 
ρωθ/ίσονται- ού μήν οΐ μόνον κατηγορηθίντβς. 

ΑΡΙΣΤ. Πιστός έλεγχθείς έπι μοιχεία, $ πορνεία, $ άλλοις 
έγκλ/,μασιν, άκλ/^ος. 

0 κατηγορηθείς πιστός έπι μοιχεία, πορνεία, % άλλη τινί 
άτηγορει^ν/ϊ πρά'ει, και έλεγ/θε'ις, είς κληρον ού παραδέχεται. 
ΚΙ Ή άπιστος <5ν τις, κ«1 ά/,αρτησας τι τών άπηριθαηαένων, 
είτα 3απτιτθ5. ** 1 μ^τά το βάττισχα διατηρίσν) τον βίον αυ- 
τού άνεπίληπτον, άκωλύτως και είς κλΐίρον προσάγεται. 

(Π Χ. Τ?. Η. — »* *ρβσ*7<>6ω Βιυιρ. άγιοθω Β?. — (2) Χ. Τρ- Β·«·ρ.— 
ιΛ^ά Χ. — (*) Β#υιρ. — «χιβ|ΐ«τι*οί, **ί π«ρ««ννάτ·ντις Τρ· Χ. 

(ΤΟΜ. β'.) · 



80 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Κανών ΞΒ'. 

ΕΙ τις κληρικός δια φόβον άνθρώπινον, Ιουδαίου, ή Έλ- 
' ληνός, ή αίρετικοΟ, άρνήσεται, εί μέν τό <5νομα του Χρι- 
στοΟ, άποβαλλέσθω* εί δέ (I) τό όνομα του κληρικοί), κα- 
θαφείσθω· μετανοήσας δέ, ώς λαϊκός δεχθήτω. 

ΖΩΝΑΡ. Τους δια φόβον κολάσεως άρνησαμένους τό δνομα 
τοΰ Χρίστου, άποβλητους ό κανών ούτος πάντη της έκκλησίας 
-ποιείται. Τούς δέ τό του κληρικού όνομα άπαρνησαμένους, κα- 
θαιρεισθαι κελεύει, μετανοούντας δέ, ώς λαϊκούς δέχεσθαι. Η δέ 
έν Αγκυρα σύνοδος τούς μετ' αληθείας, άλλ' ου μετ' έπιτηδεύ- 
σεως, και κατασκευής ύποκριθέντας φοβηθήναι τάς βασάνους, καΐ 
θύσαντας, πρεσβυτέρους, καΐ διακόνους, της τιμής μέν μετέχειν 
και της καθέδρας ορίζει, ένεργεΐν δέ τι ιερατικόν, ού παραχωρεί. 

ΒΑΛΣ. Εί και ό πολιτικός νόμος συγγνώμης άξιοι τόν δια 
φόβον, η βίαν, καταθέμενον ποιήσαι τόδε τι, άλλ' ό της εκκλη- 
σίας νόμος, όμολογητάς της πίστεως θέλει, πάντας είναι τούς 
όρθοδόξους. Ό γουν δια φόβον κολάσεως άρνησάμενος (2) κλη- 
ρικός τόδνομα του Χρίστου, ού μόνον καθαιρεθησεται, άλλα και, 
ώς σεσηπός μέλος, έκ τοΰ καλού της εκκλησίας σώματος έκ- 
κοπησεται. Εί δέ άρνήσεται κληρικός είναι, καθαιρεθ/ίσεται· πλήν 
καΐ έπ' άμφοτέροις ό μετανοησας καθαρώς, δεχθ/ΐσεται ώς λαϊ- 
κός. Σημείωσαι δέ από τούτου, ότι οι σφραγίδα (3) έπικουρίδος 
λαβόντες, κάντευθεν είς τό τάγμα (ί) των άναγνωστών κατα- 
στάντες, εάν ρίψωσι τα ιερά άμφια, και κατά λαϊκούς άναστρα- 
φώσιν, ού δύνανται ώς άναγνώσται ένεργεΐν τό ότιούν, έάν πάλιν 
μετασχηματισδώσι κατά κληρικούς, % καΐ μοναχοί γένωνται, 
αλλά λαϊκών άνύσουσι διαγωγη'ν. Εί γάρ ό κατά φόβον άρνη- 
σάμενος τ·λν κληρωσιν αυτού καθαιρείται, και ώς λαϊκός μόνον 
δέχεται μετά έπίγνωσιν, πολλώ μάλλον ό έκοντί τήν τοιαύτην 
άρνησιν πεποιηκώς, καΐ παίξας τό άγιον σχήμα, ουκ άζιωθησε ? 
ται της προτέρας κληρώσεως. 

(I) **ί το δ*ομ.α Βρ. — (2) ιί γοϊίν £ιά φοβον χολάσβως άρνίησηταί τις κλχ. 
^««^ Χ. Τρ. — (1) σφραγίδα; Χ, Τρ. — (4) και ιί; τα πράγ|Α*τ« Χ. Τρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



ΑΡΙΣΤ. Ο άρνησίχριστος, καΐ απόβλητος· ό δέ τον κληρον 
άδετησας, επιστρέφων, κατά λαϊκόν προσιτές. 

0 δια φοβον άνθρώπινον τδν Χριστδν άρνησά[Αενος, απόβλη- 
το;· ό δέ (χ ο τδν Χριστών, άλλα τδ δνοαα του κληρικού άρ- 
νησάαενος, κληςίκδς ών, καθαιρείται* (λετανοών δέ, ώς λαϊκός 
παραδέχεται. 

Κανών ΕΓ. 

Ει τις έπίσκοπος, η πρεσβύτερος, ή δ^άκονος, ή ολως 
τοϋ κατάλογου του ιερατικού, φάγη κρέα έν αϊ^.τι ψυχ^)ς 
αύτου, ή θηριάλωτον, ή θνησιμαιον, καθαιρε:σθω· τούτο 
γαρ ό νομός άπεϊπεν Μ)· εί δέ λαϊκός είη, άφοριζέσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Τούτο καΐ έν τη βίβλω τΊς Γενέσεως άπηγόρευταΐ' 
ό γαρ Θιδς τοις ανδρώποις [χετά τδν κατάκλυσαν πάντα έσθίειν 
ώς λάχανα έπιτριψας, έπηγαγε· Πλτδν κρέα έν αϊ(Λατι ψυχής ού 
φάγεσθε* οίά είσι τά παρά τίνων έσδιό|/.ενα πνικτά. Τοΐς γάρ 
ζώοις αντί ψυχής, τδ αίαά έστιν άλλ' ούδέ θηριάλωτον, $ θνη- 
σΐ[χαϊον έσθίειν έξεστιν. 

ΒΑΛΣ. Τδ, ού φάγ*/ι (2) κρέα έν αιρ,ατι ψυχής αύτου, έν τνί 
βίβλω της Γενέσεως νενοαοθέτηται. Ταύτα δέ είσι τά πνικτά" 
άλλ' ούδέ θηριάλωτον, % θνησιααΐον έσθίειν έξεστιν ό δε παρά 
ταύτα ποιών, εί μιέν έστι %ληρι*δς, καΟα·ρε£σθω* εΐ δε λαϊκός, 
άφοριζέσθω. Τά δε υπό όρνέων θηρευτικών (3), ί| κυνών, $ παρ- 
δάλεων θηρευ(5»χενα καΐ πνιγό[χενα, πώς παρά τίνων έσθίονται, 
άγνοώ. Σηαείωσαι ουν τδν κανόνα, δια τους Λατίνους τους (4) τά 
πνικτά άδιαφόρως έσθίοντας. 

Α ΡΙΣ Γ. Γευόμ,ενος θύτης πνικτού, ί θηριαλώτου, ή δνησι- 
ρ,αίου, καθαιρείται- 6 δέ λαϊκός, αφορίζεται. 

Κανών ΞΔ'. 

Ει τις κληρικός, ή λαϊκός, είσέλθη ε!ς συναγωγήν Ίου- 

(I) Γ·νΐ7. θ, * Π ? *ξ. ΐέ, 29. — (2) τ6, ού φάγιτ· Χ. Τρ. — (3) Χ. 
Τ?. — βυριυτών Βιυιρ. — (4) τό, τοίς, ούχ ιδρηταιι **ρά Β4υ·ρ· — τώς Α«- 
τίνους ά$ι*φορ»ς τά *νιχτ* ·βθίοντ*ς &. 

6' 



82 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



δαίων, η αιρετικών, προσεύξασβαι(Ι), και καβαφείσβω, καΐ 
ά<ροριζέσ6ω(2). — 

ΖΩΝΑΡ. Μέγα αμάρτημα ό κχνών ήγεϊται, τό Χριστιανόν 
είς Ιουδαίων σ>ναγωγήν, $ αιρετικών, χάριν προσευχής, εϊσιέναι. 
Τίς γαρ συμφώνησις Χριστώ πρός βελ'αρ; ?) τίς μερίς *ιστω με- 
τά άπίστου, κατά τόν μέγαν λπόστολον ; Η μέν (3) γαρ τών 
Ιουδαίων συναγωγή, ούδ' αΰτοϊς έκείνοις είς Ο^σίαν άρκοΰσά ές·ιν 
άπηγόρευται γαρ αύτοϊς εξω της ίερουσαλ'λμ θυσίαν προσάγειν 
ε{ δ* έκεΤνοι είς τάς συναγωγάς αύτών είσιόντες παρανομουσι, 
πολλω πλέον Χριστιανός τοις του Χρίστου (4) άναιρέταις συνευ- 
χόμενος, κριθείη παρανομών ; Η δέ τών αιρετικών σύναξις έναν- 
τία τοις δρθοδόζοις πρεσβευόντων, κάκείνη όρδοδόξοις ού τιμη- 
τέα (5), μάλλον (/.εν ουν καΐ αποβλητέα. Τινές μέν ουν ώς με- 
γάλα άμαρτάνοντας, τους είσιόντας είς τάς τοιαύτας συναγωγάς 
δι* εύχ^ν, διπλή, φασί, τιμωρία τόν κανόνα τοϋτον ύπάγειν, κα- 
θαιρέσει, δηλαδή, και άφορισμώ. Αλλοι δέ μερίζειν λέγουσι 
τόν κανόνα τάς τιμωρίας πρός κληρικούς τε, καΐ λαΕκούς* καΐ 
τήν μεν καθαίρεσιν κατά τών Ιερωμένων ψηφίζεσθαι, κατά δέ γε 
τών λαϊκών, τόν άφορισμόν. ΚαΙ ό χρυσούς δέ τήν γλώτταν 
Ιωάννης, έν τοΙς κατά Ιουδαίων λόγοις πάνυ καθάπτεται τφν 
λντιοχέων, ώς συνεορταζόντων το*ϊς ίουδαίοις. ό δέ ιά. της έν 
τφ Τρούλλω συνόδου κανών, πάσιν απαγορεύει τό έσθίειν τά 
παρά Ιουδαίοις άζυμα, και τό τούτοις προσοικειουσθαι, $ έν 
νόσοις αυτούς προσκαλεΊσθαι, και Ιατρείας παρ' αύτών λαμβά- 
νειν, $ συλλούεσθαι αύτοΤς* καΐ τούς μή φυλάσσοντας τόν κα- 
νόνα Ιερωμένους μέν, καθαιρεί, λαϊκούς δέ, αφορίζει. 

ΒΑΛΣ. Εν μέν τω με'. άποστολικω κανόνι ήρμηνεύθη παρ' 
ήμών, δπως νοείται τό συνεύζασθαι μετά αιρετικών. Ενταύθα δέ 
διορίζεται ό κανών, τόν έπΐ συναγωγή Ιουδαίων, $ αιρετικών, 
προσευζάμενον, κληρικόν μέν δντα, καθαιρεΤσθαι, λαϊκόνδέ, άφο- 
ρίζεσθαι* ουτω γάρ διαιρετέον τά της κολάσεως, δτι μηδΐ πέ- 

(1) «υνι6ξασθαι Βρ. — (1) ό κανών οίτο; <ν Π*)£. φίριι «ρ. ξί. β Λ 4νταΰ0* 
ξς>. ίβτιν ξ**. <ν Πη*..-(3) Χ. Τρ. Κ. - (4) τ»δ Καρίβν Χ. Τρ. — (*) Χ· 
,Τ$. — οδ τψητίΛ όρ·οίοξβ*ί 1«ν·ρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



83 



φυκε καθαιρεισθαι τόν λαικό> εί δέ και καθαιρεισθαι, χαΐ άφορί- 
ζεσθαι είπης τ6ν τοιαύτα ποιουντα κληρικον, ούχ άμάρττις του 
δέοντος. ΑνάγνωΟι καΐ τδν ια'. κανόνα της έν τω Τρούλλω συ- 
νόδου, διοριζόμενον πόρρω άπέχειν των Ιουδαίων πάντας τους 
χριστωνύμους, Ιερωμένους δηλαδή και λα:κους, και μηδέ μέχρι 
ιατρείας, $ άλλης τινδς αιτίας, τούτοις συγκοινωνεΐν 3 μήν, τούς 
μέν καθαιρεισθαι, τούς δέ άφορίζεσθαι. 

ΑΡΙΣΤ. 0 ίουδαίοις συνευχόμενος, αφορίζεται. 

6 είσελθών εις συναγωγών Ιουδαίων, $ αιρετικών, καΐ προσευ- 
ζάμενος μετ' αυτών, εί μεν κληρικός έστι, καθαιρείται, ώς φρο- 
νών τά τών Ιουδαίων εί δέ λαϊκός, αφορίζεται, ό δε έν οίκω 
συνευξάμενος μόνον αίρετικοϊς επίσκοπος, $ πρεσβύτερος, ί| διά- 
κονος, αφορίζεται κατά τόν μέ. κανόνα. 

Κανών ΞΕ'. 
Ε? τις κληρικός, έν μάχη τινά κρουσας, και (1)άπό τοΟ 
ένός κρούσματος άποκτείνη(2), καθαιρείσβω διά τηνπρο- 
πέτειαν αυτού- έάν δέ λαϊκός ί}(3), άφοριζέσβω. 

ΖΩΝΑΡ. Του Κυρίου τω τύπτοντι την δεξιάν σιαγόνα, 
στρέφειν καΐ την άριστεράν κελεύοντος πδσι, και μη άνταμύ- 
νεσθαι' ό έν μάχη πλ^ξας τινά κληρικδς, έάν ό πληγείς άπο- 
θάνη, κάν έκ μια; πληγής, ώς προπετης καθαιρείται" λα'ίκος δέ 
τοΟτο ποιησας, αφορίζεται* μάχην δέ φιλονεικίαν οίητέον, άλλ' 
ούχΐ πόλεμον (4). 

ΒΑΑ2. 01 της Ιερ5ς άγιστείας διακονηταί, του θυμοΰ κρα- 
τεΤν έχελεύσθησαν, καθώς δηλουται και άπδ του κζ'. αποστο- 
λικού κανόνος, ένταυθα δέ διορίζεται 6 κανών καθαιρεισθαι 
τον ύπδ θυμού νικηθέντα κληρικον, και δια πληγής φονεύσαν- 
τά τινα έν καιρώ φιλονεικίας. ής τίνος δέ είπόντος, μί) όφεί- 
λειν τούτον καθαιρεισθαι, έάν άπο κρούσματος ένδς έτελεύτη- 
σεν ό δεςάμενος την πληγην, διά τδ μίι έκούσιον είναι τάχ* 

(1) Π.Βρ. — 6 κ»1 οό κιϊτλι «αρά Βωιρ. χοαχ.Τρ. —(3) Χ. Τρ. Χ. Φ. Κ. 
— Λ*ο«τ»ίν«< Π. 6. — (3) Π. «Ε. Μαίνσ. & πιρισιλ. — ιΓιι Βρ. Χ. Τρ. — ·ί Λ 
λ«ΙχΙ< Β«οιρ. — (4) Χ. Τρ. Κ. — άλλ* ούχ) κλίον Βινιρ. 



84 ΚΑΝΟΝΕΣ 

τον φόνον, επάγει ό κανών καθαιρεΐσθαι και τον διά μια; 
πληγής φονεύσαντα. Διάφοροι δέ κανόνες του άγιου Βασιλείου, 
τον όπωςδτίποτε φονεύσαντα κλτρικον καθαιρουσιν. Ανάγνωθ; 
και βιβλ, ξ'. τίτλ. λΟ'. κεφ. ά. θέμα γ'. ν.?\ κ-,. έ · β'. 
και κεφ. κς-'. του Ο'. τίτλου τοΰ πα^όντο: σ , τ ν'Λν,τος· έκεΐ 
γαρ κατεστρώθησαν οΐ ρηΟέντες νόμοι. 12σ::;τως ζ\^γν(νΟι και 
του αγίου Βασιλείου κανόνα ή. ιά. μγ'. νδ'. νέ. νς-'. νζ'. και τ:ρό- 
σχες τούτοις μάλλον όσον τά εις ψυ^ην' τά γαρ ψυχικά τραύ- 
ματα πλέον δέονται θεραπείας εκκλησιαστικής, η πολιτικής. 

ΑΡΙΣΤ. Φονεύς κληρικός καθαιρείται· λαϊκός, αφορίζεται. 

Κανών Ζζ'. 

Είτες κληρικός ευρέθη την Κυριαχήν ήμέραν νηστευων, 
ή τό σάββατον, (πλην τοΰ ενός μόνου), καθαιρείσθω· εί δέ 
λαϊκός, άφοριζέσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Καλόν μεν ή νηστεία* τά δέ καλά καλώς γινέσθω' 
&1 δέ τις θεσμούς αποστολικούς, ί) πατέρων αγίων παραβαίνων, 
νηστεύει, άκουσε ται, δτι ου καλόν το καλόν, δταν μη καλώς 
γίνηται. Τοΰ κανόνος τοίνυν έν σαββάτω, και Κυριακή μη νη- 
στευειν θεσπίζοντος, ό μεν κληρικός νηστεύων, ύ-ο καθαίρεσιν 
γίνεται, ύπο άφορισρ,ον δέ ό λαϊκός· ε'ι μη που δι' ώρισμένων 
ημερών νηστευοντός τίνος, διά δέκα, τυχόν, % οκτώ, δι' άσκη- 
σιν (ως ήδη προείρηται), συνεισάγονται ταΐς ώρισμέναις ημέραις 
καΐ σάββατα, καΐ Κυριακαί* 8 και πολλοί τών αγίων πατέρων 
πεποιη κότες ευρίσκονται, και μέχρι τεσσαρακοντάδος ή μερών νη- 
στεύοντες. 

Β Α ΑΣ. Το σάββατον ου νηστεύομεν, ϊνα μη δόζωμεν Ιου- 
δαίζοντες* την Κυριακην πανηγυρίζομεν, διά την τοΰ Κυρίον 
καΐ Σωτηρος ημών ίησοϋ Χριστού παγκόσμιον χαράν καΐ άνά- 
στασιν'δτι (4) το μεν, δημιουργίας έστιν ύπόμνησις, ή δέ, ανα- 
στάσεως, μΛλλον δέ αναπλάσεως. Κατά μόνον δέ το μέγα 

(1) Χ. Τρ. — χαίδτι Βιυιρ. άποισοι $1 $ φράσις «ΰτ* ίω', τοδ, άνα*λ«- 

«•ς» βύχ ιδρηται καρέ £. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ· 



85 



σάββατον, καθ' 8 το Κυριακον σώμα έν τφ τάφω άπνουν εκεί- 
το, νηστεύειν, κατά την του Κυρίου φωνην την λέγουσαν δταν 
άπαρθή άπ' αυτών ό νυμφίος, τότε νηστεύσουσι, προσετάχθη- 
μεν. 0 γουν παρά ταύτα ποιών, εί μέν έστι κληρικό;, καθαι- 
ρείιθω' εί δέ λαϊκός, άφοριζέσθω. Υπέςελεμοι του; θείους πα- 
τέοας, του; δι* άσ/.ησιν εστίν οτε νηστεύοντας, και κατά ταύ- 
τα; τά; ημέρας· ούτοι γαρ ού κατακριθησονται. Ζητεί καΐ των 
άγιων Α -ο στόλων κανόνα να'. και νγ'. 

ΑΡΙΣΤ. Κυριακην, η σάββατον, ό νηστεύων, πλην ενός, άπο- 
κηρυκτος. 

Καθαιρείται ό, έκτο; του μεγάλου, σάββατον ϊτερον, $ Κυ 
ριακην, νηστεύων ει δέ λαϊκός έστιν 6 τοιούτος, αφορίζεται. 

Κανών ΕΖ'. 

Ει τις παρθένον άμνήστευτον βιασάμ,ενος Ιχοι, άφορι- 
ζέσθω· μή έξεϊναι δέ αύτω έτέραν λαμβάνειν, άλλ' έκείνην 
κατέχειν (I), ί^ν καθηρετίσατο (2), καν πενιχρά τυγχάνη. 

ΖΩΝΑΡ. 0 παρθένον φθείρας βία, ε! μεν μεμνηστευμένην 
τι νι, ώ; μοι/ο; τιμωρείται" εί δέ άμνήστευτον, παρά μέν του 
κανόνος ε/ειν αύτην, χαΐ μη άποπέμπειν ορίζεται, κ&ν πενιχρά 
είη, και άναςία ϊσω; εκείνου* παρά δε του πολιτικού νόμου άλ- 
λως τιμωρείται. 

ΒΑΑΣ. 0 παρών κανών φησιν άφορίζεσθαι τον βιασάμενον 
παρθένον, μη μνηστευθεΐσαν έτέρω τινί, καΐ άναγκάζεσθαι ταύ- 
τη συνοικεΐν, κ£ν πενιχρά έστι, κάν άναζία τω γένει αύτοΟ* καΐ 
μη ταύτης άποδιΐς-ασθαι, καΐ λαμβάνειν έτέραν καΐ ό μέν κανών 
ταύτα έθέσπισεν 6 γάρ μεμνης-ευμένην βιασάμενος, ως μοιχός 
τιμωρείται· και ζητεί τον Ι^γ'. κανόνα της ς-'. συνόδου. Περί 
δέ του Ιχειν τδν την βίαν ποιησαντα, την βιασθεΐσαν, κάν πε- 
νιχρά έστι, καΐ μχ συνάπτεσθαι ετέρα, ζητητέον. ϊνα τί γάρ 

(1) τ&, χατιχίιν ούχ ιΰρηται καρά Βρ. — (2)$ριιίαατο Χ, Τρ. Β·ν·ρ. Μάν·* 
ί? κιριαιλ. Βρ, — και ήριτίβατο Σ. Ρ. λρ&. 



86 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



έξεχωρήθη 6 την βίαν πλημμελησας (4), και έφεξίς ϊχειν τη* 
βιασθεΐσαν, καΐ μη λαμβάνειν έτέραν, καΐ ταύτα του νόμου 
λέγοντος έν β·.βλ. ζ'. τίτ. λζ'. κεφ. πα'. 0 βιαζόμενος κόρην, 
καΐ φθείρων αύτην, ρινοκοπείσθω, διδούς αύτ$ καΐ το τρίτον 
τ$ς υποστάσεως αύτοΰ' Ιοικε τοίνυν, ώ; ακολούθως τω τ ρ» τω 
κεφαλαίω του λζ'. τίτλου του ζ'. βιβλίου, τώ διοριζοαένω, 
άναγκάζεσθαι τον μετά σώφρονος γυναικός παλλακευόμενον, 
καΙ είς γάμου κοινωνίαν λαμβάνειν αύτην, και τον παρόντα 
κανόνα νοείσθαι* και δια μεν την β(αν, άφορίζεσθαι τον ταύτην 
πλημμελήσαντα' δια δέ την σωτηρίαν τ^ς παρθένου, άναγκά- 
ζεσθαι αύτδν νομίμως ταύτη συνάπτεσθαι. Ανάγνωθι και του 
παρόντος συντάγματος τίτ. θ'. κεφ. V. και τά έν αύτω' και 
βιβλίου τών βασιλικών ζ'. τίτλον νη. *εφ. γ'. λέγον Μη γα- 
μείσθω ή άρπαγείσα τω άρπάζοντι αύτην· άλλα και εΐ συναι- 
νέσουσι τώ τοιούτω συνοικεσίω οΐ γονείς αύτης, περιορίζονται* 
καΙ μ*)ϊ έναντιωθ^ σοι* άλλως γαρ κολάζεται ό άρπάσας κόρην, 
καΐ άλλως ό κατά βίαν φθείρας π.αρθένον' καΐ ή μεν άρπαγη 
δια την άναίδειαν του άρπάσαντος ού συγγινώσκεται, ή δέ 
κατά βίαν γενομένη φθορά, έάν ύπο τής βιασθ&ίσης καταδέ· 
χηται, συγγινώσκεται (2)· 0 μέν τοι παρθένω συναφθείς κατά 
γνώμην έκείνης, έτεροίως τιμωρείται* φησι γάρ ό νόμος έν 
βιβλίω ξ'. τίτλω λζ', κεφ. π'. ό παρθένω κόρη μιγνύμενος, 
έκείνης μέν προαιρέσει, άγνοούντων δέ τών γονέων, τής πρά- 
ξεως διαγινωσκομένης, εΐ μέν θέλει αύτην λαβείν είς γυναί- 
κα, καΐ συναινουσι και οΐ γονείς, γινέσθω τό συνάλλαγμα· εΐ δέ 
Ιν μέρος τών γονέων, τούτέστιν έκατέρου προσώπου ού θελήσει, 
εί μέν εδπορός έστιν ό φθορεύς, τή φθαρείση κόρη διδότω χρυσίου 
λίτραν μίαν' εί δέ ένδεέστερος εΓη, τά ήμισυ τϋς υποστάσεως 
αύτου' εί δέ παντελώς ειη άνεύπορος, ταπτόμενος καΐ κουρευό- 
μένος, έξοριζέσθω. 

ΑΡΙΣΤ. 0 βιασάμενος κόρην, άφοριζόμενος κατεχέτω, καΙ 
ά*ορον αύτην ύπάρχουσαν. 

(I) κοώβαςΧ. Τρ. — (1) λκ*«* $ φρχ<ης ά«1 το-3, * βί»ν . . . «Τίγγι**· 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. »7 * 

0 βιασάριενος παρθένον άρηστευτον, *α! στιμφθαρείς 
άφοριζέσθω' ρΐ έζέστω δέ αύτω έτέραν λαβείν, αλλ* έχείνιρτ 

κατέχειν, <|ν ηόετίσατο, καν πενιχρά τυγχάντρ. Ηδέόγδόη διά- 
τάξις, ή έν τω πά. κεφαλαίο του λζ'. τίτ. τοΰ ξ'. βιβλίου τών 
βασιλέων κειαένη, προστάττει τον τοιούτον ρινοκοπεΐσθαι, 
χαΐ το τρίτον της ουσίας αυτοΰ διδόναι τη παρ' αύτοΰ βιασθεί- 
σνι και φθαρείση κόρτρ- 

Κανών ΞΗ'. 

ΕΣ τις επίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, δευτέραν 
χειροτονίαν δέξηται παρά τίνος, καθαιρείσθω και αύτός, 
και δ χειροτονήσας· εί μήγε άρα συσταίη, δτι παρά αιρε- 
τικών έχει την χεφοτονίαν. Τους γαρ παρά των τοιούτων 
βαπτισθέντας, ή χειροτονηθέντας, ούτε πιστούς, οδτε 
κληρικούς εΐναι δυνατόν. 

ΖΩΝΑΡ. Τό δί; τινα χειροτονηθηναι, διαφόρως άν τις νονίσιρ. 
ί γάρ ώς του πρότερον αύτόν χειροτον^σαντος καταγινώσκων, 
δευτέραν χειροτονίαν έπιζητεΐ' $ ώς ποιρά του δεύτερον αύτόν 
χειροτοντίσαντος, πλείονά τίνα χάριν του πνεύ(ΐατος οίόμενος δέ- 
ζεσθαι, χαΐ άγιασθησεσθαι, ώς πίστιν είς εκείνον έχων* ϋ άπο- 
στάς-της Ιερωσύνης τυχόν, αύθις ώς έζ άλλης άρχης χειροτονεί- 
ται, ή καΐ δΓ έτερος ΐσως αίτιας· ώς άν δέ τούτο ποίηση, καΙ 
ό δ'ις χειροτονηθείς, και 6 χειροτονησας αύτόν, καθαιρέσει υπό- 
κεινται* ε( (α>5 που ή προτέρα χειροτονία παρά αίρετικών έγένετο* 
οδτε γάρ βάπτισμα αίρετικών δύναται τινα ποι$σαι Χριστιανός 
οδτε χειροτονία τούτων κληρικόν έργάσαιτο άν. Τούς ούν παρά 
των αίρετικών χειροτονηθέντας αύθις χειροτονεΐσθαι, άκίνδυνον. 

ΒΑΛΣ. 0 καθ* οίονδητινα τρόπον δίς χειροτονηθείς έπΐ τω 
αύτβ και ίνΐ Ιερατικά άξιαψΛτι, καθαιρείται, καΙ ού μόνον αυ- 
τός, αλλά καΙ 6 έν είδησει τοΰ τον χειροτονησας. έοίκασι γάρ 
$ τ%ς προτέρας χειροτονίας καταγινώσκειν, ί ρτά άπόσταοιν 
τϋς προτέρας γίνεσθαι τήν δευτέραν, όπερ τελεσθίναι αδύνατον. 6 
γάρ άπαξ παραιτησά(*ενος τ*ν δοθδσαν αύτφ χειροτονίας χάριν, 



88 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ούκέτι δύναται ιερατικών τι ένεργησαι. ί5τι δέ η χειροτονία χαΐ 
τό βάπτισμα τών αίρετικών, ούτε κληρικούς, ουτε πιστούς ποιε7, 
ώρίσθη ακινδύνως χειροτονεΤσθαι, καΐ βαπτίζεσθαι, τους παρά 
των αίρετικών χειροτονηθέντας, η βαπασΟέντας, ώς τών γενο- 
μένων παρά τούτων, αντί μηδέ γενομένων λογιζοαένων. 

ΑΡΙΣΤ. 0 δισχειροτόνητος, μετά του χειροτονοΟντος καθαι- 
ρείται· ειμή αίρετική χειρ ή πρότερα. 

ύ δευτέραν χειροτονίαν δεξάμενος έπίσκοπος, ΐ πρεσβύτερος, 
ώς δοκών τήν πρώτην βδελύσσεσθαι, μετά του χειροτονουντος 
καθαιρείται, εί μή παρ' αιρετικού ή πρότερα γέγονε. 

Κανών Εθ'. 

Εί τις έπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, ή ύπο - 
διάκονος (1), ή άναγνώστης, η ψάλτης, την άγίαν Τεσσαρα- 
κοστών τοΟ Πάσχα (2) ού νηστεύει, ή τετράδα, η παρα- 
σκευών, καθαφείσθω* έκτός εί μη δι' άσθένειαν σωματικήν 
έμποδίζοιτο* εί δέ λαϊκός ειη, άφοριζέσθω. 

ΖΩΧΑΡ. Εκ παντύς τρόπου ό κανών άπαιτεϊ τους πιστούς 
την άγίαν Τεσσαρακοστών του Πάσχα, και τετράδα, καΐ πα- 
ρασκευών έκάστης τών άλλων έβδο^άδων έν νηστεία διάγειν, 
εί μη τις διά σωματικην άσθένειαν νηστεύειν ού δύναται. Η γαρ 
νηστεία διά ταπείνωσιν έπινενόηται τη; σαρκός' εί δ' έκ νό- 
σου, 9} ασθενείας άλλης τίνος καταπονοιτο ή σαρξ, ή έκ τής 
νηστείας ταπείνωσις εκείνη ούκ αναγκαία. Του; δε μη τον 
κανόνα τούτον φυλάττοντας, ιερωμένους μέν, καθαιρείσθαι προσ- 
τάττει δ κανών, λαϊκούς δέ, άφορίζεσθαι. Σημειωτέον οδν, ο τι 
έν ϊση τάζει τίθησιν ό κανών την τε άγίαν Τεσσαρακοστην 
του Πάσχα, και τετράδα, και παρασκευην. 

ΒΑΛΣ. 0 τεσσαρακονθιίμερος νηστεία του Πάσχα, πρώτον 
μέν παρεδόθη υπό του Κυρίου, νηστεύσαντος έπΐ τοσαυταρίθμοις 
ήμέραις· είτα καΐ διά του παρόντος κανόνος υπό τών άγίων 

(I) ·Π· £. Μανσ. ίν *·ρισ·λ.— ούχ ιδρυτ*ι Χ. Τρ. Κ. χιί Β·»ιρ. — (*) *· 
Τρ, Βιυιρ. Βρ. Κ. Σ, Ρ, — τοΟ Πάσχα ού κιΐται <ν Π«<?. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



89 



Αποστόλων φησίγάρ, εϊ τις πιστός ού νηστεύει κατά τί,ν άγίαν 
Τεσσαρακοστών του Πάσχα, και κατά πδσαν τετράδα καΐ παρα- 
σκευών, (καΐ Ιν ταύταις γάρ παρομοίως τη άγία Τεσσαρακοστή 
ξηρορχγεΐν ώρίσΰημ-ν^ (I ), ει μεν έστι κληρικό;, καθαιρείσβω· εΐ 
δέ λαϊκός, άφοριζέσΟω. Υπέξελέ μοι τούς νοσοΰντας' ούτοι γάρ 
καταλύοντες δι* ιχθύων, συγγνωσθησονται* δια κρέατος γάρ ού 
καταλύσει τις, καβ οιανδήποτε τετράδα και παρασκευών, άνευ 
των πασχα>ίων *και των άλλων έκκεχωρημενων* (2), κάν τά 
λοίσθια πνέη* Υπέξελέ μοι (3) δέ τάς τετράδας και τάς παρα- 
σκευάς της ::ρο τη; Αποκρέω, τη; Τυροφάγου, καΐ τί|ς έβδο- 
μάδος της Διακαινησίμου. Εν ταύταις γάρ καταλύομεν, δτι 
νηστεύουσιν οΐ Αρμένιοι δια τους Νινευίτας κατά την προαπό- 
κρεων* καΐ κατά την Τυροφάγον σΐ α^ετικοί οΐ Τετραδΐται 
μεγάλην νηστε'.αν παρατηρουσιν. Η δέ τής Διακαινησίμου έβδο- 
μάς ώς αύτη ή μεγάλη Κυριακή λογίζεται* δια γάρ τούτο 
καΐ έωθινά αναστάσιμα ευαγγέλια καθημέραν άναγινώσκονται. 
ήσαύτως ύπέξελέ μοι καΐ από της τεσσαρακονΟημέρου τά σάββατα, 
και τάς κυριακάς* καταλύομεν γάρ όμοίως καΐ εις ταύτας, κα- 
τά τον ξς-'. άποστολικόν κανόνα. Κατάλυσιν δέ άκούων, μώ εϊ- 
πτρς τηνδιά κρέατος* δι' άσθένειαν γαρ σωματικών ού πα ραχωρη- 
θτίσεταί τις, καν τά λοίσθια πνέτρ, κρεωφαγϋσαι τίιν μεγάλην 
Τεσσαρακοστην. ΕΓδομεν δέ τοΰτο κατά διαφόρους καιρούς συ. 
νοδικώς ζητηθηναι, καΐ μη παραχωρηθ^ναι. 

Σημείωσαι δέ από του παρόντος κανόνος, δτι κυρίως μία 
έστ\ νηστεία, ή τεσσαρακονθ/μερος, ή του Πάσχα* εί γάρ ίσαν 
καΐ άλλαι, έμνησθη αν και τούτων δ κανών. ΠληνκαΙκατά τάς 

( I ) £νιυ ων ιίρη**μ·ν τάς «;ρ6 της άττοχρίω, έν αίς νηστιύουσιν οι Αρμένιοι , 
χα» τάς της Τυροφάγβυ, χαί της Διακαινησίμου · Βιυιρ. — η φράσις αύτη ιύρητβι 
χατωτέρω βν Χ. Τρ. &υ την ·γρ*φ^ιν η*ολου&ηα*·Αΐν. — (2) Χ. Τρ. — καρά Λ 
Βιυιρ. ούτως* άνιυ ων ιίρηχβμιν ίρκροσβιν. — (^3) Το μ.ίρος τούτο της παρού- 
σης 4ρμ.η»«ί*ς του Βιλσ*ΐΑώνος ιυρητιι ιτχρ* Βιυιρ Ιν άρχη ούτως* Ί"ντ·ξ·λ· τ$ν 
τιτράοα και την παραοχιυην τάς προ τη; λποκρίω, ίν αϊς »ηβτι6ου*ιν οϊ Αρ- 
μένιοι λά τους Νινιυίτας, χ*ί τάς της Τυροφχγου £ιά τους Τιτρα<Κτας, χαί 
τάς της Διαχαινη^υ· «άια γάρ η έ6^ομ.άς αδτη ως -λ |Λ·γάλη Κυριακή λογίζε- 
ται. Τά $· άπο του, ίιά γάρ τοΰτο χαί ίωδινά. . , ού χιϊνται ίν Βιυιρ. άλλα 
|*βι·©·* Ιν Χ. Τρ. 



90 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



άλλος νηςψους, ίίγουν των άγιων Απος-όλων, και της κοιμήσεως 
τΨκ Λγίας Θεοτόκου, καΐ της γεννήσεως του ΧριστοΟ, νηστεύον- 
τες, ούκ αίσχυνθησόμεθα. Ανάγνωθ: καΐ τά τταρ' ημών γραφέν- 
τα εις τίιν τρίτην έρώτησιν των γενομένων συνοδικών απο- 
κρίσεων, έπΐ τών ημερών του πατριάρχου Κυρίου Νικολάου. 

ΑΡΙΣΤ. Τον μη νηστεύοντα την Τεσσαρακοστών, $ τετράδα, 
καΐ παρασκευών, κληρικδν, καθαιρητεις* τον δέ λαίκον αφορίσεις" 
εΐ μη δι' άσθένειαν έμποδίζωνται. Σαφής. 

Κανών Ο'. 
Είτις έπίσκοπος, η πρεσβύτερος, ή διάκονος, ή δλως 
τοΟ κατάλογου τών κληρικών, νηστεύοι μετά Ιουδαίων, 
ήέορτάζοι(Ι) μετ' αυτών, ή δέχοιτο παρ* αυτών τά τ1}ς 
ίορτ^ς ξένια, οίον άζυμα, ή τι τοιούτον, καθαιρείσθω· ε! 
δέ λαϊκός είη, άφοριζέσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Ει ό άκοινωνητω συνευζάμενος, ?ι καθηρημένω, κα- 
τά (2) τούς τίδη γεγραμμένους κανόνας, ύπο έπιτίμιόν έστιν, 6 
μετά Ιουδαίων έορτάζων, 9) συννηστεύων αυτοί;, 9) μερίδας τινάς 
έορτης αυτών έξ έκείνων δεχόμενος, (ανθρώπων ουκ άφωρι- 
σμένων, ουδέ άκοινωνητων, άλλα χριστοκτόνων, και πόρ£ω 
τίς τών πιστών όμηγύρεως, ?| μάλλον καταράτων), πώς ούκ αν 
εϊη άξιος, Ιερωμένος ών, καθα;ρέσεως, ?) λαϊκός ων, αφορισμού ; 
Κάν γαρ μη τά έκείνων φροντ), άλλάγε πολλοίς σκανδάλου 
δίδωσιν άφορμην, καΐ δπόνοιαν καθ' έαυτου, ώς τάς ίουδαιιάς 
τιμών τελετάς* άμα δε καΐ μιαίνεσθαι πιστεύεται τη έκείνων 
συναναστροφή* προς οδς ό θεδς δια του προφήτου, και προ τϊίς . 
χριστοκτονίας ευρίσκεται είρηκώς. Νηστείαν, και άργίαν, καΐ 
τάς 4ορτάς υμών μισεί ή ψυχη μου (3). Και ό κθ'. τής έν Λαο- 
δικβία συνόδου κανών, χριστιανον έν σαββάτω μη σχολάζειν 
όρίζει" οΐ δέ ίουδα'ίσταΐ, ανάθεμα Ιστωσαν, φησί' καΐ δ ζ'· κα- 
νών τϋς έν Καρθαγένη συνόδου κωλύει το συνεορτάζειν, καΐ 
«νμποσιάζειν τοίς(4) Ελλησι. 

(1) $ ουηορτάζοι Βρ. — (1) 6*. λ. 14. — (3) Χ. Τρ. Κ. — τ*ς Β·υ·ρ. 
— (*) Χ. Τρ. Κ. — ςύχ ·δφ*τ« τ&, τοις *αρ« Β·υ·ρ. 



ΤΟΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



94 



ΒΑΛΣ. όροθετησαντε; ο! άγιοι Απός-ολοι δι* έτέρων κανόνων τί 
οφείλει γίνεσθαι ει; τους συνευχομένου; μετά αίρετικών, %άφω· 
ρισμένων, αρτι πχρακελεύονται, τού; μετά Ιουδαίων νηστεύον- 
τας, $ δεχόμενου; τά των έορτών αυτών άζυμα, ?! ϊτερα ξέ- 
νια, κληρικού; μένοντα;, καθαιρεΤσθχι, λαϊκού; δέ, ά^ορίζεσθαι. 
Μί) εΐπτ,ς δέ τούτου; Ιου^αΐζειν, ώ; και τοϊ; Ιουδαίοι; όμόφρο- 
νας ίντας· πάντως γαρ ού καθαιρέσει μόνη, ?) άφορισμφ καθυ- 
ποβλ^θ-Λσονται, άλλα /.αϊ παντελεΐ άκοινωνησία, καθώς και 6 κθ'. 
κανών τ5\ς εν Λαοδικεία συνόδου παρακελεύεται. Αλλ' είπέ, 
τούτους ορθοδόξου; μέν είναι, καταφρονητάς δέ τών έκκλη σι α- 
στικών παραδόσεων, καΐ άδιαφόρως ζώντας· κάντεΰθεν μετριω- 
τέρω; αυτού;, ώ; σκάνδαλο ποιού; κολάζεσθαι. Δια γαρ τούτο 
και ήμεϊ; τάναντία τοις Ιουδαίοι; καΐ τοΤ; άλλοιί αιρετικοί; 
φρονοΰντε; και πράττοντες, καταλύομεν άνενδοιάστως, 8ταν 
έκεΐνοι νηστεύωσι, τυχόν δια την κατά τη; ΝινευΊ άπειλην, $ 
και δι* έτέρ'/; αιτία; δοκούσας αύτοΐς. Απο μέν τοι του καθαι- 
ρεϊσθαι, και άρορίζεσθαι τού; λαμβάνοντας έξ Ιουδαίων τά τ%ς 
έορτΤί; αυτών ξένια, τά άζυμα δηλαδή, και τά λοιπά, λέγουσιν 
οΐ πολλοί, άλίσκειθχι τού; ποιουμένους διά άζύμων τί)ν μυ- 
στικην θυσίαν' εί γάρ το άπλώς, φησί, φαγεϊν άζυμα Ιουδαϊκής 
έορτή;, καθαίρεσιν έπάγει καΐ άρορισμον, το μέταλαμβάνειν 
αυτών, ώ; Κυριάκου σώματο;, καΐ παρομοίω; έκείνοις διά τού- 
των το Πάσχα ποιεΧν, ποίαν οιχ Ιξει (4) κατάγνωσιν καΐ 
κόλασιν ; Σημείωσαι ουν τον τοιούτον κανόνα, καΐ ζητεί τής ίν 
Καρθαγένη συνόδου κανόνα ξ'. 

Κανών ΟΑΛ 

Ει τις χριστιανός ελαιον άπενέγκοιείς ιερόν (2) έθνών, 
ή είς συναγωγήν Ιουδαίων, έν ταΤς έορταΤς αότών, ή (3) 
λύχνους άπτοι, άφοριζέσθω. 

ΖΩΝΑΡ. ή; γάρ τιμών τά τών Ιουδαίων, ?) έθνικών, την τοΟ 
έλαίου ποιείται προσαγωγην, καΐ την λυχναψίαν εί δέ τιμ$ 

(I) <Λ* * Χ «ι Χ.Τρ. «~ (*) ·ίς ΙιρβΒ^.-. (») Βρ. Π. Χ* Τ>. — * τ«Σς 



92 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τά εκείνων δργνα, και τα αυτά έκείνοις φρονεΐν λογισθησετχι. 

ΒΑΛΣ. Διαφόρως ειρηται, οτι ούδεαία κοινωνία πιστω ιχ,ετά 
απίστου - οθεν και 6 παρών κανών άφορίζεσθαί οητι τον Χοι- 
στιανόν τον μετά οίουδηποτε απίστου συνεορτάζοντα, ?) ελαιον, 
% λύχνον άνάπτοντα εις ψευδοτελετην αύτοϋ, δια τ6 λογίζε- 
σθαι τούτον τοί; άπιστοι; όι/.6φρονα β και άπ6 (/.έν του παρόν- 
τος κανόνος, έλαφρότερον ό τοιούτο; κολάζεται· εξ έτερων ίέ 
μ,εγάλως τιμωρείται. 

ΑΡΙΣΤ. Κανών 6· Ααϊκον αφορίσεις ιουδαίζοντα, η τά των 
έθνών φρονοϋντα. 

Κανών οά. Τον δέ κληρικόν καθαιρέσεις. 

6 τά τών Ιουδαίων φρονών, και [χετ' αυτών συννηστεύων, ίι 
έορτάζων, εΐ μέν κληρικός εΐη, καθαιρείται* εΐ δε λαϊκός, αε- 
ρίζεται. 

Κανών ΟΒ'. 

Εϊ τις κληρικός, ή λαϊκός, άπό τϊ)ς άγιας εκκλησίας 
άφέληται κηρόν, ή ίλαιον, άφοριζέσΟω, καί τό έπίπερ· 
πτον προστιθέτω μεθ' οδ Ιλαβεν (I). 

ΒΑΛΣ, Αφορίζεσθαι, φησιν 6 κανών, πάντα πιστον άφελόμε- 
νον άπο τ^; εκκλησίας κηρόν, ?) ελαιον. Τό άφελέσθαι δέ 
νόησης έπΐ κλοπής* ό γάρ διαθέσει τοιαύτη κηρόν, ?ι Ιλαιον 
Ικκλησιαστικόν άφελόαενος, ώς Ιερόσυλος κολασθήσεται. Αλλ 
είπε κολάζεσθαι ένταυθα, τό απλώς άφελέσθαι, καΐ κοινώσαί 
τινα τό προσενεχθέν τώ Θεω, κάν κυριαρχικό ν δίκαιον έχτι έπι 
τώ ναώ, καν διακονητης αύτου έστι. 

• ΑΡΙΣΤ. Αφορίζεται 6 κηρόν, ί) έλαιον της εκκλησίας συλών 
μετά του καΐ πενταπλοϋν τούτο κατατιθέναι. 

Τό πλάτος τών κανόνων, ου πενταπλουν βούλεται άποδίδοσθαι 
τό άποσυλού(*«νον, αλλ* αυτό τε τό άποσυληθέν, και τό τούτου 

έπίπευνπτον. 

(1) Π. Α. Μάνα. I* ιηρίΛλ. — * τιλιοταία φράαις ά*δ τον, »αί τ* ίιη*ψ- 
«ην, ιδρντβμ «*ρ& Βρ. Β«νΐρ. Κ. *** Χ. Τρ. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 93 

Κανών ΟΓ. 

Σκεύος χρυσοϋν, ή άργυρουν άγιασθέν, η όθόνην, μηδείς 
έτι εις οίκείαν χρ'^ιν σγετερεζέσθω· παράνομον γάρ. Εί 5έ 
τις φωραθείη, έπιτιμάσθω άφορισμώ. 

ΖΩΝΑΡ. Τα τω Θεω άφορισθέντα κοινούσθαι ού χρΥ|· ήγία- 
σται γάρ· κάν σκεύος ύι οιονδήποτε, κάν ύφασμα* διά γάρ της 
οθόνης έδηλωσεν άπαν ύφασμα, κάν ελαιον ειη, κάν κηρός. 6 γάρ 
προς τον του ΘεοΟ ναόν προσαγωγή τούτων, άγιάζει αυτά· ού 
χρή ούν ουτε κηρόν, ούτε Ιλαιον άφαιρεΐσθαι της έκκλησίας, 
ουτε τι σκεύος, αλλ* ουδέ ύφασμα άνατεδίν τω Θεώ, καΐ %1ς 
οίκείαν χρησίν τινα λαμβάνειν αύτά* άφορισμω γάρ δια τούτο 
υπόκεινται. 0 δέ Α χ α Ρ, ούδΐ προσαχθέντα, καΐ άγιασθέντα 
ύφείλετο τω Θεω, άλλα μόνον έπαγγελθέντα* καΐ δμως ϊδωκε 
δίκην, παγγενεΐ λιθοβοληθείς. 

ΒΑ ΑΣ. Τά αυτά τω οβ'. κανόνι καΐ ό παρών κανών διορί- 
ζεται, χάριν του υ.ή κοινοΰσθαι τά τω Θεώ προσαγόμενα, καΐ ναοΤς 
άφιερού^.ενα, οΐαδητινα σκεύη και Επιπλα· τω γάρ όνόματι τής 
οθόνης, παν ύρασαα δηλουται. 0 Αχαρ δέ έκεΤνος ίδιωσάμενος 
γλώτταν χρυτΓ,ν άπο των έπαγγελθέντων τω Θεφ χρυσών λα- 
φύρων, και ρ. η πω άφιερωθέντων, έλιθοβοληθη παγγενεί. Ανά- 
γνωΟι και τον ι'. κανόνα της έν τω ναώ τών άγιων Αποστό- 
λων ά. καΐ β'. συνόδου. 

ΑΡΙΣ Γ. 0 ιερά σκεύη εις χρησιν σφετεριζόμενος, αφορίζεται· 
ό εις χρησιν οίκείαν τά ιερά οίκειούμ,ενος, σκεύος, $ όθόνην, 
άγιασθέντα· ώς παρανομών άφορισθνίσεται. 

Κανών ΟΔ'. 

Έπίσκοπον κατηγορηθέντα έπί τινι παρά άξιοπίστων 
ανθρώπων, καλεΐσθαι αυτόν άναγκαϊον υπό έπισκόπων" 
κάν μέν άπαντήτ/], και δμολογήιη, ή έλεγχθείη, όρ(- 
ζεσΟω (I) τό έπιτίμιον. Έάν δέ καλούμενος μή όπα- 

(1) Π. — ό^ίζισθαι Β«υφ Χ. Τρ. Κ. Βρ. ~ ίξοριζιαβ» &, Μάνα. Ιη ιτ·ρι««λ. 



94 ΚΑΝΟΝΕΣ 

κοόση, κολείσθω και δεύτερον, άποστελλομένων έπ αυτόν 
δύο έπισκόπων. Έάν δέ καΐ οδτω μή ύπακούση, καλείσΟω 
και τρίτον, δύο πάλιν έπισκόπων άποστελλομένων πρός 
αύτόν (1). Έάν δέ και ουτω καταφρονήσας μη άπαντήοτ;, 
ή σύνοδος άποφαινέσθω κατ αύτοΟ τά δοκοΟντα· δπως [ΐή 
δόξη κερδαίνειν, φυγοδικών. 

ΖΩΝΑΡ. ΚλΙ εν τώ ξα'. κανόνι εϊρηται ήμίν, ώς οϋ π&ς τις 
ϋΛ-πτγορΛν έικσκόπου δύναται, άλλ' άνεπίληπτοι άνθρωποι, 
χ*1 δρθόδοξοι. Τούτο ουν και ό κανών ούτος δηλοΧ, δια του λέ- 
γειν, *αρά«£ιοπ{στων ανθρώπων. Καν ουν παρά τοιούτων κα- 
τήγοροι επίσκοπος, ού χρη αυτού άπόντος καταψη*ίζεσθα·.' 
«λλά μετακαλεϊσθαι αΛτον, και έρχόμενον, των κατ αύτου λε- 
γομένων άκούειν' άκουσας δέ, ίι όμολογτδσει τά έπαγόμενα αύ- 
τξ αΐτιάματα, ?) αρνούμενος έλεγχθησεται, και ούτως ή ψ?ί?ος 
ΐξενεχθησεται. Βί δε κληθείς άπαξ, ού παραγένηται, καΐ δευτέ- 
ραν ό κανών προς αύτδν δρίζει γίνεσθαι διαλαλιάν, διά δίο 
επισκόπων καΐ ταύτης δέ καταφρονοΰντα, και τρίτον κε>εύ«ι 
καλεϊσθαι προς τίιν έζέτασιν, δμοίως παρά επισκόπων δύο. ΚαΙ 
εΐ μηδε ούτως παραγένοιτο, άπόφασιν γίνεσθαι κατ αύτοδ 
*αρά τ^ς συνόδου, καΐ έκ μοίρας μιας, ΐνα μη έξ αναίδειας 
φυγόδικων ώφελοΤτο, δπερτιθεμένης τ^ς ζητήσεως τε καΐ απο- 
φάσεως. 

ΒΑΛΣ- Περί τοδ τίνες δύνανται κατηγορεΐν έπισκόπων, $ { ί) 
κληρικών, και τίνες καταμαρτυροΰσιν αυτών, άνάγνωθι του πα- 
ρόντος συντάγματος τίτλον θ'. κεφ ά. καΐ τά έν αύτω, καΐ κ*- 
φάλαιον β'. καΐ τά έν αύτώ. 0 δε παρών κανών θεσπίζει τον 
κατηγορηθέντα έπίσκοπον χάριν έγκληματικνίς αιτιάσεως, μετα- 
καλεϊσθαι κατά νόμους υπο έπισκόπων απόντα γάρ τούτον κα- 
ταδικάζεσαι, άδικον Ιδοζε. ΚαΙ παρουσιάζοντα μέν, καΐ έ£ 
έναντφνίτων ίλέγχων, $ άπο οίκείας ομολογίας καταδικαζόμε- 
νον, κανονικώς ίπιτιμίσθαι- μή παραγενόμενον δε, κ*λε"ϊσθ*ι 

<1) λπ*9* * φρέ*ς, Λν Μ χαα ©ύτ» . . 6κ του, ατ«λ*β|Λ**» *ρ*ς α<Μ*«* 
»μτ« «αρέ Βρ.~ Αν<ν Β. Χ. Τρ. Βιι*ρ. *. Κ. Μ. *ν *»ρι··λ. — {!) *«, Χ· 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



καΐ αύθις παρά επισκόπων δύο· αλλά μήν καΐ έκ τρίτου, ώς ίν, 
εί μηδΐ ουτω παραγένηται, άποφτήνηται κατ* αύτου ή σύνοδος 
καΐ μονομερώς τά δοκοΰντα αύττί* δπως, φησί, μή κερδησ7ΐ 6 
καταφρονητής έχ της άναιόους ύπερθέσεως. Ταύτα του κανόνος 
διοριζομένου, έζητηθη (1) πολλάκις, εϊπερ ένεδόθη διά του τοιού- 
του κανόνος τ% συνόδω, καΐ καθαιρέσει καθυποβάλλειν τον άπειθί 
Ιπίσκοπον· καΐ είπόν τίνες, ώς άσυμπαθές Ιστιν έξ άπειθείας χα- 
Οαιρεισθαι Ιπίσκοπον άλλως δέ πως όφδίλειν έπιτιμάσθα* αυτόν. 
Εί γάρ ίν θελητον, φασί, και τοις Αποστόλοις, χαθαιρεΐσθαε 
τον έπ£σκοπον, έμνησθησαν αν έν τω κανόνι και καθαιρέσεων 
Χλλοι δε είπον, ώς καΐ από της προσεχώς (2) έξενεχθείσης προ- 
σκυνητής νεαρδς του θεοστεφοΰς, κρατίστου, χαΐ άγίου Λμών Αύ- 
τοκράτορος, άπας έναγόμενος, μετακαλούμενος είς το δικαστιό- 
ριον, καΐ μετά τρία (3) μηνύματα, διά τριών έπιφωνημάτων 
Ιγγράφων, έλθεΐν παρεγγυώμενος, καΐ μί| έρχόμενος, καταδικάζε- 
ται καΐ μονομερώς. Εί γοΰν καΐ επίσκοπος μετά δόσεως λιβέλλου, 
χαΐ νομίμων εγγράφων κατηγορηθεί, καΐ μετακληθη πρώτον μίν 
διά μηνυμάτων, είτα και διά τριών εγγράφων έπιφωνημάτων, κ«1 
ουκ άπανττίστι είς τό δικασττίριον, καΐ (4) μονομερώς καταδικα- 
σθ^σεται, *καΙ καθαιρεθιίσεται*(5)· τδ γάρ καλεΐσθαι ένταΰθα, 
κατά νόμους νοείται, ήγουν δι' έπιφωνημάτων τριακονθημερων, καΐ 
μ^, ώς τίνες εϊπον, διά μηνυμάτων εγγράφων όλιγοημέρων. Τοΰτο 
δΐ έλαλνίθη διαφόρως έπΐ βνίματος βασιλικού, καΐ μάλλον έν τ$ 
ύποθέσειτου έπισκόπου Βεσαίνης· χαΐ εκρίθη, διά τριών νομίμων 
έπιφωνημάτων όφείλειν μετακαλεΐσθαι τδν έναγόμενον Ιπίσκο- 
πον, κα\ ούτως έξ άπειθείας καταδικάζεσθαι. 

Έζέρα έρμηγεία. 
Τό μέν καταδικάζεσθαι τον άπειθή Ιπίσκοπον, κατά τί|ν νεα- 
ράν του άοιδίμου βασιλέως κυρού Μανουήλ του Κομνηνού, άμα- 
^όν έστι· κέκριται γάρ ουτω, καθώς είρηται, καΐ παρά τφ βα- 
σιλικω καΐ θείω β>!ματι. Τό δέ μετά δύο άρχιερέων, καΐ μ* 

(I) Χ. Τ Ρ .— *^τ**ϊ Έ. Βιυιρ. — (2) Χ. Τ>. *Ε.— συνιχώς Βιυιρ. —(3) |ατά 
(Α·τρι*Χ. Τρ. & Β«υ»ρ. ίνφΟρίννς, 6ρ* Λιοιινχλ. Τ. 1. α·λ- 189· — (*) Ζ* 
Ί>. — **ι ρσνορφπΒΜίρ. ·ύ χιϊχΑΐ *«ρα 'Ε. — (5) Χ. Τ>. — ·ύ μϊτλι η*}· 

(ΤΟΜ· Β\) 7 



96 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Αλλως πως τλν τούτου μετάκλησιν γίνεσθαι, ώς τίνες εΐπον, ουχ 
Ιστι νύμιμον, ουδέ της έννοιας του παρόντος κανόνος* δτε γαρ 
ούτος £γράφγ) 9 ουτε δικας·ών, ούτε πατριαρχικών νοταρίων έντήργει 
αύτοπιστία* καΐ δια τούτο προβαίνειν ώρίσθη τάςτών αρχιερέων 
μετακλήσεις παρ* (1) έπισκόπων δύο. Σήμερον δε τίς τών 
δικαστών, καΐ τών πατριαρχικών νοταρίων αύτοπιστίας ένερ- 
γούσης, έζ άνάγκης (2) και τά δι' αύτών γινόμενα έπιφωνημα- 
τα ϊξουσι τί> άπαρεγχείρητον καλώς ουν καταδικασθησεται 6 
δι* αύτών έπιφωνηθείς, καΐ μη άπαντησας είς το δικασττζριον, 
ώς τών έπιφωνημάτων μη κατασειομένων έκ του μη γίνεσθαι 
παρά άρχιερέων. 

ΑΡΙΣΤ. 0 κατηγορούμενος έπίσκοπος, και καλούμενος, και 
ουκ άκούων, καΐ δίς καλείσθω, καΐ τρίς* εί δ' έπιμένοι, το δό- 
ξαν ή σύνοδος άποφαινέτω. 

Τ&ν κατηγορούμενον έπί τινι πταίσματι παρά αξιόπιστων 
ανδρών έπίσκοπον, και καλούμενον είς τί> δικαστηριον, και μη 
ύπακούοντα, ουκ άπεντευθεν οφείλει καταδικάζειν ή σύνοδος, 
αλλά καΐ δίς, καΐ τρίς μετακαλεΐσθαι, στελλομένων είς αύτ&ν 
Ιψ έκαστη προσκλησει δύο έπισκόπων' εί δέ έπιμένει κατα- 
φρονών, καΐ μίι απαντών εις το δικαστηριον, δοκιμάσει τά 
τίς αΐτιάσεως καΐ κατά μίαν μοίραν ή σύνοδος, καΐ τά δοκοϋν- 
τα αύτ$ κατ* αύτοΟ ψηφίσεται. 

Κανών ΟΕ'. 

Εις μαρτυρίαν την κατά επισκόπου αίρετικόν μη προσ- 
δέχεσθαι, άλλα μηδέ πιστόν (3) Ινα μόνον. Έπί στόματος 
γαρ δύο, ή τριών μαρτύρων, σταθησεται πδν £ϊ}μα (4). 

ΖΩΝΑΡ. Ού μόνον είς κατηγορίαν αίρετικ&ς ουκ Ιστι δε- 
κτές, αλλ* ουδέ είς μαρτυρίαν· ΕΪς δέ καταμαρτυρών, καν πι- 

(1) Χ. Τρ. — ιπί, Βιυιρ.(2) Σήαρον τίς αύτοπισπβς κλατύτιρον όασης ίξ 
άνάγχκις, και τά £ιά ιτατριβρχικδν νοταρίων % διχαστών γίνο'ρινα <ιηφωνηριατα 
ίξοοοι το άκαρ·γχιίρητον Ζ. Τρ. Απααα ΐέ ιδ β\ ίρμηνιι'α αώτ* ουχ *δρΐιτ*ι «αρ« 
•Β. - (Ι) «ιστών Βρ. — (4) Λιυτιρ. 1θ\ 15. Ματθ. Ι0 ? 16. Τιμ. Ε, 19. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



97 



στος εϊη, ού προσδεχθησεται. ΚαΙ Τιμοθέω γαρ ό μέγας Παύ- 
λος γράφων, ουτω φιασί* Κατά πρεσβυτέρου κατηγορίαν μί) 
παραδέχου, εί μη έπί δύο, η τριών μαρτυρώ ν. Οΐμαι δέ νυν έπί 
κατηγορίαις, έξ ών έκπτωσις του οικείου βαθμού τοις Ιερωμένοις 
έπάγεται, μ-δ τούς δύο άρκεΐν μάρτυρας, κάν πιστοί ώσι καΐ 
άνεπίληπτοι. 

ΒΑΛΣ. ΚαΙ ώ; άνωθεν ειπον, εί θέλεις μαθεΤν, πόσοι, καΐ τί- 
νες καταμαρτυροϋσιν έπισκόπων, ί) κληρικών, άνάγνωθι τίτλον 
θ*, του παρόντος συντάγματος, κεφ. β\ Εκ του παρόντος δέ 
κανόνος μανθάνεις, μήτε αίρετικδν, μήτε 2να πιστ&ν παροώέ- 
χεσθαι (<) καταμαρτυροϋντα έπισκόπου* Επί γαρ δύο, $ τριών 
μαρτύρων, φησί, πάν ρημα σταθησεται. Πλην τοϋτο μη άδια- 
στίκτως νοήσ^ς· άλλ' είπέ κατά την νομικην άκρίβειαν, ώς, εί μέν 
χρηματική έστιν ή αίτίασις, καΐ μέχρι λίτρας μι&ς, δύο μάρτυ- 
ρες πις-οΐ καΐ Εντιμοι κατά του έπισκόπου ένωμότως μαρτυροΟν- 
τες, άρκέσουσιν* εί δέ μέχρι πεντήκοντα λιτρών, τρεΤς· εί δέ 
τούτων έπέκεινα, πέντε* εί δ' ούκ ίστι χρηματική ή αίτίασις, 
αλλά έγκληματικη, διά πέντε μαρτύρων πιστών, καΐ έντιμων, 
όμνυόντων, ή κατά του έπισκόπου αίτίασις άποδείκνυται. ΚαΙ 
άνάγνωθι περι τούτων τδν ά. τίτλον του κά. βιβλίου των βα- 
σιλικών, πολλά τοιαύτα διδάσκοντα. 

ΑΡ1ΣΤ. ΑΙρετικδς ού κατηγορεί έπισκόπου" ούδέ πι- 
στές είς. 

6 τί>ν παρόντα συνοψίσας κανόνα ού καλώς τούτον ένόησε' 
τό μεν γαρ μη κατηγορεϊν αίρετικον έπισκόπου, $ μαρτυρεΤν 
κατ* αύτου, αληθές έστι' το δέ μη δύνασθαι πιστδν 2να συ- 
νισταν κατ* έπισκόπου κατηγορίαν, ψευδές* μαρτυρία γάρ έν&ς 
κατά τίνος ού προσδέχεται· κατηγορία δέ, καΐ παρ' ένος, καΐ 
παρά πλειόνων γίνεται. 

Κανών Ος'. 
"Οτι οό χρη έπίσκοπον τω άδελφω, ή τφ υίφ, ή έτέρφ (2) 

(1) &χ···αι Χ. Τρ. — (2)~- ανπιηϊ, Β«υιρ. Βρ. Ζ. Τ>. Κ· Π. 'Β. 

7* 



98 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



συγγβνιΐ χαριζόμενον (1), εις τό άξίωμα τί)ς έπισκοπί|ς 
χειροτονεΐν δν βουλεται* κληρονόμους γάρ τ5}ς ίπισκο- 
πί}ς ποιε&θαι οό δίκαιον, τά του ΘεοΟ χαριζόμενον πά- 
θει άνθρωπίνω* ου γάρ την τοΟ θεου έκκλησίαν 6πδ 
κληρονόμους όφείλει τιθέναε. ΕΙ δε τις τοϋτο ποιήσει, 
άκυρος μενέτω (2) ή χειροτονία· αυτός δέ έπιτιμάσθω 
άφορισμώ. 

ΖΩΝΑΡ. Την αρχιερατικών έξουσίαν, της του άγιου Πνεύ- 
ματος χάριτος δώρον νομίζεσθαι χρή. Πώς ουν τις την χάριν 
του Πνεύματος, ώς κληοον μεταβιβάσει προς έτερον, αύτω 
χαριζόμενος ; Δια τούτο ού συγκεχώρηται τοις έπισκόποις άνθ' 
έ αυτών έτέρους, ους βούλονται, εις τάς κατ' αυτούς έκκλησίαζ 
έγκαθιστ^ν οΐτινες γάρ, ά έκτησαντο πράγματα Ιν τώ τής Ιπ- 
σκοπής καιρώ, ουκ Ιχουσιν άδειαν καταλιμπάνειν οίς βούλοντκι, 
(εΐ μί» τά έκ διαδοχές συγγενών περιελθόντα αύτοίς, ώς 6 
τριακοστός δεύτερος κανών τϋς έν Καρθαγένη συνόδου φησί), 
πώς αύτίϊν τίϊν έπισκοπήν εις έτέρους μεταβιβάσουσιν, ώσ· 
περ κληρονόμους αυτούς τίς ποιμαντικής έξουσία;, καΐ τή; 
οίκονομίας τών πτωχικών πραγμάτων καταλιμπάνοντες, καΐ 
δια πάθος άνθρώπινον, φιλίαν δηλαδή, ί} σχέσιν συγγενικην, 
τά τφ θεφ ^άφιερωθέντα (3), οϊς βούλονται, χαριζόμενοι ; Β; 
ουν παρά τίνος τοιουτόν τι γένηται, και το γινόμενον άκυρον 
ΛνΑί, φησίν 6 κανών, καΐ τον τούτο ποιησαντα, άφορίζεσθαι. 
τ·ύ* γάρ έπισκόπους ύπο τών συνόδων γίνεσθαι διατέτα- 
Λται· ΚαΙ ό εικοστός τρίτος κανών της έν Αντιόχεια συνό- 
λίγει, μίϊ έξείναι έπισκόπω, κάν τελευτ$, έτερον καθιστών 
διάδοχον έαυτού. Τούτο δέ καΐ τοίς έξ Ισραήλ άπηγόρευται" τφ 
γάρ Μωΰσή ώς αΐτίαμα έπενεκαλείτο, δτι τον Ααρών, καΐ τούς 
αύτοϋ παΐδας, είς Ιερωσύνην προτήνεγκε' καΐ εΐ μή δια σημείων 

(Ο Π, λιΓβσαι $ φράηςάιΛ ϊ&ς λ<ξι»(, χ*ριζή*ι*ον Ιως τβδ, τα βιβδ, 

ούχ·ΰρΐϊτ*ιιτ*ρ« Βρ.ίπου χαί ί κα«ων άν*γινά*κιται οδτως· 6τι οδ χρ^ Ιιτίο****» 
τ6 4£ιλφ&, $ »Ι£, ^ ίτέρω σνγγίνΐϊ χαρίζβ«6«, χάΟιι άνβρωπίνβ' ού γέρ τβδ 
βιοδ, «τλ.— (*) II. Χ. Τρ.Χ. Β}. -~μΜ*τ» Βιαιρ. £.—(·> **·ί*Μ» Χ% Τ*· 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



99 



ό Θεος αύτοΤς τη* Ιερω^ύνην ίπεβεβαίωσε, τάχ' άν καΐ έξω- 
θοΟντο αύτης. 

ΒΑΑΣ. 0 μεν παρών κανών διορίζεται, μη ϊχειν ίπ αδείας 
τον έπίσκοπον άντι έαυτου προσγενη οικεΐον είς τιίν έπισκοπην 
έγκαθιστ^ν, μηδε παραπέμπειν την χάριν του Πνεύματος, ώς 
τινα κληρον άνθρώπινον. Ακυροι δε και την ουτω γενομένην 
χειροτονίαν, καΐ αφορίζει τον έπίσκοπον. 2ύ δέ είπέ, δτι, καν 
μη εις προσγενη αύτου παραπέμψη 6 επίσκοπος την έπισκοπην, 
άλλα προς άλλότριον, το αυτί) γενησεται' τούς γαρ έπισκόπους 
ύπο των συνόδων γίνεσθαι διατέτακται· Διά τοι τούτο καΐ ό 
άποβεβιωκώς μητροπολίτης Φιλιππουπόλεως, 6 μέγιστος, πα- 
ραιτούμενος την κατ* αύτον (< ) μητρόπολιν ύπο αΐρεσιν ταυ- 
την, έάν τον οίκονόμον αύτου ή αγία σύνοδος κατάσταση μη- 
τροπολίτην Φιλιππουπόλεως άντ' αύτου, ουκ είσηκούσθη, αλλ * 
ηκουσεν, ώς εΐ τά πράγματα, ατινα έπικταται ό έπίσκοπος με- 
τά τΐν χειροτονίαν έκ των τής έκκλησίας εισόδων, ού δύναται 
δωρεΤσθαι, $ παραπέμπτειν προς ους βουλεται, πολλφ μ&λλον 
την έπισκοπην, Ανάγνωθι της έν Καρθαγένη συνόδου κανόνα 
λβ'. (2) και τ$ς έν Αντιόχεια κανόνα κγ'. λέγοντα· Μη έξεΤναι 
έπισκόπω κάν τελευτα:, Ετερον καθιστών διάδοχον αύτοΟ. 

ΑΡΙΣΤ. Επίσκοπος άνθ'έαυτοΰ έπ(σκοπον,άποβιών,ού καθίς-ησι. 

Τον μέλλοντα είς έπισκοπην προχειρίζεσθαι, παρά των 
έπαρχίας έπισκόπων καθίστασθαι κεκανόνισται" τ6 δέ, τλν ,έπί- 
σκοπον τελευτώντα, Ιτερον άνθ' έαυτου καθιστών, κληρονομιάς 
εισάγει δίκαιον* την δέ του θεου έκκλησίαν ύπ& κληρονόμον 
ουδείς οφείλει τιθέναι. 

Κανών ΟΖ'. 

Είτις άνάπηρος ή (3) τόν δφθαλμόν, ή τ· σκέλος *ε- 
*ληγ|ΐένος, άξιος δέ ίστιν έπισκοπ^ς (4), γινέσθω' ού γάρ 
λώβη (5) σώ|ΐατος οώτόν |ΐιαίν«, άλλα ψυχί}ς μρλϋ(^ός(6). 



(1) Χ. Τ*. «£. — *ατ' αύτοϋ Βιυιρ. *- (I) <ν Πυ*. λέ. — (I) * Βρ. — 
(Α) Μ«*0ΚΚ Π. Σ. Βί— ού και λάβ* $·»ιρ.—(6) Αινϊτ. Κλ, 17 *τλ. 



400 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Κανών ΟΗ'. 

Κωφός δέ ών, και τυφλός, μή γινέσθω έπίσκοπος· ούχ 
ώς (Α6μκασμένος(1), άλλ' ινα μή τα Εκκλησιαστικά πα- 
ρεμποδίζοιτο. 

ΖΩΝΑΡ. Η μεν διά Μωσέως δοθείσα τοις ίσραηλίταις δια- 
ταγή, ολόκληρους το σώμα, καί μνί τινα μώμον έχοντας, τους 
παρ* έκείνοις Ιερωμένους εϊναι άπητει, και ουδείς λελωβτψένος 
κατά τι μέρος του σώματος είς Ιερωσύνην προσίετο* άλλα κάν 
μετά την Ιερωσύνην πηρωσις μέλους, ?ι μορίου τίνος των Ιερω- 
μένων συνέβη τινι, της Ιερωσύνης μετεκινειτο. ΤοΤς δε παρ* 
ήμΤν ΙερασΟαι μέλλουσι, κολόβωσις σώματος εις κώλυμα ού 
λελόγισται· την ψυχην γάρ ίχειν απαιτείται καθαραν, καΐ 
άλώβητον, και £ύπου άπηλλαγμένην. Εί δέ έτερόφθαλμος εϊη, 
τυχόν, % διαστρόφους εχει τούς οφθαλμού;, ?) χωλός έστιν, 3 
Ιτερόν τι πηρωμα ϊχει, μί) προσιστά^ενον αύτω προς την αρ- 
χιερατικών Ινέργειαν, άξιος μέντοι κρίνεται προς έπισκοπ^ν, 
χειροτονηθίναι ού κωλυθησεται* είδέτινικαΐ άμφω πεπηρω- 
ται τά ίμματα, ?) τά ώτα κεκώφωται, ί> άλλο τι πηρωμα Ιχει, 
δι* ου τάς άρχιερατικάς ένεργείας πληροϋν κεκώλυται, είς έπι- 
σκοπίιν ού προβιβασθ^σεται. 6 γάρ μη βλέπων, ί) μη «κούων, 
$ την δεξιάν χεΧρα ϊσως ϊχων άργην, πώς αν Ιερουργησιρ, ί| 
μεταχειρίσηται τά άγια, καΐ μεταδώση έτέροις τούτων, $) άλ- 
λο τι άρχιερατικον ένεργ^ση λειτούργημα ; 

ΒΑΛΣ. (4) Απο μέν τοΟ παλαιού νόμου, ουδείς λελωβημένος 
κατά τι μέρος του σώματος είς Ιερωσύνην προεβιβάζετο' μάλλον 
μέν οδν, έάν μετά τίιν Ιερωσύνην εσχεν έκ πάθους λώβην τινά, 
έπαύετο τοΟ Ιερουργειν. 01 δέ θείοι Απόστολοι, τούς μέν έμ- 
ποδιζομένους τά τίίς ίερωσύνης ένεργεΤν, μί} προσίεσθαι διωρί- 
σαντο* τούς δέ δυναμένους ένεργεΐν, κα# έτερόφθαλμοι ωσι, κάν 
χωλοί, τ5|ς χειροτονίας άξιουσθαι έκέλευσαν. ΤΆν γάρ ψυχϋν 
θέλουσιν Εχειν πάντας καθαραν και άλώβητον, ού μην το σώμα. 

(1) Π. Β·υιρ. Μάνσ. Ιν πιρισιλ. — βιβλαμμίνος Βρ. — (1) ίν Χ. Τρ. $ έρ{&ν· 
Βαλ«« άν«γινά»χιτ«ι μιτέ τ&* ©ζ'. *ανον«, $ *έ τον Ζ*ν*ρ« ριτλ «ιν. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



404 



Αρα & εΐ μετά την ίερωσύνην γένηταί τις κωφδς, ί> τυφλές, % 
άλλως έμπαθης τδ σώμα, καΐ ού δύναται Ιερατικά ένεργεΤν, 
μετακινη(Μσεται έκ τίς Ιερωσύνης κατά τδν παλαιδν νόμον ; 
Αύσις. Ουδαμώς· έστι γάρ άσυμπαθές, καΐ τις αποστολικές 
ευθυδικίας άλλύτριον, τον άξιον μδλλον έλέους δια τδ πάθος, 
κατακρίνεσθαι ώς άνάξιον. Και πολλοί δέ αρχιερείς, καΐ ΙερεΧς, 
καΐ διάκονοι, τυφλωθέντες, καΐ άλλως έσχάτως άρ^ωστησαν- 
τες, καΐ μη δυνάμενοι ένεργεϊν άρχιεοχτικύν τι, μέχρι τέλους 
ζω^ς αυτών, ού μετεκινηθησαν. ΚαΙ 6 νόμος δέφησιν έν βι- 
βλίω -η. τίτλω ά. κεφ. ά. θέματι δ'. 6 τυφλδς καΐ δικάζειν 
δύναται, καΐ ούκ άποκινείται τής συγκλήτου* άρχην δέ νέαν 
ούκ έγχειρίζεται· ί|ν μέν τοι προ του πάθους είχε, μένε 
Ιχων. 

ΑΡΙΣΤ. Κανών οζ'. Γίνεται χωλός, καΐ έτερύφθαλμος, άξιος 
υπάρχων, έπίσκοπος. 

0 γάρ του σώματος λώβη, τον βίον Ιχοντα άνεπίληπτον ; 
εις έπισκοπϋς αξίωμα προβιβασθ^ναι ούκ έμποδίζει* εί μηπου 
κωφός, $ τυφλο'ς έστιν ό μέλλων χειροτονεΐσθαι* ό τοιούτος γάρ ; 
ούχ ώς μεμιασμένος κωλύεται, άλλ' ώς μη τά εκκλησιαστικά 
δυνάμενος άπροσκοπτως ένεργείν. 

Κανών οη. 0 μέντοι τυφλδς, και κωφδς, ού γενήσεται. 

Κανών Οθ'. 

Έάν τις δαίμονα Ιχη, κληρικός μη γινέσθω· άλλα μηδέ 
τοίς πιστοί; συνευχέσθω* καθαρισθείς δέ, προσδεχέσΟω* 
και έάν ή άξιος, γινέσθω. 

ΖΩΝΑΡ. Ακάθαρτος ώσπερ, ό δαιμονισμένος κρίνεται* καΐ 
άμα ύπύνοια δίδοται, .ώς, εί μη άξιον έαυτου κατοικητήριον 
τδν άνθρωπον ό δαίμων εΰρηκε, δια βίου φαυλότητα, ούκ άν 
εισέδυ αύτύν πώς ουν 6 τοιούτος εις χειροτονίαν τινά προαχ- 
θτδσεται ; ΕΙ γάρ μύρον, δοχεΐον σαπρδν ού πιστεύεται, κατά 
τδν μέγαν έν θεολογία Γρηγόριον, πώς τω του δαίμονος δο- 
χείω ή χάρις του άγιου Πνεύματος πιστευθησεται ; Αλλά ι«ι& 



102 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



συνεύχεσθαι τοίς πιστοΤς τον τοιούτον, ό παρών κανών διατάτ- 
τ*ται. ό δέ τρίτος του πατριάρχου Αλεξανδρείας Τιμοθέου 
κανών, άπόκρισις άν προς τον έρωτησαντα, Ιάν πιστός δαιμο- 
^ίζηται, εΐ οφείλει μεταλαμβάνειν των άγιων μυστηρίων, φησίν 
Εάν μη έξαγορεύνι το μυστηριον, μήτε άλλως πως βλασφημά, 
μεταλαμβανέτω. Εοικεν ούν έναντιουσθαι τω παρόντι κανόνι" 
ουκ οϊμαι δέ* άλλ' 6 μεν αποστολικός κανών περί του διόλου 
μαινόμενου λέγειν κριθησεται, καΐ μίϊ διάλειμμα Εχοντος* πώς 
ουν 6 τοιούτος παραληφθησεται εις εύχην ; ή δε του Τιμοθέου 
άπόκρισις περί του Ικ διαλειμμάτων πάσχοντος* ό γάρ τοιού- 
τος, δτε μίϊ πάσχει, τών αγιασμάτων άξιωθησεται' απαλλα- 
γείς δέτίς δαιμονικές ένεργείας, εΐ άξιος κριθείη,κληρωθησεται. 

ΒΑΛΣ. 0 δαιμονιζόμενος έστέρηται λογισμού και διαθέσεως" 
κάντευθεν ύπο του κανόνος κεκώλυται, ?) τφ κληρω συγκατα- 
λέγεσθαι, % τοϊς πιστοίς συνεύχεσθαι, ίνα μη φαϋλά τινα και 
άσεμνα διαπραττόμενος, καΐ δαιμονιώδεις έκβοήσεις ποιούμε- 
νος, τον του θεου λαον συνταράττη, καΐ την δοξολογίαν του 
ΪΙαοΟ αχρείοι. Μετά δέ την άνάνηψιν, εΐ ευρέθη άξιος, γενιίσε- 
ται καΐ κληρικός, ό μέν τοι γ'. κανών του πατριάρχου Αλε- 
ξανδρείας Τιμοθέου φησίν" Εάν πιστός δαιμονίζηται, οφείλει 
μεταλαμβάνειν τών άγιων μυστηρίων* καΐ ουκ έναντιουται τω 
παρόντι κανόνι· έκεΐνος μέν γάρ έξεληφθη χάριν τοϋ έκ δια- 
λείμματος μαινομένου, και είδότος κατά τον καιρόν της νί- 
ψεως τών θείων Αγιασμάτων τ6 μυστηριον ό δέ παρών κανών, 
π*ρί του διηνβκώς μαινομένου. ΕΙ δέ και περί του έκ διαλείμ- 
ματος μαινομένου είπιρς τον κανόνα τούτον διαλέγεσθαι, κ«1 
ούτως ουκ ίσται σοί τι έμποδών ουδέ γάρ παραχωρηθησεται 6 
4* διαλείμματος μαινόμενος κληρωθηναι, ΐνα μη περιυβρίζηται 
ή Ιερωσύνη, κατά τδν καιρόν τής μανίας αύτου, καΐ βλασφημεί- 
ται τλ θείον. 

ΑΡΙΣΤ. ό δαιμονών ού κληροΰται, ουδέ συνεύχεται" μετά 
δέ τον καθαρμον, ει άξιός έστι, γίνεται. 

Ού γίνεται κληρικός 6 δαιμονών, μέχρις άν απαλλαγή του 
δαίμονος· 4λλ' ούδέ συνεύχεται τοΤς πιστοΤς· απαλλαγείς δέ 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



του -πάθους, καΐ εύχην προσδέχεται, καΐ εί; κλίρον, εί 
αξιός εστι, προβιβάζεται. 

Κανών Π'. 

Τον έξ έθνικοϋ βίου (1) προσελθόντα, και βαπτισθέντα, 
ή έκ φαύλης διαγωγές, ού δίκαιόν έστι πάραυτα (2) προ- 
χειρίζεσθαι έπίσκοπον άδικον γαρ, τον μ,ηδέπω πεΤραν(3) 
έπιδειξάμ,ενον(4), έτέρων είναι διδάσκαλον είμ,ήπου κατά 
θείαν χάριν τοΟτο γένηται (5). 

ΖΩΝΑΡ. 0 άρτι. τη πίστει προσελθών, καΐ άξιωθείς του θείου 
βαπτίσματος, ουκ αύτίκα εις έπίσκοπον χειροτονηθησεται. Λα 
γάρ πρώτον δοκίμιον έχυτου δούναι, δτι τε περί την πίστιν 
έστίν ύγιης, καΐ περί την διαγωγην άνεπίληπτο;· ταύτα δί 
καιρού δέονται- ού γάρ δι* ολίγου δυνατόν τα τοιαύτα διαγι- 
νώσκεσθαι. Τον δΐ μ^πω πεϊραν έαυτου δεδωκότα, διδάσκαλον 
Ετέρων καθίστασθαι, άδικόν τε καΐ σφαλερόν. Και 6 δεύτερος 
κανών της οικουμενικής πρώτη; συνόδου τούτο απαγορεύει* καΐ 
τδν τούτο ποιουντα, καθαιρεϊσθαι κελεύει. Και Τιμοθέα> δε Ιπι- 
στέλλων 6 μέγας Παύλος, και υπογράφων τω λόγω τον έπι- 
σκοπής προστησόμενον, και τουτό φησι* Μη νεόφυτον, Ινα μη 
τυφωθείς εις κρίμα έμπέσν) του διαβόλου. Το δ&, εί μιίπου 
κατά θείαν γένηται χάριν, ουτω νοητέον' ει μηπου αποκαλυ- 
φθεί περί αύτοϋ, ώς χρη προβιβασθήναι αύτδν εις έπισκοπτάν 
ώσπερ περί του Παύλου τω Ανανία απεκαλύφθη, είπόντος 
προς αυτί>ν Ιν όράματι του Κυρίου, 6 τι σκ*0ος έκλογής μοί 
Ιστιν ούτος, του βαστάσαι το δνομά μου ένώπιον ϊθνών, κβΑ 
βασιλέων, \Λών τε Ισραήλ. 

ΒΑΛΣ. ΜαθεΧν όφείλεις άπο του ι'. κανόνος τής έν Σαρδικ$ 
συνόδου, καΐ του ιζ'. κανόνος της *ν τφ ναφ τών Αγίων Απο- 
στόλων συνόδου, τής λεγομένης ά. και β*, δτι ούοΐ πιστές 

(1) τ* II * ? ο<»λ·ο»τ« λρ*. — (!) Π. — ·0τάΧ.Τ Ρ . Κ. Β·^. 

— «βφαυτ'ϋΜ «Ε. Β?· — (I) Π. Κ. Ε. Βιυι?. *» — Ι"*** 

ιτρΛΐΜρ«¥ Βρ. — (4) Π, Χ. Τρ. — Μι&ρηη Β«ί·ρ. — (5) Τ*·** **· 



404 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



λαικδς άπεντευθεν είς έπισκοπικδν αξίωμα προβιβάζεται, εΙμί) 
τους νενομισμένους καιρούς διά τών έτέρων πληρώσει βαθμών. 
ΕΙ δέ πιστές λαϊκές ού γίνεται άλλως πως έπίσκοπος, πολλω 
μάλλον ού προχειρισθ^σεται είς έπισκοπην νεοφώτιστος, $ 
σκηνικός, εΐ μη τούς νενομισμένους διέλθη βαθμούς δια του 
άρκουντος καιρού" ουδέ διδάσκειν έκχωρηθησεται, μηπω δι- 
δαχθείς τδ μυστηριον. Χρί) οδν δια του άρκουντος καιρού 
δοκιμάζεσθχι τούτον, και, άξιον ίσως ευρισκόμενον, προχειρίζε- 
σθαι. Ζητεί καΐ τδν β'. κανόνα της ά. ανόδου, διοριζύμενον 
καθαιρεισθαι τον παρά ταύτα ποιουντα. Και 6 μέγας δέ Παύλος, 
ού τον νέον απαγορεύει, αλλά τον έκ νέου φυτευθέντα - τδ μ,έν 
τοι, εί μηπου κατά θείαν χάριν τοΟτο γένηται, νόησον ρηθίναι 
περί άποκαλύψεως" τφ γάρ Αποστύλω Ανανία άπεκαλύφθη περί 
τοΟ μεγάλου Παύλου, 8τι σκευύς μοί έστιν έκλογης. 

ΑΡΙΣΤ. Ούκ έπισκοπεί νεοφώτιστος* ουδέ διά ταχέων, 6 έκ 
φαύλης διαγωγής προσιών. 

Τδν νεωστί προσελθύντα, καΐ βαπτισθέντα, $ φαύλην ίχοντα 
διαγωγών, σκηνικδν τυχδν έντα, ταξεώτην, ού δει ευθύς προ- 
χειρίζεσθαι έπίσκοπον, άλλά πρότερον πεΐραν αύτοΰ λαμβάνειν, 
και οδτω, μετά τδ τούς Ιερατικούς άπαντος βαθμού άπροσκό- 
πτως διελθεΐν, καΐ είς έπισκοπην προχειρίζεσθαι. 

Κανών ΠΑ' 

Είπομεν, οτι ού χρή έπίσκοπον, ή πρεσβύτερον καθιί~ 
ναι έαυτόν είς δημοσίας διοικήσεις, άλλά προσευκαιρεϊν 
ταϊς έκκλησιαστικαΐς χρείαις. Ή πειθέσβω οδν τοΟτο μή 
ποιε&, ή καθαιρείσθω. ΟόδεΙς γάρ δύναται δυσί κυρίοις 
ίουλεύειν, κατά τήν Κιιριακήν παρακέλευσιν (1). 

ΖΩΝΑΡ. ό ς-'. κανών του παρόντος συντάγματος καθαιρεϊ- 
σθβα κελεύει τούς κοσμικός φροντίδας άναδεχομένους Ιερωμένους· 
ούτος 6 κανών σαφηνιστικδς έκείνου έστίν ουτω γάρ χρή 

(!) Μ«τΟ. ς', 24. 



ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 4σδ 

νοέϊν (4) κάκείνον, δτι εί μί> πείθοιτο, και αφίσταται των κο- 
σμικών πραγμάτων, τότε καθαιρεθησεται. Εί γάρ άρχεται τού- 
των, ώ^ε( 2) μηκετι μετιεναι. δημοσίας διοικήσεις, ΙπΙ τοις φθά- 
σασι συγγνωσθτίσεται. Διά τοΰτο γάρ καΐ του προτέρου κανό- 
νος μέμνηται ό κανών ούτος. Ζητητέον δΐ καΐ τον ις-'. κανόνα 
της έν Καρθαγένη συνόδου, καΐ τον γ'. της τετάρτης συνόδου. 

Β Α ΑΣ. 0 ς· 1 , αποστολικός κανών άδιαστίκτως καθαιρεϊσθαι 
κελεύει τους Ιερωμένους, κοσμικάς φροντίδας αναλαμβανομένους. 
6 δΐ παρών κανών συμπαΟέστερον τούτους κολάζει· φησί γάρ, ν\ 
παυσάσθωσαν, ΐ καθαιρείσθωσαν. Ελκυσον γουν είς μίαν ίννοιαν 
τους κανόνας προς το φιλανθρωπότερον, καΐ είπ* καΐ τόν ς-'. κα- 
νόνα κατά τούτον νοεΐσθαι. Ζ^τει καΐ τδν ιςτ'. κανόνα τής έν 
Καρθαγένη συνόδου, καΐ τον γ'. της τετάρτης. 

ΑΡΙΣΤ. Επίσκοπος άνεπίσκοπος, 6 δημόσια χειριζόμενος. 

0 είς δημοσίας διοικήσεις έαυτδν ίκδιδους, ί| πρεσβύτερος, 
$ διάκονος, $ έπίσκοπος, $ παυσάσθω, % μ* πειθόμενος, καθαι- 



Κανών ΠΒ'. 

ΟΙκέτας είς κλϊ|ρον προχειρίζεσθαι (3), άνευ τ^ς των 
δεσποτών γνώμης (4), οόκ έπιτρέπομεν, έπί λύπη των 
δεσποτών τών κεκτημένων (5)· οίκων γάρ άνατροπην τό 
τοιοϋτον έργάζεται. Εί δέ ποτε και άξιος φανείη οίκέτης(6), 
πρός χειροτονίαν βαθμοϋ, οίος και 6 ήμέτερος 'Ονήσιμος 
έφάνη(7), και συγχωρήσωσιν οί δεσπόται, και έλευθερώ- 
καΐ τοΟ οίκου (8) έξαποστείλωσι (9), γινέσβω. 

ΖΠΝΑΡ. Τά έμποιοΰντα σκάνδαλά τισι, φεύγειν δει τους 
■πιστούς- αίτιον δΐ σκανδάλου, καΐ λύπης, τ6 τον άλλότριον δου- 
λον παρά γνώμην τοΰ δεσπότου κληροΰσθαι. Διδ καΐ κωλύει 

(I) *«ΐσ«*ι Χ. Τρ.— (2) Χ. Τρ. — ω; Βιοιρ. (I) «ροβγισβαι Χ. Τρ.— (4) Π· 
4. Βρ. — σνγτνώρις Χ. Τρ. Βιοιρ. Κ. — (5) Π. Μ*νσ. I» πιριβιλ. Κ. — ού* 
Ιπιτρίποριν Μ λύπτι τω* ηχτηρί™* Χ· Τρ. Β«ι·ρ. Κ. 2. — * *« ¥Ρ ββις · 
οδ* ίκιτρύτομν ... οΙ*ων γάρ, ού *ιΐτ« **ρ* Βρ. - (β) * οΜτιις Β·«·ρ. 
*. Τ,. Βρ. - (7) *,ιφέ«, λρ*. -(8) Ι*»τω* Σ, *.-(») 11******" **· **- 



*0& ΚΑΝ0ΝΕ5 



ΤΟδτο ό κανών, ώ« οίκους δλους άνατρέπον. ίσως γ ά ρ δ ι0ΗΜ ,_ 
της αν βΡ») τοϋ οίκου το3 δεσπότου αύτοϋ ό δοΰλος έκβϊνος, 
η ίργαστηρίου δεσποτικού προϊστάμενος, η χρήματα έμπε- 
πιστευμένος δι'έμπορίαν, καΐ ή χειροτονία αύτοϋ διά ταύτα 
«ές λύπην Ιστοί τφ δεσπότη αύτοϋ. Εί δέ άξιος Ιερατικού βαθ- 
μό» χριβείη 6 οίκετης, χρη τδν έπίσκοπον χοινοϋσθαι τά περί 
αύτοϋ τφ δεσπότη· χαΐ εί χάχεϊνος συνευδοχεΐ, χειροτονηθή-σε- 
ται. ΚαΙ ό μέγας γάρ Παϋλος όννίσιμον, δοϋλον ο'ντα Φίλω- 
νος, καΐ εδχρηστον αύτδ κριθέντα είς διαχονίαν, άνευ γνώμης 
τοϋ δεσπότου χατίχειν ούχ έκρινεν, αλλ 1 άνέπεμψεν αύχδν προς 
Φιλημονα. ό δέ πολιτικός νόμος άρκεΤνείς έλευθερίαν, φησί, τοϋ 
δούλου, τδ, είδότος τοϋ δεσπότου αύτοϋ, χαΐ μη άντιλέγοντος 
τφ χλη'ρω καταλεγηναι αύτόν. ' 

ΒΑΑΣ. Περί δούλων κληρουμένων, άνάγνωθι και τδ λ?'. κε- 
φάλαιον τοϋ ά. τίτλου τοϋ παρόντος ουντάγματος. Ενταύδα δέ 
6 κανών, μ θελων σκανδαλίζεσαι ύφ'ήμών τούς αδελφούς ήμβ ν> 
ού παραχωρεί είς κλήρον προάγεοβαι δοϋλον άλλότριον, καν 
φρονιμώτατόςέστι καΐ άξιος, εί μή χαΐ δ δεσπότης πρός'τοΰτο 
συναινέση, καΐ πρότερον έλευβερίας αύτδν άξιώση. Εγράφη δε 
προς παράδειγμα καΐ τό γεγονός έπΐ τ$ όνησίμω. Γέγραπται 
γαρ ώς τδν τοιοΰτον όνησιμον, δοϋλον όντα Φιλήδονος, ό μέ- 
γας Παΰλος άντέβτρεψε πρός τον Φιλημονα, καν χρησιμώτατος 
*ρος διακονίαν ίδοξεν αύτφ, είπών μη δίκαιον είναι, άνευ γνώ- 
μης τοϋΦιλημονος, τούτον διακονεϊν έν τφ της πίστεως κηρύγ- 
ματι· ώστε οΰδέ έλευΟερία, ούδέ Ιερωσύνη, ούδέ άλλο τι ά*β- 
ξενοΰσι τον άγνοοϋντα δεσπότην, έκ της κυριότητος τοϋ δούλου 
αύτοϋ- καΐ τδ νόμιμον δέ, τδ διοριζόμενον, κατά έλευθερίας ού 
ίίϊοται άποκατάσταβις, ού νοείται περί τοιούτων, άλλά περί 
«ούλου <λ·υθερω«έντος κατά γνώμην δεσπότου άτελοδς. 

ΑΡΙΣΤ. Οίκίτης, άκληρωτος· πλην εί μή, γνώμη δεσπότου· 
* * έπάξιος, έλευθερωθείς προβιβάζεται. 

Ανευ γνώμης δεσπότου ού δει οίκέτην εις κλίρον προσδέχε- 
οΟαν ΙλευβερωβεΙς δέ, άξιος τοϋ κληροΰσθαι φανείς, παραδέχεται. 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



Ι·1 



Κανών ΠΓ. 

Επίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, στρατεωι σχο- 
λάζων, και βουλόμενος άμφότερα κατέχει, ΦωμαΙκήν 
αρχήν (1), καΐ ίερατικήν διοίκησιν, καθαιρείσθω. Τά γάρ 
Καίσαρος, Καίσαρ*· και τα του θεού, τω θεώ (2). 

ΖΩΤϊΑΡ. Στρατείαν ενταύθα ούχ δπλων μεταχείρισιν, $ προ- 
στασία* στρατιωτών, οϊμαι τον κανόνα λέγειν, αλλά στρατιω- 
τικών πραγμάτων διοίκησιν, οίον σιτηρεσίων στρατιωτικών δια- 
νεμησιν, $ τροφών στρατιώταις άφωρισμένων ύποδοχ^ν, $ στρα- 
τολογίαν, *?> καί διοικήσεις άλλας τινάς, Ας καί οΐ πολιτικοί νόμοι 
στρατείας ευρίσκονται όνομάζοντες. Τού; γουν τοιούτοις τισΓ 
σχολάζοντας Ιερωμένους, ό κανών ύπο καθαίρεσιν τίθησι, πάν- 
τως ει μη τούτων αφίστανται. Ού γάρ δεϊ μιγνύειν τά άμι- 
χτα, τά Καίσαρος, φημ\, κα\ τά του θεοΰ. 0 δε της έν Χαλ- 
κηδόνι συνόδου Εβδομος κανών, καί άναθεματίζεσθαι τού; τοιού- 
τους, μη μεταμελομένους, όρίζει. 

ΒΑΑΣ. Διάφοροι κανόνες αποστολικοί έκώλυσαν τούς Ιερωμέ- 
νους δημοσιακά πράγματα διοικεΐν. ό δέ παρών κανών καθαι- 
ρείσβαι θεσπίζει τούς στρατεία σχολάζοντας, ητοι τούς διοικη- 
τάς των ς-ρατιωτικών σιτηρεσίων, πραγμάτων, καί ς-ρατολογιών. 
Τοιαύτην γάρ είναι τί»ν στρατείαν ύποληπτέον μοι, καί μϋ τϋν 
δι* δπλων· Ικείνη γάρ πάντη άπηγόρευται. Καί άνάγνωθι τόν 
ζ*, κανόνα της έν Χαλκηδόνι συνόδου, άναβεματίζοντα τούς τοιού- 
τους, εί μίι μεταμεληδώσιν. Ερωτήσει δέ τις, 5ρα και ενταύθα, 
τδ, παυσά<Λω, $ καθαιρείσθω, εζει χώραν, καθώς έν τω πά. κα- 
νόνι έδιδάχθημεν ; ί| καί προ έπιφωνημάτων, 6 τήν στρατείαν 
μεταχειριζόμενος Ιερωμένος άπεντευθεν καθαιρεθτίσεται ; Αύσις· 
Οΐμαι, δτι καί Ινταυθα, μετά έπιφώνησιν 6 στρατολόγων, εί μ* 
παύσεται, καθαιρεθ^σεται· πάντα γάρ τά δημοσιακά τήν αύτ*ν 
αΐτίαν ίχουσιν. Ανάγνωθι καί κεφάλαιον λβ'. τοδ θ'. τίτ. τ*8 
παρόντος συντάγματος, καί τά έν «ύτφ. 

(1) Κ. Β*. Β. Κ - Π»*. ο4* «δριτ*ι Η, ***** - (*» ***** 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΑΡΙΣΤ. Ιερεύς άρχων, άνίερος' τά γαρ Καίσαρος, Καίσαρ;· 
και τά του θεου, τφ Θεώ. 

6 έωμαΐκήν στρατείαν έβέλων κατέχειν, καΐ Ιερατικών διοί· 
κησιν, καβαιρείσθω. Τά γάρ Καίσαρος, Καίσαρι, και τά τοΰ 
Θεου, τω θεώ. 

Κανών ΠΔ'. 
Ει τις ύβρίσοι(Ι) βααιλέα, ή άρχοντα, παρά τόδίκακ>ν(2), 
τιμωρίαν τιννυτω· και εί μέν κληρικός, καθαφείσθω' εί 
8έ λαϊκός άφοριζέσθω. 

ΖΩΝΑΡ. 0 Μωσαϊκός νόμος, Αρχοντα, φησί, του λαοϋ σου 
ούκ έρεΤς κακώς· καΐ 6 κορυφαίος των Αποστόλων Πέτρος, Τον 
βασιλέα τιμάτε, φησί* καΐ 6 μέγας Παύλος ύπερεύχεσθαι κε- 
λεύει τών βασιλέων, καΐ πάντων των έν υπεροχή, καΐ ταύτα 
απίστων, ΐβρίζειν μέν ουν κεκώλυται πάς τις καΐ βασιλέας, 
καΐ άρχοντας· έλέγχειν δέ παρά το προσήκον ποιούντάς τι, ού 
κωλύεται, κάν οΐ τών έλέγχων λόγοι, δριμύτεροι δντες ίσως, εις 
δβριν τοίς έλεγχομένοις λογίζονται. Παρά τδ δίκαιον γάρ ύβρί- 
ζειν ού παραχωρεί 6 κανών, ώς έξ άντιδιαστολης νοεΐσθαι, δτι 
6 δικαίως καΐ βασιλέων, καΐ μεγιστάνων καθαπτόμενος, ού κο- 
λάσεως άξιος. 0 δέ λς-'. τίτλος του ξ'. βιβλίου τών βασιλικών 
έν κεφαλαίω ιγ'. ταϋτά φησιν Εάν τις κακώς μνημόνευση του 
βασιλέως, ούχ υπόκειται τιμωρία- αλλά χρη τά περί αύτου 
τφ βασιλεϊ μηνυθ^ναι- εΕ γάρ άπο κουφότητος έξήλθε, κατα- 
φρονητέος· εΕ δέ άπο μανίας, έλεημοσύνης άξιος- εΕ δέ ώς 
Αδικούμενος, συγχωρητέος. 

ΒΑΛΣ. 0 Μωσαϊκός νόμος φησίν Αρχοντα τοΟ λαοΟσου 
ούκ έρ*1ς κακώς. Ακολούθως ούν αύτώ διορίζεται καΐ ό παρών 
κανών, τον ύβρίζοντα βασιλέα, % άρχοντα, κληρικον μέν όντα, 
καθαιρείσθαι, λαΐκον δέ, άφορίζεσθαι. ΚαΙ τούτο μέν, ίσον άπ& 
τ«ς έκκλησιαστικής παραδόσεως. 01 δέ πολιτικοί νόμοι άλλως 
διευλυτοΰσι τά τϋς βασιλικής δβρεως· καΐ άνάγνωθι το λς-'. 

(1) Π. -Ιντχς ·Β. Βιυιρ. Χ. Τρ. Βρ. 2 . {>, -4βρ(ζ·ι Βρ.— (2) 0. Μά». » 
«·ρι*λ. 4, Κ. Β ·«ιρ. Χ. Τρ, - ιύχ .*ρ„ τ «ι τ *, ^ ^ ^ μΜ99 ηα ^ Βρ. 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



409 



κεφ. του θ'. τίτλου του παρόντος συντάγματος. ΤινΙς δί έρμη- 
νεύοντες τ6, Ει τις υβρίσει βασιλέα, ί) άρχοντα παρά το δίκαιον, 
εΤπον, πολλάκις έκλαρ,βάνεσθαι καΐ τον δίκαιον ίλεγχον άντί 
δβρεως. Νομίζω δέ τούτο έρμηνεύεσθαι άπο τοΟ ιγ'. κεφ. τοϋ 
λς-'. τίτ. του ξ'. βιβλίου των βασιλικών, δπερ κατεστρώθη έν 
τω λς-'. κεφαλαίω του θ'. τίτλου του παρόντος συντάγματος. 

ΑΡΙΣΤ. 6 άρχοντα, καΐ βασιλέα, παρά θέμιν υβρίζων, κλη- 
ρικός, καθαιρείται- λαϊκός, αφορίζεται. 

6 βασιλέα, ?> άρχοντα, εύσεβώς ζώντας, υβρίζων, εΐ μεν κλη- 
ρικός έστι, καθαιρείσθω· εΐ δε λαίχος, άφοριζέσθω. 

Κανών ΠΕ'. 

ν £στωύμΙνπασι(1) χληριχοίς καΐ λαϊκοί; βιβλία σε- 
βάσμια και άγια, τϊ|ς μέν Παλαιάς Διαθήκης, Μωϋσέως, 
πέντε- Γένεσις, Έξοδος, ΔευΙτικόν, Αριθμοί, Δευτερονόμιον· 
Ίησοϋ (2)Ναυ^,£ν Κριτών (3), 8ν· 'ΡούΘ, 2ν Βασιλειών, 
τέσσαρα· Παραλειπομένων, τί)ς βίβλου τών ημερών, δυο· 
Έσδρα, δύο (4)· Έσθήρ, έν(5)· Μακκαβαίων (6), τρία· Ίώβ, 
εν· Ψαλτηρίου, §ν* Σολομώντος, τρία· Παροιμίας Έκκλη- 
σιας-ής, ? Ασμα Ασμάτων Προφητών, δώδεκα (7)· Ήσαίου, 
εν Ιερεμίου, εν· Ιεζεκιήλ, £ν· Δανιήλ, έν. Έξωθεν δέ ύμ& 
προσιστορείσθω μανθάνειν υμών τούς νέους τήν Σοφίαν τοΟ 
πολυμαθοϋς Σειράχ. Ημέτερα δέ (τουτέστι, τΐ)ς Καινές 
Διαθήκης), Ευαγγέλια τέσσαρα· Ματθαίου, Μάρκου, Λου- 
κά, καΐ Ιωάννου· Παύλου έπιστολαι δεκατέσσαρες· Πέτρου 
έπιστολαΐ δύο· Ιωάννου, τρεϊς· Ιακώβου, μία· Ιούδα, μία· 
Κλήμεντος έπιστολαι δύο· καΐ αί Διαταγαί ύμϊν το% 
έπισκ(5ποις δι' εμοΟ Κλήμεντος, έν όκτώ βιβλίοις προσπ·- 
φωνημέναι· &ς ού χρή δημοσιεύειν έπΐ πάντων διά τά ίν 

(1) Π. Μάνα. ίν πιρισιλ. — ίβτ» δ|*Σν «α« Βιυιρ. — (2) «Ιοδ Η«Λ, *»· 
Βιβιρ. Βρ. — (3) Κριτών, Γν ού χιίται ιταιροΕ Βρ. — (4) -Λ, &*ρ«» Λο· ·6 Μ*· 
ται «αρά Βρ.— «λλ 1 Ιν *·ρι·. Μάν·. Βιυιρ. Π. — (5) Ίβυ^Λ, Λ· ΚβτΛ. ΡΡ. Αλ. 
Τ. I. αιλ. 44β. — (β) Μαχα&4χ»ν Βρ. — (7) Π. — *«Μ*ύ« Χ. Τ*. Β·»·*. Βρ. 
— &Μ«ίύο, ίν· Βρ. Χ. Τρ. £· 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



«ΟταΙς μαστικά· καί αϊ Πράξείς ήμών τών Αποστόλων. 

ΖΩΝΑΡ. Διαταξάμενοι οΐ σεπτοί Απόστολοι πώς χρη του; 
πιστούς βιουν, έπηγαγον τελευταϊον, καί τίνα δεΤ αύτους άνα- 
γινώσκειν βιβλία, καί ταύτα άχηρίθμησάν. Λ; δέ άνω που εϊ- 
ρηται, καί διαφέρων Αγίων Πατέρων απαριθμήσεις τών άνα- 
γνωστέων βιβλίων ευρίσκονται* τούτο δέ πεποιηκασιν, δτι 
διάφορα νόθα συγγράμματα, καΐ ψευδεπίγραφα 3σαν, % και εί- 
σί' τά δέ, καί νενοθευμένα* οϊαι και αϊ δια τον Κλημεντος 
έκπεφωνημέναι διαταγαί* καΐ αύται γαρ παρά κακοδόξων τι* 
νών Ινοθεύθησάν τε, καΐ παρεφθάρησαν' διί> και άναγινώσκε- 
σθαι δλως αύτάς άπηγόρευσεν ή οίκουμενικη ίκτη άνοδος, έν 
χεφαλαίφ δευτέρω τών παρ* αύτ^ς τεθέντων κανόνων. Τινές δέ 
τώνίλλων Απαριθμήσεων παραχωρουσιν άναγινώσκεσθαι πρ&; 
τσίς ΙνταΰΟα άπηριθμημένοις, καί την Σοφίαν Σολομώντος, 
*αΐ1σοδ1)θ, καΐ ϊωβίαν, κ«1 τίιν Αποκάλυψιν του Θεολόγου (4). 

Ούτοι μίν ουν είσιν οΐ τών πανσέπτων Αποστόλων πε'. κα- 
νόνες· Ευρίσκονται δε Ιν τισι τών τούς κανόνας εχόντων βι- 
βλίων, καΐ Ιτεροι κανόνες έπ' όνόματι έκαστου τών πανευφί· 
μων λ*οστόλων έπιγεγραμμένοι. Αλλ* ή έν τω Τρούλλω συνα- 
θροισθώ** σύνοδος τών σκζ'. αγίων Πατέρων, έπΐ τ%ς βασι- 
λεία; τσϋ αύτοκράτορος Ιουστινιανού του Ρινοτμητου, ή λεγο- 
|*ένη ίκτη, άπαρίθμησιν ποιησαμέντι τών Ιερών κανόνων, οδτω 
φησίν £δοξ* τ$ *γί* ταύτνι συνόδω, μένειν βέβαιους, καΐ 
άσφ«>Λς, τους ύπ& τών προ ήμών αγίων καΐ μακαρίων Πατέ- 
ρων δεχθέντας, καΐ κυρωθέντας, άλλα ρ.^ν καΐ παραδοθέντας 
*|ΐϊν, ονόματι τών άγίων καί ένδόξων Αποστόλων, πε'. κα- 
νόνας. Εΐτα περί τών παρά του άγίου Κλήμεντος συγγρα- 
φεισών Πατάξεων ειπούσα, μη χρήναι ταύτας άναγινώσκεσθαι, 
κ*1 αποβαλομένη αύτάς, ώς αίρετικών νόθα τινά, καί ξένα 
τ%ζ εΰσεβείας, έπΐ λύμτ) τής έκκλησίας, αύταΐς παρενειράντων, 
μέμνηται τών συνοδικών κανόνων, τών τε οίκουμενικών συνό- 

**ν. λ€\ Π. * 



ΟθΟ§ΐ€ 



ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



8ων, και των τοπικών, καΐ των παρά θείων Πατέρων, έκτος 
συνόδων, γενομένων κανόνων καΐ έπΐ τούτοις έπάγει* ΜηοενΙ 
έξείναι τους προδηλωθέντας παραχαράττειν κανόνας, $ άθετείν, 
$ έτέρους, παρά τους προκειμένους, παραδέχεσθας κανόνας ψευ- 
δεπίγραφους, υπό τίνων συντεθέντας, τών την άλ^θειαν κάπα» 
λευειν έπιχειρησάντων. Ταύτα του δευτέρου κανόνος τίς ίκτης 
συνόδου διαταττομένου,*καΙ μηδαμοϋ μνείαν ποιησαμένου Ιτέ- 
ρων αποστολικών κανόνων παρά τους πε', ούκ έγκρίνεσθαι δ·ϊ 
τους λεγομένους άλλους τών Αποστόλων κανόνας, άλλ' άποκρί- 
νεσθαι μάλλον, όβελίζεσθαί τε, κζΐ άποβάλλεσθαι, ώς ψευδεπί- 
γραφους, και νόθους, καΐ τών άπηριθμημένων, καΐ τοίς Οείοις 
καΐ ΙεροΙς Πατράσιν έγκεκριμένων έκτός(ι). 

ΒΑΛΣ. Απί> μέν του *ζ'. κανόνος έμάθομεν μη άναγινώσκειν 
ψευδεπίγραφα βιβλία άσεβων ώς άγια. Αρτίως δέ μανθάνομίν, 
7ςοΤα βιβλία άναγινώσκειν οφείλομεν εκ τίς Παλαιάς Διαθ^ης* 
καΐ τί- Νέας. Σύ δέ γίνωσκε, ώς εΐ καΐ γέγραπταΐ ένταυθοΤ; 
άναγινώσκειν ήμάς τάς Διαταγάς του Κλιδμεντος, πλήν μί) δη- 
μασιευειν αύτάς, άλλ' ό β'. κανών τ%ς ς. συνόδου άπηγόρευ· 
σε την τούτων άνάγνωσιν, διά τ6 γενέσθαι παραποίησιν 4ν αύ>* 
ταΐς. ΚαΙ άνάγνωθι τον αύτον β'. κανόνα, διοριζόμενον, μετά 
καΐ άλλων τινών, μόνους του; πε'. κανόνας τών άγιων Απο- 
στόλων άναγινώσκειν ήμας, καΐ έτέρου τινί>ς μι έπιστρέφε- 
σθαι, κάν λέγηται είναι τών άγιων Αποστόλων κανών. Τά δέ 
παρά τών άγιων Πατέρων, καΐ όμολογητών συγγραφέντα, καΐ 
άναγινώσκειν, καΐ κατασπάζεσθαι οφείλομεν, ώς είς τίιν αληθή 
καΐ όρθόδοζον πίστιν ήμάς άνάγοντα. 

1 

(1) Παρά Κ. και ίν 2. ί». ο»αγινώ<»οντΛΐ |*ιτατον πί. καν. τα έξη";· Ταύτα και 
*·ρΙ κανόνων ίιατιτάχβ» 6|λϊν παρ' ή>ών, & ίπίαχοκοι. ί^ιΓς *έ, ίρρίνοντίς 
αύτοίς, σ»·η'α·σθι, χαί ιίρη\ην ίξιτι· άκιώουνης <Ν, χολασβηβισβι, χαί πολιμον 
μίτ' άλληλων άΐίιον ίξιτι, $ίχην της άνηχοίχς την *ρο&ηχουσαν τ(νο»τ·ς. 

6 Θιος δέ, 6 ρώνος ά&ιος, χαί τών 5λων ποιητής, άπαντα* υ^ιας $ιά της ιίρη'- 
νης Ιν Πνιύμ,ατι άγί» Ινώααι, χαί καταρπ'σαι ιίς «αν ίργον αγαθόν άτρέκτους, 
ά(χέ|χτττον»<· άνιγχλητους, χαί χιταξιώσιι της αιωνίου ζωης Λν ψΐν, ίιά της 
ριαιπίας τβΰ η*γ*ιτη|Α^ου ιταιίος αύτου ΙησοΟ. Χρίστου, του Θιοδ και Σωτηρις 
ημ&ν, μιΐ'αΐ η" ί#α αύτ» τ» ί*Ι «άντβιν θιφ χαΐ ΠατρΙ, Λν άγίβρ Πνιύματι, 
τφ ιτβραΑητφ, νδν χαί άιΐ χα'ι %1ς τονς αιώνας τ&ν α&ν·ν. 

(ΤΟΜ. Β'.) 8 



4 42 ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 



ΑΡΙΣΤ. Σεβάσμιος, ή έξηκοντάβιβλος μόνον. 

ΤαΟτα μόνα πασι κληρικοίς, και λαϊκοΐς, βιβλία σεβάσμια 
χαΐ ίγια όφείλουσι κρίνεσθαι* ίίγουν, τ^ς μέν Παλαιάς Διαθήκης, 
πέντε' Γένεσις, Εξοδος, Λευϊτικ&ν, Αριθμοί, Δευτερονόμιον* ίησοΟ 
ΪΙοϋ Ναυί, £ν* Κριτών, καΐ ί>ούθ, £ν* Βασιλειών, τέσσαρα* Πα- 
ραλειπομένων, τϋς βίβλου των ημερών, δύο* έσδρα, δύο·Εσθί}ρ, 
Ιν* Μακκαβαίων, τρία. ίώβ, 2ν Ψαλτηριον, 2ν Σολομώντος, τρία· 
Παροιμίαι, έκκλησιαστίις, *Ασμα "Ασμάτων Προφητών, δεκαδύο* 
Εξωθεν δέ τούτων, καΐ ή Σοφία του πολυμαθους Σειράχ. Τής δέ 
Καινής Διαθήκης, Ευαγγέλια τέσσαρα" Ματθαίου, Μάρκου, Αου- 
κ&, Ιωάννου. Παύλου έπιστολαΐ δεκατέσσαρες* Πέτρου έπι- 
στολαΐ δύο· Ιωάννου, τρεΤς' Ιακώβου, μία* ίούδα, μία* Κλημεν- 
τος αϊ δύο έπιστολαί* καΐ αϊ Πράξεις τών Αποστόλων* καΐ αϊ 
ΔιαταγαΙ, αϊ δια του αύτοΰ Κλημεντος τοις έπισκόποις έν όκτώ 
βιβλίοις προσπεφωνημέναι* άς ούδέ χρή δημοσιεύειν έπΐ πάντων, 
δια τά έν αύταΤς μυστικά* μάλλον δέ ό δεύτερος κανών τής έν 
τφ Τρούλλω γενομένης Ικτης συνόδου παντελώς αποβάλλεται 
τάς τοιαύτας Διατάζεις, δια το έν αύταΤς ύπο τών έτεροδόξων 
προστεθηναί τινα νόθα καΐ ξένα τής εύσεβείας. 

ΑΠΟΣΤΟΑΩΝ ΕΤΡΑΝΤΟ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΕΑΟΣ (4). 



{!) Κ. Χ. Τρ· — οΟχ ιδρ^ται *αρ& Βιυιρ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 

ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΐΑι ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ 
ΠΡΩΤΗ2 2ΊΠΥΟΔΟΤ (ι). 

^ζπΝΑΡ. ή άγία καΐ οικουμενική πρώτη σύνοδος γέγονε βα- 
σιλεύοντος του μεγάλου Κωνσταντίνου, άθροισθέντων έν Νί- 
καια της Βιθυνίας τριακοσίων δέκα καΐ όκτώ άγίων Πατέρων, 
κατά Αρείου, γεγονότος πρεσβυτέρου της κατά Αλεζάνδρειαν 
έκκλησίας, βς έβλασφήμει κατά του ΤΠου του Θεου, του Κυρίου 
ημών ίησού Χρίστου, λέγων μη δμοούσιον είναι αύτον τφ 
θεώ καΐ ΠατρΙ, κτίσμα δε* και δτι ην, δτε ουκ ίν' 8ν καΐ κ'α- 
θεΐλεν ή άγία σύνοδος αυτη, καΐ άνεθεμάτισε μετά των όμο- 
φρόνων αυτού* έδογμάτισε δέ δμοούσιον τω ΠατρΙ τον ΤΙον, καΐ 
θεον άληθιυον, καΐ Δεσπύτην, και Κύριον, και κτίστην τών 
κτιστών απάντων άλλ' ού κτίσμα, ούδέ μέντοι γε ποίημα. 
Πρώτη δέ σύνοδος ή έν Νικαία αδτη λέγεται προς τάς οίκου- 
μενικάς άριθμουμένη' έπείτοι γε προ αυτής διάφοροι γεγύνασι 
σύνοδοι τοπικαί. Αλλά τών οικουμενικών αυτη οδσα πρώτη, 
προτέτακται τών λοιπών, τών προ αύτης γενομένων* τ5ίς έν 
Αντιόχεια δηλαδή, κατά Παύλου του Σαμοσατέως, συγκροτη- 
θείσης έπΐ Αύρηλιανοΰ βασιλέως, τής τε έν Αγκύρα, έν % ζτίτη- 
σις γέγονε περι τών έν καιροίς διωγμών τιλν πίστιν άρνησαμέ- 
νων, καΐ μεταμελομένων, 8πως δεϊ τούτους προσδέχεσθαι' καΐ 
τής έν Νεοκαισαρεία, έν η περί έκκλησιαστικϋς καταστάσεως 
κανόνες έζεφωνηθησαν. 

(I) Των σανο£ι«ών Μιν άρχ-δ χ*νονων·Χ. Τρ. — Κανονιά των τπί. άγιων Πα- 
τέρων, των Ιν Νιχαία συνιλβο\των, 2ν δπατιι'α Π&υλι'νου *αί Ιουλιανοί*, των \αρ- 
«ροταταν υπάρχων (7α. υπάτων), Ιτους Ιξαχοαιοβτοδ τρι«κο*τοϋ ί*του ά«ο Αλβ- 
Ιένίροο, Ιν μ.ηνι Διβίω, ίννιαχαώιχαΓρ *ρδ ί·*ατριων Καλαν*δν Ιουλίων. Βρ. 

8* 



444 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΒΑΛΣ. (4) ή αγία αυτή και οίκουμενικί) πρώτη σύνοδος γέ- 
γονε, βασιλεύοντος (τω δεκάτω έτει τϋς βασιλείας αυτού) του μι- 
γάλου Κωνσταντίνου, άθροισθέντων έν Νικαία τ^ς Βιθυνίας 
τριακοσίων δέκα καΐ όκτώ άγιων Πατέρων, κατά Αρείου, γεγο- 
νότος πρεσβυτέρου τής κατά Αλεςάνδρειαν εκκλησίας, ος έβλα- 
σφίμει κατά τοϋ ΪΙοΟ του Θεοϋ, του Κυρίου ήαών ίησου Χρις^Ο, 
λέγων, μη όμοούσιον είναι αύτον τω Θεώ και ίΐατρί, κτίσμι 
δέ· καΐ 5τι ην, δτε ουκ ην ο ν καδείλεν ή αγία σύνοδος αυτί), 
και άνεθεμάτισε μετά τών δ^-οφρόνων αύτω. Εδογμάτισε 8ε 
όμοούσιον τω ΠατρΙ τον }ΓΙον, και Θεον άληθινον, καΐ Δ«- 
σπότην, καΐ Κύριον, και κτίστην τών κτιστών απάντων, αλλ 
ου κτίσμα, ουδέ μέντοιγε ποίημα. Πρώτη δέ σύνοδος ή έν 
Νικαία αδτη λέγεται προς τάς οίκουμενικάς άριθμουμένη· επεί 
περ προ αύτϋς διάφοροι γεγόνασι σύνοδοι τοπικαί* άλλα τών 
©Ικουμενικων αδτη ουσα πρώτη, προτέτακται και τών λοιπών 
τών προ αύτής γενομένων, της έν Αντιόχεια δηλαδή, κατλ 
Παύλου του Σαμοσατέως, συγκροτηθείση; έπΐ Αύρηλιανου βασι- 
λέως, τϊίς έν λγκύρα, καΐ τ%; έν Νεοκαισαρεία. 

Κανών Α'. 

Είτις έν νόσω ΰπό Ιατρών έχεερουργήθη, η υπό βαρβά- 
ρων έξετμήθη, οδτος μενέτω έν τω κλήρω. Εί δέ τις 
δγιαίνων έαυτόν έξέτεμε, τούτον και έν τω κλήρω έξε- 
ταζόμενον, πεπαΟσθαι προσήκει· και έκ του δευρο, μηδέ- 
να τών τοιούτων χρϊ}ναε προάγεσθαι. Ώσπερ δέ τοΟτα 
πρόδηλον, δτε περί τών έπιτηδευο'ντων τό πρδγμα, και 
τολμώντων έαυτοδς έκτέμνειν είρηται· ούτως, εΓ τίνες όπο 
βαρβάρων, ή δεσποτών εύνουχίσθησαν (2), εύρίσκοιντο δέ 
άλλως άξιοι, τούς τοιούτους εις κλΐ)ρον προσίεται δ κανών. 

ΖΩΝΑΡ. Διάφοροι κανόνες τών άγίων Αποστόλων τά αύτά 
*<& παρόντι κανόνι διατάττονται· καΐ οΐ της πολιτείας δΐ νόμοι. 

(Ι)ό «ρολογος ούτος ούχ Λρυται I* Χ. Τρ. τό ίνομα τβΟ Β*λβ. Λ 
•Ε. *λτ« |*»τέ τδν ά. κανόνα. — (3) ιύνοοχιβΜντις Ίουντ. ηψ*·λ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α\ ΣΪΝΟ^ΟΤ. 



445 



έοιχε 81 καταφρονηθηναι τό πράγμα καΐμετά τοις κανόνας, καΐ 
αυθίς τινας έαυτούς ακρωτηριάζοντας, προάγεσθαι είς κληρον χαΐ 
τους ύρ' έτερων έκτμηθέντας κατ' έπήρειαν, μή προάγεσθαι. Δ*ά· 
τούτο ουν και οΐ της συνόδου ταύτης τον παρόντα κανόνα έξέ- 
θεντο, διαταττόμενοι τά αυτά τοις αποστολικούς κανόσι καΐ τοις 
νόμοις* ώστε μήτε τούς έαυτούς έκδόντας είς έκτομήν, $ αύτό· 
χείρας γενομένους, κληροϋοθαι, η είς ιερωσύνην άνάγεσθαι· άλλά 
καν προέφθασαν έν κλήρω ταχΰήναα, έκβάλλεσθαι τούτου* μήτε 
τους υφ' ετέρων έπηρεασθέντας, καΐ των παιδογόνων στερηθέντας 
μορίων, έάν άξιοι κρίνωνται ίερωσύνης, κωλύεσθαι δια τούτο 
προαχθηναι είς Ιερωσύνην. Εαυτόν δ' έκτεμών ούχ ό χερσίν οί- 
κείαις άποκόψας τό μόριον λέγεται μόνος, άλλά καΐ 6 αλλφ 
εκών και χωρίς ανάγκης εαυτόν είς έκτομήν έπιδούς. Πλατύτε- 
ρον δε τάπερ'ι τούτου έξήγηται έν τω κα. καΐ β'. και γ\ καΐ 
δ'. των αποστολικών κανόνων. 

ΒΑΛΣ. 01 αποστολικοί θείοι κανόνες 6 κα. ό κβ'. 6 κγ'. και 
6 κδ'. ίκανώς ημάς έδίδαξαν, τί οφείλει γίνεσθαι ε!ς τούς άκρω- 
τηριαζομένους τους διδύμους. Ακολούθως ουν τούτοις καΐ ό 
παρών κανών διατάττεται, μήτε τούς έαυτούς έκδόντας είς έκ- 
τομην, % αύτόχειρας γενομένους, κληρουσθαι, ί| είς Ιερωσύνην 
προάγεσθαι, άλλά καν προέφθασαν έν κλήρφ ταχθ^ναι, έκβάλ- 
λεσθαι τούτου* μήτε* τούς ύφ' έτέρων έπηρεασθέντας (4), καΐ 
των παιδογόνων στερηθέντας μορίων, έάν άξιοι κρίνωνται, Ιε- 
ρωσύνης κωλύεσθαι διά τούτο. Ανάγνώθι καΐ τόν η'. κανόνα 
τις έν τω ναω των άγιων Αποστόλων συστάσης συνόδου, τϊίς 
λεγομένης πρώτης καΐ δευτέρας. ΕπεΙ δέ τούς αποστολικούς 
κανόνας έρμηνεύοντες, έγράψαμεν κολάζεσθαι τόν μετά τίιν 
χειροτονίαν διά πάθος έαυτόν άκρωτηριάσαντα' άπό δέ τοΟ 
παρόντος κανόνος λέγοντος, Ει τις έν νόσω υπό Ιατρών έχειρουρ- 
γήθη, ούτος μενέτω έν τώ κλήρω* καΐ αύθις, ΕΙ δέ τις ύγιαίνών 
έαυτόν έξέτεμε, τούτον, και έν τφ κλήρω έξεταζόμενον, πέ- 
παυσθαι προσήκει* είπόν τίνες μή κρλάζεσθαι τόν μετά τίιν 
κλήρωσιν διά πάθος άκρωτηριασθέντα· φαμέν, ώς 6 τοιοΟτος 

(1) Β*υι?. *Ε. — £κρ»τιρια«Οίντας Χ. Τρ. 



416 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



κανών ού διαλέγεται περ! των άκρωτηριασθέντων μετα την 
Ιερωσύνην, άλλα προ τής ίερωσύνης, μετά δέ ταύτην, εις ψ- 
φιβολίαν έμπεσοντων. Εί δέ καΐ πλέον άνδίσταταί τις, καΐ δέλιι 
συγγνωμονηδηναι τάν δια πάθος μετά τήν ιερωσύνην άκρω- 
τηριασδέντα, άκουσάτω, ώς ή ρμβ'. Ιουστινιάνειος νεαρά, ή κει- 
μένη Ιν βιβλίω ξ'. τίτλω να. κεφαλαίω τελευταίω, ητις καΐ 
κατεστρώδη έν κεφαλαίω ιδ . τοΰ πρώτου τίτλου του παρόντος 
συντάγματος, έπιστομίζει αυτόν. Ταύτα δε λέγομεν, έάν χωρίς 
είδησεως τής εκκλησίας μετά τί>ν Ιερωσύνην άκρωτηριασδνί τις* 
ιΐ γάρ κατ' έπιτροπήν εκκλησιαστικών εύνουχισΟτί (1) τις, κώ 
μετά τήν κλη'ρωσιν, ού προκριματισδησεται, ώς έμοί τέως δοχει* 
κάν(2) ούκεΐδόν τινα ίερωμένον έκχωρηδέντα διά νόσον εύνουχι- 
σδηναι· *καΙ ταύτα* (3) πολλών τούτο ζητησάντων συνοδικώς, 
καΐδτετο χαρτοφυλακικδν ένηργουν(4) όφφίκιον, άλλά και μετά 
το πατριαρχεΰσαι, διά τ^ν ύποψίαν του έπικινδύνου αποτελέ- 
σματος της ιατρείας (5). 

ΑΡΙ2Τ. 01 εύνοΰχοι είς κλήρον δεχέσδωσαν οΐ δέ έκτεμόν- 
τες έαυτούς μη δεχέσδωσαν. 

Εϊρηται και έν τοις αποστολικούς κανόσιν, ίτοι τω κβ'. κγ'. 
καΐ κδ\ άξιον ίερωσυνης μή κωλύεσδαι είς κληρον προβιβάζεσδαι, 
εϊπερ ακουσίως έζευνουχίσδη* τόν δέ έκουσίως άκρωτηριάσαντβ 
έαυτον, ώς αύτοφονευτήν έαυτου, είς κληρον 8λως μή παραδέ- 
χεσδαι, άλλά καΐ κληρικδν δντα, καβαιρεΐσβαι. Της αύτης ουν καΐ 
6 παρών κανών εννοίας εστίν. 

Κανών Β'. 

Επειδή πολλά, ήτοι υπό ανάγκης, ή άλλως έπειγο- 
μένων των άνθρώπων, έγένετο παρά τόν κανόνα τόν έκ- 
κλησιαστικόν, ώστε άνθρώπους άπό έθνικου βίου άρτι 
προσελθόντας τί) πίστει, και έν όλίγω χρόνω κατηχηθέν 
τας, εύθύς έπί τό πνευματικόν λουτρόν άγειν, και άμα τώ 



(I) ιΟνοϋχίσΰη 6. Βιυβρ, — (2; καν χαί ουκ ιϊίον Χ. Το. — (3) Χ. Τρ. — 
(4) ΙννίΗρηΟ* Χ, Το. ·Ε. — (5) Χ.Τρ. **1 £.-. τ ά | ν τος * ού ιιιΓνται **** Β·ΐί·?· 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α*. ΣΤΝΟΛΟΤ. 



βαπτισθ^ναι προάγειν (1) εις έπισκοπην, ή είς πρεσβυ- 
τέρων (2), καλώς Ιδοξεν έχειν, τοΟ λοιποδ μηδέν τοιοΟτο 
γίνεσθαΓ και γαρ καΐ χρόνου δεΤ τφ κατηχουμένψ, και 
μετά τό βάπτισμα, δοκιμασίας πλείονος. Σαφές γάρ τό 
άποστολικόν γράμμα, τόλέγον Μη νεο'φυτον, Γναμήτυ- 
φωθείς είς κρίμα έμπέση, καΐ παγίδα τοΟ διαβόλου (3). Εί 
δέ, προϊόντος τοΟ χρόνου, ψυχικόν τι άμάρτημα ευρεθεή| 
περί τό πρόσωπον, και έλέγχοιτο υπό δύο, 9) τριών μαρ- 
τύρων, πεπαύσθω 6 τοιοϋτος του κλήρου. Ό δέ παρά 
ταϋτα ποιών, ως ύπεναντία(4) τη μεγάλη συνόδψ θρα- 
συνόμενος, αυτός κινδυνεύσει περί τον (5) κλήρον. 

ΖΩΝΑΡ. ΚαΙ 6 όγδοηκοστδς κανών των άγίων Αποστόλων, 
τον έξ έθνικοϋ βίου προσελθόντα, ί| β* «ραύλης διαγωγής, μ} αύ- 
τ£κα προχειρίζεσΰαι έπίσκοπον έπισκηπτει. ΚαΙ ό μέγας δέ 
Παύλος ΤιμοΟέω γράφων, καΐ οίον είναι δει τόν είς έπισκοπήν 
προαγόμενον διαταττόμενος, καΐ μή νεόφυτον είναί φησι. Διό χαΐ 
οΐ Πατέρες ούτοι όρίζουσι, μτίτε τδν ττί πίστει προσερχόμενον 
αύτίχα βαπτίζεσθαι, εΐ μ^ αρκούντως χατηχηθείη, μ^τε βαπτι- 
σΰέντα εύδυς είς κλίρον κατατάττεσθαι, μτ<πω δίντα δοκίμιον 
έαυτου, όπως τε περί τί|ν πίστιν έχει, καΐ όπως περι τόν βίον. 
£{ δέ καΐ μετά δοκιμασίας γένηται, άνεπίληπτος δόξας, προϊόν- 
τος δέ του χρόνου άμάρτημα τι ψυχικόν Ιχων έλεγχθείη, παύε· 
οδοί τούτον διατάττονται. Απορεΐται δέ, τί άν εϊη τό ψυχιχδν 
άμάρττημα, χαΐ διά τί ψυχικών έμντίσθη μόνον, άλλ' ουχί καΐ 
σαρκικών και ταύτα ώς έπίπαν των σαρκικών (6) καθαιρεΐν 
μάλλον πεφυκότων τους περιπεπτωκότας αύτοϊς· τών ψυχικών 
δε γε, ώς έπ' έλάχιστον. 01 μέν ουν τους τον κανόνα έκδεμένους 
άγίους Πατέρας, πάν άμάρτημα είς ψυχήν φέρον (7) βλάβην, 
ψυχικόν όνομάσαι φασίν. 01 δέ ψυχικά φασιν αμαρτήματα, τά 

(Ι)*ροσοίγ«ν Π. Βρ. Κ. — Χ. Τρ. Βιυιρ.— (1) Π. — πριο&τιριΐον Χ. Τρ. &· 
Κ. Βρ. — κρισβυτ«χύν Βιυιρ. — (ϊ) ά. Τΐ|*ο·. Γ', β. 7. — (4) Π. Βρ.— διηναν- 
τίω« Χ. Τρ. Βιυιρ. — (!) *·ρί τον Ιλον χλτίρον Ζ. Ρ. Αρ*. — (·) Χ. Τρ. Κ. 
— · «αραλιίκιι 6 Βιυιρ. τ·, και ταυ να ω; ιιήκαν τδν ααρχικων. — (7) Χ. Τ?» 
χ«Ι Κ. — τττ» βλάβην Βιυιρ. 



• 



448 ΚΑΝΟΝΕΣ 

έ* ψυχικών παθών γινόμενα, οίον έξ οίησεως, καΐ ύπερηφανίας, 
καΙ άνηχοίας- καΙ ταύτα γαρ καθαιρέσει, αθεράπευτα μένοντα, υπο- 
βάλλουσα Δήλον δέ τούτο έκ των καλουμένων Ναυατιανών 
έκεΐνοι γαρ ου προς δόγμα έσφάλλοντο* αλλά καθαρούς εαυτούς 
έζ θέσεως ονομάζοντες, οΰτε -:ύς έν διωγμοΐς παραπεσόντας 
μετανοοΰντας έδέχοντο, ούτε διγάμοις έκοινώνουν διδ και έξε- 
κηρύχθησαν της των πιστών δμηγύρεως, δια τ^ν οϊησιν, καΐ τήν 
μισαδελφίαν αύτών. ΕΙ γουν εκείνοι διά ταΰτα καΙ της έκκλη- 
σίας άπεβληθησαν, πώς ουκ άν 6 δι* οιησιν έπισκόπω αύτου μη 
πειθόμενος, καΐ αδιόρθωτος μένων, καθαιρεθησεται ; Και ό έ. δέ 
τών άγίων Αποστόλων κανών τούς τάς έαυτών γυναίκας προ- 
φάσει βύλαβείας έκβάλλοντας, άφορίζεσθαι κελεύει, έπιμένοντας 
δε, καΐ καθαιρεΐσθαι. ΚαΙ ό λς-'. των αύτών διατάττεται, τούς 
ψι5φω των επισκόπων ε{ς προστασίαν καλουμένους, μή καταδε- | 
χομένους δέ τδ λειτούργημα, άφωρισμένους είναι, εως άν κατα- < 
δέζωνταΐ' ώστε, ζΐ μή καταδέχοιντο, εΐεν άν δια βίου άφωρισμέ· ι 
νοι· οΐ δέ δια βίου άφωρισμένοι, ουδέν άπεοίκασι καθτιρημένων. 
ΟΤμαι δέ κρεΐσσον είπεΤν, ίτι παν άμάρτημα δικαίως άν όνομά- 
ζοιτο ψυχικδν, ώς έκ παρατροπής τών ψυχικών δυνάμεων τήν 
αρχήν έχον. Εις τρία γαρ τών περί τήν ψυχήν θεωρουμένων διαι- 
ρουμένων, εις τε τδ λογικό ν, τδ έπιθυμητικδν, καΐ τδ θυμικδν, 
έζ εκάστου τούτων αϊ άρεταΐ καΐ αί κακίαι πεφύκασι φύεσθαι* 
αϊ μέν, ίταν ορθώς, καΐ ώςπαρά του δημιουργού ήμ*ιν ένετέθη- 
$αν, αύτάίς χρώμεθα· αί δέ κακίαι, δταν αύταΐς παραχρώμεθα. 
Του μέν ουν λογικού αρετή και κατόρθωμα, ή ευσέβεια, και αϊ 
τφ θείω πρέπουσαι ήμέτεραι έννοιαι, καΐ ή του κάλου καΐ του 
χείρονος άνεπιηραλής διάκρισις, και τί μέν αίρεΤσθαι δέον, τί 
δέ άποτρέπεσθαι. ό δέ έκ τούτων άπόπτωσις, κακία, καΐ άμαρ- 
τία έστί. Του δέ έπιθυμητίκοΰ μέρους αρετή, τδ τών δντως έρ$ν 
δρεκτ&ν, της θείας φημί φύσεως, και τών οίκειουν ήμας έκείνΐ(ΐ 
δυναμένων πράξεων. Η δ'έκ τούτων παρατροπή, καΐ είς γ#να 
φορά, της έπιθυμίας αμάρτημα, όμοίως δέ καΐ τοΟ θυμικού άρε- 
τή, ή πρδς τήν κακίαν έναντίωσις και άπέχθεια, καΐ τδ πρδς τάς 
τοδ σώματος όρέξεις άνθίστασθαι, καΐ μέχρις αΣματος πρδς τήν 
, 4μαρτ(αν «ντικαθίστασθαι, καΐ του όρθοδ λόγου καΐ τίίς άρετίς 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'* ΣΠΙΟΔΟΤ. 



14» 



προμαχεΐν, καΐ μετά του Δαβίδ λέγειν* ΒΪδον άσυνετοδντας, 
καΐ έξετγικ6·χγιν· κακία δέ, ή πρδς τδν πλησίον όργ-δ, καΐ τό 
μίσος, καΐ αϊ φιλόνεςκοι διαθέσεις, καΐ αϊ μνησικακίαι. Ούτως 
ούν, ώς ειρηται, έκ τδν ψυχικών δυνάμεων τών άμαρτημάτων 
συνισταμένων, καλώς οι θείοι Πατέρες ψυχικά είριίκασιν άμαρ- 
ττζματα, καΐ τω μεγάλω Παύλω έπόμενοι, λέγοντι* £στι σώμα 
ψυχικδν, καΐ εστι σώμα πνευματικόν ψυχικδν δνομάζοντι, τδ 
ύπδ τις ψυχής ήγεμονευόμενον, καΐ κυριαρχούμενον, καΐ ταΐς φυ- 
σικάίς αύτης δουλεΰον δυνάμεσιν, ένδιδουν τε (|) θυμφ, καΐ 
επιθυμία, καΐ τοις γηίνοις προστετηκ&ς, καΐ ούδέν ύπέρ ταύτα 
φρονούν. 

ΒΑΛΣ. Απο μέν του π 1 , κανόνος τών άγιων Αποστόλων 
έμάθομεν, μήτε τον έξ έθνικου βίου προσελθόντα τ^ έκκληαίφ, 
μητε τον Ικ φαύλης διαγωγής, αύτίκα προχειρίζεσθαι έπίσκο- 
πον* καΐ άνάγνωθι τά έν έκείνω γραφέντα. 0 δέ* παρών κανών 
προστίθησι, μηδέ πρεσβύτερον αύτίκα γίνεσθαι τον τ,αι^&ταν, 
μηδέ άπιστόν τινα βαπτίζεσθαι προ του Ικανώς κατηχηθϊΐναι, 
διά το δεϊσθαι ταύτα (2) χρόνου εις δοκιμασίαν τδν δέ πα^ά 
ταύτα ποιουντα, καθαιρεΐσθαί φησι. Του δε κανόνος κολάζον~ 
τος τά μετά τδ βάπτισμα άναφανησόμενα ψυχικά Αμαρτήματα, 
ήρώτησάν τίνες, ποίά είσι ψυχικά άμαρτηματα, καΐ διά τί ψυ- 
χικών έμνησθη 6 κανών αμαρτημάτων, καΐ ούχΐ σαρκικών* ΚαΙ 
άλλοι μέν ειπον, ψυχικά άμαρτηματα, είναι τά έκ, ψυχικών 
παθών τικτόμενα, οίον έξ οίησεως, έξ άνηκοίας, καΐ έτέρων τοι- 
ούτων και ταύτα γάρ καθαιρουσιν, ώς 4 τών Ναυατιανών αΤ- 
ρεσις, καΐ ή άκαιρος άποχη του γάμου, και τής κρεωφαγίας, 
κατά τδν έ. κανόνα τών άγιων Αποστόλων, καΐ έτέρους (3). έγώ 
δέ φημι, ώς παν άμάρτημα επάγον τ$ ψυχ$ βλάβην, ψυχικδν 
όνομάζεται, κάν έκ σωματικής όρέξεως δέξηται την άρχήν, 
κάν έξ ψυχικής* δια γάρ τούτο καΐ πάντα τά άμαρτηματα ψυ- 
χικά σφάλματα ή έκκλησία κατονομάζει* καΐ 6 κανών δέ. μόνο* 



(!) Χ. Τρ. — ίκλίουν τ· Βιοιρ. Ε* — (2) Χ. Τρ. £· — τοδτ* ·|·#ιρ* — 
(3) Χ. Τρ. — Ιτ»ρ«ν 4. Ββυιρ. 



4 20 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



έμνησθη αμαρτημάτων ψυχικών, ώς περιεχόντων καΐ τά σαρχι· 
κά. Περι μέντοι του μη κολάζεσθαι τσν βαπτισθέντα, καΛ 
κληρωθέντα, δια την προ του βαπτίσματος πορνείαν, ί) τον 
φόνον, άνάγνωθι καΐ τον κ\ κανόνα του άγιου Βασιλείου, καΐ 
τά έν αύτω, καΐ τών άγιων Αποστόλων κανόνα ιζ'. 

ΛΡΙΣΤ. 01 έξ έθνικου βίου μή ταχέως είς πρεσβυτέρους άγέ- 
σθωσαν* δίχα γαρ της δια χρόνου δοκιμασίας, κακός υ νεόφυτο;. 
Εΐ δέ τις και μετά τ^ν χειροτονίαν άμαρττξσας αποδειχθώ ν} πρό- 
τερον, $ ύστερον, ούτοσΐ πεπαύσθω του κλνίρου. 

Τά αύτά τω όγδοηκοστω κανόνι των άγίων Αποστόλων καΐ 
6 κανών ούτος λέγει, το, τον άρτι βαπτισθέντα μή εύδυς είς έπι- 
σκοπϋν, $ είς πρεσβυτέριον άγειν ϊνα μή, ώς νεόφυτος, τυ- 
φωθείς, είς παγίδα τοΰ διαβόλου, καΐ κρίμα έμπέση. ΔεΤ γουν 
τόν τοιούτον, κατά τον ένδέκατον κανόνα της έν Σαρδικη συνόδου, 
πρότερον είς εκαστον βαθμον, ήγουν άναγνώστου, ύποδιακόνου, 
και των έξης, έκτελέσαι κάν ένος χρόνου μήκος, καΐ ούτως, 
ε( άξιος της θείας Ιερωσύνης κριθή, της μεγίστης άπολαυσαι τι- 
μϋς* ώσπερ δλ πάλιν και μετά τήν χειροτονίαν εί άμαρτ^σας 
άποδειχθη, της αξίας μετακινεΐσθαι. 

Κανών Γ. 

Άπηγόρευσε καθόλου ή μεγάλη σύνοδος (I), μήτε 
έπισκόπω, μήτε πρεσβυτέρα), μήτε διακόνω, μήτε δλως 
τινί τών έν(2) χλήρω, έξεϊναι συνείσαχτον (3) Ιχειν,πλήν 
ε! μή άρα μητέρα, ή άδελφήν, ή θείαν, ή ά μόνα πρόσω- 
πα πασαν όποψίαν δίαπέφευγεν. 

ΖΩ Ν ΑΡ. Βούλεται δ κανών τούς Ιερωμένους άνεγκλτίτους έΐ- 
ναι, και μηδέ μέχρις υποψίας κατ' αύτών είναί τισι πάροδον. 
Διδ πά*σιν άπηγόρευσε τοις ίερωμένοις συνοικέϊν γυναιξίν, άνευ 
τών είρημένων προσώπων. Ού μόνον δε τοις είρημένοις, αλλά 

(1) Π. Βρ. Σ. Α (αγάλτ, αύνο*οςχα·&ουΒιυ·ρ.Χ. Τρ. — (2) Ιι *ώ, Βρ« 
Σ. Φ.— (1) συνιίσαχτον γυνβΓχ* Ίουστ. χ*ί Μ«νσ· Ι* πιρισιλ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣϊΝΟΑΟϊ. 



424 



χαΐ αύτοΐς τοις κεκληρωμένοις, τούτο άπηγόρευταΐ' χαΐ ό μέγας 
δ£ Βασίλειος, πρός Γρηγόριον πρεσδύτερον έπιστέλλων, του τοιού- 
του μέμνηται κανόνος, καΐ χωρισθηναι αύτδν του συνεισάκτου 
επιτάσσει γυναίου. £άν δΐ τόλμησες, φησί, (λ^ διορθωσάμενος 
έαυτδν, άντέχεσθα: της ίερωσύνης, ανάθεμα ϊσγ παντί τω λαώ. 
Και 6 πέμπτος δε κανών της έν τω Τρούλλω οικουμενικής συ- 
νόδου τά αυτά διατάττεται, προστιθείς καΐ ταύτα· Το αυτό δΐ 
τούτο και οΐ εύνοΰχοι παραφυλαττέτωσαν, το άμεμπτον έαυτοϊς 
προνοούμενοι* οΐ δέ παραβαίνοντες τόν κανόνα, εΐ μέν κληρικοί 
εΐεν, καθαιρείσθωσαν, εΐ δε λαϊκοί, άφοριζέσθωσαν. Και ή έν τώ 
τρίτω βιβλίω των βασιλικών κειμένη νεαρά, τά αυτά τοις Ιε- 
ροϊς κανόσι νομοθετεί. Τό δε γε της έβδόμης συνόδου όκτωκαι- 
δέκατον κεφάλαιον, ούδΐ έν προαστείω, ένθα γυναίκες είσιν ύπη- 
ρετοΰσαι, παραχωρεί έπισκόπω, $ ήγουμένω άπιέναι, εί μή μετα- 
στώσιν α'ι γυναίκες έκείθεν, εως αν ύποχωριίσωσιν ό έπίσκοπος, 
9| 6 Ηγούμενος, ό δέ της έν Αγκυρα έννεακαιδέκατος κανών περί 
τδ τέλος φησί· Τάς μέντοι συνερχομένας παρθένους τισίν, ώς 
άδελφάς, έκωλύσαμεν. 

ΒΑΛΣ. Περί συνεισάκτων άνάγνωθί τδ ιδ'. κεφ. του τ{. τίτ. 
του παρόντος συντάγματος, καΐ τά έν αύτω, καΐ μάθοις, άπ4 
της έκεισε συνοψισθείσης ρκγ'. Ιουστινιάνειου νεαρ&ς, δτι οί 
κληρικοί μετά παραγγελίαν (4), μί| χωριζόμενοι των συνεισά- 
κτων, αίτινές είσι παρά τά πρόσωπα τά δηλούμενα έν τω πα- 
ρόντι κανόνι, καθαιρούνται* οί δέ έπίσκοποι, ότεδ^ποτε ευρισκό- 
μενοι οΐαδ^τινι γυναικί συνοικοΰντες, άπεντευθεν καθαιρούνται· 
και σημείωσαι τούτο. Περί μέντοι τών συνεισάκτων λόγος πο- 
λύς έγένετο κατά διαφόρους καιρούς· καΐ είπόν τίνες έπείσακτον, 
ί συνείσακτον είναι τήν αντί νομίμου γυναικός συνεισαχθεισαν, 
καΐ συνοικουσάν τινι πορνικως' άλλοι δε είπον είναι πδίσαν γυ- 
ναίκα συνοικουσάν τινι, άλλοτρίαν πάντως, κάν άνύποπτός ές·ι, 
καΐ Ιδοξ· τούτο μδίλλον είναι άληθέστερον. Διά γάρ τοδτο, φασι, 
καΐ 6 μέγας Βασίλειος παρεγγυδται τω Ιερεΐ χωρισθηναι τϋς 



(1) Χ. Τρ. — . ί Βιυ·ρ. κ*ι*γι%Χβζ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



βυνεισάκτου, δ«ά τίίς προς Γρηγόριον πρεσβύτερον επιστολής, 
και ούκ άπεντευδεν καθαιρε'ΐσ&αι αύτδν διορίζεται, ώς άναμφι- 
λέκτως καΐ προφανώς άμαρτάνοντα. 

ΑΡ1ΣΤ. Συνείσακτον μτ< τις έχέτω, μητρός δίχα, καΐ αδελ- 
φές, καΐ των προσώπων, 5 πασαν ύποψίαν άποδιδράσκουσιν. 

Ανευ τών προσώπων, των πασαν ύποψίαν άσελγείας διαφευ- 
γόντων, οίον μητρός, αδελφής, θείας, καΐ τών όμοιων, έτερον ού 
συγχωρεί δ παρών κανών, μετά τίνος συνοικεΐν τών ιερωμένων, 
ουτβ 6 πέμπτος κανών της έν τω Τρούλλω ε*της συνόδου, ουτε 
δ «ί. καΐ κβ'. της έν Νικαία συνόδου το δεύτερον, οΰτε ό μέγας 
Βασίλειος, προς Γρηγόριον πρεσβύτερον γράφων της συνεισάχτου 
γυναικός χωρισθηναι, κάν έβδομηκονταετής ίν ? και ουκ έλογί- 
ζετο ταύτη συνοικεΐν έμπαθώς. 

Κανών Δ'. 

Έικσκοπον προσήκει μάλιστα μέν υπό πάντων τών έν 
τϊ) έπαρχία καθίστασΟαι· εί δέ δυσχερές είη τό τοιοΟτο, 
ή δια κατεπείγουσαν άνάγκην, ή δια μήκος όδου, έξ άπαν- 
τος τρεϊς έπί τό αύτό συναγομένους, συμψήφων γινομέ- 
νων και τών άπόντων, και συντιθεμένων δια γραμμά- 
των, τότε την χεφοτονίαν ποιεϊσθαι· τό δέ κϋρος τών 
γινομένων δίδοσθαι καθ' έκάστην έπαρχίαν τω μητρο- 
πολίτη. 

ΖΩ Ν Α Ρ. ήναντιουσδαι δόζειεν άν δ παρών κανών τω πρώτω 
κανόνι τών Ιερών Αποστολών 6 μέν γαρ έπίσκοπον χειροτονεΐ- 
σβαι ύπδ έπισκόπων δύο, $ τριών, διατάττεται* ούτος δέ ύπδ 
τριών, συναινούντων καΐ τών απόντων, καΐ συντιθεμένων διά 
γραμμάτων (|)· αλλ* ουκ είσΐν έναντίοι. ό μεν γαρ τών άγίων 
Αποστόλων χειροτονίαν, τήν καθιέρωσιν καΐ χειροβεσίαν ονομά- 
ζει· δ δΐ τίς συνόδου ταύτης κανών κατάστασιν, καΐ χειροτο- 
νίαν, τϋν ψηφον καλεί· καΐ διορίζεται, μή άλλως άρχιερέως γί- 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α\ ΣΥΝΟΛΟΙ. 1 99 

νεσθαι ψήφισμα, εί μ} τρεις όμου συνέλβωσιν, έχοντες χαΐ τοί* 
άπόντας συντιθεμένου δια γραμμάτων ίγουν όμολογοδντας, ίτ* 
εψονται κάκεΐνοι τη παρά των τριών &μο0 συναχθέντων γεντκΛ- 
μένη ψτίφω. Μετά δε τί;ν ψηφον τό κΰρος, ίτοι τήν τελεσιουρ- 
γίαν, χαΐ χειροθεσίαν, καΐ καθιέρωσιν, τω μητροπολίτη της επαρ- 
χίας δίδωσιν, ώστε παρ* έκείνου κυρουσθαι τήν ψη<ρον. Κυρουται 
δέ, 8ταν ενα των ψηφισθέντων, 8ν ίκεΐνος έκλέξεται, χειροθετν*· 
ση μεθ' ετέρων δύο, $ τριών επισκόπων, κατά τον άποστολικον 
κανόνα. 

Β Α ΑΣ. Το καθίστασθαι, ητοι ψηφίζεσθαι έπίσκοπον, ένταυθα 
δέδοκται. Πάλαι γαρ γινομένων τών ψτίφων τών αρχιερέων παρά 
του πλιίβους τών πολιτών, οΐ θείοι Πατέρες ουκ ηύδόκησαν 
τούτο, ίνα μή παρά λαϊκών ανθρώπων ό τών Ιερωμένων διασύ- 
ρεται βίος· καΐ διωρίσαντο ύπο τών Ιπαρχιωτών επισκόπων 
έκάστης έπαρχίας ψηφίζεσθάι τόν έπίσκοπον. Εί δε τοΰτό έστ* 
δυσχερές διά τινα ε3λογον αΐτίαν, η διά μήκος όδου, μή άλλως 
τ^ν ψηφον γίνεσθαι, εί μ* συνέλθωσΐ (4) τρεΤς Ιπαρχιώται Ιπί- 
σκοποι, ίχοντες καΐ τους απόντος συμφόρους διά γνωμών ίγ- 
γράφων. Τ·λν δέ χειροτονίαν τούτου, 3τοι καθιέρωσιν, Ιπεφιλοτί- 
μησαντο τω πρώτω, 3τοι τω μητροπολίτη, *«1 ου μόνον ν?ΐν 
χειροτονίαν, αλλά και το κύρος της ψτίφου. Αιά γάρ τούτο καΙ 
από τών τριών τών ψηφιζομένων γίνεται μήνυμα παρά του μέλ- 
λοντος ποιησαι τήν χειροτονίαν προς ενα, 8ν βούλεται αύτος, 
καΐ ούκ έξ ανάγκης ό πρώτος τεθείς μηνύεται, καΐ έφεξΐς οΐ 
λοιποί* καΐ ό μεν κανών εν τούτοις. Τίνες δε μητροπολιται ψή- 
φους έπισκόπων αυτών ποιησάμενοι είς τί|ν τών πόλεων βασί- 
λεύουσαν, μετά τριών έπισκόπων άλλοτρίων, ?| καΐ Ιδίων, χΛ 
τών λοιπών έπαρχιωτών έπισκόπων αυτών μί| έπιστραφέντις, 
έρωτηθέντες, «πως τούτο ποιοΟσιν, έχρτίσαντο είς βο$·ι«* *φ 
ι γ '. κανόνι της έν Καρθαγένη συνόδου· χαΐ άνάγνωθι τά έν Ικεί- 
νω τω κανόνι γραφέντα, καΐ τόν ιθ'. κανόνα τ«ς *ν Αντιοχίίί 
συνόδου· χαΐ ταύτα μεν, δταν ό μητροπολίτης εύποροι πολλβν 
έπαρχιωτών. Εί δε, ώς οΐ πολλοί τών μητροπολιτών^ Ινα 

(1) Χ, Τρ. — ουνιισίΧΙιιαι 4. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



χιώτην έπίσκοπον ίχουσιν, 3 δύο, τότε έζ ανάγκης γενησεται 
ί ψτφος μετά τε'τών ίντων, καΐ ευρισκομένων έτταρχιωτών, κοά 
μετά άλλοτρίων έπισχόπων. 

ΑΡΙΣΤ. Επίσκοπος ύπί> πάντων επαρχιωτών καθίσταται· είδε 
μ^, τέως τριών, τών υπολοίπων διά γραμμάτων συμψν]φων γι- 
νομένων* τό μεν τοι κράτος 6 μητροπολίτης έχέτω. 

Τπό Χύο μεν, $ καΐ τριών έπισκίπων έπίσκοπος χειροτονεί- 
ται, κατά τόν πρώτον κανόνα τών άγίων Αποστόλων υπό 
τριών δε τό έλάχιστον ψηφίζεται* έάν ίσως πάντες οΐ της επαρ- 
χίας έπίσκοποι δια κατεπείγουσαν ανάγκην, η δια μ^κος όδου 
παρουσιάσαι ου δύνανται· πλήν όφείλουσι καΐ αύτοί οΐ απόντες 
δια γραμμάτων γενέσθαι σύμψιφοι τοις παροΰσιν έπισκόποις, 
καΐ τήν ψηφον ποιουμένοις. Τίιν μέντοι έξουσίαν, μετά τό γε- 
νέσθαι τ^ν ψήφον, ό μητροπολίτης έχει, ώστε Ινα τών τριών τών 
ψηφισθέντων, οίον αίρεΤται, έπιλέξασθαι. 

Κανών Ε'. 

Περί τών άκοινωνήτων γενομένων, ειτε τών έν κλήρψ, 
είτε τών έν (1) λαΐκώ τάγματι, υπό τών καθ' έκάστην 
έπαρχίαν έπισκόπων, κρατείτω ή γνώμη, κατά τον κανέ- 
να τόν διαγορέύοντα, τούς ύφ' έτέρων άποβληθέντας ύγ 
έτέρων μη προσίεσθαι. Έξεταζέσθω δέ, μη μ.ικροψυχ^(2), 
η φλονεικί^, ή τινι τοιαύτη άηδία τοΟ έπισκόπου, άπο- 
συνάγωγοι γεγένηνται (3). "Ίνα ουν τοϋτο την πρέπου- 
σαν έξέτασιν λαμβάνο*, καλώς Ιχειν έδοξεν, έκαστου ένιαυ- 
τοΟ, καθ ! έκάστην έπαρχίαν δις τοϋ έτους συνόδους γί- 
νεσθάι· ίνα κοιν^) πάντων τών έπισκίπων τί)ς έπαρχίας έπί 
τό αότό συναγομένων, τά τοιαϋτα ζητήματα έξετάζηται(4), 
και ούτως οί όμολογουμένως προσκεκρουκο'τες τφ έπι- 
σ*Α*ψ, κατά λόγον άκοινώνητοι παρά πδσιν είναι δόξωσι, 

(I) Π. Χ. Τρ. — τφ λαΐχώ Κ. τώ* λαϊχγ Βιυιρ. ιΤτ* λαϊχω Βρ. — 
(*) **ιη*ς Χ. — (4) Π. Χ. Τρ. ·*. Κ. Βρ. — γ<νωνται Βινιρ. — (») Π. — 
Ιξ·τ«κ*τοΧ, Τρ. Κ.-φτ«ζ«το Βρ. ί. Β·»·ρ. 2. Ρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣϊΝΟΔΟΤ. 



μέχρις άν τφ κοινώ των έπισκόπων δόξη τήν φιλανθρω- 
ποτέραν όπέρ αυτών έκθέσθαι ψτ}φον. Αί δέ σύνοδοι γι- 
νέσθωσαν, μία μέν πρό τϊ]ς Τεσσαρακοστές, ινα πάσης* 
μικροψυχίας αναιρουμένης, το δώρον καθαρόν προσφέρηται 
τω θεω' δευτέρα δέ, περί (1) τον του μετοπώρου καιρόν. 

ΖΩΝΑΡ. Και των άγιων Αποστόλων διάφοροι κανόνες δια- 
λαμβάνουν, μη δέχεσθαι παρά τίνων τους παρά τών Ιδίων 
επισκόπων άφορισθέντας. Επε! δέ τινας άφορίζεσθαι μή δικαίως 
συμβαίνει, δια θυμον ισως, καΐ μικροψυχίαν του άφορίσαντος, 
% δι' έμπάθειάν τινα, *ίν καΐ άηδίαν ώνόμασε (2), δια τούτο 
τον παρόντα κανόνα οΐ Ιεροί Πατέρες έξέθεντο, έζετάζεσθαι δια- 
ταξάμενοι τους αφορισμούς, δταν δηλαδή οΐ άφωρισμένοι αί- 
τιώνται τους άφορίσαντας, ώς παρά το δίκαιον άφορισθέντες. 
Τ^ν δε έζέτασιν παρά των έπισκόπων της έπαρχίας γίνεσθαι, 
?ί πάντων, $ τών πλειόνων, εϊ τινας μη συνιέναι τοις λοιποί ς 
συμβαίνει δι' άσθένειαν ίσως, ίΐ άναγκαίαν άποδημίαν, % άλ- 
λην άπαραίτητον αίτίαν. Γίνεσθαι δε συνόδους καθ' έκάστην 
έπαρχίαν ώρίσαντο δις του ένιαυτου, δπερ καΐ τοΧς άγίοις Απο- 
στόλοις κεκανόνισταΐ. Αλλ* οΐ μεν κατά την τετάρτην έβδο- 
μάδα τής Πεντηκοστές, τί;ν μίαν γίνεσθαι τών συνόδων διετά- 
ξαντο' την δέ έτέραν, κατά τον ίπερβερεταΧον μένα, ίγουν τον 
όκτώβριον. 01 δέ τές συνόδου ταύτης άγιοι Πατέρες τον μέν 
καιρόν ένηλλαξαν, αντί της τετάρτης έβδομάδος τές Πεντη- 
κοστές προ της Τεσσαρακοστής όρίσαντες τί)ν σύνοδον γίνε- 
σθαι* καΐ την αίτίαν έπηγαγον, Τνα, φασι, πασα μικροψυχία 
περιαιρέται* ό γάρ νομίζων μί) προσηκόντως άφορισθήναι, πάν- 
τως λυπεΐσθαι μέλλει κατά τοϋ άφορίσαντος* καΐ 6 άφορίσας 
δέ, άκούων ρ,ή ευγνωμόνως δεχόμενον τον άφορισθέντα το έπι* 
τίμιον, άλλά καταγογγύζοντα αύτοϋ, ουκ άπαθώς προς αύτον 
διακείσεται. Ουτω δέ προς αλλήλους έχόντων αύτών, πώς άν 
προσενεχθείη τ6 δώρον καθαρώς τφ Θεφ ; διά τούτο προ τϋς 

(I) Π. Χ. Τ Ρ . Βρ. 1 Κ. 2.— κατα, Β·ι>.ρ. — (2) Μ|4«0«ν Χ. Τρ, 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Τεσσαρακοστές φχονομύθη τί)ν μίαν σύνολον γίνεσθαι, την δΐ 
λ·ατίίν, κατά τδ μετόπωρον' καΐ 6 Οκτώβριος δέ μην του με- 
τ»*4ρου έστίν. έν δέ ταϊς συνόδοις ταόταις έξετάζεσθαι τα 
τοιαύτα ζητήματα διετάξαντο' καΐ οΐ δμολογουμένως, καΐ ρ 
άμφιβόλως προσκεκρουκότες, εικός γαρ άρνεΐσθαι τί>ν έπιτιμη- 
θέντα το παρά τοΟ έπισκόπου αΟτω έπεγκαλούμενον αμάρτημα, 
κατά λόγον, ήγουν δικαίως άκοινώνητοι Ισονται παρά π&<π, 
μέχρις Αν κοινώς τοϊς έπισκόποις δόξν) φιλανθρωπότερόν τι περί 
αυτών άποφηνασθαι. Αλλ' εϊποι τις άν, πώς ουχί τω άφορίσαντι 
ανετέθη παρά του κανόνος ή ψήφος, ή ύπέρ τοϋ άφορισθέντος, 
αλλά τφ κοινφ τών έπισκόπων ; τούτο δέ οΐμαι είρήσθαι, δταν 
6 άφορίσας σκληρύνεται, καΐ μη θέλτρ μετά καιρ&ν λϋσαι του 
έπιτιμίου τδν άνθρωπον, % έάν ϊσως ό άφορίσας τελευτηση, μΐι 
λόσας τον έπιτιμηθέντα. Τότε γάρ έξέσται τ$ συνόδφ, εί συ-: 
ν(δν» τον καιρόν του έπιτιμίου άρκουντα, και την μετάνοιαν 
τοΟ έπιτιμηθέντος άνάλογον τφ αμαρτηματι, ψηφίσασθαι (4) 
υ*έρ αύτοϋ, καΐ λϋσαι τφ άνθρώπφ τδ έπιτίμιον, καν 6 έπ£- 
σκοπος αύτου άτεγκτος μένη και ανένδοτος, κάν άπεβίου τυ- 
χόν. 0 μεν ουν τών αγίων Αποστόλων τριακοστές Εβδομος κα- 
νών, καΐ 6 παρών, δίς του έτους διατάττονται γίνεσθζι συνό- 
δους· 6 δέ δγδοος τής οίκουμενικής ς-'. συνόδου, καινίσας τοΰ- 
το, 4*αξ του" ένιαυτοΟ διορίζεται, έν έκαστη έπαρχία γίνεσθαι 
σύνοδον, άκο τοΟ Πάσχα μέχρις δλου τοΟ όκτωβρίου μηνός, 
έν τό*ψ, ίν 6 τής μητροπόλεως όρίση άρχιερεύς. Τούς δέ μη 
συνβρχομένου* έπισκόπους, Ογιαίνοντας, καΐ ένδημουντας ταΐς 
«ύτών *όλεσι, καΐ μτδ τινα έτέραν άσχολίαν ευλογον καΐ άπα- 
ραίτητον ϊχοντας, άδελφικώς έπιπλτζττεσθαι, ήγουν μετά πραό- 
τητος έπιτιμ&σθαι. Νυν δέ το τών συνόδων τούτων πάντη 
κατνπεφρόνηται (2), ώς μηδέποτε γίνεσθαι. Περι έπιτιμήσεως (3) 
▼Λν μη άπαντησάντων έν ταΐς συνόδοις, άνάγνωθι τής έν Καρ- 
•βγ&ί κανόνα ος-'. 

ί 1 ) ♦^•«•«ι Χ. Τρ. — (2) α! λίξιις ως μτ£ί*οτ· γίνισ·αι, ούχ φ^ντ» ί» 
Χ. Τ ? . άλλέ «ιρέ Β·υιρ. «α· Κ. — (!) Ζ. Τρ. * *ι Ρ ια*λ.— χιρί ί*\τψί*1 
Κ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α\ ΣϊΝΟΛΟΤ. 



ΒΑΛΣ· Του; παρά τίνων έπισκόπων άφορισθέντας, και μη 
λυθέντας, ώρίσθη μη παρ' έτέρων δέχεσθαι. ΕπεΙ δε, φησίν, 
εΙκός έστι λέγειν τον άφορισθέντα, αδίκως άφορισθήναι, % καΙ 
τελευτησαι τδν άφορίσαντα, παρακελεύεται ό κανών, καθώς καΐ 
άλλοι κανόνες διωρίσαντο, δις του ϊτους συνέρχεσθαι πάντας 
τούς έπισκόπους παρά τφ πρώτω αυτών, έφ' £ λύεσθαι τα περί 
των άκοινωνύτων αμφίβολα, καΐ λοιπά εκκλησιαστικά ζητή- 
ματα· αηδία δε ώνομάσθη ένταυθα ή έμπάθεια. Τά μέντοι πε* 
ριεχόμενα τφ παρόντι κανόνι περί τών ετήσιων συνόδων άγω- 
νιστικώτερον, ού διεληφθησαν παρ* ημών ένταυθοί, ώς μη ενερ- 
γούντα, και δτι άπδ του η'. κανόνος της εν τώ Τρούλλω συνό- 
δου, ωσαύτως καΐ άπδ Ιουστινιάνειου νεαρας, ϋτοι του κ'.* και 
κα'. κεφαλαίου του α\ τίτλου του γ 1 , βιβλίου τών βασιλικών, 
ώρισται άπαξ συνέρχεσθαι τούς έπισκόπους· καΐ άνάγνωθι τά 
τοιαύτα κεφάλαια. Ζητεί καΐ τδν λζ'. κανόνα τών άγιων Απο- 
στόλων, και τδν ιδ\ κανόνα τϋς έν Σαρδικί} συνόδου. Ανάγνωθι 
καΐ τδ η. κεφάλαιον του η. τίτλου τοΟ παρόντος συντάγματος. 

ΑΡΙΣΤ. 01 έζ έτερων άφοριζόμενοι, Οφ' έτέρων μη προσδε- 
χέσθωσαν, πλην ει μί) διά μικροψυχίαν, % φιλονεικίαν, ϋ τι 
τοιούτον, ό άφορισμδς γέγονε' τούτου γαρ Ενεκεν ϊδοξε $1ς τοΟ 
Ιτους καθ' έκάστην έπαρχίαν σύνοδον γίνεσθαι· μίαν μέν πρδ 
της Τεσσαρακοστής, έτέραν δέ περί τδ μετόπωρον. 

ΔεΧ, *κατά την παροιμίαν, τδν τρώσαντα έπαγαγεϊν καΐ τ^ν 
ϊασιν* καΐ μη τδν δπδ τοΟ ιδίου έπισκόπου άφορισθέντα, ύφ' 
έτέρων παραδεχθήναι άνεξετάστως ουτω, καΐ χωρίς συζητή- 
σεως* άλλα την αίτίαν του άφορισμου κατασκέψασθαι, μηποτε 
ουκ ευλόγως έπηνεχθη δ άφορισμός* ούκ έκ μικροψυχίας, % 
φιλονεικίας, $ έτέρας τινδς άηδίας του έπισκόπου. ίνα γουν 
μητε οΐ άφοριζόμενοι, ώς Ιτυχεν, άφορίζωνται, μητε οΐ άφο- 
ρίζοντες αυτούς έπίσκοποι καταφρονώντας έτέρων τούτους έπι- 
σκόπων παραδεχομένων άνεξετάστως, δις τοΟ έτους καθ' έκά- 
στην έπαρχίαν σύνοδον γίνεσθαι τ$ άγία ταύτη συνόδω ϊδο- 
ξβν Τνα, κοινοί γνώμη πάντων τών έπισκόπων της αυτής έπαρ- 
χίας, παν ζήτημα Ικκλησιαστικδν, καΐ πάσα άμφιβολία λύη«* 
(ΤΟΜ.*.) 9 



428 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ται, καθώς καΐ δ λζ'. κανών των άγ(ων Αποστόλων διαγο- 
ρεύει* πλήν, ώς έκεΊσε έγράψαμεν, ό όγδοος κανών της έν 
Τρούλλω 2κτης συνόδου, και ό έκτος της έν Νίκαια τί> δεύτε- 
ρον, δια την συντριβην, και το ένδεώς εχειν προς όδοιπορίαν 
τούς συναθροιζομένους έπισκόπους, απαξ του ένιαυτοΰ σύνοδον 
γίνισθαι διετάξαντο εις έκάστην έπαρχίαν, Ινθα άν ό τ^ς μη- 
τροπόλεως δοκιμάστρ έπΓσκοπος, ανά μέσον της αγίας του 
Πάσχα έορτϋς, καΐ τοΟ όκτωβρίου μηνός. 

Κανών ς'. 

Τά άρχαΤα έθη κρατείτω, τά έν Αίγύπτω, και Λιβύη 
καΐ Πενταπόλει, ώττε τον έν Αλεξάνδρεια (1) έπόσκοπον 
πάντων τούτων Ιχειν τήν έξουσίαν έπειδή και τω έν 
'Ρώμη έπισκόπφ τούτο σύνηθές έστιν. Όμοίως δέ καΐ κατά 
τήν Άντιόχειαν, και έν ταϊς άλλαις έπαρχίαις, τά πρε- 
σβεία σώζεσθαι ταΐς έκκλησίαις. Καθόλου δέ πρόδηλον 
έκεΐνο' δτι, εϊ τις χωρίς γνώμης τοΟ μητροπολίτου γέ- 
νοιτο έπίσκοπος, τόν τοιοϋτον ή μεγάλη σύνοδος ώρισε 
μη δεϊν είναι έπίσκοπον. Έάν μέντοι τΐ) κοιν?| πάντων 
ψήφφ, εύλόγω οδση, και κατά κανόνα έκκλησιαστικόν, 
δύο, η τρεϊς δΓ οίκείαν φιλονεικίαν άντιλέγωσι, κρατείτω 
ή των πλειόνων ψι|φος. 

ΖΩΝΑΡ. Βούλεται 6 κανών τά παλαιά Ιθη κρατείν, 8 καΐ 
κανόνες μεταγενέστεροι, λαΐ νόμοι πολιτικοί διορίζονται. Τον 
Αλεξανδρείας ουν έπίσκοπον θεσπίζει (2) των έν Αίγυπτω, και 
Λιβύη, καΐ Πενταπόλει προέχειν καΐ τον Αντιοχείας των 
αύτώ υποκειμένων έπαρχιών, Συρίας δηλαδή, και Κοίλης Συ- 
ρίας, καΐ Κιλικίας έκατέρας, καΐ Μεσοποταμίας, και τούς άλ- 
λους έπισκόπους τών ΰπ' αυτούς έξουσιάζειν χωρών καθώς και 
τφ έν τ$ Ρωμαίων έκκλησία προεδρεόοντι, τών έσπερίων άρ- 

(1) Βιυΐρ. 6. Κ. — τον λλιξ«ν*ρ<ί«ς Χ· Τρ. και Βρ. — (1) *υ·ρ. Κ. — 
φζ« Χ. Τρ. 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΪΝΟΑΟΤ. 



4 29 



χειν Ιθος έ*ράτησε. Καί τοσούτον βούλεται προέχειν τους έπι- 
σκόπους έν ταΐς έπαρχίαις αύτών, ώστε καθόλου δίδωσι τύπον 
μηδέν χωρίς αυτών εις έκκλησιαστικην διοίκησιν άναφερόμενον 
γίνεσθαι, ης το μείζον και κυριώτερον ή των έπισκόπων χει- 
ροτονία έστί. Λέγει τοίνυν, ει γνώμης του μητροπολίτου χω- 
ρίς κατασταίη έπίσκοπος, τούτον μη είναι έπίσκοπον* καν γαρ 
το παλαιον τα πλήθη των πόλεων τον έπίσκοπον έψηφίζοντο, 
άλλα καΐ τότε μετά την ψήφον, τφ μητροπολίτη τά περί αύ- 
της άνεφέρετο, καί παρ' έκείνου έκυροΰντο, καΐ 8ν εκείνος έδο- 
κίμαζεν, αύτος της χειροτονίας (\) ήξίωτο. Είτα έπάγει ό 
κανών δτι, έάν έν τη ψηφώ, κανονική ουση, οί πλείονες συμφω- 
νησωσι, και όμογνωμονησωσι, δύο δέ, $ τρείς άντιλέγωσι φι- 
λονείκως, αλλ* ουκ ευλόγως, καί τοΧς άλλοις έναντιώνται, ή 
των πλειόνων κρατείτω ψήφος" 6 καί έν χρηματικαϊς ύποθέσεσι 
τοΧς πολιτικούς νόμοις τεθέσπισται. Και 6 εννεακαιδέκατος δέ 
κανών ττΊς εν Αντιόχεια συνόδου τά αυτά περ; τ^ς τών έπι- 
σκόπων άντιλογίας διατάττεται. 

ΒΑΛΣ. ό παρών ς-'. κανών, και ό έβδομος, διορίζονται τονρ 
τεσσάρας πατριάρχας, δηλαδή τον Ρώμης, τον Αλεξανδρείας, 
τον Αντιοχείας, καί τόν Ιεροσολύμων, (περί γάρ του Κωνς·αντινου- 
πάλεως έν έτέροις κανόσι διαληφθτήσεται), κατά τά παλαιά ϊθη 
τιμασθαι* καί τον μεν Αλεξανδρείας, προέχειν τών έν Αίγύπτω, καί 
Αιβύη, και Πενταπόλει επαρχιών* τον Αντιοχείας όμοίως, της 
Συρίας, της Κοίλης Συρίας, της Μεσοποταμίας, καί έκατέρας 
Κιλικίας* τον δε Ιεροσολύμων, τών έν τη Παλαιστίνη έπαρχιών, 
τών έν Αραβία, καί τών έν Φοινίκη- 8τι, φησι, και ό έπίσκοπος 
της £ώμης προέχει τών έσπερίων έπαρχιών. Ουτω δε θέλουσιν 
οί κανόνες προέχειν τους πατριάρχας τών υπ* αυτούς μητροπο- 
πολιτών, και πάλιν τους μητροπολίτας τών ύπ' αύτούς έπισκό- 
πων, ώστε μηδέν χωρίς τούτων γίνεσθαι περιττόν παρά τών υπ' 
αυτούς επισκόπων. Διά γάρ τούτο καί παρακελεύονται μηδέ 
είναι έπίσκοπον, τόν δίχα γνώμης του πρώτου γεγονότα έπί- 
σκοπον· προστιθέμενοι, δτι, έάν κανονικής γενομένης της ψιίφου, 

Μ) κ*} χιφοτοη'«< Χ. Τρ. 

1* 



430 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τινές άντιλέγωσιν, δφείλει κρατεΐν, κατά τους νόμους, ή τών 
πλειόνων ψήφος. Τούτων ούτω διορισθέντων, ηρώτησέ τις, ώς του 
μέν παρόντος κανόνος διοριζομένου έπΐ πάσαις τοις ύποθέσεσι 
τήν τών πλειόνων ψηφον νικφν τϋς δέ νεαρός νομοθεσίας του 
κραταιού καΐ άγίου ήμών βασιλέως κυρίου Μανουήλ του Κο- 
μνηνού, τής κατά τον ίούλιον μηνα της ιδ'. Ινδικτιώνος του 
,ςχοδ'. Ιτους έζενεχθείσης, διοριζόμενης μετά τών άλλων καΐ 
ταύτα £ητώς· Εί δέ γε μή όμογνωμοντίσουσι πάντες, άλλά τίνες 
διαφωνοΰσι τοΊς πλείοσιν, $ έξισουνται οΐ διαφωνούντες, έκε£- 
νων τήν ψηγον προκρίνεσθαι, οίς καΐ ό του δικαστηρίου προεςώς 
συμφωνεί* τίνι προσέχειν όφείλομεν ; Καί τίνες μεν εϊπον μή 
έζακούεσθαι τ*λν νεαράν ε(ς τάς έκκλησιαστικάς υποθέσεις, καΐ 
διά τούτο κρατεΐν έπ' αύταΐς τά παλαιά νόμιμα, καΐ τους έπο- 
μένως τούτοις διορισθέντος (4) κανόνας· έτεροι δέ άντεφθέγ- 
ξαντο, τ*λν νεαράν ε(ς πάντα κόσμον καΐ πάσαν ύπόθεσιν έκφω- 
νηθηναι, καΐ κοινών (2) θεσμοθεσίαν είναι, έμοί δέ δοκεΐ, μίι 
Ιχειν χώραν τά της τοιαύτης νεαρας ε(ς τάς ψήφους των εκκλη- 
σιών, $ εις έκκλησιαστικά ζητήματα, ότι ουδέ κανονική πα- 
ράδοσις διά ταύτης ανετράπη. Ζτίτει καΐ τον ιθ'. κανόνα της έν 
Αντιόχεια συνόδου. 0 μέντοι πατριάρχης Ιεροσολύμων, έπίσκο- 
πος Αίλίας έκλιίθη, δτι ή των Ιεροσολύμων πόλις ποτέ μέν Σό- 
λυμα, καΐ ίεβούς έκαλεΐτο. Μετά δέ τό γενέσθαι έν ταύτη 
παρά του βασιλέως Σολομώντος τόν περίπυστον εκείνον θείον 
ναον, καΐ άποτεθηναι έν αύτφ τά Ιερά, ώνομάσθη Ιεροσόλυμα. 
Του δέ έν αύτ$ λαοΰ παρά των Βαβυλωνίων αΕχμαλωτισθέντος, 
καί τίίς πόλεως κατασκαφείσης, έπεί δ βασιλεύς έωμαίων ό Αθ- 
λιος Αδριανός ανέγειρε ταύτην, έκλΐ(θη έκ του δνόματος αύτοΰ 
Αίλία. Γενικω δέ δνόματι αυττί τε ή πόλις τών Ιεροσολύμων, καέ 
πάντα τά δπ'αύτήν, Παλαις-ίνη καλούνται, έζητ^θη δέ παρά τίνων, 
τ£ έστι το παρά του κανόνος λεγόμενον, έχέτω τήν άκολουθίαν 
της τιμής τη μητροπόλει αωζομένου του οικείου αξιώματος ; καέ 
άκουσαν, μητρόπολιν είναι τήν έν Παλαιστίνη οδσαν Καισάρειαν* 

(I) Βιυιρ. έ. — τους άλολούΟω* τοότ·ις Ικτιϋντας Ζ. Τρ. — (2) Χ. Τρ. — 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α 1 . ΣΪΝΟΔΟΤ. 



151 



τϋν δέ Ικκλησίαν των Ιεροσολύμων ταύτης ποτέ έπίσκοπον εϊ- 
ναι. θέλει ουν 6 χανών φυλάττεσθαι τρ μητροπόλει τά οίκεΐα 
δίκαια, κάν έκ ταύτης άπεσπάσθη ή Αίλία, καΐ έτιμτίβη ό έπί- 
σκοπος αύτης, διά τά σωτηριώδη του Χρίστου πάθη. Ζητεί καΐ 
τ^ν ι{. πρδξιν των πρακτικών της δ'. συνόδου, καΐ μάθε (4 ), 
δτι άπο αρεσκείας Μαξίμου επισκόπου Αντιοχείας, καΐ ίουβενα- 
λίου έπισκόπου Ιεροσολύμων, ίδοξε τόν μέν Αντιοχείας Ιχειν τάς 
δύο Φοινίκας, καΐ τήν Αραβίαν τόν δέ Ιεροσολύμων τάς τρεις 
Παλαιστίνος* χαΐ τότε μέν ούτως ώρίσθη· σήμερον δέ ή τών 
πραγμάτων έναλλαγή, ώς Ιοικε, καΐ ταύτα μετήιειψεν. 

ΑΡΙΣΤ. Αιγύπτου, καΐ Αιβύης, καΐ Πενταπόλεως, 6 Αλεξαν- 
δρείας έχέτω την έξουσίαν* και 6 ίώμης, τών ΰπο £ώμην Β καΐ 
δ έν Αντιόχεια, και οΐ λοιποί, τών οΙκείων. Εί δέ τις έπίσκοπος 
τϋς τοΰ μητροπολίτου δίχα γένηται γνώμης, μί) ϊστω έπίσκο- 
πος· έπΐ δε τίιν τών πολλών ψίφον, γινομένην κατά κανόνα, 
εί τρεις τίνες άντιλέγοιεν, εΤεν άβέβαιοι. 

έκαστος τών πατριαρχών τοίς ιδίοις προνομίοις άρκε^σθαι 
όφείλει, καΐ μη τινα τούτων έπαρχίαν 4τέραν, ουκ ουσαν άνω- 
θεν καΐ έξ άρχϋς Οπο την αύτου χεϊρα, ύφαρπάζειν' τοΟτο 
γαρ τύφος έστί κοσμικές έξουόίας. ΔεΧ δέ καΐ τους έπισκόπους 
έκαστης έπαρχίας τον έαυτών πρώτον έπιγινώσκειν, ϋγουν τον 
έν μητροπύλει προεστώτα έπίσκοπον, καΐ δίχα γνώμης αύ- 
του έπίσκοπον μί) ψηφίζεσθαι' εί δέ καΐ ψηφίσωνταί τινα παρά 
γνώμην αύτοΟ, τδν τοιούτον μη είναι έπίσκοπον. £1 δέ γνώμφ 
του μητροπολίτου οΐ έπίσκοποι συνελθόντες έπΐ τφ ψήφον 
ποιησασθαι, είς την αύτίιν καΐ μίαν ου συνέλθωσι πάντες γνώ- 
μην, άλλά δι* οίκείαν φιλονεικίαν, τινές άντιλέγωσιν, ή τών 
πλειόνων κρατείτω ψϋφος. ΚαΙ ζτϋτει τϊ|ς έν έφέσω" συνόδου 
κανόνα ίγδοον, Αποστόλων κανόνα λδ'. συνόδου Αντιοχείας κα- 
νόνα β\ καΐ γ\ καΐ συνόδου ΖαρδικΐΙς κανόνα τρίτον. 

Κανών Ζ'. 
Έπβιδή συνήθεια κεκράτηκι, και παράδοσις άρχαία, 



132 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ώστβ τόν έν Αιλώ ίπίσκοπον τεμασβαι, έχέτω τήν άχο- 
λουθίαν τής τιμί|ς· τΐ) μητροπόλει σωζόμενου του οίχείου 
αξιώματος. 

ΖΩΝΑΡ. ήσπερ τφ Αλεξανδρείας, και τω Αντιοχείας ό προ 
τούτου κανών τά πρεσβεία έν ταίς (1) έπαρχίαις αυτών απέ- 
;ειμεν, ούτως ό παρών κανών τω της Α'ιλίας έπισκόπω τιμήν 
έν τη οικεία έπαρχία έπεψη<ρίσατο (2), και σώζεσθαι τη των 
Ιεροσολύμων πόλει, ήτις Αίλία λέγεται, τ6 ο'ικείον αξίωμα διω- 
ρίσατο, ώς υπερκείμενη των έν Παλαιστίνη πόλεων, και Αραβία, 
καΐ Φοινίκη. ΚαΙ πάλαι μεν γαρ, καΐ νυν, ή χώρα πασα έκείνη 
Παλαιστίνη ώνόμαστό τε, καΐ ονομάζεται. Η δε πολις το μέν 
άρχαιότατον, Σόλυμα και Ιεβούς έκαλείτο, ύστερον δ' έκλη- 
θη Ιεροσόλυμα. Μετά δέ το αλώναι ύπ6 Ρωμαίων, καΐ κα- 
τασκαφήναι, ό Βασιλεύς Ρωμαίων Αδριανός άνεγείρας την πόλιν, 
ΑΙλίαν αύτην έπωνόμασεν επί τω οίκείω ονόματι. Αϊλιος γαρ 
Αδριανός έκεΐνος έκαλείτο, καΐ ούτως έχρημάτιζε. Τινές δέ 
μητρόπολιν την Καισάρειαν λέγουσιν όνομάσαι τον κανόνα* 
Καισάρειαν δέ, την έν Παλαιστίνη, ?)τις τ6 παλαιον [του] Στρά- 
τωνος έκαλείτο. 

ΒΑΑΣ. ό παρών κανών ήρμηνεύθη έν τι} έρμηνεία του (3) 
προ αύτου Ικτου κανόνος. 

ΑΡΙΣΤ. 0 έπίσκοπος Αίλίας τιμάσθω' σωζομένου τη μη- 
τροπόλει του αύτης αξιώματος. 

Η έκατοστη εικοστή τρίτη νεαρά, ή έν τω πρώτω τίτλω του 
πρώτου βιβλίου κειμένη, τον Ιεροσολύμων έπίσκοπον, ?ιτις καΐ 
ΑΙλία καλείται, πατριάρχην λέγει· Δει γουν, κατά τον παρόντα 
κανόνα, τδν τής ΑΙλίας έπίσκοπον τη του πατριάρχου τψ&σθαι 
τιμή. ΕπεΙ δέ ή Καισάρεια μητρόπολις τυγχάνει πρώτη Πα- 
λαιστίνης, καΐ ή άγία πόλις, δει καΐ τον πατριάρχην τί)ν οί- 



(1) Χ. Τρ. — ι\ ί*αρχ(αις Κ. Βιυιρ. — (1) Χ. Τρ. — ίψηφίσβτο Βιυφ 
— (*) Χ. Τρ. — · τ$ πρδ *ύτο5 Ι*τ* *«υο\ι £. Βιυιρ. 



ΤΠΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΤΝΟΜ)Υ. 



433 



κείαν ίχειν τιμ^ν, σώζεσθαι δε καί τ% Καισαρεία τη μητρο- 
πόλει, (ύφ'ί,ν πρώτον έτύγχανε), οίκεϊον αξίωμα. ΚαΙ ζτίτει 
τ^ς έν Χαλχ?|δ6νι συνόδου κανόνα δωδέκατον. 

Κανών Η\ 

Περί τών όνομαζόντων μέν έαυτούς Καθαρούς ποτε, 
προσερχομένων δέ τϊ| καθολικί} καί άποστολικϊ) έκκλη- 
σία, Ιδοξε τ?) αγία καί μεγάλη (1) συνόδω, ώστε χειρο- 
θετουμένους αυτούς, μένειν ούτως έν τωκλήρω. Πρό πάν- 
των δέ τούτο δμολογήσαι αυτούς έγγράφως προσήκει, 
δτι συνθήσονται καί άκολουθήσουσι τοις τής καθολικές 
καί άποστολικής έκκλησίας (2) δόγμασι· τουτέστι, καί 
διγάμοις κοινωνεϊν, καί τοις έν τφ διωγμφ παραπεπτω* 
κόσιν, έφ' ων καί χρόνος τέτακται, καί καιρός ώρισται* 
ώστε αυτούς άκολουθεΐν έν πδσι τοϊς δδγμασι τής κα~ 
βολικές έκκλησίας. Ένθα μέν ουν πάντες, είτε έν κώμαις, 
«ιτβ έν πόλεσιν, αυτοί μονοί εόρίσκοιντο χειροτονηθέντβ$, 
οί είρισκδμενοι έν τω κλήρω, Ισονται έν τω αύτω σχήμα- 
τι(3). Εί δέ τοϋ τ!)ς καθολικές έκκλησίας έπισκόπου, ή 
πρεσβυτέρου (4) ίντος, προσέρχονταί τίνες, πρόδηλον, ώς 
6 μέν έπίσκοπος τής έκκλησίας έξεε τό άξίωματοΰ έπι- 
σκόπου* δ δέ όνομαζόμενος παρά τοις λεγομένοις Καθαροϊς 
έπίσκοπος, την τοΟ πρεσβυτέρου τιμήν έξει* πλήν εί μή 
άρα δοκοίη τω έπισκδπω , τής τιμής τοΟ δνδματος αύτόν 
μετέχειν. ΕΙ δέ τοϋτο αύτφ μή άρέσκοι, έπινοήσει τδπον 
ή χωρεπισκέπου, ή πρεσβυτέρου, δπέρ τοΟ έν τώ κλήρψ 
δλως δοκεΓν είναι- ίνα μή έν τή πδλει δύο έπίσκοποι ώσιν. 

ΖΩΝΑΡ. Καθαροί λέγονται οί Ναυατιανοί' ό δε Ναυάτος 

(1) Π. Βρ. £. Κ. 2. ηί άγί« συνοΙ» Χ. Τρ. Βιυιρ. — (2) Π. Βρ. 6. Κ. — 
τοις βολικής ί*κλη*ί*ς Χ. Τρ. Βιυιρ. — (1) τοίγ|Ααπ Μάν*. πιριαιλ. — 
— (*) Χ· Τρ. Βρ. ^ 6. Κ. Βιοιρ. — Π. ούχ ·5ρ*τ«ι τδ, ί\ ι?ρ§«6»τίρου. 



4*4 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



πρεσβύτερος ην της Ρωμαίων έκκλησίας, 8ς τους έν τω διωγ- 
μω παραπεπτωκότας, μετανοοΰντας οΰκ έδέχετο, ουτε διγάμοις 
έκοινώνει. Διό κάν μή περί τήν πίστιν έσφάλλετο, αλλά γε διά 
*τό* άσυμπαθές αύτοΰ και μισάδελφον, συνόδου γενομένης έν Ρώ- 
μη έπΐ Κορνηλίου του Ρωμαίων Πάπα, Αεκίου βασιλεύοντος, άπε· 
βλήθη καΐ άνεθεματίσθη, ώς ό του Παμφίλου Εύσέβιος Ιστορεί. 
Τους γουν αίρεσιώτας τούτου προσερχόμενους, δέχεσθαι ό κανών 
ούτος όρίζει, όμολογουντας έγγράφως, δτι τά της καθολικής 
έκκλησίας τηρνίσουσι δόγματα, καΐ τούς δι'άνάγκην άρνησαμένους 
τόν Χριστόν Χέζονται, και οίκονομιίσουσιν αυτούς κατά τούς και- 
ρούς, τούς ώρισμένους τη μετάνοια των παραπεπτωκότων' τούτο 
γάρέστι το έφ' ων καΐ χρόνος τέτακται, και καιρός ώρισται* καΐ 
τοΐς διγάμοις κοινωνησουσι. ΚαΙ εί κεχειροτονημένοι είσιν εις επι- 
σκόπους, ή πρεσβυτέρους, η διακόνους, οΐ έξ αύτων προσιόντες τη 
εκκλησία, μένειν αυτούς έν τω κληρω κατά τούς οικείους βαθμούς, 
έάν Ισως έν ταις έκκλησίαις, έν αίς έχειροτονηθησαν, ουκ είσίν 
έτεροι, ότι γάρ ου περί τήν πίστιν έσφάλλοντο, αλλ είς μισαδελ- 
φίαν, καΐ άρνησιν μετανοίας τοΤς παραπεπτωκόσι και έπις*ρέφουσι, 
διά τούτο καΐ τήν χειροτονίαν αυτών ή σύνοδος έδέζατο, καΐ μέ- 
νειν αυτούς έν τοις οίκείοις βαθμοΐς διωρίσατο, ει μή έπίσκοπος εΕη 
έν τη καθολική της πόλεως έκείνης έκκλησία. Εί δε έν έκκλησία 
είσΙν Ινθα έπίσκοπός *ές·ΐν*, ή πρεσβύτερος, ό μέν έπίσκοπος εζει τύ 
της έπισκοπης αξίωμα, και το όνομα· ό δέ παρά το*ίς Καθαροις κε- 
κλημένος έπίσκοπος, ή πρεσβυτέρου έζει τιμήν, ή τέως χωρεπισκό- 
που, Ινα τω κληρω συγκαταλέγηται, και μή τούτου έκπέση* εί μι{- 
που, συγκαταβαίνων ό έπίσκοπος της καθολικής έκκλησίας, θελήσει 
αυτόν δνομα καΐ τιμήν επισκόπου έχείν* ού μέντοι καΐ ώς έπί- 
σκοπος ένεργνίσει· ΐνα μή έν τ·?ί αύτη πόλει δύο ώσιν έπίσκοποι. 

ΒΑΛΣ. ό Ναυάτος έκεινος, πρεσβύτερος ίν της τών Ρωμαίων 
Ικκλησίας, καθώς Ιστορεί ό του Παμφίλου Εύσέβιος. Γενομένου 
δέ διωγμού, καΐ πολλών παραπεπτωκότων διά φόβον θανάτου, 
*αΙ μετανοούντων, αύτός ύπό του δαίμονος φυσιούμενος, $ελε 
τούτους μή παραδέχεσθαν άλλ' ουδέ διγάμοις, ώς δήθεν σω- 
φρόνων, έκοινώνει. Οι γουν τά έκείνου ^ονήσαντες, ΝαυατιανοΙ 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΤΝΟΑΟΤ. 



λέγονται, καΐ κατ'είρωνείαν Καθαροί, ήπεί συνόίου γενομένης 
ίν £ώμη επί Κορνηλίου Πάπα της των Ρωμαίων έκκλησίας, 
βασιλεύοντος Δεκίου, άνεθεματίσθη 6 Ναυάτος, καΐ οϊ αίρεσιωται 
αύτου, φησίν ό κανών δτι, εάν τίνες έκ τούτων μετά είλικρινους 
μετανοίας άποστώσι της προτέρας κακίας, καΐ άσφαλίσωνται 
φυλάττειν τα της καθολικής έκκλησίας δόγματα, δεχθησονται. 
ΚαΙ εί μέν είσι κληρικοί, έξουσι πάντως τους οικείους βαθμούς, 
ώς μίι σφάλλοντες περί τ^ν πίσ?ιν, αλλ* ώς μισάδελφοι κατα- 
κρινόμενοι· εΐ δΐ έπισκοπικόν αξίωμα Ιχουσιν, άλλων μέν κατά 
χώραν, είς $ν ούτοι έπεκηρύχθησαν, ευρισκομένων έπισκόπων, αύ- 
τοί έπισκοπικόν τι ουκ ένεργησουσιν, αλλά φροντίσει ό έπίσκοπος, 
$ μόνον ίνομα τούτους ίχειν έπισκόπου (I ), $ δι'έτέρου καλεϊσθαι 
όνόματος· μή όντων δΐ έγχωρίων έπισκόπων, οίκονομιίσουσιν αύ- 
τοί καΐ τά της έπισκοπης. Το Λ, έφ' ών καΐ χρόνος ώρισται, καΐ 
καιρός τέτακται, έρ^έθη περί των παραπεπτωκότων έν καιρώ 
διωγμού, καΐ τών διγάμων. Αλλά καΐ οϊ κληρικοί μετά τό δε- 
χθηναι, τότε τω κλιίρω συναριθμηθιίσονται, έφ' φ προεχειροτο- 
ν**θησαν, δτε ουκ ετάχθησαν αντί τούτων έτεροι κληρικοί· τοιού- 
των δί τίνων ευρισκομένων, γενιίσεται ί,τι καΐ περί των έπι- 
σκόπων έγράφη άνωθεν, έρωτνίσει δε τις (2), ίάν τίνες έκ τούτων 
είς μείζονα βαθμόν προαναβιβασθηναι θελτίσωσιν, έμποδισθιίσονται 
έκ του κανόνος τούτου, λέγοντος κατά τάς αρχάς, έδοξε τ$ί 
άγία συνόλω, ώστε χειροθετουμένους αύτούς μένειν ούτως έν τδ 
κλ^ρω, $ άκωλύτως προκόψουσι ; Αύσις. Απο του π'. αποστο- 
λικού κανόνος, καΐ του β'. κανόνος της παρούσης συνόδου δέδο· 
κται, καΐ τους πάντη απίστους κατά βαθμών Ιεράσθαι. ίνα τί 
γουν οϊ ΝαυατιανοΙ καΐ Καθαροί λεγόμενοι, ού προαναβιβασθτί- 
σονται, περί τί|ν πίστιν, ώς εϊρηται, μή σφάλλοντες (3), αλλ 
ώς άσυμπαθεις κατακρινόμενοι ; Το δί μένειν αύτους οδτως έν τφ 
κλτίρω μάλλον υπέρ έκείνων δρισθηναι νοειταί μοι· είκδς γάρ ίν 
λέγειν τινάς, όφείλειν δεχθηναι μέν αύτους, πλ^ν είναι ώς άπλως 
πιστούς λαϊκούς, καΐ μή ένεργεϊν κατά τούς προτέρους τούτων 



(I) ίπισιιοιπχον Χ. Τρ.— (1) Χ. Τρ.— ίρ«·τ» Ν *η Β·ι>··. — (1) Χ. Τρ — 
<τφοιλλο(Μ>ο( Βιυιρ. 



436 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



βαθμούς · δπερ παρά της συνόδου ουκ εδέχθη, αλλ* ένεδόθη άπο- 
καθίστασθαι αυτούς είς τούς οικείους βαθμούς· τφ 8ε ονόματι 
της αποκαταστάσεως καΐ τό δίκαιον της προκοπής συνανα- 
φαίνεται. 

ΑΡΙΣΤ. Οί λεγόμενοι Καθαροί προσερχόμενοι, πρώτον όμολο- 
γείτωσαν, δτι συνθγίσονται τοις της έκκλησίας θεσμοΐς, καΙ κοι- 
νωνησουσι διγάμοις, καΐ σϋγχωρησουσι τοις παραπεπτωκόσι· καΙ 
οΰτως οί ευρισκόμενοι κεχειροτονημένοι εΤεν έν τω αυτών τάγ- 
ματι* οίον, 6 μεν κυρίως επίσκοπος, είη έπίσκοπος· δ δε παρά 
τοις ΚαθαροΤς έπίσκοπος, $ χωρεπίσκοπος Ιστω, $ πρεσβυτέρου 
τιμήν, ί! επισκόπου κεκτησθω· ού γαρ έσονται δύο είς μίαν έκ- 
κλησίαν (4) έπίσκοποι. 

Από των προσερχομένων τη αγία του Θεου καθολική καΙ 
αποστολική έκκλησία, οί μεν βαπτίζονται, οί δέ μύρω χρίονται, 
οι δέ μόνον άναθεματίζουσι τήν ιδίαν, καΐ πασαν άλλην αΐρβσιν. 
Οι γοΰν δελεασθέντες ύπδ του Ναυάτου, καΐ Καθαροί παρ* αυ- 
τού όνομασθέντες, ώς μή καταδεχόμενοι τήν μετάνοιαν των 
άμαρτησάντων, καΐ τδν δεύτερον γάμον κωλύοντες, εάν τη έκκλη- 
σία προσέλθωσι, και όμολογη'σωσι και διγάμους παραδέχεσθαι, 
και τοις άμαρτησασι μετανοησασι συγχωρεΐν, και άπλως πασι 
τοις έκκλησιαστικοΤς έπακολουθεΐν δόγμασι, τήν ιδίαν άναθεμα- 
τίζοντες αΐρεσιν, και τάς άλλας, προσδεχθησονται, καΐ μόνω τω 
άγίω μύρφ χρισθησονται. ΚαΙ εί μέν τίνες αυτών είσιν $ επίσκο- 
ποι, ί| χωρεπίσκοποι, έν τη αύτη πάλιν άζία μενουσιν, εί μι{ που 
έν τη αύτη πόλει έτερος έπίσκοπος της καθολικής έκκλησίας 
ευρίσκεται, πρδ της έλεύσεως αυτών χειροτονηθείς· προτιμηθτί- 
σεται γάρ ούτος ό έξ άρχης κυρίως έπίσκοπος, και μόνος τόν τϋς 
έπισκοπης θρόνον καθέξει· δια τό μή δέον εΐναι δύο έπισκόπους 
έν μι$ πόλει τυγχάνειν αύτδς δέ ό παρά τοις Καθαροΐς ονομαζό- 
μενος έπίσκοπος, ώς πρεσβύτερος τιμηθτίσεται, εί δοκεϊ τω έπι- 
σκόπω, και του" όνόματος μεθέξει του έπισκόπου· έπισκοπικόν 
δέ τι δίκαιον ουκ ένεργν]σει. 



(ΐ) ιίς ρ.ίαν πολι* Β. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΤΝΟΔΟΪ. 4 37 



Κανών θ'. 

Εί τίνες άνεξετάστως προήχθησαν πρεσβύτεροι, ή άνα- 
κρινόμενοι ώμολόγησαν τά άμαρτήματα(Ι) αύτοϊς, και, όμο- 
λογησάντων αύτών, παρά κανόνα κινούμενοι οί άνθρωποι 
τοις τοιούτοις χεϊρα έπιτεθείκασι, τούτους ό κανών ού 
προσίεταΐ' τό γάρ άνεπίληπτον έκδικεΐ ή καθολική (2) 
έκκλησία. 

ΖΩΝΑΡ. Ανεπιληπτου; καϊ καΟαρεύοντας αίτιαμάτων κω- 
λυόντων Ιερβσθαι, βούλεται 6 κανών τους είς Ιερωσύνην προα- 
γομένους είναι, και τον βίον, καϊ την διαγωγην αύτών έζετά- 
ζεσθαι. ΕΙ δ' ίσως τινές, φησίν, άνεζετάστως προαχθωσιν εις 
Ιερωσύνης βαθμον, ?ι, έκείνο>ν όμολογησάντων τά έαυτών έλατ- 
τώματα, οΐ χειροτονοΰντες αύτούς παρά κανόνα χειροτονησου- 
σιν, άπροσδέκτους αύτούς είναι θεσπίζει, και μηδέν έκ της 
χειροτονίας τϋς άθέσμου ώφελεΐσΟαι* καθαιρεθησονται γάρ. 

ΒΑΛΣ. Διάφορα είσι τά κωλύοντα την Ιερωσύνην, μβθ* ών 
έστι καϊ ή πορνεία. ΕΙ ουν κατακριθη τις πορνείαν ήμαρτη- 
κώς, καν τε πρδ του Ιερωθηναι, καν τε μετά ταΰτα, καθαιρεί- 
ται, όθεν, φησίν 6 κανών, τον άνεζετάστως Ιερωθέντα, % και 
έζομολογησάμενον μέν προ τής χειροτονίας το άμάρτημα, παρά 
δέ κανένας χειροτονηθέντα (3), μη ώφελέΐσθαι έκ της χειρο- 
τονίας, αλλά μετά διάγνωσιν, καθαιρεΐσθαι. Ελεγον γάρ τίνες, 
δτι ώσπερ το βάπτισμα νέον άνθρωπον ποιεί τον βαπτισθέντα, 
ουτω καϊ ή Ιερωσύνη τά προ τής Ιερωσύνης άμαρτηματα απα- 
λείφει* δπερ τοις κανόσιν ουκ εδοζεν. 

ΑΡΙΣΤ. 01 άνεζετάστως χειροτονούμενοι, εί έζής έλέγχοιντο, 
ίτι ημαρτον δντως, πεπαύσθωσαν. 

Εάν γάρ άμαρτησας τις διέλαθε, και άνεζετάστως είς έπι- 
σκόπου, $ πρεσβυτέρου βαθμον προήχθη, εάν μετά τί»ν χειρο- 
ροτονίαν έλέγχοιτο, δτι ϊίμαρτε, τϋς Ιερωσύνης παυθησεται. 

(I) τ* Α^αρτ^ίν* Σ. Κ— (1) Π. Βρ. «Ε. Κ. Σ. -α6χ·6μτ«ι,Α **Ιολιχ* I» 
Χ. 1>. χ«1 Β*\*ρ. — (») οόχ ι5ρ*τ«ι ««?« τ*, Λ κ«νον«( χ*ροτ©*»Κ»*«ι 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Κανών ί. 

Όσοι προεχειρίσθησαν των παραπεπτωκότων, κατ' 
άγνοιαν, ή και προειδότων τών προχειρισαμένων, τοδτο 
ού προκρίνει τω κανόνι τώ έκκληβίαστεκω* γνωσΟέντες 
γαρ, καθαφοΟνται. 

ΖΩΝΑΡ. Τους τον Κύριον τιμών Ιησουν Χριστον άρνησαμε- 
νους, είτα μετανοησαντας, εις Ιερωσύνην προάγεσθαι ού χρή· 
πώς γαρ Ιερεύς Ισεται, 8ς τών αγιασμάτων δια βίου ού* άξιοϋ- 
ται, είμη έν τώ θανάτω αύτου ; Εί δ* ίσως άγνοουντος του 
χειροτονουντος, % και είδότος, Ιερωσύνης άξιωθείη, καθαιρεθη- 
ναι αύτον, εί μετά ταύτα γνωσθείη, 6 παρών κανών διατάτ- 
τεται* τδ γαρ άθέσμως γενόμενον τώ κανόνι ού προκρίνει, 
άντί τοΟ, ούκ έμποδίζει, ού βλάπτει. 

Β Α ΑΣ. Τους άρνησιθέους, μετανοοϋντας είλικρινώς δεχόμεθα, 
ΙερασΘαι δέ ού παραχωρουμεν, άλλα και κληρικούς ίντας, κα- 
θαιροϋμεν, καθώς τοϋτό φησιν ό ξβ'. αποστολικός κανών. ΕΓ 
τίνες γοϋν έκ τούτων έχειροτον^θησαν, άγνοούντων τών χειρο- 
τονησάντων, « καΐ είδότων, μετά διάγνωσιν καθαιρεθήσονται· 
ώς μη ωφελούμενοι έκ τ$ς χειροτονίας, καν έν είδήσει του χει- 
ροτονησαντος αυτη γέγονεν. ίσως γάρ ειπέ τις ώφελεϊσθαι αύ- 
τούς άπδ του χειροτονηθήναι παρά ανθρώπων, είδότων το 
τούτων άμάρτημα, καΐ οίον συγχωρησάντων αύτδ δια τϋς χει 
ροτονίας. Ταύτα (<) δέ περί Ιερέων καΐ διακόνων, καΐ λοιπών 
Ικληπτέον, ού μην περί έπισκόπων περί τούτων γάρ ζ^τει τον 
ιβ'. κανόνα τϋς έν Αγκυ'ρα συνόδου, καΐ τά έν αύτώ γραφέντα. 

ΑΡΙΣΤ. 01 παραπεπτωκότες, έν άγνοία, $ γνώσει τών χει- 
ροτονησάντων, καΐ προαχθέντες, καθαιρείσθωσαν. 

Κάν ήγνόησαν οΐ χειροτονησαντες τών χειροτονηθέντων τά 
πτα^ματα, $ καΐ έν είδ^σει τούτων «ντες, παρεβλέψαντο 
ταϋτα, τφ έκκλησιαστικώ κανόνι τούτο ού φέρει κατάκριμα* 

(1) 1*«ο« ^ τιλιυτβία ικρίοίος τίς ιταρούσης !ρμ*νιί«« άκί τΛ, τβδτα & 
I** τ#δ, ^ραφ·η« # ού Χ Λ^ται <ν Χ. Τρ. ο6τι «Β. άλλα ««ρ« Βιυ«ρ. 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. 2ΤΝ0Δ0Τ. 



άλλα καΐ μετά τοΰτο γνωσθέντες οΐ χειροτονηθέντες, ώς άμαρ- 
τησαντες, καθαιρεθησονται. 

Κανών ΙΑ'. 

Περί τών παραβάντων χωρίς άνάγκης, ή χωρίς άφαι- 
ρεσεως υπαρχόντων, ή χωρίς κινδύνου, ή τίνος τοιούτου, 
δ γέγονεν έπί τί}ς τυραννίδος Αικινίου, Ιδοξε τί) συνό- 
δφ, εΐ και άνάξιοι ήσαν φιλανθρωπίας, οριως χρηστεύ- 
σασΟαι είς αύτούς. Όσοι οδν γνησίως μεταμέλονται, τρία 
Ιτη έν άκροωμένοις ποιήσουσιν, ώς πιστοί (1), και έπτά 
Ιτη ύποπεσοΟνται- δύω δέ έτη χωρίς προσφοράς κοινωνή- 
σουσι τω λαώ τών προσευχών (2). 

ΖΩΝΑΡ. έτεροι μέν κανόνες περί των έκ βίας πολλοίς καΐ 
άνάγκης άρνησαμενων τήν πίστιν διαγορεύουσιν δ δε παρών κα- 
νών περί των χωρίς ανάγκης παραβάντων διαλαμβάνει, ο&ς καΐ 
αναξίους είναι φιλανθρωπίας φησίν* άλλ' 8μως καΐ τούς τοιούτους 
διά χρης-ότητα δέχεται, εί γνησίως μεταμέλονται, τουτές-ιν αλη- 
θώς, αλλού νάθως και έψευσμένως, μετά θερμότητος δέ καΐ προ- 
θυμίας πολλής. ΚαΙ τρία μέν έτη άκροδσθαι *αύτοί>ς*(3) διακε- 
λεύεται, θίγουν έξω της έκκλησίας ϊστασδαι έν τω νάρθηκι, καΐ 
των θείων άκούειν γράφων έπτά δ' Ιτη υποπίπτειν, ίτοι έντος 
μέν της έκκλησίας είσέρχεσθαι, έν δέ τω όπισθεν μέρει του άμ- 
βωνος ίστασθαι, καΐ έξιεναι μετά των κατηχουμένων* ένιαυτους 
δΐ δύο συνίστασθαι, καΐ συνεόχεσθαι μετά τών πιστών, μή μέν 
τοι χα* της τών άγιασμάτων μεταλ>ίψεως άζιουσθαι, εως άν ή διε- 
τία παρέλβγι. 

Β Α ΑΣ. ό ξβ'. αποστολικός κανών διαλαμβάνει περί τών 
κατά βίαν παραβάντων κληρικών ό δέ παρών περί τών χωρίς 
βίας άρνησαμένων τόν Χριστον (4)νκαί φησι δεχεσθαι τούτους, 
γνησίως, ίτοι αληθώς μετανοουντας. ΚαΙ τρία μέν £τη έξω 1ς·α- 

(1) Π. Β·υιρ.— οί ικατοί Χ. Τρ. Βρ. Κ. 'Ε. — (1) Π. Βρ.— τών ιύχβν Χ. 
Τρ. ΒΜίρ. — (I) Χ. Τρ. - βύχ 4ρ*ται «αρά Κ. και Βιυιρ. — (4) τ&ν θΛν Χ. 
Τρ. Έ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



σθαι του ναου, καΐ άκροδσθαι των ύμνψδιών του Θεού* έπτά δέ 
έτη ύποπίπτείν, ίτοι ΐστασθαι έντος της έκκλησίας, όπισθεν 
μέν τοι του άμβωνος, και έξέρχεσθαι μετά των κατηχουμένων. 
Πληρωθε[σης δέ της έπταετίας, συνεύξονται μέν μετά των πις-ών 
καθ* όλόκληρον, τών δέ άγιασμάτων μετά διετίαν άξιωθι(σονται. 

ΑΡΙΣΤ. όσοι χωρίς άνάγκης παρέβησαν, εί καΐ συγγνώμης 
ίσαν άνάζιοι, συγγνώμης τινός άζιούμενοι, δώδεκα έτη υποπιπτέ- 
τωσαν. 

όσοι τήν πίστιν άπηρντ!σαντο χωρίς άνάγκης, καν ανάξιοι 
φιλανθρωπίας ίσαν, ομως συγγνώμης τινός άζιουνται· ώστε τους 
γνησίως έξ αυτών 'μεταμελομένους, τρία μέν έτη έν τοις άκροω- 
μένοις, ίτοι έν τοις βασιλικούς έστάναι πυλώσι, και τών θείων 
άκροδσθαι γραφών* μετά δέ το* τριετή χρόνον, ένδον του πε- 
ριβόλου της εκκλησίας εισαχθήναι, καΐ μετά τών ύποπιπτόνταν 
έν τω όπισθίω μέρει του άμβωνος έπτά έτη διατελεσαι, τη τών 
κατηχουμένων έκφωνησει συνεξερχο>μένους· καΐ μετά παρέλευσιν 
του έπταετους χρόνου, έπΐ δυσίν άλλοις έτεσι μετά τών πιστώι 
τήν συστασιν δέζασθαι, κοινωνουντας αύτοίς τών προσευχών μέ- 
χρι συμπληρώσεως της μυσταγωγίας, της θείας μέντοι γε μετα- 
λήψεως ούδΐ επί τοις δυσΐ τούτοις μετασχώσιν έτεσιν άλλά 
μετά τούτο, και της μετοχής τών αγιασμάτων άζιωθησονται. 

Κανών ΙΒ'. 

Οί δέ προσκληβέντες μέν υπό(Ι) τί)ς χάριτος, καΐ τήν 
πρώτην όρμήν ένδειξάμενοι, και άποθέμενοι τάς ζώνας, 
μετά δέ ταύτα έπί τον οίκεϊον έμετον άναδραμόντες, ώς 
χύνες, ώς τινάς και αργύρια προέσβαι, χαί βενεφικίοις (2) 
χατορθώσαι τό άναστρατεύσασθαι· ούτοι δέκα έτη ύποπι- 
πτέτωσαν, μετά τόν τί|ς τριετοΟς ακροάσεως χρόνον. 
'Εφ' άπασι δέ τούτοις, προσήκει έξετάζειν την προαίρεσιν 
καΐ τ* είδος τϊ}ς μετανοίας. "Οσοι μέν γάρ (3) φόβψ, και 
δάκρυσι, και δπομονϊ), και άγαθοεργίαις, την έπιστροφήν 

(1) Ο. Χ.Τρ. Βρ.— άιώ Β«υ·ρ. — (1) ίωριαΐς χαΊ ύκοαχιακι Μάτβ. ίν κ·ρ*ύ· 
— (!) Π. — χ*ι φοβφ Χ. Τρ. Βιυιρ. Βρ. Κ. ·Ε. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΥΝΟΔΟΎ. Μ\ 

έργω, και ού σχήματι, έπιδείκνυνται, ούτοι πληρώσαντες 
τον χρόνον τον ώρισμένον τΐ)ς ακροάσεως, είκότως των 
ευχών κοινωνήσουσι, μετά τοΟ έξεΐναι τω επισκοπώ και 
φιλανθρωπότερόν τι περί αυτών βουλεύσασθαι. Όσοι δέ 
άδιαφόρως ήνεγκαν, καί τό σχήμα του είσιέναι(Ι) εις την 
έκκλησίαν άρκεΐν έαυτοϊς ήγήσαντο προς την έπιστροφήν, 
έξ άπαντος πληρούτωσαν τον χρο'νον. 

ΖΩΝΑΡ. Περί στρατευομένων 6 κανών διελέγεται, καί άπορ- 
ριψάντων μεν τάς ζώνας, ήγουν τά της στρατείας παράσημα, 
δρμημα δέ πρός μαρτύριον (2) ένδειξαμένων ο&ς καί υπό της 
θείας χάριτος κληΟήναί φησιν, ώς δι' έκείνης έπΐ(5ρωσθέντας πρός 
τ^ν ενστασιν της δμολογίας της πίστεως·, είτα έν μεταμελείορ 
γενομένων, καί αύθις είς τ*λν προτέραν έπανελθίντων στρατείαν, 
χοώ. ταύτην άργυρίοις άνακτησαμένων, $ βενεφικίοις' δια μεν γαρ 
τών άργυρίων δηλοΰται τά χρήματα, διά δε τών βενεφικίων 
ίπαν είδος χάριτες τε καί δεξιώσεως. Της γαρ Λατίνων διαλέ- 
κτου ουσα ή λέξις, εύεργεσίαν δηλοΐ, προς ελληνίδα μεβερμηνευο- 
μένη διάλεκτον ευεργετεί δε τις, $ χρήματα παρέχων, $ άλ- 
λως θέλημα οίονδηποτε πληρών τίνος· δηλον δε πάντως, ότι ου- 
δείς τοιούτος άναστρατεύσασθαι ήδυνηθη άν, εΐ μή τ$ πλάντρ 
συνέθετο. Τους γουν τοιούτους μετά τίΐν τριετή άκρόασιν, επί 
δεκαετίαν ύποπίπτειν 6 κανών διατάττεται, καί έξιέναι μετά 
των κατηχουμένων. Δίδωσι δε τη κρίσει του έπισκόπου καί 
μειοΰν τά έπιτίμια, εί εδροι τόν μετανοουντα θερμότητα έν τη 
ρχτανοία έπιδεικνύμενον, καί δάκρυσι τόν θεόν Ιλεούμενον, καί 
τψ φ<5βω αύτού στοιχειοόμενον, καί τίν έκ των έπιτιμίων κά- 
κωσιν υπομένοντα, και άγαθοεργίαις, ΐγουν αρετών ασκήσει, 
και μεταδόσει τί) προς τούς δεομένους, εί εύπορείη ή χεΙρ αυ- 
τού, προσκείμενον καί τό 8λον είπείν, έν άληθεία, καί ουκ έν 
σχηματι την μετάνοιαν ένδεικνύμενον· Εί δέ ά&αφάρως καί 

(1) Π. Χ. Τ*. Βιυιρ. Ε. Έ. Μάνα. ίν π»ρι«·λ. — |*η ·ίαιέν·% Βρ. — (*) Χ· 
Γρ. — κρος ραρτυρίαν Κ. Β»»«ρ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



καΐ άνειμένως όρ$ τδν έπιτιμηθέντα προς την έπιτίμησιν δια- 
κείμενον, καΐ ο τι δλως παραχωρείται είσιέναι εις την έκκλησίαν 
άρκούμενον, χαΐ ού δακνόμενον χαί λυπούμενον, δτι ού συνί- 
σταται τοΤς πιστοίς* άλλα χαί το δπισθεν του άμβωνος ΐστα- 
σθαι, χαί έζιέναι μετά τών κατηχουμένων, (τούτο γαρ δηλοϊ το 
σχίμα τοΟ είσιέναι, ού γαρ άληθώς εϊσεισιν ό ούτως είσιών), 
άρχουν αύτφ λογιζόμενος, τον δλον της δεκαετίας χρδνον Ιν τφ 
έπιτιμίω τής ύποχτώσεως πληρούν αύτον διακελεύεται 6 χανών. 

ΒΑΑΣ. Βενεφίκιον λέγεται, χατά Αατίνους, πάν δώρημα και 
ευεργέτημα, έπεί ουν τίνες στρατιώται, έν καιρώ διωγμού, 
ζΛφ θείω κινηθεντες, τάς ζώνας των στρατειών αυτών άπέ- 
θεντο, χαί πρδς μαρτύριον ώρμησαν ύστερον δΐ υπό δαιμονιώδονς 
μεταμέλειας συνωθηθέντες, άπέστησαν του μαρτυρίου, χαί τοις 
άπίστοις διώκταις τίχολουθησαν, χαί χρημασιν, 4 άλλοις δωρ<- 
μασι, τούτο γάρ έστι τδ βενεφίχιον, ώς εϊρηται, τάς προτέρας 
αύτών στρατείας £λαβον, και είς τδν οίκεΐον Ιμετον άνέδραμον, 
φησίν 6 χανών, ώς εϊπερ χαί ούτοι μετά ειλικρινούς κατανύξεως 
προσέλθωσι τη εκκλησία, δεχθ^σονται, όφείλοντες τρία μίν Ιτη 
ίςωθεν τής έκκλησίας ίστασθαι, χαί άκροάσθαι των θείων γραφών, 
δέκα 81 £τη ύποπίπτειν, ίίτοι ϊστασθαι βπισθεν του άμβωνος, 
καΐ ίξέρχεσθαι μετά τών κατηχουμένων, μετά δέ ταύτα συνεύ- 
χεσθαι μετά των πιστών* πάντως δΐ τών άγιασμάτων ουκ άξιω- 
θώσιν, εί μί) διετία παρέλθη, καθώς καΐ άνωθεν εϊπομεν δτι 
κα! οδτοι ίκ τών έκουσίως παραπιπτόντων είσίν. Ενέδωκε δΐ 6 
κανών τφ έπισκόπω μειουν τά ίπιτίμια κατά τίν τοΰ έπιτι- 
μηθέντος έπιστροφ^ν. 

ΑΡΙΣΤ· 01 βιαζόμενοι, καΐ δόζαντες άντιστ^ναι, είτα κατα- 
θέμενοι τ5) άσεβείορ, καΐ άναστρατευσάμενοι, δεκαετίαν άφο- 
ριζέσθ ωσάν. Σκοπητέον δε έφ' απασι τδ είδος τΏς μετανοίας* 
καΐ θερμοτέρως μέν μεταμελομένου του δεζαμένου τδ έπιτί- 
μιον, φιλανθρωπότερον δ έπίσκοπος διατιθέσθω* ψυχροτέρως δέ, 
δραστικώτερον. 

δσοι ύπδ τ$ς θείας χάριτος προσκληθέντες, κατά μέν τίιν 
χρώτην όρμην βιασθέντες συνθέσθαι τϊ άσεβείορ, άντέστησαν, 



ΤΗΣ ΕΝ .ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΪΝΟΑΟΪ. 



«στε καΐ τη* στρατιωτικην άποΰέσΟαι ζώνην, είτα ύπείξαντες, 
κατέθεντο φρονειν τά των άσεβων, ώστε εις την προτέρων αυ- 
τούς καταστ^ναι τιαην, καΐ την στρατείαν αύθις έπαναλαβειν, 
έπί τριετίαν εστωσαν άκροώαενοι, έ-1 δεκαετίαν ύποπίπτοντες, 
και οδτω τή; τελειώσεως άςιουσθωσαν έξέστω δέ τοις έπι- 
σκόποις και μειοΰν, καΐ αυςειν τά έπιτίμια, προς την με- 
τάνοιαν άφορώσι των επιστρεφόντων, είτε συν φόβω, και δπο- 
μονη, και δάκρυσι γίνεται, είτε καταφρονητικώ;, καΐ άδιαφίοως. 

Κανών ΙΓ'. 

Περί δέ των έξοδευόντων, ό παλαιός και κανονικός 
νόμος φυλαχθήσεται (I) και νυν, ώστε, ει τις έξοδεόοι, 
του τελευταίου (2) και αναγκαιοτάτου εφοδίου μή άπο- 
στερεϊσθαι. Εί δέ άπογνωσθείς, και κοινωνίας τυχών, 
πάλιν έν τοις ζώσιν έξετασθ^, μετά των κοινωνούν - 
των τγ)ς εύχτ)ς μόνης εστω. Καθόλου δέ, και περί 
παντός ούτινοσουν έξοδεύοντος, αίτοΟντος τοΟ μετασχεϊν 
ευχαριστίας, ό Επίσκοπος μετά δοκιμασίας μεταδιδότω τϊ)ς 
προσφοράς. 

ΖΩΝΑΡ. Διαταζάμενοι οΐ Ιεροί Πατέρες περί επιτιμίων, καΐ 
δπως, και έφ' όσον οΐ παραπίπτοντες άκοινώνητοι ϊσονται, όρί- 
ζουσι δια του παρόντος κανόνος, κάν ύπο έπιτίμιον άκοινωνη- 
σίας ώσί τίνες, τελευτώσι δέ, μεταδίδοσθαι αύτοΐς των άγι α- 
σμάτων" ίνα έφόδιον αύτά έχωσι, και μη στερηθωσι του έκ 
τούτων άγιασμου. Ει δέ τις περί την ζωην κινδυνεύων άζιω- 
θείη, ώς Ονησκων, της κοινωνίας, είτα διαφυγοι τον θάνατον, 
μετά των πιστών μεν συνεύξεται, ού μεν τοι καΐ τών άγια- 
σμάτων μεταληψεται. ΚαΙ πάς δέ έν έπιτιμίω ών, περί την 
τελευταίαν γίνόμενος εξοδον, φησίν ό κανών, εί ζητεί μεταλα- 
βεΐν τϋς αγία; προσφοράς, μεταλαμβανέτω μετά δοκιμασίας, 
ήγουν γνώμης του έπισκόπου καΐ έξετάσεως. 

ΒΑΛ2. Ούτος ό κανών γενικός έστι· παρακελβόιται γάρ 

(1) &ια<ρυλ*χ*ηβ·ται Βιυιρ. — (1) Π. Χ. Τρ. Β?. Κι, ί. Σ. Κ— τιλιιου Β·υΐρ. 
(ΤΟΜ. Β\) 4 0 



414 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



πάντα έπιτιμηθέντα, καΐ των Αγιασμάτων στερούμενον, Αξιού- 
«θαι του κάλου έφοδίου τϋς Αγίας μεταληψεως, έν ταίς τελευ- 
ταίαις άναπνοαΐς, μετά δοκιμασίας τοϋ έπισκόπου· μη δντος 
δε έπισκόπου, μετά δοκιμασίας Ιερέων Ινα μη στερηθη του 
χαλοΟ έφοδίου ό άνθρωπος διά την άποδημίαν του έπισκ<ί- 
που (4). Προστίθησι δέ, ως, είπερ ό τοιούτος μετά τίιν μετά- 
ληψιν των Αγιασμάτων διαφυγή τον θάνατον, μετά των τζι- 
στών μέν συνεύξεται, των δέ Αγιασμάτων ουκ έπιτεύξεται, ει 
μη πληρωθεί πάντως 6 νενομισμένος χρόνος του έπιτιμίου. Νο- 
μίζω δέ, δτι, τότε μετά την ύγείαν συνεύχεσθαι τοίς πιστοΧς 
παραχωρηθ^σεται ό έπιτιμηθείς, δτε καΐ πρί> τϋς νόσου τού- 
τοις συνηύχετο· ει γάρ έν τόπω άκροωμένων ΐστατο, τον αΰτον 
ϊξει τόπον καΐ μετά την ογίειαν. 

ΑΡΙΣΤ. 01 έζοδευόμενοι κοινωνεί τω σαν ει δέτις αυτών 
ύγιάνοι, ίστω μετά τών τής εύχ^ς κοινωνούντων καΐ μόνον. 

Π&ς πιστός έν ταΐς τελευταίαις άναπνοαΤς γινόμενος, του 
άγαθοΟ έφοδίου έπιτεύζεται· δγιάνας δέ, μετά τών κοινωνούν- 
των τών ευχών Ισται· ου μέντοι γε καΐ τών θείων Αγιασμά- 
των μβτάσχοι' αλλά πληρώσας έν ταΐς εύχαις τ&ν της συστά- 
σεως χρόνον, ϊκτοτε καΐ τής χάριτος ταύτης άξιωθησεται. 

Κανών ΙΔ'. 

Περί τών κατηχουμένων, καΐ παραπεσόντων, έδοξε τϊ) 
άηί% καΐ μεγάλη συνόδφ, ώστε, τριών έτών αυτούς άχροω- 
μένους μόνον, μετά ταδτα εύχεσΟαι μετά τών κατηχου* 
μίνων. 

ΖΩΝΑΡ. Εάν τίνες προσελθόντες τ^ πίστει, και γενόμενοι 
κατηχούμενοι, παραπέσωσιν (2), υποβιβάζεσθαι τΐίς τάξεως, καΐ 
τής στάσεως τών κατηχουμένων, ώρίσθησαν παρά τών Αγίων 
Πατέρων, καΐ έν τώ τών άκροωμένων έπιτιμίω γίνεσθαι έπΐ 

(I) 4 φράσΐζ αΟπι άκο τοδ μη διτος *έ . . . ούχ «0μται Ι* Χ. Ί>· 

Μ *αφ« 4. — (1) ήρι» |* χαιρφ διωγμού βυσωσι Χ. Τρ. — ούχ ιδριτβιι Λ 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ α'. ΣΥΝΟΔΟΎ. 



τριετίαν' είτα πάλιν έπανέρχεσθαι προς τδν προτέραν τάξιν καΐ 
στάσιν, καΐ συνεύχεσθαι τοίς κατηχουμένοις. 

ΒΑΑΣ. Τον έξ απιστίας άληθεί πίστει προσελθόντα, καΐ 
κατηχηθέντα, *αΙ μετά την κατηχησιν πλανηθέντα, και τήν 
πρώτην θρησκείαν ζητησαντα, μη απλώς δέχβσθαι είς τον 
τόπον των κατηχουμένων, πάλιν ύποστρέφοντα, οΐ άγιοι Πα- 
τέρες διορίζονται, άλλα πρύτερον έτΛ τριετία έξωθεν του ναου 
ΐστασθαι μετά των άκροωμένων πληρωθείσης δ£ ταύτης, άπο- 
καθίστασθαι είς τήν προτέραν τάξιν και στάσιν τών κατη- 
χουμένων. 

ΑΡΙΣ Γ. Είτις παραπέσοι κατηχούμενος, ούτος τρισιν ίτεσιν 
άκροάσθω, καΐ μόνον είτα μετά των κατηχουμένων εύχέσθω. 

Δύο είδη τών κατηχουμένων οΐ μίν γαρ άρτι προσέρχον- 
ται, οΐ δε γεγόνασι τελεώτεροι, έρ' ίκανον τά της πίστεως μυη- 
θέντες* 6 γούν τελεώτερος κατηχούμενος, παραπεσών, καΐ άμαρ- 
τησας, άνεπιτίμητος ουκ έάται, κάν και τδ άγιον βάπτισμα 
Ικανύν έστι πάντα ρύπον ψυχικον άποπλϋναι* αλλά μετά τών 
άκροωμένων συντάττεται, καΐ μετά τριετίαν μετά τών κατη- 
χουμένων αύθις συνεύχεται. ΚαΙ ζητεί ττΊς έν Νεοκαισαρεί^ 
συνόδου κανόνα ί. 

Κανών ΙΕ'. 

Δια τόν πολύν τάραχον, και τάς στάσεις τάς γινομένας, 
Ιδοξε παντάπασι περιαιρεθί]ναι τήν συνήθειαν, την παρά 
τόν άποστολικόν(Ι) κανένα εύρεθεϊσαν Ιντισι μέρεσιν, 
ώστε από πόλεως είς πόλιν μή μεταβαίνει, μήτε έπί~ 
σκοπον, μήτε πρεσβότερον, μήτε διάκονον. ΕΙδέτις, μετά 
τόν τϊ|ς άγιας και μεγάλης συνόδου δρον, τοιοότψ τινί 
έπιχειρήσειεν, ή έπιδοίη έαυτόν πράγματι τοιουτω, άκιη 
ρωθήσεται έξ άπαντος τό κατασκεύασμα, καΐ άποκατα- 
σταθήσεται τΐ) έκκλησία, έν % 6 έπίσκοπος, ή ό πρεσβύτε- 
ρος έχειροτονήθη. — 

(1) Π. — τ*, άποατολιχον ούχ ιδρητΛΐ Χ. Τ>. Βιυιρ. Βρ. & Κ. 3. 

40* 



Μβ 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΖΩΝΑΡ. Τδ μή μετιέναι έξ έκκλησίας είς έτέραν έπίσκοπον, 
$ πρεσβύτερον, $ διάκονον, και τοις ίεροϊς κεκανόνις-αι Απος-ό- 
λοις· Αλλά παρορώμενον και καταφρονούμενον τδ διάταγμα ή 
άγια σύνοδος αδτη διά του παρόντος κανόνος άνεκαίνισε, διορι- 
ζομένη( 1 ), κάν έπιχειρτίσιρ μεταβήναι έκ πόλεως είς έτέραν πόλιν 
Ιπίσκοπος, ?! πρεσβύτερος, $ διάκονος, κάν μεταβαίη, και είς 
Ιργον άγάγη το έπιχείρημα, άκυροϋσθαι τίιν πραξιν αύτοΰ, καΐ 
άποκαθίστασθαι έν ·?ι χειροτονούμενος ώνομάσδη. Ετερος γαρ 
κανών διατάττεται, μηδένα άπολελυμένως, ήγουν άνωνύμως χει- 
ροτονεΐσθαι, άλλ' εις ττίν δε την έπισκοπήν, $ τήν έκκλησίαν, 
$ τήν μ,οντίν. 

ΒΑΛΣ. 0 μέν αποστολικός ιέ. κανών, Μηκέτι λειτουργείτω, 
φησιν, ό κληρικός, ό παρά γνώμην του οικείου επισκόπου άπδ 
πόλεως είς πόλιν μεθιστάμενος* ό δέ παρών κανών, τά αύτά 
καΐ περί έπισκόπων διοριζόμενος, άκυρον είναι, φησ:, το παρά 
ταύτα ίσως γενησόμενον. 

' Ετερα έρμηνεία. 

Του ιδ'. αποστολικού κανόνος, την μέν άπδ παροικίας είς 
παροικίαν έπίβασιν, ίτοι έπιπηδησιν, τών έπισκόπων κωλύοντος, 
την δέ μετάθεσιν έπιτρέποντος δια μεγάλην και ευλογον αί- 
τίαν' καΐ του ις·'. κανόνος της έν Αντιόχεια συνόδου διοριζομέ- 
νου, τδν σχολάζοντα επί σχολάζουσαν μεταβαίνειν μετά δια- 
γνώσεως καΐ παρακλησεως τελείας συνόδου* ωσαύτως και τοΰ 
πρώτου καΐ δευτέρου κανόνος τής έν Σαρδική συνόδου μεγάλως 
κολαζόντων τον διά μεθοδείας (2) και οικονομίας φαύλης την λα- 
χουσαν αύτδν καταλιμπάνοντα, και μείζονα έκκλησίαν αρπάζον- 
τα* και του παρόντος ιέ. κανόνος της ά. συνόδου παντάπασι μέν 
κωλύοντος την άπδ πόλεως είς πόλιν μετάβασιν τών έπισκό- 
πων, των πρεσβυτέρων, και τών διακόνων μη κολάζοντος δε 
ταύτην, άλλα διοριζομένου άκυροϋσθαι τδ κατασκεύασμα, καΐ 
άποκαθίστασθαι τη προτέρα έκκλησία τδν έπίσκοπον, ίΐ τδν πρε- 
σβύτερον, % τδν διάκονον (3), είς $ν έχειροτονηθησαν, εϊποι τις 

(1) Χ. Τρ. — &ορισ«μίν* Βιυιρ.— (1)Χ. Τρ. — |&»Μ£·υ Ι·»·ρ. — (») 
~ ·6χ Λρητβι το, ^ ίιά*βνο* Ιν Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΥΝΟΔΟΙ. 



447 



έναντιοϋσθαι τούς κανένας άλληλοις (1 ), άλλα και άλλα θε- 
σμοθετουτας' άλλ' ουκ εστι τοΰτο. Διαφορά γάρ έστιν άλληλοις 
μεταθέσεως, μεταβάσεως, καΐ έπιβασίας· μετάθεσις γάρ έστιν 
ή άπο παροικίας είς παροικίαν μετένεξις* δταν τυχόν έπίσκο* 
πος, παντοία σοφία κεκοσμημένος, μετακληθϊ) παρά πλήθους 
έπισκόπων, είς μείζονα έκκλησίας χηρευούσης βο^θειαν, κινδυ- 
νευούσης περί την εύσέβειαν οίόν τι γέγονεν είς τον μεγαν Γρη- 
γόριον τον Θεολόγον, άπ6 των Σασίμων είς Κωνσταντινούπολη 
μετατεθέντα· και έστιν αυτη συγχωρητέα, καθώς παρίσταται 
άπο του ιδ'. κανόνος των άγιων Αποστόλων. Μετάβασίς έστιν, 
δταν τις σχολάζων, δηλονότι μή έχων παροικίαν, ώς 0π6 
έθνών κατεχομένην, άναγκασθη παρά έπισκόπων πολλών είς σχο- 
λάζουσαν έκκλησίαν μεταβήναι, διά το περί την όρθοδοξίαν, καΐ 
τά λοιπά έκκλησιαστικά, χρησιμώτατον (2) αύτοϋ' καΐ Εστι 
και αυτη δεκτέα παρά τοις θείοις κανόσι των έν Αντιόχεια συ- 
νελθόντων άγιων Πατέρων. Έπίβασις δέ έστιν ή αυτόνομος, } 
καΐ μετά οικονομίας φαύλης, του σχολάζοντος, % και τοΟ έχον- 
τος έκκλησίαν έπισκόπου, προς χηρεύουσαν έκκλησίαν παράλο- 
γος μετένεξις, $ν τοσούτον οΐ έν Σαρδικη συνελθόντες άγιοι Πα- 
τέρες έβδελύξαντο, ώςτε καΐ άκοινώνητον είναι παντί Χριστια- 
νω τον έργάτην ταύτης διωρίσαντο, καΐ μηδέ έν ταΤς τελευ- 
ταίαις άναπνοαίς λαϊκές κοινωνίας άζιουσθαι αύτόν. 0 δέ ιέ. 
κανών της ά. -συνόδου περί μηδενός τοιούτου μνείαν ποιούμενος, 
ούδ' έναντιουταί τινι τών ανωτέρω καταστρωθέντων κανόνων* 
ουτε γάρ περί μεταθέσεως, ουτε περί μεταβάσεως, ουτε περί 
έπιβασίας διδάσκει, αλλά κωλύει το μεταπίπτειν έπίσκοπον, % 
πρεαβύτερον, ?ι διάκονον, άπδ πόλεως είς πόλιν έτέραν, άν^κου- 
σαν τ?ί αύτου παροικία, ώσπερ ποτέ ό έπίσκοπος Δέρκου έκ#· 
νος κύριος Ιωάννης έπεχείρησε τον θρόνον τής Δέρκου μεταγ«- 

(0 έν Χ. Τρ. άναγινώσχονται ΙντβυΙα τά έξης· άς των μέν της <ν Σβφώκ) 
βυνο^οα ίηλα$η χολαζοντ·ν την άπο παροικίας §ίς παροιχίαν μιτίνιξιν τοδ 
ιέ. χανονος, $ηλονοτι της ά. αυνοίου, μη *ολάζοντος ταότην, άλλά ττρ^ς την Μ- 
ραν ποΆιν ίπαγοντος Λ ν <πίσ*ο*ον· του άκοατολιχοΟ &· ιί*. κανόνος, *αι της <ν 
Ιντιοχιία σονο'Ιου β*κιτρικοντ»ν ταδταγίνιβθαι· Αύαις. Ού» ίναντιοδνται οί χανο'νος 
άλλιίλοις, αλλά λαφορά ίττι {ατχΗσιως ατλ.«»(2) ο\ά την · . · χρηβφ4*ητα Χ.Τρ. 



448 ΚΑΝΟΝΕΣ 

ν«ν $ίς το τοϋ Φιλέα πρωτοπαπαδίκιον αύτοϋ, διά το πολυαν- 
Ορωπύτερον είναι, καΐ έκωλύθη συνοδιχώς. Αιά γάρ τοϋτο, ούδέ 
κολάζεται δ τοϋτο έπιχειρησας έπίσκοπος, άλλ'είς την προτέ- 
ρων αύτοΰ καθέδραν έπανάγεται. δτι δέ τοϋτο άληΟές έστι, 
δηλοϋται καΐ «π «υτων τών ρηγάτων τοΰ κανόνος, πόλεως με- 
μνημένον, καΐ ούχΐ προικιών τδν αΰτον γάρ καΐ Ινα 1*1- 
«χοπον, πολλάς μεν πόλεις έχειν ώςένορίαν (·) δυνατόν έστ*, 
πολλά; Χε παροικίας, οϋδααως. Αλλά και άποτοϋ μεμνϊίσθαι 
τον τοιοΰτον κανόνα πρεσβυτέρων, καΐ διακόνων, έναργώς πα- 
ρίσταται ή άληθεια. Ποία γάρ μετάΟεσις, ·% μετάβασις, η έπί- 
βασις, έπΐ τούτων τρακταΐσθείη ποτέ; πάντως ουδεμία. Μετά- 
πτωσης δέ μόνη άπο πόλεως εις πόλιν ούχ άλλοτρίαν, άλλά 
τ$ παροικία, εις ?ϊν έκληρώθησχν, άνηχουσαν διά γάρ τοϋτο 
ούδέ χαθαιροϋνται, ώς παρ' ένορίαν Ιερουργησαντες, άλλά τη 
προτέρα Ικκλησ'ία, ε!ς ί|ν και έχειροτονηοησαν, αποκαθίσταν- 
ται^). 

ΑΡΙΣΤ. έχ πόλεως εις πόλιν μητε έπίσχοπος, μ>ίτε πρεσβύ- 
τερος, μήτε διάχονος μεταβαινέτω· έπεί πάλιν άποδοΟ^σοντ* 
τοδς έχχλησίαις, έν αίς χεχειροτόνηνται. 

0 χάνων ούτος ού μόνον τάς των έπισχόπων μεταθέσει; παν 
τελώς άναιρεΐ, άλλά χαΐ των πρεσβυτέρων, χαΐ διαχύνων, και 
τους έπιχειρήσανταί τοιοΰτόν τι ποιησαι, άποκαδι<τ? πάλιν τάίς 
ίχχλϊΐσίαις, έν αίς κεχειροτόνηνται. 0 δέ τής έν Σαρδικ? πρώ- 
τος χαΐ δεύτερος κανών αϋστηροτέρως αύτοΰς τιμωρεί, άκοινω- 
νησίας τούτους υποβάλλων έπιτιμίω. 

Κανών Κ". 

"Οσοι £ιψοχινδύνως, μήτε τόν φόβον τοϋ ©εοΟ προ 
όφΟαλμών έχοντες, μήτε τόν έχκλησιαστιχόν χανόνα 
«{δότες, άναχωρήσωσι τ^ς Ιδίας (3) έχχλησίας, πρεσβύ- 
τεροι, ή διάκονοι, ή όλως έν τφ κανόνι έξεταζόμενοι, 

(1) ««1 ίνορία» Χ. Τρ. — (*) Α.παβ« ή ίρ|Μΐν·ί* ώχ, ι·5(ΐηΓ«ι π*ί« 'Ε. -τ 
(») Π. — τίς <χΑ»βί«ς Βρ. Βωιρ. £. Κ. Σ. Ρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΤΝΟΔΟΪ. 



449 



ούτοι ούδαμώς δεκτοί όφείλουσιν είναι Ιν έτέρα έκκλη- 
σία· άλλα πασαν αύτοίς άνάγχην έπάγεσθαι χρή, άνα- 
στρέφειν εις τάς εαυτών παροικίας· ή, έπιμένοντας, άκοιτ 
νωνήτους είναι προσήκει. Εέ δέ και τολμήσειέ τις όφαρ- 
πάσαι τον τώ έτέρω διαφέροντα, και χειροτον^ααι έν τ$ 
αύτοϋ εκκλησία, |ΐή συγκατατιθεμένου το3 Ιδίου έπισκο'- 
που, ου άνεχώρησεν 6 έν τω κανόνι έξεταζόμενος, άκυ- 
ρος Ιστω ή χειροτονία. 

ΖΩΝΑΡ. 0 (ΐέν πρό τούτου κανών, τους άναχωρουντας των 
οίκείων έκκλησιών, καΐ άλλοις προσερχομένους, άποκαθίστασθαι 
τη έκκλησία διορίζεται, έν $ κεχειροτόνηται Εκαστος. Οδτος δε 
τους [/.ϋ πειθο-χένους έπανελθεΐν, και «κοινωνικούς είναι θεσπί- 
ζει, έοΐκεν ουν έναντιουσθαι τω ιέ. κανόνι των Ιερών Αποστόλων 
έκεΐνος γαρ τούς καταλείψαντας κληρικούς τάς έαυτών παροι- 
κίας, και είς άλλην παροικίαν παντελώς μεταστάντος παρά γνώ- 
μην του Ιπισκόπου αυτών, ρικέτι λειτουργεΐν κελεύει* ώς δε 
λαϊκούς κοινωνεΐν επιτρέπει έκεΐ. ΟΪ[χαι τοίνυν ίπΐ του παρόντος 
κανόνος, τό, άκοινων^τους εϊναι, ουτω νοεΐσθαι· ίγουν συγκο*- 
νωνεΐν αύτοίς τους Ιερατικούς δηλαδή, αλλ* άποτρέπεσθαι τοΰ (4 ) 
συνιερουργειν αύτόις τούς τοιούτους· κοινωνίαν ίνταϋθα των άγίων 
Πατέρων, ουχί τήν «χετάληψιν των άγιασ|χάτων όνορασάντων, 
αλλά τί^ν των Ιερών συ(ψ.εταχε£ρισιν καΐ κοινοπραξίας καΐ τό 
συλλειτουργειν το*ίς, οίσπερ προσήλθον. Ουτω γάρ νοού(ανος 6 
παρών κανών, ού διαφωνεΐν πρός τόν άποστολικόν κανόνα δόξει 
τινί. Είτα επάγει, ώς, εί ίπίσκοπός τις τόν άφ'έτέρας πόλεως 
είς έτέραν [Αεταναστεύσαντα κληρικόν χειροτονήσει, προαγαγών 
αυτόν ίσως είς βαθμών αείζονα, (Λ·ί| βουλθ[*ένου του επισκόπου, έξ 
ου άνεχώρησεν, άκυρος Ισται ή χειροτονία. 

ΒΑΛΣ. Από του τέλους του ιέ. κανόνος παρίσταται, δτι 
πάντες οΐ χειροτονού[χενοι, ί| είς έπισκοπάς έκληρουντο (2), ίτοι 
Ιχειροτονουντο, $ είς μοναστήρια, $ είς θείους ναούς* ίθεν άκο- 

(1) Χ. Τρ. — Λ, Β·«2?. — (1) ί«λϊΐ£θδ¥Γ*ι Χ. Τρ. — τ* *έ, *τοι Ιχ«*οτ»- 
νβδντο, ο6 κιΤται. 



ΚΑΝ0ΝΕ2 



λούθως τούτω καΐ ό ς-'. κανών της έν Χαλκηδόνι συνόδου, κώ 
ό ί. διορίζονται ουτω τους κληρικούς γίνεσθαι, καΐ τήν παρά 
ταύτα γενησομένην χειροθεσίαν άκυροΰσίαι. Διό και δέδοκται 
έχειν έπ* άδειας τινά κληρικόν από παροικίας είς παροι- 
κίαν (1) μεταβαίνειν, και άμείβειν τόν κλήρον άνευ γραφής άπο- 
λυτικής του χειροτονησαντος τούτον τούς δέ μετακαλούμε νους 
κληρικούς παρά των χειροτονησάντων αυτούς, και μή πειθομέ- 
νους άναστρέφειν, άκοινωννίτους αύτοΤς είναι, ήγουν μή πάρα- 
χωρείσθαι συνιερουργεΤίν τούτοις (2)· είς τούτο γαρ τό μή κοι- 
νωνεΤν έκλαμβάνεται* ού μήν είς τό μή έκκλησιάζειν, ί) είς τό 
μή μεταλαμβάνειν τών αγιασμάτων, ακολούθως πάντως τω ιέ. 
άποστολικω κανόνι, τω διοριζομένω μή λειτουργειν τούς τοιού- 
τους. 0 δΐ ις-'. αποστολικός κανών, αφορισθώ καθυποβάλλει 
τόν δεζάμενον έπίσκοπον έζ ετέρας παροικίας κληρικόν, άνευ 
άπολυτικής γραφής του χειροτονησαντος αυτόν, ίίστε καλώς 
ποιεί 6 κατά καιρούς της μεγάλης εκκλησίας χαρτοφύλαξ, μ.τι 
παραχωρών τοϊς έξωχειροτονητοις ιερεύσΐν ιερουργεΐν, μή προ- 
κομίζουσι σ^στατικάς καΐ άπολυτικάς γραφάς τών χειροτονη- 
σάντων αυτούς. λνάγνωθι καΐ τόν λέ. άποστολικόν κανόνα, 
συνόδου Αντιοχείας κανόνας ΐγ'. και κβ'. και συνόδου Εφέσου 
κανόνα η'. 

ΑΡΙΣΤ. Οσοι πρεσβύτεροι και διάκονοι της εκκλησίας άνα- 
χωρ^σουσιν, άδεκτοι είς έτέραν έκκλησίαν γενησονται* αλλ* έπι- 
στρεφέτωσαν είς τάς έαυτών παροικίας. Εί δέ τις τόν έτέρω δια- 
φέροντα χειροτονησοι χωρίς γνώμης του οικείου επισκόπου, άκυρος 
ή χειροθεσία. 

ΚαΙ ούτος ό κανών τά αύτά τω πρό αύτοΰ διορίζεται* ώστε 
(ΐΊίτε τινά πρεσούτερον, ί διάκονον, της Ικκλησίας, έν Ί κεκλη- 
ρωται, άναχωρη'σαντα, ύφ' ετέρου επισκόπου παραδεχθηναι, αλλ* 
έπιστρέφειν αύθις είς τήν έαυτοΰ παροικίαν. Εί δέ τις επίσκοπος 
τόν έτέρω διαφέροντα κληρικόν παραδέξεται, καΐ χειροτοντήσας 
«ώτόν, είς μείζονα προαγάγω βαθμόν έν ττί αύτοΰ έκκλησία, 
χωρίς γνώμης του οικείου επισκόπου, άκυρωθ>ίσεται ή χειροθεσία. 

(10 Βινιρ.— ά π 6 κίΚιως ιίς πολι* Χ. Τρ. — (1) αύτ&ϊς Τρ. έ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚ.ΑΙΑ Α'. ΣϊΝΟΔΟΐ. 



Κανών ΙΖ'. 

Επειδή πολλοί έν τω κανόνι έξεταζόμενοι, τήν πλεο- 
νεξίχν, και τήν αίσχροκέρδειαν (1) διώκοντες, έπελάθοντο 
τοΟ βείου γράμματος λέγοντος· Τό άργύριον αύτου ουκ 
έδωκεν έπί τόκω* και δανείζοντες, έκατοστάς άπαιτοδσιν 
έδικαίωσεν ή άγια και μεγάλη σύνοδος, ώς ε? τις εύρε* 
βείη μετά τον δρον τούτον τόκους λαμβάνων, έκ μετα- 
χειρίσεως, ή άλλως μετερχόμενος τό πράγμα, ή ήμιο- 
λίας (2) άπαιτών, ή όλως ετερόν τι έπινοών αίσχροδ 
κέρδους ένεκα, καθαιρεθήσεται του κλήρου, και άλλό- 
τριος του κανόνος εσται. 

ΖΩΝΑΡ. Επί τόκω δανείζειν καΐ 6 παλαιός νόμος άπασιν 
άπηγόρευσε. ΦνκΑ γαρ, Ουκ έχτοκιεΤς τό άργύριόν σου τώ άδελ- 
φω σου. Εΐ δΐ ό ατελέστερος τοϋτο ένομοθέτνισε, πολλω πλέον 
ό τελεώτερος, καΐ πνευματικώτερος· ίδού γαρ πλέον του Ιερού 
ώδε. Απασι μέν ουν άποτέτραπται τό έπΐ τόκω δανείζειν* εί δ' 
άπασι, μδλλον άν είη τοις Ιερωμένοις τοΰτο άνάρμοστον οΐ καΐ 
τοΤς λαϊκοϊς είς υπόδειγμα, καΐ παροζυσμόν είς αρετών είναι 
όρείλουσι. Διό καΐ 6 κανών απαγορεύει το*ϊς έν τω κανόνι έξε- 
ταζομένοις, ητοι τοΤς έν κλνίρω τεταγμένοις, έκατοστάς (3) 
άπαιτεΐν, τόκους δηλαδή έκατοστιαίους' πολυαρίθμων γαρ δντων 
τών τόκων, βαρύτεροι τών άλλων οΐ έκατοστιαιοί είσιν. ίίσπερ 
γάρ τοΊς νυν αϊ λίτραι μέχρι τών έβδομνίκοντα δύο αριθμούνται, 
ουτω τοις παλαιοΤς αί έκατοντάδες ήσαν και ίν ό τόκος τών 
έχατόν νομισμάτων, νομίσματα δώδεκα· διό καΐ έκατοστιαϊος 
έλέγετο, ώς επί τοις εκατόν απαιτούμενος. Απαγορεύσασα ουν ή 
σύνοδος λαμβάνειν τόκους τούς έν κλ^ρω, έπάγει τοις μή φυ- 
λάζουσι τόν κανόνα καΐ έπιτίμιον καί φησιν, έδικαίωσεν ίι άγία 
σύνοδος, αντί του, δίκαιον ήγκίσατο, ίνα εί ευρεθείη τις μετά τά 
όρισθέντα νυν λαμβάνων τόκους έκ μεταχειρίσεως, ίίγουν ώς οΐόν 

(1) Π. Βρ. Βιυΐρ. Έ. — το Αΐιχροχιρίές Χ. Τρ. — Π. Χ. Τρ. Βρ. — V*- 
Ιίονς Βιυιρ, — (3) Χ. Τρ. — 4**στοχές «Ε. Βιυιρ, 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τινα πραγματείαν τ6 τοκίζειν μεταχειριζόμενος, $ άλλως μετερ- 
χόμενος τό πράγμα· τινές γάρ έκφεύγοντες τό λέγεσδαι περί 
αυτών, δτι τόκους λαμβάνουσι, διδάασι τοις χρηζουσιν αργύρια, 
καΐ συμφωνουσι συμμερίζειν αύτοις το κέρδος· κα? ού δανεις-άς 
έαυτούς, «λλά συγκοινωνούς όνομάζουσι, κ*ι ζημίας μή δντες 
κοινωνοί, έπΐ τω κέρδει μόνω κοινοπραγουσι· ταΰτα τοίνυν και τά 
τοιαύτα πάντα άπαγορεύων 6 κανών, καθαιρεΐσθαι κελεύεται τους 
τοιαύτα τεχνάζοντας, ?| Ιτερόντι έπινοουντας «ίσχροΟ κέρδους 
χάριν, $ απαιτούντα; ήμιολίας. Ειπών άνω περί εκατοστιαίου 
τόκου, 8ς τών τόκων έστίν 6 βαρύτερος, ώ; προείρηται, πα- 
ρακατιών καΐ του κουφοτέρου έμνησθη, της ήμιολίας, *7)τις 
έστι τοΟ δλου το ήμισυ, ήγουν τών δώδεκα νομισμάτων, 
α τινά είσι της έκατοστής ό πληρέστατος και όλόκληρος τόκος. 
ΕΓποι δ' αν τις τάς ήμιολίας, καΐ κατά αριθμητικούς· έκείνοι; 
γάρ οί μέν τών αριθμών έπίτριτοι λέγονται, οΐ δέ έπιτέταρ- 
τοι, έπίπεμπτοί τε καΐ Ιφεκτοι, οί δέ ήμιόλιοι, ώς 6 έξ, και ό 
έννέα' 8τι δλους ίχουσιν έν έαυτοίς αριθμούς, και τά ήμίση 
αυτών εχουσι γάρ, ό μέν τά τέσσαρα, καΐ τών τεσσάρων το 
$μισυ, 2 έστι τά δύο* 6 δέ έννέα, τά έξ, και τούτων το ημισν, 
τάτρία δηλονότι. Διά γουν τής ήμιολίας, ώς άν νοοϊτο αυτή, 
τοϋτο μονονουχι λέγει ό κανών, ώς ού μόνον τον βαρύτερον ού 
λήψονται τόκον οί έντώ κλήρω, άλλ'ούδέ άλλον τινα μετριώτερον. 

ΒΑΛΣ. 0 μδ'. άποστολικός κανών τους άπαιτουντας τόκους 
άπο δανείου πρεσβυτέρους, ή διακόνους, καθαιρεΐσθαί φησιν, εί μή 
παύσονται. ό δέ παρών κανών πάντας τούς κληρικούς τούς μετά 
τόκου δανείζοντας, $ ήμιολίας άπαιτουντας, ί| ετερόν τι αίσχρ6ν 
κέρδος έαυτοΐς έπινοοΰντας, καθαιρείσθαι έδικαίωσεν, αντί τοΰ 
οδτω δίκαιον εϊναι έκρινε. Ζητεί καΐ τά έν τώ ρηδέντι άπο- 
στολικω κανόνι γραφέντα, καΐ τό κζ'. κεφ. του θ'. τίτλου του 
παρόντος συντάγματος, λέγον έν μέρει, άπαιτεΐσθαι τόκους καΐ 
παρά Ιερωμένων, δηλονότι τούς από διαφέροντος, καΐ τούς έζ 
ύπερθέσεως. Του δέ αποστολικού κανόνος και ετέρων διοριζομέ- 
νων τούς Ιερωμένους τοκίζοντας καβαιρεΊσθαι, εί μή παόσωνται* 
ίρωττίσει τις, έκείνοις όφείλομεν προσχεΤν, ?1 τω παρόντι κανόνι, 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α*. ΣΪΝΟΑΟΪ. 463 

λέγοντι, άπιντεΰθεν αυτοί* καθαιρεϊσθαΐ; Λόσις. ής έμοί δοκεϊ, 
μετά παραγγελίαν 6 κληρικός, μ* άφιστάμενος τίς αισχροκέρ- 
δειας καθαιρεδησ«αι, διά το τοΰ αποστολικού κανόνος φιλαν- 
βρω^τβρον. Σηαείωσαι οδν τον κανόνα *ιά τούς Ιερωμένους, τους 
ίμπορευομένους' οίνάρια, ίΐ βαλανεΐα πακτεύοντας, καΐ άλλα 
τοιαΰτά τινα ποιουντας, καΐ προβαλλομένους άκανόν,στον τε- 
λευταίαν άγκυραν, ι* πενίαν. Τ* δε ρίμα, το περιεχόμενον τ$ 
παρόντι κανόνι, κα! λέγον, 4 άλλως μετερχόμενος τό πράγμα, 
η ημιολίας άπαιτων, τοιοϋτόν έστι. Τινίς των Ιερωμένων, είδό- 
τες τον κανόνα, καΐ περιγράφοντες αύτον, τά μεν ρ>ατα φυ- 
λάττουσι, τον δε νοϋν άΟετοϋσι· διδόασι γάρ πρόςτινας άργύ- 
ρια καΐ 'βυμφωνοϋσι τοσην δε μερίδα έκ τοϋ κέρδους αυτοί* 
λαμβάνειν· τον δε χίνδυνον έπιγίνώσκεσθαι «αρά των λαμβα- 
νόντων αύτά· χα\ τ$ άληθεία δανεισταΐ όντες, κοινωνοί λέγε- 
σαι σχηματίζονται (4)· άποτρέπεται γοϋν χαΐ τοϋτοό χανών, καΐ 
καθαιρεί τους ποιοϋντας τοιοϋτόν τι. όμιολίας δέ νόησον τάς 
έλαφροτέρας άπαιτιίσεις τοϋ τόκου· καν γάρ, φησίν, ούχ άπαιτεϊ 
ό κληρικός εκατοστιαίους τόκους βαρύτατους, ητοι ύπέρ έκά- 
«της ίιπερπόρων λίτρας, ύπέρπυρα δώδεκα· (έκατοσταΐ γάρ παρά 
τω κανόνι εκλήθησαν οΐ έκατοστιάίοι τόκοι· ώς έκ παλαιοϋ 
της λίτρας μή ποσουμένης είς έξάγια οβ', κατά τ6 σήμερον ένερ- 
γοΰν, άλλ' είς ρ'.)· ζητεί δε τά ημίση τοϋ όλου τόκου, ήγουν 
νομίσματα ύπέρπυρα εξ (2), η καΐ τούτων ηττονα, καΐ ούτω 
καθαιρείται. £σο δέ είδώς, ώ; έπεί ή λίτρα στίμερον Ιχει 
Ιξάγια οβ'. καΐ ούχΐ ρ', ώς τό παλαιόν, ό συμφωνησας εκατο- 
στιαίους (3) τόκους λαβείν 6πΙρ λίτρα;, ουκ άπαιττίσει νομίσμα- 
τα (4) ιβ', άλλα τό αναλογούν. 

ΑΡΙΣΤ. Είτις τόκους, η ήμιολίας λαμβάνει, αλλότριος Ι?αι, 
μετά τδν δρον τοϋτον τϋς εκκλησίας, καθαιροόμενος. 

01 μέν έκατοστιαΧοι τόκοι, οΐτινες καΐ μείζονες τών τόκων 
πάντων γνωρίζονται, τά δώδεκά είσι νομίσματα - οΐ δ& ήμίσεις 
τούτων, τά ίξ. Εϊ τις ουν τών Ιερωμένων δανείσας τινί, η τοίς 

(1) ««(««ίζοντ» Χ. Τ ? . - (2)Χ. Τρ. — α. !ξ Βιυ· Ρ . 'Β. — (») Χ. Τ?· *«· 
ί- ·6χ ·5ρτ*ι τ*, ΐΜίτοατιβαους ««?« Β.«·». — 1<) *· τ ?· Τ. Ή * 



* 54 ΚΑΝΟΝΕΣ 

βαρυτέρους άπαιτ^σεε τόκου;, $γουν τούς έκατοστιαίους, ?| ή- 
μιολίας, ίτοι τδ %ισυ τοίτων, ηγο,ν τά ε* ώς του θείου έπι- 
λαθόμενος γράμματος, τιυ λέγοντος, Το άργύριον αύτου ούχ 
Ιδωκιν έπΐ τόκω, του κλήρου καθαιρεθησεται· καν δ τεσσαρα- 
κοστός τέταρτος των αγίων Αποστόλων κανών, και δ δέκατος 
τής Ιχτης συνόδου της έν τα> Τρούλλω, ουκ άπεντεϋδεν αύτον 
καθαιροΟσιν αλλ* δταν παραγγελθεί; ού παύηται τούτο ποιών. 

Κανών ΙΗ'. 

Ήλθεν είς την άγίαν και μεγάλην(Ι) σύνοδον, δτι Ιν 
τισι τδποις και πδλεσι, τοις πρεσβυτέροις τήν εύχαριστίαν 
οί διάκονοι διδδασιν δπερ οΰτε δ κανών, οΰτε ή συνήθεια πα- 
ρέδωκε, τους έξουσιαν μή Ιχοντας προσφε'ρειν, τοις προσφέ- 
ρουσιδιδδναι τό σώμα του Χρίστου. Κάκεϊνο δέ έγνωρίσθη, 
δτι ήδη τινές των διακο'νων και πρό των έπισκο'πων τής εύ- 
χαρις-ίας άπτονται. Ταύτα ουν πάντα περιηρεισθω, και έμ- 
μενέτωσανοί διάκονοι τοΐς Ιδίοις μέτροις, είδδτες, δτι, τοδ 
μέν έπισκδπου υπηρεται είσί, των δέ πρεσβυτέρων έλάτ* 
τους (2). Ααμβανέτωσαν δέ κατά τήν τάξιντήν ευχαρις-ών 
μετά τούς πρεσβυτέρους, ή του επισκόπου μεταδίδοντος 
αύτοΐς, ή του πρεσβυτέρου. Αλλά μηδέ (3) καθήσθαι έν 
μέσω των πρεσβυτέρων έξέστω τοις διακδνοις' παρά κα- 
νόνα γάρ, και παρά τάξιν έστί τό γινόμενον. Εί δέ τις μή 
θέλοι πειΟαρχειν και μετά τούτους τούς δρους, πεπαύσθω 
τϊ)ς διακονίας. 

ΖΩΝΑΡ. Τήν εύταξίαν απανταχού τηρεΐσθαι άναγκαιότατον, 
μάλιστα δέ έν τοΙς ίεροΐς καΐ μεταχειρι£>μένοις τά άγια. Διο 
πράγμα ού κατά τάξιν γινόμενον διωρθώσατο δ κανών το γάρ 
τους διακόνους μεταδιδόναι τοίς Ιερεϋσι τών αγιασμάτων, καΐ 
προ αύτών, ?> και του επισκόπου, μεταλαμβάνει αυτούς, άτα- 

(1) Π. — Βρ. Κ. «Β — ούχ ιυρητίι τ&, και μιγάλττ* «αρ&Βωιρ. χ«1 Χ. Τρ.— 
(ϊ)Π*Β·ιΐ·ρ. Χ.Τρ.— ΛάτΓου; τυγχάνονσι Σ. Βρ. |*Α *Μήη Βιυιρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΪΝΟΑΟΪ. 



155 



ξίας ην* οθεν παρακελεύεται μηκέτι τούτο γίνεσθαι, αλλ* εκα- 
στον γινώσκειν το ίδιον μέτρον, και είδέναι τους διακένου;, 
δτι τών έπισκόπων ύπηρέται είσιν έν τοις Ιεροίς, έζ αύτίς 
της κλήσεως τοΰτο διδασκομένου;· και ότι μείζων ή άξια τβν 
πρεσβυτέρων παρά την τών διακόνων. Πώς ουν οΐ ηττονες τοις 
μείζουσι αεταδώσουσι τη; ευχαριστία;, καΐ οΐ μη δυνάμενοι 
προσφέρειν, τοΤ; προσφέρουσι ; Κατά γαρ τον μέγαν Απόστολον, 
Χωρίς πάσης άντιλογίας, το ελαττον ύπο του κρείττονος εύλο- 
γεϊται. όρίζει τοίνυν ή άγία σύνοδο;, πρότερον τού; πρεσβυτέ- 
ρους μεταλαμβάνειν, είτα τούς διακόνους, τών πρεσβυτέρων 
αυτοί;, η τών έπισκόπων μεταδιδόντων του αγίου σώματος 
και αίματος του Κυρίου. Απαγορεύει δε καΐ το έν μέσω πρε- 
σβυτέρων καθϋσθαι διάκονον, ώς παρά κανόνα τούτου καΐ παρα 
την τάξιν τυγχάνοντος· τούς δέ μη πειθαρχουντας, παυεσθαι 
της διακονίας κελεύει. 

ΒΑΛΣ. Οτι μέγα έστί το τών ιερέων (1) αξίωμα, πολ- 
λω δέ πλέον τδ τών έπισκόπων, καΐ ούτοι τών διακόνων προ- 
τιμασθαι ό<ρείλουσιν, έξ αύτών τών έργων παρίσταται· οΐ μέν 
γαρ δουλεύονται, οΐ δέ δουλεύουσι. Πώς γουν ουκ όφείλουσι 
προτιμασθαι οΐ διακονούμενοι τών διακονούντων ; Επε! δέ, φη- 
σί, τινές διάκονοι την τάζιν Ιν τισι πόλεσι παραλύοντες, προ 
τών έπισκόπων μεταλαμβάνουσι, διδόασι δέ και τοΤς πρεσβυ- 
τέροις την εύχαριστίαν, καΐ απλώς όφείλοντες αγιάζεσθαι ύπο 
τών έπισκόπων, και τών Ιερέων, δτι καΐ ό Απόστολός φησι, Το 
Ιλαττον ύπδ του κρείττονος ευλογείται, ουκ έμμένουσι τοις 
δεδομένοι;* καΐ έν ταΤς συνάζεσι δέ κάθηνται μέσον τών Ιερέων 9 
ώρίσθη, άπδ του έπισκόπου ?| του πρεσβυτέρου μεταλαμβάνειν 
τούς διακόνους, και μετά τούς Ιερείς τών Αγιασμάτων άξιοΟ- 
σθαι, καΐ μηδέ μέσον καθήσθαι πρεσβυτέρων* ?| μην τούς μίϊ 
πειθαρχοΟντας ουτω ποιεΤν, παόεσθαι τ%ς διακονίας. ΤαΟτα 
του κανόνος διοριζομένου, το μέν μεταλαμβάνειν τούς διακό- 
νους πρδ τών έπισκόπων, ί| διδόναι αυτούς τήν εύχαριστίαν, 

(1) Ι·ρ«*^ένων Χ. Τρ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



$τοι τά άγια, τοϊς Ιερεϋσιν, ού παραχωρείται" άλλ' ούδε το 
καθήσθαι διάκονον έν τφ άγίω θυσιαστηρίφ μέσον των Ιερέων. 
Τδ Λ καθίσθαί τινας άπδ τών έκκλησιαστικών διακόνων είςτά; 
ίξω τοΟ βήματος συνάζεις τέως προ τών πρεσβυτέρων βλέ- 
πομεν γινόμενον καΐ οΤμαι γίνεσθαι τοΟτο δια τά άρχοντίκια· 
μόνοι γαρ οΐ άξιωθέντες άρχοντικίων έκκλησιαστικών παρά του 
πατριάρχου, προ τών Ιερέων κάθηνται· γίνεται δέ *καΙ* τούτο 
παραλόγως. Ανάγνωθι *γάρ* τϋς ς. συνόδου κανόνα ζ'. 6 μέντοι 
χατά καιρούς χαρτοφύλαξ τ$ς άγιωτάτης μεγάλης έκκλησίχς, 
προκάθηται έν ταΐς §ξω της συνόδου συνάξεσιν, ού μόνον τών 
Ιερέων, αλλά κχΐ τών αρχιερέων, έκ προστάζεως του άοιίί- 
μου Βασιλέως κυρίου Αλεξίου του Κομνηνού, ούτως έχούσης' 
0 βασιλεία μου τ$ς έκκλησιαστικής εύκοσμίας φροντίζουσα, 
καΐ το ευτακτον καΐ έν παντί μέν ζητούσα τω πολιτείματι, 
έπΐ πλέον δέ τοΤς θείοις τοΟτο έμπολιτεύεσθαι διά σπουδής τι- 
θεμένη, τά άρχήθεν άπονενεμημένα προνόμια έκάστω τών έχ- 
χλησιαστικών βαθμών, καΐ την άχρι και δεϋρο έπικρατησασαν 
έν τούτοις κατάστασιν, κατά το άναλλοίωτον και είς τδ έξι; 
είναι, καΐ διαμένειν βούλεταί τε καΐ ευδοκεί, άγιώτατε δέσπο- 
τα, ώς καΐ παραδεχθεΐσαν διά τοσούτων έτών, και τφ μακρ* 
χρόνφ έμπολιτευσαμένην, και ταΐς άπ' άλλου είς άλλον κατά 
το άνιξάλλακτον(ΐ) !ως του νυν μεταβάσεσιν έπικυρωθιΤσαν, 
καΐ βεβαιωθεΐσαν καλώς. ΕπεΙ δε νυν ή βασιλεία μου μάθοι 
ώς τίνες τών αρχιερέων άντιφιλοτιμούμενοι, πειρώνται τδ τοδ 
χαρτοφύλακος ύποβιβάσαι προνόμιον, καΐ κανόνας είς .μέσον 
προσφέροντες, διά τούτων φιλονεικοϋσι μη προκαθήσθαι αύτδν 
τών άρχιερέων, όπηνίκα δέοι τούτους συνέρχεσθαι κατά τινα 
χρείαν, καΐ συνεδριάζειν κατά ταύτδν προ τής είς την άγ»ω- 
σύνην σου είσελεύσεως, ούκ άνασχετδν τ?ί βασιλεία μου Ιδοξί, 
πρΛγμα διά τοσούτου χρόνου βασανισθέν, καΐ τοίς πριν πα- 
τριάρχαις, καΐ τοίς άλλοις άρχιερεΟσιν, άλλά δΛ καΐ αύτοίς 
τοϊς νυν οΰκ έπ' εύλόγφ έρίζουσι πράγματι διά τής πολυημέ- 



(1) Βια^. *Ε. — «νιξοίλιικτον Ζ. ϊ>. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΪΝΟΔΟΤ. 



ρου δεχθέν σιωπϋ;, κατά τδ παρέλκον άθετηθήναι, καΐ ώς τι 
των ήμελημένων παρασυρηναι* τοίνυν καΐ διορίζεται πρ&γμά 
τι εύλογον χαΐ πάνυ δίκαιον τούτο. ΕΙ μέν γαρ αίροΐντο καΐ 
πάλιν οΐ αρχιερείς μη κινεΐν τα άκίνητα, μηδέ τά τοΤς πρίν 
δεδογμένα Πατράσιν, άλλα δη καΐ αύτοίς διά τ$ς μακράς 
συνδόξαντα σιωπάς, καΐ τ^ς Εως του νυν άνοχϋς, έκ παλιμ- 
βουλίας ώσπερ άναπαλαίειν, ευ άν Ιχοι' καΐ χάρις δτι το μά- 
χιμον καταθέμενοι, το είρηναΐον (4) προτετιμιόκασιν. ΕΙ δέ και 
Ιτι τούτων τινές τών τοϋ κανόνος ρημάτων άντιποιούμενοι, 
(της γάρ έννοιας πόρρω άποδιεστηκασι), πειρώνται το οίκεΐον 
συστησαι θέλημα, καΐ έπι το άτακτον ού καλώς Ήν τάζιν 
μεταβιβάζουσιν, έδ μέν ή βασιλεία μου τίιν τοΟ κανόνος έρμη- 
νευσαι καΐ σαφηνίσαι ύφί)ν, ^άστην οδσαν καταληφθ^ναι, καΐ 
διαγνωσθήναι καλώς τοις βάπτουσιν είς άκρίβειαν, καΐ κανο- 
νικής έννοίας θιγγάνουσιν* αύτ6 δέ τοϋτο τοις άρχιερευσιν έπιτι- 
μ^· τί δήποτε τον κανόνα είδότες, καΐ τά ^ματα τούτου έζα- 
κριβούμενοι, την έαυτών συνείδησιν άνευλόγως Ιπάτησαν, καΐ 
του κανόνος παραρ^ιπτομένου, ήνείχοντο, καΐ τί)ν Οφεδρίαν έπΙ 
τών πριν χαρτοφυλάκων ήσπάζοντο ; καΐ μισθον τούτοις τίς 
τών Ιερών κανόνων περιφρονήσεως, τίιν έπΙ τάς λαχούσας αύ- 
τούς έκκλησίας άπέλασιν δίδωσι, κανόνι στοιχούσα κάνταϋθα 
έκκλησιαστικφ, καΐ τοΤς περιφρονηταΐς τών κανόνων έκείνους 
αυτούς τους Ιερούς κανόνας είς αμυναν άντεξάγουσα. Ούδέ γάρ 
άν Ιχοιεν λέγειν οΐ τών δυτικών προεστώτες αρχιερείς έπΙ χρό- 
νον μακρόν τών έμπιστευθέντων αύτοϊς μίϊ φροντίσαντες (2) 
ποιμνίων, μηδ' ώς έχρήν έν τούτοις έπισταττίσαντες, ώς ή τίιν 
ίω κατατρέχουσα τών έχθρών λύσσα προσέςτο καΐ τούτοις (3), καΐ 
την έπισκοπίιν έντευθεν τών λογικών προβάτων περιτρρέθησαν. 
ΚαΙ τδ μέν ούτως οίκονομηθέν παρά τ$ς Βασιλείας μου, τίϊν 
κρίσιν αύτοίς του αποτελέσματος περιλέλοιπεν. έπε! δέ καΐ 
τούτο είς άκοάς άνηνεχΟη αύτίς, ώς τίνες τών τής έκκλησίας 
λογάδων έν ταΐς γινομέναις ψιίφοις καταλιμπάνονται, προτι- 

(I) Βιυιρ. 4. — το δρι^ΐον Χ. Τρ. — (5) Χ, Τρ. Βινιρ. λ. — |** τι 0 ** 
τίζοντκ. — (I) πμοίονα*· τούτος &. 



1^8 ΚΑΝΟΝΕΣ 

μώνται δε τούτων ένιοι ύποβεβηκότες ίσως και χρόνω χ*1 
καταστάσει βίου ττι κρείττονι, και μηδέ πολλά περι της έκ- 
κλησίας πονησαντες, ούκουν βδοξεν ουδέ τούτο το πράγμα της 
Ιεράς συνόδου των αρχιερέων έπάξιον. Οθεν και έπισκηπτει πί- 
σι ψιλοθέ^ς όμοϋ και βασιλικώς, μή παίζειν έν τοις ου παι- 
κτοίς, μηδέ πάθει περι τά θεία χαρίζεσθαι' ου γαρ ψυχη τί> 
κινδυνευόμενσν, τίνος φροντιστέον έτερου *, έκεινους δέ προτιθέ- 
νάι τών άλλων, καΐ την έν ταις ψηφοις έπιτιμίαν χαοίζεσθαι, 
ους μετά λόγου καΐ βίος κοσμεί άνεπίληπτος, η του λόγου 
σκάζοντος ϊσως, 6 μάκρος χρόνος καΐ το περί την έκκλησίχν 
πολύπονον έπαναπληροϋσι το ελλιπές. Ουτω γαρ αν ταΐς 
ψηφοις καλώς διαιτησουσι, και έπΐ κρίματι της έαυτών ψυχή; 
ουκ άν άλοΐεν ψηφηφοροΰντες τω θεω. 

ΑΡΙΣΤ. 0\ διάκονοι έν τοις ιδίοις μέτροις μενέτωσαν* χαϊ 
μητε διδότωσαν εύχαριστίαν τοις πρεσβυτέροις, μητε πρότερον 
ταύτης άπτέσθωσαν, μηδέ μέσον πρεσβυτέρων καθεζέσθωσαν 
παρά κανόνα γάρ και εύταζίαν έστίν, εϊτι τοιούτον γένηται. 

0 παρών κανών απρεπές ίσως τι κα\ άτακτον εΰρώνεντισς 
γινόμενον πόλεσι, διορθουται· και διορίζεται, μητινατων δια- 
κόνων τοις πρεσβυτέροις έπιδιδόναι την θείαν μετάληψιν, μτότε 
πρώτους αυτούς ταύτης απτεσθαι, άλλα μετά τούς πρεσβυτέ- 
ρους τίϊν εύχαριστίαν ταύτην λαμβάνειν αυτούς, ί) παρά του 
έπισκόπου, $ παρά πρεσβυτέρου· μηδέ μεταξύ πρεσβυτέρων 
αυτούς καθέζεσθαι' ίνα μη καθήμενοι άνωθεν τούτων ευρί- 
σκονται. 

Κανών Ιθ'- 

Περί τών παυλιανισάντων, εΐτα προσφυγόντων 
καθολικί) έκκλησίο;, δρος έκτέθέιται άναβαπτίζεσθαι αύτούς 
έξάπαντος. ΕΙ δέ τίνες τώ παρεληλυθότι χρόνφ, τ<ο 
κλήρψ έξητάσθησαν, εί μέν άμεμπτο^ καΐ άνεπίληπτοι 
φανείεν άναβαπτισβέντες, χειροτονείσθωσαν ύπο τοΰ τ^ς 
καθολικές έκκλησης έΐΜσκόπου. Εί δέ ή άνάκρισις άνεπι- 
τηίε&υς αδτούς εδρίσκοι, καΟαφεΙσβαι αύτούς προαήκΜ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α', ΣΪΝΟΔΟΪ. 159 



Ωσαύτως δέ και περί τών δίακονισσών(Ι), και δλωςπερί των 
έν τω κλήρφ (2) Εξεταζομένων, δ αυτός τύπος παραφυλα- 
χΟήσεται. Έμνήσθημεν δέ των διακονισσών των έν τώ σχήτ 
ματι έξετασθεισών, έπει μηδέ χειροθεσίαν τινά εχουσιν(3), 
ώστε έξάπαντος έν τοις λαϊκοϊς αύτάς έξετάζεσθαι. 

ΖΩΝΑΡ. Του; της αίρέσεως των Παυλικιανών προσερχομένους 
τη καθολική έκκλησία, άναβαπτίζεσθαι δ κανών προστάσσει* 
βρος γαρ ό τύπος και δ κανών λέγεται. ΕΙ δέ τίνες τούτων 
έν κλήρω ετυχον τετάχθαι, άγνοησάντων ϊσως την αΐρεσιν 
αυτών τών χειροτονησάντων αυτούς, τούς τοιούτους μετά το 
άναβαπτισθήναι έξετάζεσθαι διορίζεται, καΐ άνακρίνεσθαι τον 
βίο ν αυτών τον μετά το βάπτισμα, καΐ ει ευρεθεΐεν αμεμπτος 
και άνεπίληπτοι, χειροτονεϊσθαι ύπο του επισκόπου τής έκ- 
κλησίας, η προσηλθον. Η γαρ προτέρα χειροτονία, ή αίρετικών 
δντων αυτών γενομένη, ουδέ χειροτονία λογίζεται. Πώς γαρ δ 
μη κατά την όρθόδοξον πίστιν βεβαπτισμένος Πνεύματος άγιου 
έπιφοίτησιν έν τή χειροτονία (♦) δέξασθαι πιστευθιήσεται ; 
ΕΙ δέ άνακρινόμενοι άνεπιτηδειοι προς χειροτονίαν ευρίσκοιντο, 
καθαιρείσθαι αυτούς κελεύει ή σύνοδος. Το δέ της καθαιρέ- 
σεως ίνομα ένταϋθα καταχρηστικώς (5) οΐμαι κείσθαι' καθαι- 
ρείται γαρ δ κυρίως χειροτονίαν δεξάμενος, καΐ εις δψος ίε- 
ρωσύνης αρθείς* δ δέ την άρχην μη χειροτονηθείς αληθώς, πώς, 
?| πόθεν, καΐ άπο ποίου ύψους καθαιρεθησεται ; Αντί γουν του 
εΙπεΤν έξωθησεται του κλήρου, τέθειται κατά παράχρησιν το, 
καθαιρεθησεται (6). Τά αυτά δέ και περί διακονισσών, και 
άπλώς τών έν κληρω τεταγμένων, διετυπώσατο δ κανών. Το δέ, 
έμνήσθημεν δέ διακονισσών τών έν τφ σχηματι έξετασθεισών καΐ 
τά λοιπά, τοιουτόν έστι. Παρθένοι το παλαιον (7) προσΐρχοντο 
τφ θεω άγνεύειν δμολογουσαι, ας οΐ επίσκοποι καθιέρουν κατά 
τον ς·'· κανόνα τής έν Καρθαγένη συνόδου, καΐ τϋς τούτων 

(1) Αοχοναν λρ*.— (2) Βιυιρ. Χ. Τρ. έ.— <ν τφ ***&ι Π· Βρ. Σ. (5) ίχ»*ι 
Π.Βαηρ. —(4) χιιροίισίφ Χ. Τρ. — (5) κατά ιτβράχρικην Χ. Τρ. —(β) Α**β* 
4 ψγΛ9χς άιύ τοδ, άντί ρβν, ούχιΐτοα <ν Χ. Τρ. — (?) Χ. Τρ. Χ. — *ο?έ Β«>·ρ. 
(ΤΟΜ. Β'.) 4 4 



460 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



έφρόντιζον φυλακές, κατά τον μζ'. κανόνα της αυτή; συνόδου· 
έξ ων δη παρθένων καΐ διακόνισσαι έχειροτονούντο κατά τον 
<αιρον τον προσήκοντα, ήγουν (<) δτε ετών έγίνοντο μ'. Α\ 
δέ τοιαϋται καί τι σχήμα ένεδύοντο παρά των επισκόπων έν 
τφ κέ.ένιαυτώ τής ήλικίας αυτών, κατά τον ρμ'.(2) κανόνα τής 
είρημένης συνόδου. Τοιαύτας ουν παρθένους ή σύνοδος αυτη 
καλεί διακόνισσας έν τω σχηματι έζετασθείσας, χειροθεσίαν 
μη έχούσας, άς και έν τοις λαϊκοϊς έζετάζεσθαι κελεύει, 
8τε όμολογιϋσουσι την αΐρεσιν αυτών, χαΐ άπόσχωνται αυτής. 

ΒΑΛΣ. ΠαυλιανισταΙ λέγονται οΐ Παυλικιανοί. Εκτέθειται 
γοϋν παρά τών άγιων Πατέρων δρος, ήτοι κανών, καί τύπος, 
άναβαπτίζεσθαι αυτούς, έπάγει δέ, ώς, έπεί τών εικότων έστί 
τινάς έκ τούτων κατά άγνοιαν κληρωθήναι, όφείλει ό έπίσκοπος 
άναβαπτίζειν τούτους, καί έκτοτε πολυπραγμόνων τήν μετά 
το βάπτισμα διαγωγην αυτών καί εί εορήσει άνεπιλιήπτους, 
καί Ιερωσύνης άξιουν* εί δέ μη, καί τής προ του βαπτίσματος 
χειροτονίας άπαλλοτριοΟν τά αυτά δέ γινέσθωσαν καί εις τάς 
διακόνισσας. Τοιούτον δ' έστί το τών διακονισσών. Παρθένοι 
ποτέ προσίρχοντο τ$ έκκλησία, καί κατά προτροπών του έπΐ- 
σκόπου έφυλάττοντο, ώς άνατεθειμέναι τώ Θεώ, πλην μετα 
σχήματος λαϊκού· τούτο γάρ έστι τ6 έξετάζεσθαι αύτάς έν τω 
σχηματι. Τεσσαρακονταετούς δέ ηλικίας γενόμεναι, ήξιουντο 
χαΐ χειροτονίας διακονισσών, εύρισκόμεναι πάντως άξιοι. Εί 
γοΰν καί τίνες έκ τούτων, φησί, παυλιανίσαι ετυχον, γεν^σεται 
καί έπ* αύταϊς εϊ τι καί έπΐ τοις άρρεσιν ώρίσθη άνωθεν. Ζητεί 
δέ καί τής έν Καρθαγένη συνόδου κανόνα ς·\ καί μζ'. Ταύτα του 
κανόνος διορισαμένου, εϊιίοι τις, ώς, έπεί ή προ τοΟ βαπτίσμα- 
τος χειροτονία ώς μηδέ γενομένη λογίζεται, (διά γάρ τούτο ώ- 
ρίσθη τον παυλιανίσαντα χειροτονεΐσθαι μετά το βάπτισμα), 
πώς φησιν ό κανών καθαιρείσθαι αύτον μετά έζέτασιν, άνάξιον 
του χειροτονηθήναι ευρισκόμενον ; Αύσις. Καταχρηστικώς ένταυ- 
βα παρελήφθη το τής καθαιρέσεως ρήμα, αντί τής έζωθησεως* 

(1) τβ, κατά τδν καφβν τον προβηχίντ* ^γουν, βύχ ιυριιτΛΐ ίν Χ. Τρ. — 



ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΪΝΟΔΟΪ. 



464 



ή γαρ πρδ του βαπτίσματος κληρωσις ούκ ϊστι κληρωσις. Εί 
δέ μη τούτο θέλεις ειπείν, θεμάτισον τά ρήματα ταύτα τής καθαι- 
ρέσεως μη έκλαμβάνεσθχι περί τη; προ του βαπτίσματος χειρο- 
τονίας, άλλα περί της μετά τδ βάπτισμα. Καθαιρεθτίσεται γαρ, 
φασίν οΐ Πατέρες, και 6 μετά το φώτισμα άναζίως χειροτο- 
νηθείς, κατά τον καθόλου(4) κανόνα, τδν καθαιρουντα τους μετά 
την χειροτονίαν άμαρτάνοντας. Περί δέ τών παυλιανισάντων 
έρώτησις γέγονε, τίνες είσί· καΐ άλλοι μέν άλλα εΐπον έγώ δέ 
ευρον έν διαφώροις βιβλίοις, δτι ΠαυλικιανοΙ, οΐ ΜανιχαΤοι μετω- 
νομάσθηταν, άπδ Παύλου τινδς Σαμοσατέως, υΙου γυναικός 
Μανιχαίας, Καλλίνικης τουνομα. Σαμοσατεύς δέ έκληθη, ως 
χρηματίσας έπίσκοπος Σαμοσατέων. Ούτος έκηρυξεν ίνα θεδν 
είναι, Πατέρα, και ΤΠδν, καΐ άγιον Πνεύμα τον αύτον λεγόμενον 
είς γάρ, φησιν, έστι θεδς, καΐ δ Χίος αύτου έν αύτφ, ώς 6 
λόγος έν άνΟρώπω' ούτος δέ δ Λόγος έλθών έπΐ τϋς γής φκη- 
σεν έν άνθρώπω, Ιησοϋ καλουμένω, καΐ την οίκονομίαν πληρώ· 
σας, ανήλθε προς τδν Πατέρα. 0 δέ ίησους ούτος κάτωθέν έ- 
στιν Ιησούς Χρίστος, ώς άπδ Μαρίας άρξάμενος. Τούτον κα- 
θέΐλον έν Αντιόχεια ό άγιος Γρηγόριος ό θαυματουργδς, καΐ άλ- 
λοι τινές. Ετι άμφιβολία έστι περί του, εί όφείλουσιν οΐ άπδ 
δρθοδόζων Χριστιανών παυλιανίσαντες άναβαπτίζεσθαι* και 
τίνες μεν λέγουσιν, ώς έκείνους *<ρησΙν* (2) δ κανών άναβαπτί- 
ζεσθαι, τους έκ γενετής Παυλικιανους, ου μην τους άπδ δρθοδό- 
ζων την αίρεσιν τών Παυλικιανών άναδεξαμένους' τούτους γάρ 
ύπδ μύρου και μόνου άγιάζεσθαι χρη* καΐ είς πίστωσιν του 
λόγου αύτών, παράγουσι πολλούς μουσουλμανίσαντας έκον- 
τΐ, καΐ μη άναβαπτισθέντας, άλλα μυρωθέντας μόνον, £- 
μοί δε δοκεΐ τδν κανόνα ταύτα διορίζεσθαι μάλλον περί τών 
άπδ ορθοδόξων είς αίρεσιν Παυλικιανών παραπεσόντων, καΐ 
βάπτισμα δεξαμένων θρησκείας μυσαρας* καΐ τούτο είναι 
κυρίως Παυλιανισμδν, ού μην τδ ειναί τινα άρχήθεν Παυλι- 
κιανόν. Διδ καΐ κατά τδν παρόντα κανόνα, δφείλουσιν άναβα- 
πτίζεσθαι οΐ τοιούτοι. Αλλά και τδ £ημα του άναβαπτισμοΟ, 

(I) Χ. Τρ< — χαίολιχον Βιυιρ. — (2) Χ. Τρ. — ινχ ιδρυτΛΐ παρ* Βιυιρ. λ. 

4 4· 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ού μικρώς συμβάλλεται προς το λεγόμενον. Ζήτει καΐ τον 
μζ\ άποστολικον κανόνα λέγοντα, καθαιρείσθαι τον έπίσκο- 
πον, και τον πρεσβύτερον, τον δις βαπτίζοντα οίονδήτινα πι- 
στ6ν, καΐ τον μη βαπτίζοντα τον μεμολυσμένον παρά τών 
άσεβΑν. Ανάγνωθι καΐ την του αύτου κανόνος έρμηνείαν, καΐ 
Τον ζ'. κανόνα τϋς β'. συνόδου. 

ΑΡΙΣΤ. 01 ΠαυλιανισταΙ αναβαπτίζονται· και ζί τίνες κλη- 
ρικοί άμεμπτοι δείκνυνται, άναβαπτισθέντες χειροτονείσθωσαν* 
εΐ δέ μί) άμεμπτοι δείκνυνται, καθαιρείσθωσαν. ΑΙ δέ διακόνισ- 
σαι έξαπατηθεΐσαι, έπε! μή χειροτονίας μετέχουσιν, έν τοις 
λαΐκοΐς έξεταζέσθωσαν. 

01 Ικ τής τών Παυλιανιστών αίρέσεως μετελθόντες, αναβα- 
πτίζονται* καΐ εί τίνες αυτών ώς κληρικοί ένήργουν παρά τοίς 
Παυλίανισταΐς, έάν τον βίον άμεμπτον Ιχωσιν, ύπο τοΰ τ^ς 
καθολικής έκκλησίας έπισκόπου χειροτονούνται· εΐ δε ανάξιοι 
ευρίσκονται, καθαιρούνται. ΑΙ δέ διακόνισσαι αυτών, έπεί μη 
τινα ϊχουσι χειροθεσίαν, έάν τ^ καθολική προσέλθωσιν εκκλη- 
σία, καΐ βαπτισθώσι, μετά τών λαϊκών συντάσσονται. Παυλια- 
νισταΙ δέ είσιν, οΐ άπ6 Παύλου του Σαμοσατέως καταγόμενοι, 
τοΰ ταπεινά περί τοΟ Χρίστου φρονήσαντος, καΐ κοινον άνθρω- 
πον αύτον δογματίσαντος, καΐ την άρχην άπδ Μαρίας ειληφότα. 

Κανών Κ'. 

Επειδή τινές είσιν έν τ$ Κυριακή γόνυ κλίνοντες, και 
έν ταΐς τί)ς Πεντηκοστές ήμέραις· υπέρ τοδ πάντα έν 
πάση παροικία όμ,οίως παραφυλάττεσθαι(Ι), έστώτας Ιδοξε 
χ% άγί$ συνάδω τάς εόχάς άποδιδέναι τφ θεώ. 

ΖΩΝΑΡ. Τ6 μή κλίνειν γόνυ έν Κυριακή, και έν ταις της 
Πεντηκοστές ήμέραις, και άλλοις Πατράσιν ίεροΐς διατέτακται* 
καΐ τφ μεγάλφ δέ Βασιλείω, 8ς και τους λόγους προστίθησι, δΓ 
<Ας άπηγόρευτοα το κλίνειν γόνυ εν τοας ρηθείσαις ήμέραις, έςΦ- 

(1) *υ·ρ.Χ.Τ ? .— ?υλ«ττι**«ΐ, άνιυ Γοδ,^οί*;, Π. Β?. &· Κ. 2, Ρ. 



ΤΗϊ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α'. ΣΪΝΟΔΟΧ. |63 

τας δΐ προσεύχεσίαι έπιτετραπται, οϊτινές ύβι 9 τδ σνναναστϋ- 
ναι ήμας τω Χριστώ, καΐ τά £νω ζητεϊν όφ*ίλειγ· καΐ δτι του 
προσδοκωμένου αιώνος είκών έστιν ή Κυριακή, ή αύτή μία ουσα 
χαΐ ογδόη, ώς καΐ παρά του Μωσέως έν τη χοσμογενεί^, μία 
χαΐ ούχί πρώτη όνομασθεΐσα, καΐτήν μίαν όντως (1) έκείνην χαΐ 
άληθινήν όγδόην τυπουσα, τήν άνέσπερον ήμέραν, τδν άληκτον 
εκείνον αιώνα, τον μέλλοντα· διό ρυθμίζουσα τους έαυτής τρο- 
φίμους ή έκκλησία της ήμερας έκείνης μεμνησθαι, χαΐ πρός έχεί- 
νην προετοιμάζεσθαι, έστώτας διετάξατο ευχεσθαι, Ινα πρός τήν 
άνω ληξιν όρώντες διηνεκώς αυτήν φανταζώμεθα. Τούτο γουν, 
τό μή κλίνείν γόνυ έν ταΤς ρηθείσαις ήμέραις, ού πανταχού πα- 
ραφυλαττόμενον, 6 παρών χανών τηρεϊσθαι παρά πάντων θε- 
σμοθετεί. 

ΒΑΛΣ. ύ αποστολικές ξδ'. χανών, τ&ν νηστεόοντα καθ* οίαν- 
δήποτε Κυριακήν, ή οίονδηποτουν σάββατον, πλην του ένός χαΐ 
μόνου σαββάτου, του μεγάλου δηλαδή, φησί, χληριχον μέν 
δντα, καθαιρεϊσθαι, λαϊκόν δε, άφορίζεσθαι. 0 δέ παρών κανών 
διορίζεται κατά πασαν Κυριαχήν, και έν πάσαις ταϊς τίς Πεν- 
τηκοστές ήμέραις πανηγυρίζειν, καΐ έστώτας πάντας ευχε- 
σθαι, ώς συναναστάντας τω Χριστώ, κχΐ την άνω ζητοΟντας 
χατοικίαν. Εζητηθη δέ, μη ποτε από του £ηθέντος αποστολικού" 
κανόνος, του διοριζομένου μη νηστεόειν ήμ&ς καθ* οίονδήποτε 
σάββατον, ή καθ* οίανδήποτε Κυριαχήν, καΐ άπ6 τοΟ παρόντος 
κανόνος, του διοριζομένου μή κλίνειν ήμας γόνυ έν Κυριακή, καΐ 
ο*ι' δλης τές Πεντηκοστές, άναφαίνηται καΐ το μή όφείλειν ήμ&ς 
νηστεόειν δι' δλης της Πεντηκοστές, αλλά καταλύειν Ιν πάσαις 
ταΤς ήμέραις τές έβδομάδος, ώσπερ καΐ έν τη Κυριακή Καέ 
τίνες μέν είπον ώς μίαν ήμέραν Κυριώνυμον λογίζεσθαι τήν 
δλην Πεντηκοστήν, καΐ όφείλειν ήμ&ς διά τούτο πανηγυρίζβιν, 
χαΐ μήτε νηστεόειν, μήτε γόνυ κάμπτειν έμοί δέ άρέσκει τούς 
χανόνας κρατεΐν έφ' ών έξεφωνήθησαν. 

ΑΡΙΣΤ. έν τοις Κυριακαΐς, καΐ τοις της Πεντηκοστές ήμέ- 



(1) Χ, Τ^, —οδτ«»ς Β·υ·ρ. Κ. 



4 64 ΚΑ.ΝΟΝΈΣ ΤΗΣ ΕΝ ΝΙΚΑΙΑ Α\ ΣΪΝΟΑΟΤ. 

ραις, ού δέον χλίνειν γόνυ, αλλ* όρθιους ευχεσθαι τους ανθρώπους. 

Ού δέον κλίνειν γόνυ έν τοις Κυριαχαΐς, και έν ταίς ή(ΐί- 
ραις τΐίς Πεντηκοστής, άλλ' έστώτας τάς εύχάς άποδιδόναι τω 
βεω. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 

ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑ.ΝΤΙΝΟΪΠΟΛΕΓ 

ΔΕΤΤΕΡΑΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ 

2ΥΝΟ ΔΟΪ «). 



^ζιΩΝΑΡ. καί ΒΑΛΣ. ήάγία και οικουμενική δευτέρα σύνοδος 
γέγονεν επί βασιλέως Θεοδοσίου του μεγάλου, έν Κ,ωνς-αντινουπό- 
λει, έκατόν πεντήκοντα αγίων Πατέρων συνελθόντων κατά τών 
Πνευματομάχων,οιτινες έξέβεντο και τοίις υποτεταγμένους κανένας. 

Κανών Α'. 

Ώρισαν οί έν Κωνσταντινουπόλει συνελθέντες άγιοι 
Πατέρες (2), μή άθετεΐσθαι την πίστιν τών Πατέρων τών 
τριακοσίων δεκαοκτώ, τών έν Νικαία τ?|ς Βιθυνίας συνελ- 
θέντων άλλα μένειν έκείνην κυρίαν, και όναθεματισθ^ναι 
πάσαναιρεσιν καί ίδικώς την τών Εύνομιανών(3), είτ'οδν Εύ- 
δοξιανών, και την τών Ήμιαρείων, ειτ'οδν Πνευματομαχων, 
καί την τών Σαβελλιανών, και την τών Μαρκελλιανών, 
και την τών Φωτεινιανών, καί την τών Άπολλιναριστών. 

ΖΩΝΑΡ. Κατά Μακεδονίου καί των όμοδόξων έκείνω, ή δευ- 
τέρα σύνοδος συγκεκρότηται, κτίσμα τδ άγιον Πνεύμα δόγμα- 
τιζόντων, καί ού Θεόν, ούδ' δμοούσιον ΠατρΙ, καί ϊΐφ, οδς & 
παρών κανών όμιαρείους καλεί, ώς κατά τά ήμισυ μετέχοντας 
της τών Αρειανων αίρέσεως. Οι μ,έν γάρ, τόν Χΐδν τε καί τό 
Πνεύμα, έτερούσια τφ ΠατρΙ, καί κτίσματα έδογμάτιζον οί δέ 
Πνευματομάχοι, περί μίν του Χίου ύγιώς έφρόνουν, τό δέ άγιον 

(1) Κανονις τδν ρ*'. άγι'ο»ν Π*π'ρ»ν, τδν Ιν Καλνστανηνουιτολιι συνιλ·ο'ντ ·»ν, 
Ιν δπιτιία Φλαβίου Εύχβρίου, «οί Φλαβίου Εύ*γρ(ου, τ&ν ίχλα|4*ροτ«τ«·ν, «ρ& 
ί*τά ιι&ν Ιουλίων. Βρ. — (ϊ) παρά Βρ. χαΐ 2. £. δ Κανών άρχιται ά*· τοδ> 
Μη «ΙιτιΙοΦαι· — (3) ιιτβυν Α νοτίων, μι τ^ν τδν Αριιαναν, Βρ. Σ. Κ 



<66 ΚΑΝΟΝΕΣ 

Πνεύμα, κτιστόν καϊ άλλότριον της θεόττ,τος έβλασιρι5μουν. 
Εχαλοΰντο δέ Ημιάρειοι, καΐ οιτινες κτίσμα μέν καΐ αύτοί τόν 
Τίόν καϊ τό Πνεύμα Ιλεγον έπογον δέ, ότι ούχ όμοίως τοις 
λοιπόϊς κτίσμασι γενέσθαι φρονοΰμεν αύτοϋς, έτερον δέ τινα τρό- 
πον καΐ τοΰτο φαμέν, ϊνα μη πάθος τω Πατρί δια της γεννή- 
σεως προσάπτεσθαι νομισθίί, οΐ ούχ όμόούσων μεν, όμοιούσιον δε 
τω Πατρι τόν Αόγον καϊ τό Πνεύμα έδογμάτιζον. Εκύρωσε δέ 
καΐ ή δευτέρα αδτη σύνοδος δια τοΰ παρόντος κανόνος καϊ την 
παρά των έν Νικαία άγίων Πατέρων κηρυχθεΐσαν όρθόδοξον πί- 
στιν καϊ πίσαν αΐρεσιν έθέσπισεν άναθεματίζεσθαι. έξαςρέτως δε 
την των Εύνομιανων. 0 δέ Εύνόμιος, Γαλάτης ών, Κυζίκου έπί- 
σκοπος έχρημάτιζε, τά αύτά φρονων τώ Αρείω, μάλλον μέν τοι 
και πλείω, καϊ χείρονα· τρεπτόν γάρ, καϊ δοϋλον, καϊ κατά πάν- 
τα άνόμοιον τω ΠατρΙ τόν ϊίον έδογμάτιζεν 8ς και τους ττί 
δόξη αύτοΰ προστιθεμένους άνεβάπτιζε, κατά κεφαλής αυτούς 
καταδύων, καϊ άνω στρέφων τούς πόδας αύτων, καϊ μίαν κατά- 
δυαν βαπτίζων έποίει. Καϊ τήν κόλασιν δέ την μέλλουσαν, καϊ 
τήν γέενναν, έφλυάρει μϋ άληθώ; είναι, δι' έκφόβισιν δέ μόνον 
άπεεληθηναι· ίκαλοϋντο δέ ο! αύτοί καϊ ΕύδοξιανοΙ, άπό Εύδο- 
ξίου τινός συναιρεσιώτου τω Εύνομίω· 3ς Κωνσταντινουπόλεως 
γεγονώς έπίσκοπος, τόν Εύνόμιον Κυζίκου άρχ 1ε? έα κατέστησεν 
οί καϊ Ανόμοιοι ώνομάζοντο, δ<ά τό λέγειν τόν ϊίόν καϊ τό Πνεύ- 
μα μηδεμίαν ομοιότητα κατ" ούσίαν έ'χειν πρός τόν Πατέρα. 
Αναθεματίζεσθαι δέ θεσπίζει καϊ τούς Σαβελλιανούς, οΣτ(νε< 
άπό Σαβελλίου τοΰ Λίβυος ώνομάσθησαν, δς Πτολεμαίδος της 
Πενταπόλεως έπίσκοπος γέγονε, συναλοι^ν δογματίζων, καϊ 
σύγχυσιν, τάς τρεις ύποστάσεις της μιδς ούσίας χαί θεό'τητος 
άς ίν πρόσωπον συναιρων καϊ συγχέων, καϊ ίν πρεσβεύων έπ! 
της Τριάδος τριώνυμον πρόσωπον, λέγων τόν αύτόν ποτέ μέν 
ώς Πατέρα φανηναι, ποτέ δέ ώς γίόν, ποτέ δέ ώς Πνεύμα 
άγιον μεταμορφούμενον, και άλλοτε άλλως μετασχηματιζόμενον. 
Ομοίως δέ υπό άνάθεμα τίθησι καϊ την των Μαρκελλιανών αϊ- 
ρε«ν, ίίτις άπό Μαρκέλλου αίρεσιάρχου καλείται- 8ς έξ Αγκύ- 
£«5 μίν ώρμητο τής Γαλατικής, και αύτης έπίσκοπος γέγονεν, 



ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝ. Β', ΟΙΚ. ΣΪΝΟΑΟΤ. #67 



έπίσης δ& τ$ Σα&λλίω έδογμάτιζεν (I). Ιλλά χαΐ τϋντβν Φω- 
τεινιανων αιρεδιν άναθέματε υποβάλλει, ϋΐ δέ άπό Φωτεινού 
Ισχον τι^ν κλήσιν, έκ Σιρμίου μ&ν όρμωμένου, χάκεΐσε έ*ισκο- 
πησαντος, τα αυτά δΐ Παύλω τω Σαμοσατεϊ φρονι{σαντος, χ«1 
μιίτε τ^ν άγίαν Τριάδα όμολογοΰντος, καΐ Πνεύμα μόνον $νο- 
μάζοντος τδν θεδν δημιουργδν άπάντων τδν δι Αόγον προφαρι* 
χδν φρονουντος και θεϊόν τι πρόσταγμα, ύπουργουντα τφ θεφ 
είς τ^ν παραγωγών του παντός, ώς ίργανόν τι μηχανιχοΥ τδν 
δέ Χριστδν, ψιλδν κηρύττοντος άνθρωπον, τδν του θεου λόγον 
ύποδεξάμενον, ούχ ώς ουσιώδη, άλλ' ώς προφορικδν, καΐ άπδ 
Μαρίας τί|ν αρχήν είληφέναι της υπάρξεως αύτδν δογματίζον- 
τος. ΚαΙ άλλα δε πλείω ό Σαμοσατεύς έληρφδει Παύλος, &ν 
καθεΐλεν ή έν Αντιοχεία σύνοδος. Τοις λοιποΐς δέ χαΐ τήν τοδ 
Απολλίναρίου άναθέματι συγκαταδικάζει αΐρεσιν. ό δΐ Απολλινα- 
ριος της Ιν Συρία Ααοδικείας έπίσκοπος $ν, περί τήν οίκονομίαν 
φανερως βλάσφημων έλεγε γάρ τδν Τΐδν του Θεου, σωμα μέν Ιμ - 
ψυχον έκ της άγιας Θεοτόκου άναλαβεΐν, άνουν δέ,ώς τίς θ$4- 
τητος άρκούσης αντί νοδς, χαΐ άλογον ώσπερ τήν ψυχΑν του 
Κυρίου Ιφρόνει· καΐ ούτως, ούδΐ τέλειον άνθρωπον αύτδν Ιλεγε, 
χαΐ μίαν φύσιν έπι του Σωτηρος έδίδασκεν. 

ΒΑΛΣ. Η παρούσα άγ(α δευτέρα σύνοδος συγκεκροτηται κατά 
Μακεδονίου, καΐ των δμοδοζων έκείνω, χτίσμα τδ αγιαν Πν*&» 
μα δογματιζάντων, και ού θεδν, ούδ' όμοούσιον ΠατρΙ καΐ 
Τΐω (2), ους δ παρών κανών όμιαρείους καλεί, ώς κατά τ4 
ήμισυ μετέχοντας τής των Αρειανών αίρέσεως. Οί μίν γάρ χαΐ 
τδν Ύΐδν, καΐ τδ Πνεύμα, χτίσμα καΐ έτερούσια τω ΠατρΙ Ιδογ- 
μάτιζον οί δΐ Πνευματομάχοι περί μίν του Τΐου ύγιως έφρ4- 
νουν τδ δέ άγιον Πνεύμα, κτιστδν καΐ άλλοτριον της θεότνπος 
έβλασφ^μουν. Εκαλουντο δ& ήμιάρειοι, και οίτινες χτίσμα μΑν 
καΐ αυτοί τδν Τΐδν καΐ τδ Πνεύμα Ιλεγον επηγον δέ, δτι ούχ 
βμοιον τοις λοιποΐς κτίσμασι γενέσθαι φρονοΰμεν αύτον, Ιτιρ%ν 
δέ τινα τρόπον, κα'ι , τούτο φαμίν, ίνα μ^ πάθος ΠατρΙ ^ 
διά της γεννήσεως προσάπτεσθαι νομισθη, οί ουχ όμοούσιον μίν, 

.1.1 1 . Ψ 

(I) Χ. Τρ. — ίΚξαζι, Βινιρ. (2) Χ. Τρ. κ«ί Π«τρί 1«Μρ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



όμοιούσιον δέ τω Πατρί, τόν Λόγον, καΐ τό Πν>υμα έδογμάτι- 
ζον. Εκύρωσε δέ ή δευτέρα αυτη σύνοδος διά του παρόντος 
κανόνος καΐ τήν παρά των έν Νικαία Πατέρων κηρυχθεΐσαν όρ- 
θόδοξον πίστιν, καΐ πασαν αιρεσιν έθέσπισεν άναθεματίζεσθαι, 
έζαιρέτως δέ τ^ν των Κύνομιανών. 0 δε Εύνόμιος Γαλάτης ών, 
Κυζίκου έπίσκοπος έχρημάτισε, τα αυτά φρονών τω Αρε(ω, μδλ- 
λον μέντοι καΐ πλε£ω, και χείρονα· τρεπτόν γαρ και δοϋλον, 
καΐ πάντη άνόμοιον τω Πατρι τδν Τίδν έδογμάτιζεν 2ς καΐ 
τους τη δόζ?) αύτου προστιθεμένους άνεβάπτιζε, κατά κεφαλής 
αυτούς καταδύων, καΐ άνω στρέφων τούς πόδας αυτών, και 
μίαν κατάδυσιν βαπτίζων έποίει. Και τήν κι5λασιν δέ τίΐν μέλ- 
λουσαν, καΐ τίιν γέενναν, έρλυάρει μή αληθώς είναι, ίι' έκφό- 
βισιν δε μόνην άπειληθηναι. έκαλοΰντο δέ οι αύτοι καΐ Εύδο- 
ζιανοί, από Εύδοζίου τινός συναιρεσιώτου τω Εύνομίω, 8ς Κω ν- 
σταντίνουπόλεως γεγονώς έπίσκοπος, τδν Εύνόμιον Κυζίκου αρ- 
χιερέα κατέστησεν οί καΐ Ανόμοιοι ώνομάζοντο, διά τδ λέγειν 
τόν Τΐόν, καΐ τό Πνεύμα, μηδεμίαν όμοιότητα κατ' ούσίαν έχειν 
πρός τόν Πατέρα. Αναθεμάτιζε σθαι δέ θεσπίζει και τους Σαβελ- 
λιανούς, οϊτινες άπό Σαβελλίου του Λίβυος ώνομάσθησαν 8ς 
Πτολεμαίδος της Πενταπόλεως έπίσκοπος γέγονε, συναλοιφήν 
δογματίζων καΐ σύγχυσιν, τάς τρεΤς υποστάσεις της μιας ουσίας 
καΐ θεότητος εις ίν πρόσωπον συναιρών, και συγχέων, και ίν 
πρεσβεύων έπΐ της άγίας Τριάδος τριώνυμον πρόσωπον λέγων, 
τόν αυτόν ποτέ μέν ώς Πατέρα φανήναι, ποτέ δέ ώς Τιδν, ποτέ 
δέ ώς άγιον Πνεύμα, μεταμορφούμενον, καΐ άλλοτε άλλως μετα- 
σχηματιζόμενον. 0μο(ως δέ υπό ανάθεμα τίθησι καΐ την τδν 
Μβρκελλιανών αιρεσιν, ϋτις άπό Μαρκέλλου αίρεσιάρχου καλεί « 
ται· ίς έξ Αγκύρας μέν ώρμητο της Γαλατικής, καΐ αυτής έπί- 
σκοπος γέγονεν έπίσης δέ τφ Σαβελλίω έδογμάτιζεν. Αλλά καΐ 
τήν τών Φωτεινιανών αιρεσιν άναθέματι υποβάλλει. Οίδέ άπό Φω- 
• τείνου ίσχον τί|ν κλήσιν, έκ Σιρμ(ου μέν όρμωμένου, κάκεισε έπι- 
α σκοπτίσαντος, τά αυτά δέ Παύλω τω Σαμοσατεΐ φροντ^σαντος, 
%Λ μιίτετήν άγίαν Τριάδα όμολογοϋντος, καΐ Πνεύμα μόνο» (4) 

(4) Χ. Τρ, Βιυιρ. — ρβν ·Ε. 



ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝ. Β'. ΟΙΚ. ΣϊΝΟΑΟϊ. 4 69 



όνομάζοντος τόν θεόν, δημιουργόν άπάντων τόν δε Λόγον προ- 
φορικόν φρονοϋντος, και θεϊόντι πρόσταγμα, υπουργουντα τω 
βεω είς τΆν παραγωγών του παντός, ώς ίργανόν τι μηχανι- 
κών τόν δέ Χριστόν, ψιλόν κηρύττοντος άνθρωπον, τόν του 
βεου Δόγον υποδεξάμενον, ούχ ώς ουσιώδη, άλλ' ώς προφορικον, 
καΐ άπό Μαρίας τήν αρχήν είληφέναι της υπάρξεως αύτόν δογ- 
ματίζοντος. Και άλλα δέ πλείονα 6 Σαμοσατεύς έληρώδει Παύ- 
λος, δν καθειλεν ή έν Αντιόχεια σύνοδος· τοΤς λοιποΐς δέ καΐ τήν 
του Απολλιναρίου άναθέματι συγκαταδικάζει αϊρεσίν. ύ δε λπολ- 
λινάριος της έν Συρία Ααοδικείας επίσκοπος ίν, περί τήν οίκονο- 
μίαν φανερώς βλάσφημων έλεγε γαρ τόν Τιόν του Θεου σώμα 
μεν εμψυχον έκ της άγίας Θεοτόκου άναλαβείν, άνουν δε, ώς της 
Θεότητος άρκούσης άντι νοός, καΐ άλογον ώσπερ τήν ψυχήν του 
Κυρίου έφράνεΐ' καΐ ουτω καΐ ούδέ τέλειον άνθρωπον αύτόν έλεγε* 
καΐ μίαν φύσιν έπι του Σωτηρος έ δίδασκε ν. 

ΑΡΙΣΤ. Η κατά Νικαιαν πίστις κρατείτω' τά δε των αίρέ- 
σεων ανάθεμα έχετω. 

Κανών Β'. 

Τούς υπέρ διοίκησιν έπισκόπους ταΙς ύπερορίοις έκ- 
κλησίαις μη έπιέναι, μηδέ συγχέειν τάς έκκλησίας· άλλα 
κατά τούς κανόνας, τόν μέν Αλεξανδρείας έπίσχοπον, τά 
έν Αίγύπτω μόνον οίκονομεϊν τους δέ τϊ)ς Ανατολή έπι- 
σκόπους, την Άνατολήν μόνην διοικεϊν φυλαττομένων τών 
έν τοϊς κανόσι τοις κατά Νίκαιαν πρεσβειών τι) Άντιο- 
χέων έκκλησία· και τούς ττ)ς Άσιαντ)ς διοικήσεως έπισκό- 
πους, τά χατά τήν Άσιανήν μόνον (1) διοιχεϊν (2)· και τούς 
ττ)ς Ποντικές, τά της. Ποντικές μόνον (3)· χαί τούς τϊ|ς 
θρφχης τά τί)ς θρακικές (4) μόνον οίκονομεϊν. Άκλήτους 
8έ έπισκόπους ύπέρ διοίχησιν μη έπιβαίνειν (5) έπι χ«ρο- 

(1) λοίαν μ.ον*ι* Χ. Τρ. — (5) Π. Βρ. — οίχονομιΐν Βινιρ. Κ. *Ε. Χ. Τρ. Σ. Φ. — 
(3) Π. Βρ. — ρ4ν& Βιυΐρ. Κ. Έ. Χ. Τρ. — (4) Χ. Τρ. Βιυιρ. — χαί τοίις της 
θρ^χιχης τά τϋς θραχιχης μάνον οίχονοριίν Π. £. Κ. — τοίις της θρώακ τ* 
τ«ς Θρφιιχ^ Βρ. 2. I*. — (5) Χ. Τρ. Π. Κ. «Ε. Βρ. τ- 6κ·ρ6«ίνΐ(ν Βιυιρ. 



47· 



ΚΑΝΟΝΕ? 



τονία (1), ή τισιν άλλαις οίκονομίαις έκκλησιαστικαΐς. Φυ- 
λαττομένου δέ του προγεγραμμε'νου περί τών διοικήσεων 
κανόνος, ευδηλον ώς τά καθ' έκάστην έπαρχίαν ή τ^ς 
έπαρχίας συνο,δος διοικήσει, κατά τά έν Νικαία ώρισμέ- 
να. Τάς δέέντοίς βαρβαρικοϊς Ιθνεσι του θεου έκκλησίας, 
οίκονο|Αεϊσ6αι χρή κατά την κρατήσασαν συνήθειαν των 
Πατέρων (2). 

ΖΩΝΑΡ. Κατάστασιν έν'ταις έκκλησίαις και είρ^νην πο- 
λιτεύεσθαι, δια πολλές φροντίδος και οΐ άγιοι Απόστολοι, καΐ 
οΐ θείοι Πατέρες μετέπειτα έποιησαντο. Οί μέν γαρ Απόστο- 
λοι έν τεσσαρεσκαιδεκάτω κανόνι, μη έξειναι επισκοπώ έτέρου 
έπιπηδ$ν *παροικίαν* (3), καταλιπόντι την εαυτού, διετάξαντο. 
01 δέ έν τ^ πρώτη συνόδω κατά Νίκαιαν συναθροισθέντες Πα- 
τέρες, έν Ικτω καΐ έβδόμω κανόνι, τά αρχαία κρατεΤν !θη, και 
δκαστον θρόνον τάς ανήκουσας αύτώ επαρχία; διέπειν έθεσμο- 
θέτησαν. Τούτο δέ και ό παρών κανών διορίζεται, και έπίσκο- 
πον ύπέρ διοίκησιν, ήγουν ύπέρ την άντζκουσαν αύτω έπαρχίαν 
έν ταΐς ύπερορίοις έκκλησίαις, ταΐ; ουσαι; δηλαδή ύπέρ τά 
άφωρισμένα έκάστω δρια, μη έπιέναι διακελεύεται* (δια του, 
έπιέναι, τίιν λγιστρικην οίον έμφαίνων καΐ άτακτον έφοδον) καΐ 
μηδέ έπιβαίνειν έτέρου ένορία, (τούτο γαρ τι) ύπέρ διοίκησιν 
έπίσκοπον άκλητον έπΐ οίαδητινι Ιερατική διοικήσει), άλλά πα- 
ρακαλούμενον και παρά πλειόνο>ν επισκόπων προς τούτο επι- 
τρεπόμενον, κατά τον είρημένον άποστολικον κανόνα. Τάς δέ 
καθ έκάστην έπαρχίαν εκκλησιαστικά; διοικήσεις, θίγουν ψή- 
φους, καΐ χειροτονίας, και αμφιβολιών λύσει;, έν άφορισμοϊς, καΐ 
έπιτιμίοις, και λοιποί; τοιούτοι;, την έκαστη; επαρχίας συνοδον 
θεσπίζει οίκονομεϊν. Επει δέ και έν βαρβάροις ΕΟνεσιν έκκλη- 
οίαι τότε ίσαν πιστών, δπου ίσως ού πολλοί ησαν έπίσκοποι, 
ώστε άρκεΐν εις συνοδον, η καΐ άναγκαιον ίν, εϊτις έν λόγω 
διαλάμπων ην εκεί, προσφοιταν και ταϊς των άλλων παροικίαις, 

(I) Π* Χ. Τρ. Κ. «Ε. — χιιροτονίαις Βρ. Βιυιρ. — (1) παρά τω* Π«τ<ρ«ν 
*Ρ· ~ (·) Χ · Τ?· — *τ(ρου ·*ιιπ}*άν καταλι*οντι Κ. — Μρα Ικιιπιί&ν Βιυιρ· 



ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΓΠ. Β\ ΟΙΚ. ΣϊΝΟΔΟϊ. 174 



ώστε έπιστηρίζειν τους πίστει προσιόντας, καΐ βεβαιούν έν 
αυτή το κράτησαν εΟος, μέχρι τότε έν τοις τοιούτοις ένδέδω- 
κεν ή αγία συνοδός καΐ είσέπειτα πολιτεύεσθαι. 

Β Α ΑΣ. 0 ς 1 , καΐ ό ζ'. κανών της ά. συνόδου ύπετύπωσαν 
ποϊαι διοικήσεις όφείλουσιν ύποκεΐσθαι τω πάπα ί*ώμης, τω 
Αλεξανδρείας, τω Αντιοχείας, καΐ τω Ιεροσολύμων. 0 δέ πα- 
ρών κανών διορίζεται οίκονομείν τους έπισκόπους τής Ασίας, 
της Ποντικής, της Θράκης, καΐ έτερους, τά τών ενοριών αυτών* 
καΐ μη εχειν έπ' άδειας τινά έκ τούτων ύπερορίους ένεργείας 
ττοιείν, καΙ συγχέειν τά δίκαια τών εκκλησιών. Εί δέ δεήσει 
μεταβήναί τινα έπίσκοπον έκ της οικείας ενορίας προς έτέραν, 
δια χειροτονίαν, % έτέραν ευλογον αίτίαν, μη ατάκτως, καΐ, οίον 
ειπείν, ληστρικώς ταύτη έπιπηδαν, άλλα μετά έκχωρήσεως του 
εγχωρίου έπισκόπου. δτι δέ έν βαρβάροις έθνεσιν έκκλησίαι 
τότε ίσαν πιστών, δπου ϊσως ουκ έχειροτονουντο πολλοί έπ£- 
σκοποι, ώστε άρκειν εις σύνοδον, ή καΐ άναγκαϊον ην τους 
ισως έν λόγω διαλάμποντας προσφοιτ^ν καΐ έν ταΤς τών άλ- 
λων τοιαύταις έπαρχίαις, ώστε έπιστηρίζειν τούς τϊ| πίστει 
προσιόντας, ένέδωκεν ή άγία σύνοδος, καΐ εΙσέτι πολιτεύεσθαι 
τδ τοιούτον εθος, καν παρά κανόνας έστί, διά το άναγκαϊον 
του πράγματος. Σημείωσαι ουν άπο του παρόντος κανόνος, 
οτι το παλαιον πάντες οΐ τών έπαρχιών μητροπολίται αυτο- 
κέφαλοι ησαν, και ύπο τών οικείων συνόδων έχειροτονοΟντο. 
Μετετυπώθη δέ τά περί τούτου ύπο του κη. κανόνος τής έν 
Χαλκηδόνι συνόδου, διορισαμένης τούς μητροπολίτας τής Πον- 
τικής, και Ασιανης, και Θρακικής διοικήσεως, ετι δέ και βέ- 
ρους τινάς τω αύτω κανόνι περιεχομένους, δπο τοΟ πατριάρχου 
Κωνσταντινουπόλεως χειροτονεΐσθαι, καΐ ύποκεΧσβαι αύτφ· ΕΙ 
δέ καΐ έτέρας εκκλησίας αύτοκεφάλους ευρίσκεις, ώς τίιν Βουλ- 
γαρίας, την Κύπρου, καΐ την Ιβηρίας, μη θαυμάσης. Τον μέν γαρ 
άρχιεπίσκοπον Βουλγαρίας έτίμησεν δ βασιλεύς Ιουστινιανός* 
και άνάγνωθι την ρλά. νεαράν αύτου, κειμένην έν βιβλίω τών 
βασιλικών έ. τίτ. γ'. κεφ. ά. καταστρωθεΐσαν είς τίιν έρμη· 
νείαν του έ. κεφ. του ά. τίτλου του παρόντος συντάγματος. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Τον άρχιεπίσκοπον Κύπρου έτίμησεν ή γ\ σύνοδο;· και ανά- 
γνωβι της αύτη; συνόδου κανόνα η. και τον λθ'. κανόνα της 
ς\ συνόδου. Τον δε Ιβηρίας έτίμησεν ή διάγνωσις της έν Αν- 
τιόχεια συνόδου. Λέγεται γαρ οτι έπι των ημερών του άγιω- 
τάτου πατριάρχου θεουπόλεως μεγάλης Αντιοχείας κυρου Πέ- 
τρου, γέγονεν οικονομία συνοδική, έλευθέραν έϊναι καΐ αύτο- 
κέφαλον την έκκλησίαν της Ιβηρίας, ύποκειμένην τότε τω 
πατριάρχη Αντιοχείας. 1Ϊ μεν τοι Σικελία προ χρόνων με- 
τρητών Οποκειμένη τω θρόνω τής Κωνσταντινουπόλεως, ύπο 
τυραννικών χειρών έκ ταύτης άπεσπάσθη' και εύχομαι Τνα και 
αυτη έπανέλθη (4) εις τά πρότερα δίκαια, τ9\ άντιλ^ψει του 
θεοκυβερνητου ήμών αυτοκράτορας, ώσεί τις αιχμαλωτισθεΤσα 
θυγάτηρ πρδς έλευθέραν μητέρα. Το μέντοι προσηνώσθαι, κατά 
λόγον οικονομίας, έκκλησίαις τισιν έτέρας εκκλησίας ύπο έθνών 
κατεχομένας, άπδ του παρόντος κανόνος, ώς εοικεν, ένδέδο- 
ται (2). Αύτίκα γαρ ή έν Κωνσταντινουπόλει σύνοδος δέδωκε τώ 
μητροπολίτη Νανζιανζου την έκκλησίαν της Αγκύρας· και 
έτέροις άρχιερεϋσι διαφόροις, έτέρας τοιαύτας έκκλησίας. Τισί 
δέ ένεδόθη καΐ αύτδ το καθησθαι είς τον έν τω άγίω βηματι 
θρόνον τίς έπιδοθείσης έκκλησίας. 

ΛΡΙΣΤ. ΐπερόριος μηδείς συγχεέτω τάς έκκλησίας (3), μητε 
χειροτονών, μτδτε ένθρονίζων. Επί μέντοι τών έν τοίς Ιθνεσιν 
έκκλησιών, ή τών Πατέρων κρατείτω συνήθεια. 

Εν πολλοίς τών κανόνων εϊρηται, δτι ού δεί έπίσκοπον άλ- 
λοτρίας έπιβαίνειν έπισκοπ^ς' αλλ* ίκαστον έντδς τών Ιδίων 
6ρων μένειν, και μη πηδ$ν ύπερόρια, καΐ τάς έκκλησίας <ηιγ- 
χέειν. ίπΐ μέντοι τών έν τοΤς ίθνεσιν έκκλησιών, τών έν Αί- 
γύπτω, καΐ Λιβύη, καΐ Πενταπόλει, κατά τον Εκτον κανόνα 
τής έν Νίκαια συνόδου, τά αρχαία Ιθη κρατείτω. 



(I) Βιμιρ. — ιδχψαι ταύτιιν ίκανιλβιίν .... Ας τινα αίχραλ^ηβ··*·»^ δι- 
1*1*1*, Χ. 1>. — (*) Χ. Τρ. -^Μ&οται Β*υ·ρ. έ. — (») ίιτ·^ρι©€ ιΙ| 
•Λ «6τχΜΐν Ιατ» μη τι χιιροτοι&ν, Β. 



ΤΗ2 ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ! Π. Β'. ΟΙΚ. 2ϊΝΟΜ)ϊ. 4 73 



Κανών Γ. 

Τον μέν τοι Κωνσταντινουπόλεως έπίσκοπον* Ιχειν τά 
πρεσβεία τής τιμής μετά τον τΐ)ς * Ρώμης έπίσχοπον, δια 
τό είναι αυτήν νέαν 'Ρώμην. 

ΖΩΝΑΡ. Περί των άλλων πατριαρχικών θρόνω* του ανωτέρω 
κανόνος διαταζαμένου, ούτος καΐ τοΰ θρόνου της Κωνσταντινου- 
πόλεως μέμνηται, καΐ Ιχειν αυτόν τά πρεσβεία της τιμής, ήτοι 
τά πρωτεία, $ τό έξαίρετον, έθέσπισεν, ώς Νέαν ί>ώμην καΐ βα- 
σιλίδα των πόλεων, μετά τόν Ρώμης έπίσκοπον. Τινές μεν ουν 
τί|ν, μετά, πρόθεσιν, ούχ υποβιβασμόν της τιμής δηλοδν νενοτ<κα- 
σιν, αλλά τό μετάχρονον της ταύτης συστάσεως. Αρχαία μέν 
γαρ πόλις ην τό Βυζάντιον, καΐ καθ' έαυτό διοικούμενον. έπΐ 
Σευτίρου δε του Ρωμαίων αύτοκράτορος, πολιορκηβέν παρά των 
Ρωμαίων, καΐ επί τρεις ένιαυτους τόν πόλεμον υποστάν, ύστε- 
ρον έάλω, των αναγκαίων έπιλιπόντων τοις έν αύτω. ΚαΙ καβρ- 
ρεΟη μίν τά τείχη αύτου, άργιρέ&η δε καΐ τά πολιτικά δίκαια, καΐ 
ύπετέ&η Πειρινθίοις. Πείρινθος δε ές-ιν ή Ηράκλεια* δθεν τώ άρα- 
κλείας και ή χειροτονία του πατριάρχου άπονενέμηται, ώς παρ' 
αύτου χειροθετουμένου του έπισκόπου του Βυζαντίου. Ϋστερον 
δέ παρά του μεγάλου Κωνσταντίνου ή μεγάλη αδτη φκοδομήίη 
πόλις, καΐ είς δνομα έπεκληθη εκείνου, καΐ Νέα ώνομάσθη £ώ- 
μη' διό την πρόθεσιν τήν, μετά, ένιοι του χρόνου δηλωτικην 
Ιφασαν εΤναι, καΐ ούχ υποβιβασμόν τή; τιμϋς πρός τ^ν πρε- 
σβυτέραν £ώμην. Χρώνται δέ πρός κατασκευήν του οικείου (4) 
λόγου τω είκοστω όγδόω κανόνι της έν Χαλκηδόνι συνόδου, 
μεμνημένω μέν του παρόντος κανόνος, έπάγοντι δέ, ίτι, ΚαΙ 
ημείς τά αύτά ψηφιζόμεθα περί τών 'πρεσβείων τ%ς άγιω- 
τάτης έκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, Νέας £ώμης· καΐ γαρ 
τω θρόνω της πρεσβυτέρα; £ώμης, διά τό βασιλεύειν τ^ν πό- 
λιν έκείνην, οΐ Πατέρες είκότως άποδεδώκασι τά πρεσβεία, 
καΐ τφ αύτω σκοπφ κινούμενοι οΐ έκατόν πεντήκοντα θεοφι- 

(Ι)Χ. Τρ« — τού ίχιίνου Βινιρ. 



17* 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τά ίσα πρεσβεία άπένειμον (4) τω της 
Νέας £ώμης άγιωτάτω θρόνω, ευλόγως κρίναντες την βασι- 
λεία καΐ συγκλτήτω τιμηθεΐσαν πόλιν, καΐ των ΐσων άπο- 
λαύουσαν πρεσβειών πρεσβυτέρα βασιλίδι £ώμτι, χλΙ έν 
τοίς έκκλησιαστικοΤς ώς έκείνην μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δευ- 
τέραν μετ* έκείνην ύπάρχουσαν. Φασιν οδν, 8τι έπεί τών ισων 
άξιοϋσιν αύτην τιμών, πώς νοηθησεται ή μετά, πρόθεσις, ύπο- 
πτώσεως δηλωτική ; ή δέ του Ιουστινιανού ρλα\ νεαρά, κει- 
μένη είς βιβλίον τών Βασιλικών πέμπτον, τίτλον τρίτον, άλ- 
λως νοεϊσθαι τους κανένας δίδωσι, καθώς και παρά του βασι- 
λέως εκείνου ένοηθησαν. ΦησΙ γάρ' θεσπίζομεν κατά τους τών 
άγιων συνόδων βρους, τον άγιώτατον τής πρεσβυτέρας Ρώμης 
πάΛαν, πρώτον είναι πάντων τών Ιερέων τον δέ μακαριώ- 
τατον έπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως Νέας £ώμης, δευτέ- 
ραν τάξιν έπέχειν μετά τον άποστολικον θρόνον τής πρεσβυ- 
τέρας ίώμης· τών δέ άλλων πάντων προτιμασθαι. Εντεύθεν 
οδν έναργώς δείκνυται ή μετά, πρόθεσις, ύποβιβασμον δηλοϋσα, 
καΐ έλάττωσιν καΐ άλλως δε αδύνατον αν εϊη το ταύτδν *τΐίς*(2) 
τιμίς καΐ έν άμφοτέροις τοίς θρόνοις . φυλάττεσθαι. Ανάγκη 
γαρ Ιν ταΐς άνάφοραΐς τών όνομάτων τών προϊσταμένων αύτών, 
τδν μίν προτερεύειν, τον δέ δευτερεύειν καΐ έν καθέδραις 
βτεσυνέλθοιεν, καΐ έν ύπογραφαϊς, δτε τούτων δεήσει, ή γουν(3) 
τοΟ μετά, έξήγησις, ή λέγουσα του χρόνου δηλωτικην είναι την 
πρόθεσιν, καΐ ούχ υποβιβασμού, βεβιασμένη έστί, καΐ διανοίας 
ουκ ευθείας, ούδ'άγαθής. Αλλά καΐ ό τής έν τφ Τροόλλω συνόδου 
τριακοστός Ικτος κανών άριδήλως δείκνυσι τίιν μετά, πρόθεσιν, 
ύποβιβασμον δηλοΟσαν, δεύτερον λέγων τον θρόνον της Κων- 
σταντινουπόλεως λογίζ^σθαι, μετά τδν τής πρεσβυτέρας £ώμης. 
Βϊτα έπάγει, μεθ* 8ν ό τίς Αλεξανδρέων άριθμείσθω θρόνος, 
είτα 6 τής Αντιοχείας, καΐ μετά τούτον 6 τ5|ς ίεροσολυμιτών, 
ΒΑΛΣ. ή πόλις αδτη τοΟ Βύζαντος, ουκ είχε. τιμήν άρ- 

(1) ο4χ ιβραντα* «αρά Κ. ού* Ιν Χ. Τρ. τ* 4ξ«ς» τά πρισβιΐα, χαι τ$ αΐτ* 
«»©κ^ Μνοό|ανΜ οΐ ρ/. »·ο?ιλί«τ«τοι ίκιαιοαοι. — (1)Χ. Τρ. — ο6χ4ρ*τ«ι τ*, 
έν ί. «αϊ Β«>·ρ. — (!) Χ. Τρ. — ^οον 1. 4, 



ΤΗΣ ΚΝ ΚΩΝ2ΓΑΝΓΙΝ0ΪΠ Β'. ΟΙΚ ΣΪΝΟΑΟΪ. 475 



χιεπισκόπου, άλλα παρά του μητροπολίτου Ηράκλειας έχειρο- 
τονεΐτο ποτέ έπίσκοπος έν αύτ^. Ιστορείται γάρ ώς, εί και ην 
τδ Βυζάντιον πόλις κα9' έαυτην διεξαγόμενη, άλλ' έπολιορ- 
κηθη ύπδ Σεβτδρου, Ρωμαίων αύτοκράτορος, καί ύπετέβη Πει- 
ρινΟίοις· Πείρινθος δέ έστιν ή Ηράκλεια. Του δέ μεγάλου Κων- 
σταντίνου μεταγαγόντος έν αύτη τά σκήπτρα τής βασιλείας 
τών Ρωμαίων, μετωνομάσθη Κωνσταντινούπολις, καΐ Νέα 
Ρώμη, και πασών των πόλεων βασιλίς(ΐ). ΚάντεΟθεν καΐ οΐ 
τη^ δευτέρα; συνόδου άγιοι Πατέρες διωρίσαντο ίχειν τον. 
έπίσκοπον αυτής τα πρεσβεία της τιμής μετά τον έπίσκο- 
πον της πρεσβυτέρας Φώμης, διά τδ είναι αύτην Νέαν £ώ- 
μην. ΐού των δέ ουτω διορισθέντων, τινές; τί)ν, μετά, πρόθε- 
σιν, ούχ ΰποβιβασμδν της τιμής νενοηκασιν, άλλ' έξελάβοντο 
αύτ^ν εις τδ μετάχρονον (2) μόνον , χρώμενοι , πρδς συγ- 
κρότησιν του λόγου αύτών, καΐ τω κη. κανόνι τής δ'. συνό- 
δου, λέγοντι* τά Ισα πρεσβεία τω της πρεσβυτέρας ί*ώμης 
άγιωτάτφ θρόνω εχειν τ&ν τής Κωνσταντινουπόλεως θρόνον, 
δεύτερον μετ' εκείνον υπάρχοντα. Σύ δέ άνάγνωθι την ρλά. 
Ιουστινιάνειον νεαράν, την κειμένην έν βιβλίω έ. των βασιλι- 
κών, τίτλω γ'. καΐ καταστρωθεΐσαν είς τδ σχόλιον του έ. κε- 
φαλαίου του ά. τίτλου του παρόντος συντάγματος, καί τδν 
λς-'. κανόνα τις έν τω Τρούλλω συνόδου, λέγοντα, είναι δεύ- 
τερον τδν της Κωνσταντινουπόλεως θρόνον. Ζητεί χαι κεφ. 
ά. του Ή. τίτλου του παρόντος συντάγματος· κατεστρώθησαν 
γάρ έκεΧσε παρ* ημών διάφοροι νόμοι περί τών προνομίων 
τής Παλαιάς £ώμης, καί τής Νέας, καί τδ του αγίου Μεγάλου 
Κωνσταντίνου έγγραφον θέσπισμα, τδ γενόμενο ν πρδς τδν 
αγιον Σίλβεστρον, τδν τότε πάπαν Φώμης, χάριν τών άπο- 
νενεμημένων (3) προνομίων τ$ έκκλησία τής Παλαι&ς ί>ώμης. 
Τδ δέ χειροτονεΐσθαι σήμερον τδν κατά καιρούς άγιώτατον 
πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως παρά του κατά καιρούς μη- 

(ΐ) 6ντα06α τί·ΐισιν 6 Ββυιρ. την ίν τώ τέλις της «αρούαιης* έρροανιίβς τοδ 
ΒλΧ*. τρίβτιχ** «η|Μ(Μ9ΐν. — (2) Ζ. Τρ. — ίΐς τ& μ*τ* χρόνον *!· Βιαίρ — » 
(I) ά*ον·|ΜΐΜντ»ν Χ. ϊρ. 

(ΤΟΜ. Β'.) 4 2 



Οοο$Ιε 



476 ΚΑΝΟΝΕΣ 

τροπολίτου Ηράκλειας, ούχ άλλοθίν &/ΐτιν, άλλ η άπο τοΰ 
δποτεθηναι, ώς άνωθεν εΐρηται, Πειρινθίοις, ητοι ίΐραχλειώταις, 
την πάλιν του Βύζαντος. Και σημείωσαι, πόθεν δικαιούται 6 ύρα- 
κλείας χειροτονεΐν τδν πατριάρχην Κωνς-αντινουπόλεως(ΐ). Ευρη- 
ται δε έν τω χρονιχω του 2κυλ{τση > οτι έχειροτονηΟη πατριάρχης 
* Στέφανος* (2) Σύγχελλος, ό αδελφός του βασιλέως χυροΰ Λέον- 
τος του 2οφοΰ, παρά του Καισαρείας, δια τό προτελευτησαι τον 
ίΐραχλείας. όμεΐς δε ειδομεν και επί της βασιλείας ίσαακίου 
του Αγγέλου, δτι Λεόντιός τις μονάχος, άπδ του βουνού τοΰ 
αγίου Αυξεντίου, έχειροτονηΟη παρά Δημητρίου του Καισαρείας 
διά τ)]ν τοιαύτην αίτίαν πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (3). 

Σηαείωσαι, δτι κατά την β'. σύνοδον έτιμηθη ό θρόνος τη; 
Κωνσταντινουπόλεως* καΐ άνάγνωΟι του πρώτου τίτλου του πα- 
ρόντος συντάγματος κεφ. ζ'. και τα έν αύτω (4). 

ΑΡΙΣΤ. 0 Κωνσταντινουπόλεως μετά τονί>ώμης τετίμηται. 

Των αυτών πρεσβείων και της αύτης μεθέξει τιμής τω Ρώ- 
μης Ιπισκόπω χαί 6 Κωνσταντινουπόλεως επίσκοπος· καθώς 
χαί 6 είχοστός δγδοος κανών της εν Χαλκηδόνι συνόδου τόν κα- 
νόνα τούτον ένόησε, διά τό εϊναι ταύτην Νέαν £ώμην, χαΐ τι- 
μηβήναι βασιλεία τε και συγχλτ$τω. Τό γάρ, μετά, ενταύθα, 
ου της τιμής, αλλά του χρόνου έστί δηλωτικόν ώς άν εϊποι τις, 
δτι μετά πολλούς χρόνους της ίσης τιμής τω £ώμης μετέσχε 
χαΐ 6 Κωνσταντινουπόλεως. 

Κανών Α'. 1 

Περί Μαξίμου τοΟ ΚυνικοΟ, και της κατ' αύτόν άτα- 
ξίας -Γΐ}ς έν Κωνσταντινουπόλει γενομένης- ώστε μήτε (5) 
Μάξιμον έπίσχοπον η γενέσθαι, ή είναι, μήτε τους παρ αύτου* 
χειροτονηθέντας, έν οίωδήποτε βαθμω κλήρου· πάντων και 
των περί αύτόν, και των παρ αύτου γενομένων ακυρωθέντων. 

(I) λπ*9Λ τη φρά<τι; ά*ο τοΰ. Και σϊΐαείωοβι πόθιν ίιχαιοΰται, άγχγιιάβχι· 
ται ριΐτ* το τβ'λος τη; ιτχρδύσΓ,ς ίρριτ,νιίχ; ϊν Χ. Τρ. — (1) Χ. Τρ. — Σι. Σνγ- 
»ιλβς 6. Βιαιρ. — (3) Αττασα ^ τιλκίτχί* φρά<η; άττο τονί, &ρ·ΐς Λ »Γίθ|*ιι, 
*>ρηται καρά Βιαιρ. ουχί ι» Χ. Τρ. ουπ *χρ* 4 Ε. — (4) 6 Σι^ενωσις αδτΐί 
««ΙταιιτΛρβ Βιυιρ. άνωτίρω. Ορχ «λ. 175 Μρ. (I). — (5) ρτ· τον Χ, Τρ. Β?· 



ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΓΠ. Β\ ΟΙΚ. ΣΪΝΟΔΟϊ. 177 



ΖΩΝΑΡ. Ο Μάξιμος ούτος Αιγύπτιος ην, φιλόσοφος Κυνικός. 
Κυνικοί δέ έλέγοντο δια τ6 αυθαδες, καί θρασύ, καΐ αναιδές. ΚαΙ 
προσελθών τώ μεγάλω πατρι Γρηγορίω τω θεολόγω, καΐ κα- 
τηχηθείς, έβαπτίσδη. Είτα και τω κλτίρω σ^γκατελέγη, και πάνυ 
τω άγίω Πατρι έκείνω φκείωτο, ώς καΐ όμοδίαιτον είναι. Εν έφέ- 
σει δε του αρχιερατικού θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως γεγο- 
νώς, χρήματα στέλλει εις Αλεξάνδρειαν, κάκεΤθεν έπισκόπους 
άγει, χειροτον^σοντας αυτόν αρχιερέα της Κωνσταντινουπόλεως, 
έχων καί τινα συνεργόν των οίκειοτάτων τω Θεολόγω. Ηδη δ& 
της εκκλησίας ένδον γενόμενοι, προ του τελέσαι την τελετών 
γνωσθίντες, άπηλάθησαν υπ!) των πιστών και απελαθέντες, ούκ 
εφησύχασαν, αλλ* εις οίκίαν είσδύντες χοραύλου τίνος, έκει χει- 
ροτονουσι τον Μάξιμο ν, εί και μηδέν άπώνατο της περί ταύτα 
μοχθηρίας, ούδέ γαρ άνύσαι τι δεδύνητο. Απεκηρύχθη ουν δια 
του παρόντος κανόνος ύπό των έν τ*/) δευτέρα συνόδω συνελθόντων 
άγιων Πατέρων, όρισάντων, μητε έπίσκοπον αυτόν γενέσθαι, $ 
είναι, δια τό έκθέσμως κεχείροτον^σθαι, μητε τους παραύτου χει- 
ροτονηθέντας, κληρικούς ύπάρχειν υς-ερον δέ γνωσθείς τά Απολ- 
λιναρίου φρονείν, καί άνεΟεματίσθη. Τούτου καί ό Θεολόγος, 2ν τινι 
των μή έπ' έκκλησίαις άναγινωσκομένων λόγων αύτου, μέμνηται. 

ΒΑΛΣ. Τά του δ'. τούτου κανόνος ιδικά είσι, και έρμηνείας ου 
δέονται, ίς-όρηται δε, δτι ό Μάξιμος ούτος Αιγύπτιος ίν, φιλόσοφος 
Κυνικός· Κυνικοί δε έλέγοντο δια τό αυθαδες, καί θρασυ, καί 
άναιδές. Καί προσελθών τω μεγάλω πατρί Γρηγορίω τω Θεο- 
λογώ, καί κατηχηθείς, έβαπτίσθη, καί έκληρώθη, καί ωκειώθη 
αύτω. Του δε πατριαρχικού θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως έν 
έφέσει γεγονώς, έσπούδασε, διά χρημάτων άπος·αλέντων εις τούς 
Ιπισκόπους Αλεξανδρείας, χειροτονηθηναι. Των δέ τοιούτων έπι- 
σκόπων έλθόντων εις Κωνσταντινούπολη, καί έπιχειρησάντων 
κ,ατά τό θέλημα του Μαξίμου ποιησαι, έπε! υπό των πιστών 
από της εκκλησίας άπηλάθησαν, άπήλθον είς κατοικίαν χοραύ- 
λου τινός, καί έχειροτόνησαν άκανονίστως τόν Μάξιμον. Η οδν 
άγία σύνοδος αυτη άπεκτίρυξε τούτον, όρίσασα, μιίτε έπίσκοπον 
αυτόν γενέσθαι, $ είναι, διά τό έκθέσμως χειροτονηθηναι, μιίτε 



178 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τούς υπ αύτου χειροτονηθέντας, οίουδτίτινος βαθμού κληρικούς 
είναι. 0 τοιούτος δΐ Μάξιμος ύστερον γνωσθείς τά Απολλίναρίου 
φρονεΐν, άνεΟεματίσθη. Γέγραπται ({) δέ τά περί τούτου είς τόν 
βίον του άγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, 8ν συνεγράψατο ό μα- 
θητής αύτου Γρηγόριος* καΐ μέμνηται τούτου ό Θεολόγος Ιν τινι 
τών μή άναγινωσκομένων έπ' έκκλησίαις λόγων αύτου (2^. 

ΑΡΙΣΤ. Μάξιμο; ό Κυνικός, των έπισκόπων αλλότριος· καΐ 
άπας ανίερος, 8ς έκείνω κεκλτδρωται. 

ότι περ ούτος τήν έκκλησίαν έσπάραξε, καΐ ταραχής αύτήν 
καΐ θορύβου ένέπλησε, λύκος άντί ποιμένος όφθείς, καΐ πάντα 
συγχωρών έτοίμως τοΊς πταίουσιν, υπέρ ενός, του άσεβειν έν τοις 
δόγμασι, κατά τόν μέγαν έν θεολογία Γρηγόριον. Αλλότριος ουν 
καΐ 6 Μάξιμος ούτος της επισκοπής Ισται, καΐ οι παρ* αύτου 
χειροτονηθέντες, έν οίωδτήποτε βαθμφ κλήρου, ανίεροι. 

Κανών Ε'. 

Περί τοΟ τόμου των δυτικών, και τους έν Αντιόχεια 
άπεδεξάμεθα, τούς μίαν όμολογοΟντας Πατρός και ϊίου 
και άγίου Πνεύματος θεότητα. 

ΖΩΝΑΡ. Κωνστάντιος 6 Βασιλεύς, ό υΙός του μεγάλου Κων- 
σταντίνου, άρειανίσας, Ισπευδεν άνατρέψαι τήν πρώτην σύνοδον. 
Τούτο 6 της πρεσβυτέρας ί>ώμης πάπας άννίνεγκε πρός Κών- 
σταντα, τόν άδελφόν του Κωνσταντίου· ό δε, πόλεμον Απείλη- 
σε διά γραμμάτων τφ άδελφφ, ε( μί| παύσαιτο τ^ν όρθήν πί- 
στιν σαλεύων. έδοξεν ουν τοις βασιλεύσιν άμφοϊν, σύνοδον γενέ- 
σθαι, κάκείνην διαγνωμον?)σαι περί τών έν Νικαί^ άποφασισθέν- 
των. Συνηθροίσθησαν ουν έν Σαρδικη έπίσκοποι τριακόσιοι τεσ- 
σαράκοντα καΐ είς, οί καΐ όρον έξέθεντο, βεβαιοΰντα τό ίγιον 
σύμβολον τών έν Νικαία Πατέρων, καΐ τούς τά έναντία ^ρονούντας 
άποκηρύττοντα. Τόμον ουν τών δυτικών, τόν δρον τούτον φησίν 

(1) Χ Τρ — ί.υρηιαι & α; τον βίον Βίυίρ. — (1) ούχ ά$να.ι €ν Χ^ Τφ. τδ 
τβλίυτβίιΑ φροωις «λ ν τού, κν (/{'ρινηται τούτου β θιολογος. 



ΤΗΣ ΒΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΓΠ. Β'. ΟΙΚ. ΣϊΝΟΔΟΪ. 479 



ή δευτέρα σύνοδος· 8ν δεξαμένους καί τους εν Αντιόχεια άπε- 
δέξατο. Δυτικούς δέ τους έν Σαρδικ*) άθροισθέντας φησίν έπι- 
σκόπους. ΣαρδικΑ δέ έστιν ή νυν λεγομένη Τριάδιτζα. Τόμον 
δΐ είπε των δυτικών, δτι μόνοι οί δυτικοί έπίσκοποι τούτον 
Ιξέθεντο· οί γάρ έξ έώας Ο'. δντες, Ιλεγον ώς, ε( μ^ του συνε- 
δρίου έξέλθωσιν 6 άγιος Παύλος 6 όμολογητής, καΐ ό μέγας Αθα- 
νάσιος, ού κοινωνησουσι ττί συνόδω(*). Τούτο δέ ποιήσαι μ^ 
άνασχομένων των δυτικών, αύτίκα άπεστησαν της συνόδου οί 
της έωας έπί σκοποί · διό καΐ μόνοι οί δυτικοί τόν της Νικαίας 
ορον έβεβαίωσαν, και άνεδεμάτισαν τό άνόμοιον (2), και των 
έώων έπισκόπων κατεψηρίσαντο. Σημείωσαι δέ από τών έντός 
ίστορηθέντων, δτι ή έν Σαρδυαί σύνοδος πρό τής δευτέρας γέ- 
γονε συνόδου. 

ΒΑΛΣ. Καί ούτος ό κανών {δικός έστιν. ίστόρηται γάρ, δτι 
Κωνστάντιος δ βασιλείις, δ υιός του μεγάλου Κωνσταντίνου, 
άρειανίσας, Ισπευδεν άνατρέψαι την πρώτην σύνοδον. Μαθών δέ 
τούτο Κώνστας ό αδελφός αύτοϋ, τών έσπερίων κυριεύων με- 
ρών, ήπείλησε διά γραφών πόλεμον τφ άδελφώ αύτου, εί μή 
παόσαιτο τήν δρθήν πίστιν σαλεύειν. έδοξεν ουν τοις βασιλευσι, 
συνελθεϊν έν Σαρδικ^ί, ίτοι τ>5 Τριαδίτζη, τοϊις έπισκόπους, καί 
διαγνωμονησαι περί τών έν Νικαί^ δογματισθέντων. Συναθροι- 
σθέντων ουν τριακοσίων τεσσαράκοντα πρός τφ ένΐ έπισκόπων, 
έβεβαιώθη τό άγιον σύμβολον τών έν Νικαίαε Πατέρων* καΐ οί μ^ 
ουτω φρονοΰντες άνεθεματίσθησαν. Τόμον ούν τών δυτικών τδν 
βρον τουτόν φησιν ή β'. σύνοδος, τόν καΐ παρά τών Αντιοχέων 
δεχθέντα· τόμον δέ είπε τών δυτικών, βτι μόνοι οί δυτικοί 
επίσκοποι τούτον έξεθεντο' οί γάρ έξ έφας Ο'. δντες £λεγον ώς, 
εί μή του συνεδρίου έξέλθωσιν (3) 6 άγιος Παύλος 6 δμολογητ^ς, 
καί ό μέγας Αθανάσιος, ού κοινωνησουσι τ$ συνόδω. Τούτο δέ 
ποιησαι μή άνασχομένων τών δυτικών, αύτίκα άπέστησαν της 
συνόδου οί τής έωας έπίσκοποι* διό καί μόνοι οί δυτικοί τόν 
τϋς Νικαίας δρον έβεβαίωσαν, καί άνεθεμάτισαν τό άνόμοιον, 

(I) άς %{ οί κιρίΠαυλον τον όμολοριττην *« τον μίγ** Αίανάοιον έξ·λ*- 
•δσι του συνι^ρίου, ούίι λσγ^ αύτοϊς κανωνηαουσι. Χ. Τρ. — (2) και το Μ· 
(ΐοιον άν«Ν(ΐαη *«τ·ίίχ*&*ν Ζ. Τρ. — (») 1ξιλ«6»σι Ζ. Τρ. 



4 80 ΚΑΝΟΝΕΣ 

καΐ των έωων επισκόπων κατεψ/,φίσαντο. Σημείωσαι 5ε άπδ των 
εντός Ιστορηθέντων, δτι ή εν Σαρδίκη Σύνοδος πρό της β'. γέ- 
γονε συνόδου (4 }. 

ΑΡΙΣΤ. 0 Πατέρα, και ϊίόν, και άγιον Πνεύμα ομοούσια 
παρεγγυών των δυτικών τόμος, εύαπόδεκτος. Σαφ>ίς. 

Κανών ς'. 

Επειδή πολλοί τήν εκκλησιαστικών εύταξίαν συγχείν 
και άνατρέπειν βουλόμενοι (2), φιλέχθρως (3) και συκο- 
φαντικώς αιτίας τινάς κατά των οίχονομούντων τάς εκ- 
κλησίας όρθοδόξων επισκόπων συμπλάσσουσιν, ουδέν έτε- 
ρον, ή χραίνειν τάς των ιερέων υπολήψεις, και ταραχάς 
τών είρηνευόντων λαών κατασκευάζειν έπίχειρουντες · 
τούτου ένεκεν ήρεσε (4) τη αγία συνόδω τών έν Κων- 
σταντινουπόλει * συνδραμόντων επισκόπων, μή άνεξετά- 
στως προσίεσθαι τους κατηγόρους, μηδέ πασιν έπιτρέ- 
πειν(5) τάς κατηγορίας ποιεισθαι κατά (6) τών οίκονο- 
μούντων τάς εκκλησίας, μηδέ μήν πάντας άποκλείειν. 
Άλλ ε! μέντις οίκείαν τινάμέμψιν, τουτέστιν ιδιωτικήν, 
έπαγάγοι τω έπισκόπψ, ως πλεονεκτηθείς, ή άλλο τι παρά 
τό δίκαιον παρ αύτου πεπονθώς, επί τών τοιούτων κα- 
τηγοριών μή έξετάζεσθαι, μήτε πρόσωπον τοΟ κατηγόρου, 
μήτε τήν θρησκείαν. Χρή γάρ παντί τρόπω, τό,τε συ- 
νειδός τοΟ έπισκόπου ελεύθερον είναι, και τον άδικεϊσθαι 
λέγοντα, οιας άν η θρησκείας, τών δικαίων τυγχάνειν. Εί 
δέ έκκλησιαστικόν ειη τό έπκρερόμενον έγκλημα τω έπι- 
σκόπω, τότε δοκιμάζεσθαι χρή τών κατηγορούν των τά 
πρόσωπα· ίνα, πρώτον μέν αίρετικοϊς μή έξι) κατηγορίας 
κατά τών (7) όρθοδόξων επισκόπων υπέρ έκκλησιαστικών 

(I) ϋ τιλιυταία πιρίοίΰ; άπϊ τςΰ,Στ-,αιίωιαιίΕ, ούχιδ^ϊΐτχι ί* Χ. Τρ. — (2) πιι- 
ρ<ψινοι Μάνσ. ίν πιρισιλ. — (3) τό, φιλί'χθρως ούχ ιδριτ,ταιι, ΐν Χ.Τρ. — (4) Π. 
Χ.Τρ. Βρ. Σ. Κ — ώριαιν ·?) άγία σύνοίος Βιυιρ.— «(5) Π. — ιπιτριπιαΦαι— Χ. Τρ. Χ. 

Βρ. Βιυιρ. —(6) ό,χατά, ςύχ ιδριιται ί*Χ· Τρ. — (7) χαιά όρβο&ίςω* Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΪΠ. Β'. ΟΙΚ. 2ΪΝΟΛΟΤ. 4 81 



πραγμάτων ποιεϊσΟαι. Αιρετικούς δέ λέγομεν, τούςτε 
πάλαι τ^ς εκκλησίας άποκηρυχθέντας, καί τους μετά ταΟτα 
ύφήμών άναθεματισθέντας* πρός δέ τούτοις, και τους τήν 
πίστιν μέν τήν ύγιτ) προσποιούμενους όμολογεϊν, άποσχί- 
σαντας(1)δέ, και άντισυνάγοντας(2) τοις κανονικοϊς ήμών(3) 
έπισκόποις. Έπειτα δέ, και εί τίνες τών(4) άπότής εκκλη- 
σίας επί αίτίαις τισί προκατεγνωσμένοι είεν και άποβεβλη- 
μένοι,ή άκοινώνητοι, είτε από κλήρου, ειτε άπό λαϊκού τάγ- 
ματος, μηδέ τούτοις έξεϊναι κατηγορεϊν έπισκόπου, πριν άν 
τό οίκεϊον έγκλημα πρότερον άποδύσωνται. Όμοίως δέ 
και τους υπό κατηγορίαν προλαβοϋσαν όντας, μή πρότε- 
ρον είναι δεκτούς εις έπισκόπου κατηγορίαν, ή έτέρων κλη- 
ρικών, πριν άν αθώους εαυτούς των έπαχθέντων αύτοίς 
άποδείξωσιν έγκλημάτων. ΕΕ μέντοι τινές μήτε αίρετικοί, 
μήτε άκοινώνητοι εΐεν, μήτε κατεγνωσμένοι (δ), ή προκα- 
τηγορημένοι έπίτισι πλημμελήμασι, λέγοιεν δέ ίχειν 
τινά έκκλησιαστικήν κατά του έπισκόπου κατηγορίαν (6), 
τούτους κελεύει ή αγία σύνοδος, πρώτον μέν έπί τών 
τής επαρχίας πάντων έπισκόπων ένίστασθαι τάς κατηγο- 
ρίας, και έπ' αυτών έλέγχειν τά εγκλήματα του έν αίτί- 
αις τισίν έπισκόπου* εί δέ συμβαίη άδυνατήσαι τούς έπαρ- 
χιώτας πρός διόρθωσιν τών έπιφερομένων έγκλημάτων 
τω έπισκόπω, τότε αύτούς προσιέναι μείζονι συνόδψ, τών 
τής διοικήσεως εκείνης έπισκόπων ύΐϊέρ τί)ς αίτιας ταύτης 
συγκαλουμένων και μή πρότερον ένίς-ασθαι τήν κατηγορίαν, 
πριν ή εγγράφως αύτούς τάν ίσον αύτοις έπιτιμήσασθαι κίν- 
δυνον, ειπερ έντ*?) τών πραγμάτων έξετάσει(7) συκοφαντοϋν- 



(ΐ) *πο*χια6·'ντ*ς Βιυβρ. — (2) άντιβυν%γχρ'ντχς Βρ. — (5] Π. Χ. Τρ. Βρ. 
1. — 'έμΐΥ Ιουστ. — (4; τούτων Βρ. — *%ι του; Βρ. Βιυιρ. Χ. Τρ. — (δ) Π. 
Ζ. ί\ Βιυιρ — προκατ·γνωσ|Αέ»οι Χ. Τρ. Βρ· — (6) τινάς Ιχ*λϊκπαισπχ*ς χ*τά τβδ 
ίπιαχο'ικ,υ κ*τ«γορί«ς Βιοιρ, — (7) Χ, Τρ. 2. ί». Μχνβ. »ν τψοιΧ. — τάξ^ι Λ. 
Βιυιρ. &, 



482 



* ΚΑΝΟΝΕΣ 



τες τόν κατηγορούμενον έπίσχοπον έλεγχθεϊεν. Εί δέτιςκα- 
ταφρονήσας των χατά τά προδηλωθέντα δεδογμένων, τολ- 
μήσειεν ή βασιλικάς ένοχλειν άκοάς, ή κοσμικών άρχόντων 
δικαστήρια, ή οίκουμενικήν σύνοδον ταράσσειν, πάντας άτι- 
μάσας τούς τ?)ς διοικήσεως επισκόπους, τόν τοιούτον τό πα- 
ράπαν(Ι) είς κατηγορίαν μή είναι δεκτόν, ώς καθυβρίσαντα 
τούς κανόνας, και την έκκλησιας-ικήν λυμηνάμενον εύταξίαν. 

ΖΩΝΛΡ» Ενταύθα διατάττονται οί θείοι Πατέρες, τίνος Χει 
προσδέχεσθαι επισκόπων $ κληρικών κατηγοροΰντας, και τίνος 
άπροσδέκτους είναι. Καί φασιν, δτι εί μέν ιδιωτικών δίκην ένί- 
στησί τις κατά επισκόπου, οίον άδικίαν έπεγκαλών αύτω, άφαί- 
ρεσιν δήθεν πράγματος ακίνητου, $ κινητού, $ υβριν, η τι τοι- 
ούτον, οίος άν εϊη 6 ενάγων, προσδεχθτίσεται, κέν άπιστος δη- 
λαδή, κάν αίρετικος, καν άφωρισμ,ένος, $ καί τέλεον της κα- 
θολικής έκκλησίας έκκεκομμένος. Δει γαρ πάντας, οποίας αν εΐεν 
θρησκείας, $ καταστάσεως, άδικεΐσθαι λέγοντας, προσίεσθαι, και 
του δικαίου τυγχάνειν. ίδιωτικήν δε δίκην εϊπον, διαστέλλοντας 
ταύτην από των έγκληματικών *ητοι των δημοσίων*($)· Ιδιω- 
τικοί μίν γάρ λέγονται, αϊ είς χρήματα τ*ν ζημίαν έπάγουσαι· 
έγκληματικαι δέ, αϊ είς τήν οίκείαν κατάστασιν τον κατηγο- 
ρούμενον ζημιουσαι* διό καί έπτήγαγον Εί δε εκκλησιαστικών εϊη 
τό έπιφερόμενον έγκλημα τω έπισκόπω, τοιούτον τυχόν, οϊον 
εκπτωσιν αυτφ τής Ιερωσύν^ς έπάγειν, Ιεροσυλία δηλαδή, $ έπι 
δόσει χρημάτων χειροτονία, $ αρχιερατικού δικαίου τινός τελε- 
σιουργία έν άλλοτρία ένορία, χωρίς γνώμης του έκεισε άρχιερέως, 
καί ίσα τούτοις είσίν δμοια, τότε τόν καττίγορον ακριβώς Ιξβ- 
τάζεσθαι, και αίρετικόν όντα, μή προσδέχεσθαι. Αίρετικους δΙ 
πάντας καλεϊ τους παρά τήν όρθόδοξον πίστιν δοξάζοντας, κάν 
πάλαι άπεκηρύχθησαν, κίν προσφάτως, κ£ν παλαιάίς αίρέσεσι 
κοινωνώσι, κίν νέαις· καί ου μόνον τούς περί τήν υγιή πίστιν 
σφαλλομένους άποπέμπεται ό κανών πρός επισκόπων έγκλη- 

([!) Χ. Τρ. Βρ. — Λ πάρκ*» Βιυιρ. — (2) Χ, Τρ. 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΠΝΟΪΉ. Β'. <ΜΚ. ΣΤΝΟΑΟΤ. 4 83 



ματικήν κατηγορίαν, αλλά καΐ τους άποσχίσαντας έκ των Ιδίων 
επισκόπων, καΐ έκείνοις άντισυνάγοντας, καν δοκώσιν όρθοδοξε"ίν. 
Σχισματικοί δέ είσι κατά τον μέγαν Βασίλειον, οΐ δί αιτίας τινάς 
έκκλησιαστικάς, καΐ ζητήματα Ιάσιμα, πρός αλλήλους διενεχ- 
θεντες· ομοίως δε καΐ τους έπΐ αίτίαις οϊαις δι5 τισι άποβεβλη- 
μενους της έκκλησίας, ?1 άκοινωντίτους' άποβεβλημενους δε τους 
τελείως έκκεκομμένους τίς έκκλησίας νοητέον. Τους δε πρός 
καιρόν άφορισθέντας έδτίλωσαν οί θείοι Πατέρες διά του είπεΐν 
άκοΐνων^τους, κάν κληρικοί εΐεν οί τοιούτοι, κάν λαϊκοί* καΐ 
οδτοι γαρ ού προσδεκτέοι πρός κατηγορίαν Ιπισκόπων, $ κλη- 
ρικών λογίζονται, μέχρις 5ν τό οίκεΐον αΐτίαμα άποσκευάσωνται, 
καΐ άνεγκλιίτους κατασττζσωσιν έαυτούς. Αλλά μήν και τοίις 
υπό κατηγορίαν όντας τινά, καθαπτομένην της αυτών καταστά- 
σεως, μη προσίεσθαι διακελεύεται ό κανών κατηγορουντας ίπι- 
σκόπων, % κληρικών, εί μ4| έαυτους των έπενεχθέντων αύτοΐς 
εγκλημάτων άθωώσουσιν. Εί δε ούδεμι$ των είρημένων αίτιων 
ένοχοί είσιν οί κατηγοροΰντες, αλλ* άνέγκλητοι ευρίσκοιντο 
πάντοθεν, τότε εί μέν έπίσκοπος ό κατηγορούμενος είη, οί τίς 
έπαρχίας έκείνης έπίσκοποι συνιόντες, άκροάσονται της κατηγο- 
ρίας, καΐ ?ϊ λύσουσι την ύπόθεσιν, ί), ε! μη δύνανται λΟσαι αύ- 
την, μείζονι συνόδω προσελεύσονται· μείζονα δέ σύνοδον λέγει 
του; τϋς διοικήσεως δλης έπισκόπους. Επαρχίαν μεν γαρ τυχόν 
νοητέον την λδριανούπολιν, ?| την Φιλιππούπολιν, και τούς 
περι αύτάς έπισκόπους" διοίκησιν δέ, την θρβρςην (I) δλην, 3) την 
Μακεδονίαν. όταν οδν οί της έπαρχίας πρός διόρθωσιν τών κατη- 
γορουμένων (2) άτονώσι, τότε συνάγεσθαι τούς τϋς διοικήσεως 
έπισκόπους 6 κανών θεσπίζει, καΐ λύειν τά κατά τοΟ έπισκόπου 
λεγόμενα. Εί δέ κληρικός ειη 6 κατηγορούμενος, παρά τφ έπι- 
σκόπω, ω υπόκειται, ό ένάγων ένστησεται την κατηγορίαν καΐ 
εί μη παρ* έκείνω λυθ?ί ή ύπόθεσις, τότε τά έζίίς προβ^σεται, 
ώς άνωθεν εϊρηται. Οί πρότερον δέ τόν ενάγοντα· τί)ν κατηγο- 
ρίαν του έγκληματος ένισταν, οί Ιεροί Πατέρες ώρίσαντο, τφ 
πολιτικφ νόμω επόμενοι, εί μη έγγράφώς δ κατήγορος άσφα- 

(I) τ*» 6ραύα·ι«ν Χ. Τρ. — (2) Β·υιρ. — τ«ν κχτν)·χορι£ν Χ. Τ>. 



484 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



λίσεται, ένοχον εϊναί αύτον, μ*, άποδείςαντα την κατηγορία, 
ταυτοπαθεία, ώστε αύτον ύποστηναι, ει τι έμελλε παθεϊν ό κα- 
τηγορούμενος, άποδεικνυμένης της κατ' αύτοΟ αιτιάσεως. Ταύτα 
δέ δρίσαντες οΐ θείοι Πατέρες, έπηγαγον, τον μη τηρησοντα τον 
συνοδικον τούτον κανόνα, άλλ' $ βασιλεΐ προσελευσόμενον, % 
κοσμικοί ς άρχουσιν, 9) οικουμενική συνόδω, άδεκτον είναι παν- 
τάπασιν εις κατηγορίαν, ώς άτιμάσαντα τους της διοικήσεως 
έπισκόπους, και τούς κανόνας ύβρίσαντα, και την τ$ς έκκλη- 
σίας εύταξίαν συγχέαντα. 

ΒΑΛΣ. Σημείωσαι τον παρόντα κανόνα, χάριν των ένιστάν- 
των έγκληματικά δικαστήρια κατά τών επισκόπων, και λοιπών 
Ιερωμένων· λνάγνωθι και τον ρκθ'. κανόνα της έν Καρθαγένη 
συνόδου, και τούς ε(ς τών έρμηνείαν αύτου καταστρωδέντας νόμους* 
καΐ μάθοις έκ του παρόντος κανόνος, καΐ εξ εκείνων, τίνες κω- 
λύονται γυμνάζειν κατά τών Ιερωμένων έγκληματικάς άγωγάς(^). 

Ουκ έπαύσατο ποτέ ό πολέμιος ημών Σατάν διά συκο- 
φαντίας μολύνων τάς υπολήψεις τών αγαθών ανθρώπων, και 
μάλλον τών έπισκόπων και διά τούτο ώρισαν οί Πατέρες, πάν- 
τα άνθρωπον ίντιμον, καΐ άτιμον, πιστον, κχΐ άπιστον, ίδιωτι- 
τικϋν μίν Οπόθεσιν, τουτίστι χρηματικών, κατά έπισκόπου Εχον- 
τα, προσδέχεσθαι καΙ δικάζεσίαι παρά τω προσφόρω δικαστη- 
ρίψ' χάριν δΐ έγκληματικής υποθέσεως, η έκκλησιαστικοΰ ο'ιου- 
δτίτινος ζητήματος, καθαίρεσιν, η καΐ έπιτίμιον έπάγοντος τω έπι· 
σκόπω, μή άλλως τούτον ελκεσθαι, εί μώ πρότερον έξετασθϊϊ τό 
πρόσωπον του κατηγόρου. ΤοΤς γαρ αίρετικοΤς ουδόλως ένεδόθη 
κατηγορεϊν έπισκόπου. Οι δέ άφωρισμένοι, $ καΙ προκατηγορη- 
θβντες όπωσδτίποτε, ου δύνανται κατά έπισκόπου, ί κληρικού 
κατηγορίαν είσάγειν, ειμή έαυτούς άθωώσωσι της κατηγορίας. 
ΚαΙ του κατηγόρου δέ τοιούτου δντος, ούχ άπλώς καΙ ώζ έτυ- 
χε θέλει 6 κανών τδν κληρικόν, $ τον έπίσκοπον ελκεσθαι, άλλά 
μετά πάσης νομικής παρατηρήσεως, καΙ διά έγγραφης, ητοι διά 
καταθέσεως του κατηγόρου, καθυποβαλλούσης τοΰτον τη ταύτο- 

(1) λ*λβ« $ Σνίμιίωβις ού χιΓτιι ίν Χ. Τρ. 



ΟθΟ§ΐ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤ1Ν0ΤΠ. Β*. 01Κ. ΣΤΝΟΑΟΤ. 186 



■παΟεΙα, εί (λίΐ ίγ4 βίβαγό^ενον παρ αύτοΰ εγκλτψ,α άποδε 
Αλλά καΐ τϋν κατηγορίαν του έπισκόπου, $ τοΰ κληρικού, πρώ- 
τον παρά τω μητροπολίτη γίνεσθαι· εί δέ ού δυνηθη ή εγχώριος 
σύνοδος λΰσαι τί,ν ύπόθεσιν, τότε, φησίν, άκροάσεται ταύτης 
μείζων σύνοδος. Τόν δέ παρά ιαΰτα ποιοΰντα, καΐ $ βασιλεΐ 
προσερχόμενον, 3 κοσμικοΤς άρχουσιν, $ οικουμενική σ^νόδω, 
άπαράδεκτον εις κατηγορίαν ε!ναι, ώς υβριστών των κανόνων, 
και της εκκλησιαστικής ευταξίας λυμεώνα. ίδιωτικάς δε ώνό- 
ιχασεν ό κανών τάς χρηματικάς υποθέσεις, πρός αντιδιαστολών 
των εγκληματικών, αίτινες δημόσιαι λέγονται, ώς κινούμεναι παρά 
παντός των τοΰ δήμου, δπερ επί των χρηματικών αγωγών ουκ 
εστί· μόνο; γαρ ό εχων τ6 διαφέρον ταύτας κινεί. λκούων δε 
του παρόντος κανόνος, λέγοντος αιρετικούς, και τους τήν πίστιν 
μεν την ύγιη προσποιουμένους όμολογεΐν, άποσχίσαντας δε και 
άντίσυναγαγόντας τοις κανονικούς ήμών έπισκόποις, μή έναντιω- 
6ης τω β'. κανόνι του μεγάλου Βασιλείου, μή όνομάζοντι αίρετι- 
κους τους σχισματικούς· άλλ'είπέ, εκείνους τους σχισματικούς όνο- 
μ,άζεσθαι ύπό του παρόντος κανόνος αίρετικους, τούς άλλοτριόφρο- 
νας, και κατά προσποίησιν μεν όρθοδοζουντας, κατά άλιξθειαν δε 
οντάς αιρετικούς. Τόν δέ κανόνα του άγίου Βασιλείου, περί έτερων 
σχισματικών διδάσκειν, των δντων μέν ορθοδόξων τη άληθεία, 
διά δέτινα πρόφ^ιιν εκκλησιαστικού ζητήματος, άποσχισάντων 
εαυτούς, κατά άλαζο ·είαν, από της όλότητος τών αδελφών καΐ 
άνάγνωθι τον ρηθέντα 'ανόνα του άγίου Πατρός. Από μεν τοι 
του τελευταίου ρητού το παρόντος κανόνος, του λέγοντος, 
άπαράδεκτον είς κατηγορίαν εϊναι τόν παρά τόν κανόνα ποιοΰν- 
τα, ώς υβριστών τών κανόνων, επεχείρησαν εΙπειν τίνες, καΐ 
ατιμία τούτον καθ .>ποβάλλεσθαι. ΒμοΙ δε δοκει, από τούτου μΑ 
γενέσθαι, τόν ούτως άσυντάκτως έναγαγόντα, Ινοχον τη περί 
ύβρεως άγωγη, ώστε άτιμωθηναι, καΐ ακολούθως καθαιρεθηναι, 
δια τόν κανόνα τόν λέγοντα· Τό φανερόν βλάπτει, τό έκτετυ- 
πωμενον ού βλάπτει· άλλως δε πως τιμωρηθιίσεται κατά τό 
δοκούν τω δικάζοντι. έπισκόπου δέ τίνος έλκυσθέντος χάριν έγ- 
κληματικης υποθέσεως είς τήν έν Κωνσταντινουπόλει άγίαν σύ· 



4 86 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



νοδον, καί ζητ·<σαντος τί,ν κρίσιν του μητροπολίτου αυτού, 
χαΙ(4) τής οίκείας συνόδου, κατά τόν παρόντα κανόνα, είπόι 
τίνες, ώς, ΙπεΙ 6 μητροπολίτης παρουσιάζων, θέλει τόν έπίσκοπον 
αύτου παρά τ$ μεγάλη συνόδω κριθηναι, καλώς παρά ταύτιι 
κριβησεται. Αντέθεντο δ* έτεροι, μ*ί κεΐσθαι τ*λν κρίσιν τούτου 
παρά τ$ έξουσία του μητροπολίτου, αλλά *παρά*(2) τγ κατ 
αυτόν συνόδω. δχειν Λ καΐ μέγα διαφέρον τόν έπίσκοπον, είς 
τήν οίκείαν δικάζεσθαι σύνοδον, καΐ μή σκύλλεσβαι είς έτέραν 
σύνοδον* καΐ διά τούτο μηδε χώραν εχειν τήν του μητροπολίτου 
καταδοχτίν. Ετι εϊπόν τίνες περί οίκουμενικής συνόδου τόν κανό- 
να διαλέγεσθαι· τήν δε έν Κωνσταντινουπόλει μεγάλην σύνοδον 
μή είναι οικουμενικών, καΐ διά τούτο μηδε *τά του κανόνος*(3) 
χώραν Ιχειν έπΐ τ*ί παρούση υποθέσει, έμοί δε δοκει, δτι ή έν 
Κωνσταντινουπόλει σύνοδος, κάν οικουμενική σύνοδος ουκ βστιν, 
ώς μί| παρουσιαζόντων και των άλλων πατριαρχών, αλλά μείζων 
ίστί πασών τών συνόδων, και 6 αρχιεπίσκοπος ταύτης οικου- 
μενικός πατριάρχης καλείται* καΐ τό διαφέρον δε, ούχ 6 μη- 
τροπολίτης, αλλ* 6 επίσκοπος έχει, $ ό ελκυσθεις κληρικός. Διό 
οϋδε βλαβ^σεταί τις έζ αυτών έκ της του μητροπολίτου κατα- 
δοχής, διά τόν νόμον τόν λέγοντα· Τά παρ' έτερων γινόμενα 
έτέρους ο}δέ ώφελοΰσιν, ούδε βλάπτουσιν. 

ΑΡΙΣΤ. ΚαΙ ό κακόδοξο; πλεονεκτούμενος έγκαλείτω κατ* 
έπισκόπου. ΕΙ δε έκκλησιαστικόν εϊη τό Εγκλημα, μίϊ λεγέτω· 
μ·>, λεγέτω δέ μηδ' άλλος, εΐ προκατέγνωσται* μί λεγέτω καί 6 
άκοινώνητος, ?) απόβλητος, ί| κατηγορούμενος Ιν τισιν, έως άπο- 
δύσωνται τά οίκεΐα. Κατηγορεί τω δέ 6 όρθόδοξος, 6 κοινω- 
νικός, ό άκατάγνωστος, 6 άκατηγόρητος* καί κινείσθω τοΧς έπαρ- 
χιώταΐ; τό έγκλημα* εΐ δέ άδυνατοΐεν, πρός μείζονα τρεπέσθω- 
σαν σύνοδον, και δίχα έγγρχρής τϋ; ταύτοπαθείας, μί) άκουέ- 
σθωσχν. ό δε παρά ταΟτχ τω βασιλεϊ προσιών, καί ίνοχλών, 
άποκτίρυκτος. 



(1) Χ. Τρ.— Βιυιρ.— παρά 6. ούχ ιδ»ητ*ι?λο* το |*Λοο« τοΰτο (ρ(ΐ«ν·ί«€ 
ά*0 τοδ, ιΊηβχόιτου Μτιης, ρ,έχρι του τέλους της ΙβΜ|ν·ί«ς τοβ Βαλ*. — (9) Χ. 
Τ^.— Ουχ ιδρυτού παρά, π*ρ« Β·υ«ο. — (3) Χ. Τρ.— ούχ ιΰμται *«ρά Βιυβρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝ2ΤΑΝΤΙΝ0ΪΠ. Β'. ΟΙΚ. ΣΥΝΟΛΟΤ. 187 



ΔεΙ τά πρόσωχα τώ * κατηγορούντων έπισκόζων, η κληρικών, 
έςετάζειν, ποτε α!ρετικ4ς εστίν ούτος, η κατεγνωσμένος, και 
άποβεβληΐλένος, και άκοινώνητος, ?) παρ* έτέρων κατηγορούμενος 
έ*' έγκλη;χασι, καΐ (ληπω φανείς αθώος της αιτιάσεως. Και εί 
τοιούτοι οΐ κατηγορουντε; εΐεν, μη παραδέχεσθαι αύτςύς $ίς 
αίτίασιν' εί 8' όρθόδοξός ές-ι, και τον βίον άνετιίληπτος, καΐ κοι- 
νωνικός, ό την εκκλησιαστικών μέαψ'.ν έτιφέρων τω έπισκόπω, 
παραδεχέσΟω, και κινείτω πχρα τοΧς έτταρχιώταις έ;;ισκ<$ποις τ& 
Εγκλημα. Εί δ' έκεΐνοι ίσως άδυνατίσουσι πρδς διόρθωσιν τών έπι- 
φερομένων έγκλημάτων τώ έπισκόπω, τότε και μείζονι 6 κα- 
τήγορος προσερχέσθω συνάδω, και διδότω πρότερον έγγρα- 
φας, ώ; την ταύτοπάθε».αν ύποστησεται, εί συκοφαντών έλεγ- 
χθγ|· καΐ ουτω συνιστάτω τήν κατηγορίαν. ό δε παρά ταύτα 
ποιών, καΐ τφ βαο\λεΧ δι όχλου γινόμενος, καΐ κατηγορών έπι- 
σκόπου, ?ι κοσμικών αρχόντων δικαστηρίοις περι τούτου προ- 
σερχόμενος, άδεκτος εις · κατηγορίαν. ΑΙρετικος δέ, αδικηθείς 
•παρ* έττισκόπου, ού κωλυθησεται έγκαλεΐν κατ' αύτου. 

Κανών Ζ'. 

Τούς προστιθεμένους τΐ) ορθοδοξία, και τϊ) μερίδιτών σω- 
ζομένων, άπό αιρετικών, δεχόμεθα κατά τήν ύποτεταγμένην 
άκολουθιαν, και συνήθειαν/Αρειανούς μέν,καίΜακεδονιανούς ί 
χαί Σαββατιανούς, καίΝαυατιανούς, τούς λέγοντας έαυτούς 
Καθαρού; και Άρι<ΓΓερούς(1), και τούς Τεσσαρεσκαιδεκατί- 
τας, ειτουν Τετραδίτας, καΓΑπολλιναριστάς, δεχόμεθα δί- 
δοντας λιβέλλους, και άναθεματίζοντας πδααν αιρεσιν, μή 
φρονοΟσαν, ώς φρονεί ή άγία τοϋ θεου καθολική και άποστο- 
λικήέκκλησια, καΐ σφραγιζομένους, ήτοι χριομένους(2), πρώ- 
τον τφ άγίφ μόρψ τ6 τε μέτωπον, καί τούς όφθαλμούς, 
καΐ τάς £ίνας, και τό στόμα, και τά ώτα· και σφραγίζον 
τες αύτούς, λέγομεν· Σφραγίς δωρεάς Πνεύματος άγιου. 
Ε$νομ*ανούς μέντοι τούς εις μίαν κατάδυαν βαπτιζομέ- 

(I) άριστους 1ο\*?τ. — (2) Χ. Τρ. Βινιρ. Βρ. 1. Κ — ού **τ·ι Ιν Π. τβ <τβΐ 



4 88 ΚΑΝΟΝΕΣ 

νους, και Μοντανιστάς, τους ενταύθα λεγόμενους Φρύ- 
γας, και Σαβελλιανούς, τους υίοπατορίαν διδάσκοντας, και 
έτεράτινα χαλεπά ποιούν τας, και τάς άλλας πάσας αι- 
ρέσεις* (έπειδή πολλοί είσιν ενταύθα, μά>νΐστα οί από ττ^ς 
Γαλατών χώρας ορμώμενοι) (I), πάντας τους απ αυτών θέ- 
λοντας προστίθεσθαι τή όρθοδοξία, ώς Έλληνας δεχόμεθα* 
και την πρώτην ήμέραν ποιουμεν αυτούς Χριστιανούς, 
τήν δέ δευτέραν κατηχουμένους* είτα τγ) τρίτη έξορκίζομεν 
αυτούς, μετά του έμφυσαν τρίτον είς τό πρόσωπον, και εις 
τά ώτα (2), και ούτω κατηχούμεν αυτούς (3), και ποιου- 
μεν χρονίζειν είς τήν έκκλησίαν, και άκρο χσθαι τών γρα- 
φών, και τότε αύτούς βαπτίζομεν. 

ΖΩΝΑΡ. δπως χρη δέχεσΟα·. τους έ; αιρέσεων ττροσερχαμέ- 
νους τ$ όρθϊ) πίστει, ό παρών διδάσκει κανών. Του; μεν ουν 
τούτων, ουκ άναβαπτίζεσθαι διατάττεται, άλλα λιβέλλου; 
άπαιτεΙσΟαι, έγγραφα δηλονότι, τάς δόςας αυτών άναΟεματί- 
ζοντα, καΐ στηλιτεύοντα την κακοδοξίαν αύτών, και πασαν 
αΐρεσιν άναθέματι υ τοβάλλοντχ. ΕίσΙ δε ούτοι Αρειανοι, και 
ΜακεδονιανοΙ, καΐ Ναυατιανοι, οΐ έαυτούς Καθαρούς όνομάζον- 
τες, ών τάς αΙρέσεις προδεδηλώκα;χεν, και Σαββατιανοί, ων 
ήγτίσατο Σαββάτιός τις, πρεσβύτερος της αίρέσεως του Ναυάτου 
κακεΐνρς ών, εχων δέ τι και πλέον έκείνου, καΐ τον καθηγητην 
τίς αίρέσεω; είς κχκίαν νικών, καΐ τοις ίουδαίοις συνεορτάζων, 
και Τεσσχρεσκαιδεκκτίτχι, οΐ το Πάσχα έορτάζουσιν ούκ έν 
Κυριακή, αλλ* δτε τεσσαρεσκαιδεκαταία ή σελήνη γένηται, έν 
οΐα άν ήμέρα τύχη ταύτην πλήρη γενέσθαι* έορτάζουσι δέ νη- 
στεύοντες τότε, καΐ άγρυπνουντες, και Απολλιναρισταί' ούκ ανα- 
βαπτίζονται ουν ούτοι, δτι περί τ6 άγιον βάπτισμα κατ'ούδέν 
ήμϊν διαφέρονται, άλλ' έπίσης τοΤς όρθοδόζοις βαπτίζονται. 
Αναθεμχτίζοντες ουν έκαστος την οίκείαν αΐρεσιν ίδικώς, και 



(I) ίρχ^ινοι Μάν». έν κιρισιλ. Βρ. — (2) α&τών, Βρ. — ($)τ·, «ώτους ού 
*·ϊτ*ι ««ρ« Ίοαντ. 



ΤΗΣ ΒΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΪΠ. Β\ ΟΙΚ. ΣΪΝΟΔΟϊ. 4 89 



πασαν δέ κοινώς αΐρεσιν, χρίονται τφ άγίφ μύρψ, καΐ τά 
άλλα τελούνται κατά τί>ν κανόνα. 01 δέ ΕύνομιανοΙ, καΐ Σα- 
βελλιανοί, ών αϊ αΙρέσεις ήδη πα?' ήμών έδηλώθησαν, καΐ Μον- 
τανισταί, οί άπο ΜοντανοΟ τινο; την έπίκλησιν £σχον· καΐ Φρύ- 
γες δέ ώνομάζοντο, *5| του αίρεσιάρχου αυτών Φρυγδς δντος, % 
την άρχην έκ Φρυγίας άναφανείσης τ91ς τοιαύτης αίρέσεως, καΐ 
πολλών έν αύτη πλανηθέντων. ό Μοντάνας ουν έκεΐνος παρά- 
κλητον έαυτόν προσηγόρευε, καΐ δύο γυναίκα; έπομένας Ιχων 
αύτω, Πρίσκιλλαν, καΐ Μαξιμίλλαν, προφητιδας αύτάς έκάλει* 
και ΠεπουζιανοΙ δέ οί τοιούτοι προσηγορεύοντο, Πέπουζάν τινα* 
τ?ίς Φρυγίας κώμην έκθειάζοντες, και Ιερουσαλήμ αύτην δνο- 
μάζοντες* οι και τους γάμους λύειν Ιπέτρεπον, καΐ βρωμάτων 
άπέχεσΟαι έδίδασκον, καΐ το Πάσχα διέστρεφον, καΐ είς Ιν 
πρόσωπον την άγίαν Τριάδα συνήρουν καΐ συνέχεον* καΐ αίμα 
παίδες κατακεντουμένου, άλεύρω συμφύροντες, καΐ άρτοποΐοϋν- 
τες, προσέφερον, καΐ έζ αυτού μετελάμβανον. Τούτου; τοίνυν, 
και του; άλλους πάντα; αίρετικούς βαπτίζεσθαι, οί Ιεροί Πα- 
τέρες έθέσπισαν* $ γαρ ούκ Ιτυχον του θείου βαπτίσματος, 
9| τυχόντες ουκ όρθώς, ούδέ κατά τον τύπον τής ορθοδόξου 4κ- 
χλησία; αύτου ετυχον διο και ώ; μηδέ τί)ν άρχ^ν βαπτισθέν- 
τας αυτούς λογίζονται. Τοϋτο γαρ δηλοί το, ώ; έλληνας αύ- 
του; δεχόμεθα, έζϋ; δέ καταλέγει ό κανών τά έπ' αύτοίς τελού- 
μενα, καΐ 8πω; πρότερον κατηχούνται, καΐ το καθ* ήμΛς μυούν- 
ται θεΧον μυσττδριον,.εΐτα βαπτίζονται. 

ΒΑΛΣ. Είς δύο διαιρεί δ κανών του; αίρετικού;, τους προ· 
σερχομένου; τη έκκλτϊσία* καΐ τους μέν φησι διά μύρου χρί«- 
σθαι, αναθεματίζοντας πρώτον πα"σαν αΐρεσιν, καΐ όμολογουν- 
τας πιστεύειν, ώς ή αγία του θεοϋ έκκλησία φρονεί· τούς δέ 
διορίζεται έξ όρθου βαπτίζεσθαι. ΚαΙ τούς μέν, μόνω μύρφ χρί·- 
σθαι οφείλοντας, είπεν είναι Αρειανούς, Μακεδονιανούς, Απολ- 
λιναριστάς, καΐ Ναυατιανούς, τούς καΐ Καθαρούς λεγομένου;, 
ών τάς αΙρέσεις παρεδηλώσαμεν έν τφ πρώτψ κανόνι τις πα- 
ρούσης δευτέρα; συνόδου. 01 ΝαυατιανοΙ δέ εκλήθησαν *αΙ 
Σαββατιανοί, άπο πρεσβυτέρου τίνος Σαββατίου, κατά το&ς 



490 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



Ιουδαίου; σαββατίζοντος* καλούνται δέ οΐ αυτοί καΐ Αριστεροί, 
ώς την άριστεράν χείρα βδελυττόμενοι, και μη άνεχόμενοι 
δι* αυτής τό ότιοϋν ύποδέχεσθαι. Τεσσαρεσκαιδεκατΐται δε 
λέγονται, ίίγουν Τετραδίται, οΐτινες τό Πάσχα τελουσιν ουκ 
έν Κυριακή, άλλ' 8τε τεσσαρεσκαιδεκαταία ή σελιίνη γένηται, 
έν $ αν ημέρα τύχη, δπερ τής ιουδαϊκής θρησκείας έστίν ίδιαί- 
τατον οΐ αυτοί δέ καΐ Τετραδϊται λέγονται, δτι τί> Πάσχα έορ- 
τάζοντες, ού καταλύουσιν, άλλα νηστεύουσιν, ώσπερ ημείς τάς 
τετράδας* ποιουσι δέ τούτο κατά του; Ιουδαίους. Ούτοι γαρ 
μετά τό πασχάσαι, έπί 8λας έπτά ήμερα; ντ,στεύουσι, πικρίδας 
και άζυμα έσΟίοντες, κατά τίιν του παλαιού νόμου διάταςιν. 
Τούς δέ άναβαπτίζεσθαι όφείλοντας ειπεν εΤναι, Εύνομιανού;, 
τους εις μίαν κατάδυσιν βαπτιζομένους, καΐ Μοντανιστάς, τούς 
ουτω κληθέντας άπό Μοντανου τίνος, παράκλητον έαυτον προ- 
σαγορεύοντος, καΐ διά δύο φαύλων γυναικών, τής τε Πρισκίλλας, 
καΐ τής Μαξιμίλλας, ψευδοπροφητεία; άποφριβάζοντος* προς δέ 
καΐ Σαβελλιανούς, του; ουτω; όνομασθέντας άπό τίνος Σαβελλίου, 
λέγοντος μετά καΐ (<) άλλων φλυαριών τίνων, τόν αυτόν είναι 
Πατέρα, τόν αυτόν ΤΙόν, τον αυτόν αγιον Πνεύμα, ώς είναι 
(ν μι$ δποστάσει τρείς ονομασίας* ώς έν άνθρώπφ σώμα, και 
ψυχην, καΐ πνεύμα, ί) ώς έν ήλίφ τρεις ένεργείας, ίγουν τό 
τής περιφερείας σχήμα, τό φωτιστικόν, καΐ τό θάλπον. Λέγονται 
δέ οΐ ΜοντανισταΙ Φρύγες, ί) ίκ τίνος αιρεσιάρχου Φρυγός, $ 
«πό τοΟ έκ Φρυγίας άναφανήναι πρώτον την τοιαύτην αΐρεσιν. 
Πρός τούτοις καλούνται καΐ ΠεπουζιανοΙ από τίνος *χώρ*ς*(2) 
Πεπούζας, τιμωμένης(3) παρ'αύτών κατά τίιν Ιερουσαλήμ. 01 δέ 
τοιούτοι λύουσι τους γάμους, ώς μυσαρούς* νηστεύουσιν άλλό- 
κοτον νηστείαν* τό Πάσχα διαστρέφουσιν' εις ίν πρόσωπον τίιν 
άγίαν Τριάδα συναιρουσι, καΐ συγχέουσι' καΐ αίμα παιδός κα- 
τακεντουμένου, άλεύρψ συμφύροντες, καΐ άρτοποιουντες, προσ- 
φέρουσι* καΐ ταύτα μέν οδτως. Εάν δέτις όρθόδοζος Μοντανι- 
στάς γένηται, ί) Σαβελλιανός, καΐ βάπτισμα αίρετικών δέξηται 

(1) Χ. Τρ. — μιτά τών άλλων αύτοΰ φλυαριών έ. Βι»ιρ. — (3) Χ· Τρ. 4. 
— ««ο τίνος Π§*ο6ζας Βωιρ. — (3) Χ, Τρ. 6. — καλ^ίνικ Β·»·ρ. 



ΤΗΣ ΕΝ Κ^ΝΣΤΑΝΤΙΝΟΪΠ. Β'. ΟΙΚ.. ΣΪΝΟΔΟΪ. 4 94 

» 

?ϊ {/.η δέξηται, άρα ό τοιούτος μύρω χρισθησεται, ?) άναβαπτι- 
σθησεται, ώς οΐ λοιποί Μοντανισταί ; Ζητεί περί τούτου της ά. 
συνόδου κανόνα ιθ\ καΐ των αγίων Αποστόλων κανόνα μζ'. 
Σημείωσα* δέ άπο τού παρόντος κανόνος, δτι πάντες οΐ βα- 
πτιζόμενοι εις μίαν κατάδυσιν, πάλιν βαπτίζονται. 

ΑΡίΣΤ. Οί Τεσσαρεσκαιδεκατίται, εΐτουν Τετραδιται, ό Αρεια- 
νίτης, 6 Ναυατιανος, ό Μακεδονιανος, ό Σαββατιανός, ό Απολ- 
λιναριανος, μετά λιβέλλων αποδεκτό·/ χριόμενοι δηλαδή πάντα 
τα αισθητήρια. 

Ούτοι λιβέλλους δίδοντες, καΐ πασχν αΐρεσιν άναθεματίζον- 
τες, δέχονται, μόνοο τω άγίω μύρω χριόμενοι, οφθαλμούς, £ίνας, 
ώτα, στόμα, καΐ μέτωπον και εν τω σφραγίζειν αυτούς, λέγο- 
μεν Σφραγις δωρεάς Πνεύματος άγιου. 

Κανών Η'. 

ΑΡΙΣΤ. 01 καταδύσει μια βαπτιζόμενοι ΕύνομιανοΙ, Σαβελ- 
λιανοί, και Φρύγες, ώς Ελληνες δεχέσθωσαν. 

Ούτοι και βαπτίζονται, καΐ χρίονται, δτι ώς Ελληνες παρα- 
δέχονται* και καιρόν ίκανον προ του βαπτίσματος κατηχούν- 
ται, και των θείων γραφών άκροώνται. 



(ΤΟΜ. Β'.) 



ΚΑΝΟΝΕΣ 

ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣΩ ( ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΪΜΕΝΙΚΗΧ 

ΤΡΙΤΗϊ 2ΤΜΟΛΟΪ. 

Η Αγία και οίκουμενικη τρίτη σύνοδος γέγονεν επί του βασιλέως 
Θεοδοσίου του μικρού, άβροισδέντων έν Εφέσω διακοσίων Πατέ- 
ρων, κατά Νεστορίου, πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως ( \ ), 8ς 
ψιλόν άνθρωπον έλεγε τον Χριστόν, ένωθηναι δ& αύτω κατά σχέ- 
σιν τόν ΐι&ν του Θεού έδογμάτιζε (2). Αι6 ούδΐ Θεοτόκον την 
άγίαν παρδένον ήνείχετο λέγειν, άλλα Χριστοτόκον' 8ς κ«1 καθ^- 
ρέθη, καΙ άνεβεματίσδη (3) παρά των άγίων Πατέρων. 

Κανών Α'. 

Επειδή (4) έχρϊ|ν και τους άπολειφθέντας ττ)ς άγιας 
συνόδου, και μείναντας κατά χώραν, ή πόλιν (5), διά τινα 
αΐτίαν, ή έκκλησιαστικήν, ή σωματικήν, μή αγνόησα* τά 
έν αύτ?) (6) τετυπωμένα, γνωρίζομεν τ?) υμετέρα άγιό- 
τητι και αγάπη, δτι περ, ει τις μητροπολίτης τής έπαρχίας, 
άποστατήσας τής αγίας και οικουμενικές συνόδου, προ- 
σέθετο τω τής άποστασίας συνεδρίω, ή μετά τοΟτο προ- 
στεθείη, η τά Κελεστίου έφρόνησεν, ή φρονήσει, ούτος 
κατά των της έπαρχίας έπισκόπων (7) διαπράττεσθαί τι 
ούδαμώς δύναται, πάσης έκκλησιαστικής κοινωνίας εντεύ- 
θεν ήδη υπό της συνόδου έκβεβλημένος, και άνενέργητος 

(I) Ούχ ιΰρηντχι ίν Χ. Τρ. αί λίςιι; πιτριάρχου Κωνσταντίνου πολιάς- — 
(3) Χ. Τρ. — ος ψιλον άνθρωπον ιίογαάτιζι τον Χριβτον, ίνωβ^ναι 9ϊ αύτ^ 
κατά σχίσιν τον ϊίόν του Θιοϋ. Ββυβρ. έ. — (3) ούχ ιυρηται ΐν Χ. Τρ. το, και 
ανι6β(&αησ0*. — (4) έπ«ίτ> ίέ Ιχρην £. Βρ. Ββυιρ. — (δ) Π. Βρ. Σ. Κ — ούχ 
•ύρηντΛΐ αί λφις, χαί μιίνχντας χατά χώρχν η πολιν. έν Χ. Τρ. Βιυιρ. £· 
Κ. — (6) Βιυιρ. Χ. Τρ. ·Ε. — τα πιρι «υτ»ν Π· Βρ. Σ. Κ — (7) άρχι'ντω» 
χαί ίικαχοπων Μάνα. ίν πιρισιλ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΙίϊ Γ'. ΟΙΚΟΠΙΕΝ. 2ΥΝΟΔΟΪ. 4 93 



υπάρχων· Άλλά και αύτοις τοις νΤ\ς έπαρχίας έπισκόποις, 
και τοις πέριξ μητροπολίταις, τοϊς τά της όρθοδοξίας 
φρονοΟσιν, ύποκείσεται εις τό πάντη και του βαθμοθ(ΐ) 
τ^ς επισκοπές έκβληΟν)ναι. 

ΖΩΝΑΡ. Των ιερών Πατέρων συναθροισΟέντων έν Εφέσω, καΐ 
συζητήσεως περί των παρά του Νεστορίου εισαγομένων κακο- 
δόςων γεγονυίας δογμάτων, προϊσταμένου των ορθοδόξων Πα- 
τέρων του έν άγιοι; Κυρίλλου, πάπα Αλεξανδρείας, επέχοντος 
δέ και τον τόπον Κελεστίνου, του πάπα τή; πρεσβυτέρας £ώ- 
μη;, συναγομένου δέ τφ άγίω Κυρίλλω και Μέμνονος, επι- 
σκόπου Εφέσου, κατεδικάσθη ό Νεστόριος, πατριάρχης ων τής 
Νέα; Ρώμη; ταύτη; και βασιλίδος των πόλεων, καΐ ψηφω των 
ιερών Πατέρων καθτιρητο. Μετά δέ τρεί; ημέρα; ό Αντιοχείας 
πατριάρχης Ιωάννης, έπιστάς σύν πλείοσιν έπισκόποις, ών προε- 
ξηρχεν ό Κύρου πόλεω; Θεοδώρητο;, και ΐβας Εδέσσης, λυπηθέν- 
τες ότι ουχί και την αύτών ελευσιν οί τή; συνόδου άνέμειναν, 
τη καθαιρέσει τε του Νεστορίου έμέμψαντο, και τον άγιον Κύ- 
ριλλον, τόν τε Εφέσου Μέμνονα, ύπο καθαίρεσιν έποιησαντο. 0 
μεν τοι θεοδώρητος και κατά των δώδεκα κεφαλαίων, α ό μέ- 
γα; έξέθετο Κύριλλο; ει; έλεγχον τή; κακοδοξίας του Νεστο- 
ρίου, στηριγμδν δε τή; ορθοδόξου πίστεως, δώδεκα κεφάλαια 
έτερα έκδέδωκεν, εις άνατροπην και άνασκευην έκείνων. Και ό 
ϊβας όμοίως έπιστολην έποπίσατο* καΐ μέσον αύτών διαφορά 
μεγάλη γέγονεν, ώ; και καθαιρέσει παρά των τη; συνόδου τους 
αρχιερείς έκείνου; ύποβληθήναι, οία τοϊς Νεστορίου στοιχησαν- 
τας. Αιά ταύτα τοίνυν λαΐ 6 παρών κανών εξετέθη, διδάσκων 
τους μη τη συνόδω παρουσιάσαντας των έπαρχιών έπισκόπους, 
την του Αντιοχείας καΐ των άλλων συνοδική ν καταδίκη ν, καΐ 
ώς ου χρη άρχιερατικοίς προνομίοις χρωμένους διαπράττεσθαί 
τς κατ* επισκόπων, ί| λαϊκών, ούτε τούς τά Νεστορίου φρονη- 
σαντας, ούτε μην τούς φρονησοντας. 



(ί) χβΧ τής ίιπο»ο*?)ςΜάνσ. ·ν πιριββλ. 

4 3' 



494 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΒΑΛΣ. Του Νεστορίου καθαιρεθέντος, έπέστη έν Εφέσω ό 
πατριάρχης Αντιοχείας Ιωάννης, μετά Θεοδωρήτου, έπισκόπου 
πόλεως Κύρου, και ϊβα Εδέσσης, καΐ έτέρων και ώς γενομένης της 
καθαιρέσεως κατά άπουσίαν αυτών, έμέμψαντο (1) τά γεγονότα, 
καΐ τόν της συνόδου προΐστάμενον άγιον Κύριλλον, πάπαν Αλε- 
ξανδρείας, έπέχΌντα καΐ τόν τόπον Κελεστίνου, του πάπα Ρώ- 
μης, αλλά μήν καΐ Μέμνονα, έπίσκοπον Εφέσου, παραλόγως (2) 
καθείλον. 0 μέντοι Θεοδώρητος, καΐ κατά των ιβ'. κεφαλαίων 
& 6 μέγας έξέθετο Κύριλλος είς ελεγχον τη; κακοδοξίας Νεστο- 
ρίου, δώδεκα κεφάλαια έτερα συνεγράψατο, είς ανατροπών και 
ανασκευών έκείνων καΐ 6 ϊβας όμοίως έπιστολήν έποιησατο, 
ατινα ή δ'. σύνοδος, ώς άσεβη άπεκηρυζε. Και αύτοί δε οΐ της 
γ'. συνόδου Πατέρες, τό παρά του πατριάρχου Αντιοχείας Ιωάν- 
νου καΐ των λοιπών γεγονός κατά του άγίου Κυρίλλου, καΐ των 
συν αύτω, μαθόντες, τούτους μεν,ώς άναιτίως καθαιρεθέντας, άπε- 
κατέστησαν τ4ν ίωάννην δε, καΐ τους συν αύτω τριάκοντα έπι- 
σκόπους, πάσης έκκλησιαστικής κοινωνίας αλλότριους Ιποίησαν, 
ώς τά του Νεστορίου, καΐ τά του Κελεστίου ασεβή δόγματα 
κατασπασαμένους. Διορίζεται ούν ό κανών, ώς, έπεί έχρήν τίνας 
των έπισκόπων, ευλόγως άπολειφθέντας, ούκ αγνοεί ν τά πε- 
πραγμένα, όφείλουσι πάντες είδέναι, δτι, ει τις επίσκοπος ί 
προσετέθη, $ προστεθείη τω της αποστασίας συνεδρίω, δηλο- 
νότι τω μέρει του Ιωάννου Αντιοχείας, καΐ τοΰ Κελεστίου, ού- 
τος καθηρημένος Ισται, κα·. ουδέν τι οπουδήποτε ίερατικόν ενερ- 
γήσει" αλλά πάντες οι πέριξ μητροπολϊται και έπίσκοποι άπό- 
βλητον τούτον εξουσιν, ώς ήδη του επισκοπικού βαθμού άπαλ- 
λοτριωθέντα. Και ό μέν κανών ταυτά φησι* συ δε εύρίσκων εν 
τισιν άντιγράφοις σφάλμα γραφίκ,όν τό περι του Κελεστίου, 
(αντί γάρ Κελεστίου, Κελεστίνου μέμνηται), μή προσχτίς τοις 
ουτω γεγραμμένοις' ό γάρ Κελεστϊνος πάπας ην Ρώμης, ορθό- 
δοξος, ώς άνωθεν εϊρηται, ό δέ Κελέστιος, όμόφρων του Μεστο- 
ρίου, ήτοι αιρετικός. 

(1) Χ. Τρ. — ·|λψψ*τ& . .., **ί κ»6εΤλι Βιυιρ. £. — (2) π*ρ*Υ0(χω; Χ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣί^ Γ'. ΟΙΚΟΪΜΕιΝ. ΣΪΝΟΛΟΪ. <95 

Α ΡΙΣ Γ. Εάν άπολειφθείς τη; συνόδου μητροπολίτης των Κε- 
λεστίνου άντέχηται, ?ι άνθέςηται, απόβλητος. 

Κανών Β'. 

Ει δέ τίνες έπαρχιώται έπίσκοποι άπελείφθησαν τί]ς 
άγιας συνόδου, και τ?) άποστασία προσετέθησαν, ή προ- 
στεθήναι πειραθεΐεν, ή και υπογράψαντες ττ)(1) Νεστορίου 
καθαιρέσει, επαλινδρόμησαν προς τό τ^ς άποστασίας συ- 
νέδριον τούτους πάντη κατά τό δόξαν τϊ) άγια συνάδω 
αλλότριους εϊναι τής ίερωσύνης, και του βαθμού έκπί- 
πτειν (2). 

ΖΩΝΑΡ. Του Αντιοχείας Ιωάννου, και θεοδωρτότου, καΐ ϊβα, 
ώς είρηται, έναντιωθέντων τοι; δόξασι τω άθροισμώ τών Πα- 
τερών, τίνες και τών άλλων επισκόπων συνυπηχθησαν έκείνοις, 
ο». μέν, απολεσθέντες τη; συνόδου, οΐ δε, συμπαρουσιάσαντες, 
καΐ την της κχθαιρέσεως του Νεστορίου ψήφον ταις οίκείαις 
ύπογραραϊς βεβαιώσαντε;. Περί τών τοιούτων ουν 6 παρών δια- 
λαμβάνει κανών, εκπτώτου; είναι τή; Ιερωσύνης έκείνους δια- 
ταττόμενος* τούτο περί τών έπισκόπων *κυρίως* (3) νοητέον. 
Τό δέ, και του βαθμού έκπίπτοντας, περί κληρικών έκληπτέον 
οδτοι γάρ υπό βαθμούς είσιν οΐ μεν ουν Ιερείς μείζονός εισι 
βαθμού, ητοι αξίας, οί δέ διάκονοι ηττονος, και καθεζής οΐ 
λοιποί· 

ΒΑΛΣ. Τα του παρόντος β'. κανόνος ήρμηνεύθησαν έν τώ ά 
κανόνι, ώς τά αυτά έκείνω διαλαμβάνοντος· Προστίθησι δέ ού- 
τος καθηρημένου; είναι και τους ύπογράψαντας μέν έν τ$ κα- 
θαιρέσει του Νεστορίου, ύστερον δέ προστεθέντας τφ μέρει του 
Ιωάννου Αντιοχείας (4). Οτι δέ ό κανών έν τω τέλει μέμνηται 
άλλοτριώσεως Ιερωσυνης, και έκπτώσεως βαθμού, είπε, έκλαμ· 
βάνεσθαι την μέν άλλοτρίωσιν της ίερωσύνης εις τους έπισκό- 

(1) Γρ του, Βιυιρ. Βρ. — (2) Βιυιρ. Βρ. — ΐκπίιττονΓας Χ. Τρ. Π. Σ. Ρ· — 
(I) Χ. Τρ. — ούχ, ιυρϊϊΓβιι τ&, κυρίως, παρά Βιυιρ. και Κ· — (4) Λ, λντιοχιίας, 
βύχ ιβρητλΐ Ιν Χ. Τρ. 



4 96 ΚΑΝΟΝΕΣ 

πους (4), την δε έκπτωσιν του βαθμού ει; του; κληρικού; {3), 
είς ου; κυρίως οΐ βαθιοί έξεληφθησαν ώστε και τους προστε- 
θέντας κληρικούς τω μέρει των άποστησάντων όπωςδηποτε, 
καθηρημένου; είναι. Τέως δέ, ό ά. κανών περι έπισκόπων λέγων 
έν τω τέλει, φησί καΐ την έπισκοπτ,ν βαθμόν. 

ΑΡΙΣΤ. ΚαΙ όστις Νεστορίω σύμφρων καΐ όμόφρων ΙτΑ σκο- 
πός, άποκτίίρυκτος. 

Κανών Γ. 

ΕΙ δέ τίνες (3) των έν εκάστη πόλει, ή χώρα, κληρι- 
κών, υπό Νεστορίου, και των συν αύτω όντων, τί)ς ίερω- 
σύνης έκωλύθησαν δια τό ορθώς φρονειν, έδικαιώσαμεν 
χαί τούτους τον ίδιον άπολαβεϊν βαβμόν. Κοινώς δέ τους 
τϊ) όρθοδόξω χαΐ οικουμενική συνάδω συμφρονουντας κλη- 
ρικούς, κελεύομεν τοις άποστατήσασιν, ή άφισταμένοις 
έπισκόποις, μηδόλως ύποκεϊσθαι κατά μηδένα τρόπον. 

ΖΩΝΑΡ. Πατριάρχης ών ? ώς εϊρηται, Κωνσταντινουπόλεως ό 
Νεστόριος, άφώρισέ τινας κληρικούς μη συμφρονούντας αύτω· καΐ 
έν άλλαις δέ πόλεσιν οΐ όμοδοξουντες έκείνω επίσκοποι τύ «ύτδ 
πεποιηκασι. Τούς ούν της Ιερωσύνης κωλυβέντας, ώς μη συντιθε- 
μένους τη του Νεστορίου καΐ τών όμοφρόνων αύτω κακοδοξία, 
ή άγία σύνοδος δια του παρόντος κανόνος άποκατέστησεν είς τούς 
οικείους βαθμούς* και διωρίσατο, τούς ορθοδόξους κληρικούς τοις 
όμογνωμονούσι τφ Νεστορίω έπιακόποις μνι ύποκεϊσθαι κατά 
μηδένα τρόπον, μτίτε ώς κληρικούς, μτίτε ώς ιερωμένους άπλώς, 
και δια τούτο τοις έπισκόποις ύποκειμένους, η και κανονικά 
τελεΐν αύτοΤς όφείλοντας. 

ΒΑΑΣ. Τών είκότων ην τίνας κληρικούς ορθοδόξους μ} φρο- 
νησαι τά του Νεστορίου, $ τά τών συμ^ρρονησάντων αύτω έπι- 
σκόπων, καΐ δια τούτο άφορισθηναι, Αποκαθίστησιν ουν ό κανών 



^(1) ιΙ« τον ίπί»*οπον Χ. Τρ. — (2) Χ. Τρ. έ. — το, ι?ς τον; χλτ,?ι*ώς ούχ 
•δρυταιι *«ρ« Β€υ·ρ. - (3) ««'< τών <ν ίχάστ Τ Β ? . Σ. ί». 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣΩ Γ\ ΟΙΚΟΥΜΕΝ. ΣΥΝΟΔΟϊ. 4 97 

τούτους είς τους οικείους βάθους, προσεπάγων μ^ γόνους αύ* 
τους £χεςν τάς οίκείας έπιτιμίας, άλλά καΐ πάντας τούς κλη- 
ρικούς των τοιούτων επισκόπων μηδόλως ύποκεΐσθαι αύτοϊς ώς 
άποστατησασίν. 

ΑΡΙΣ. 0ς υπο Νεστορίου της Ιερωσύνη; κεκώλυται, Ιερώ- 
τατος' ό δέ δεκτέος εκείνω ανίερος. 

Κανών Δ'. 

Είοέ τίνες άποστατήσαιεν των κληρικών, και τολμή- 
σαιεν ή κατ ιδίαν, ή δημοσία, τά Νεστορίου, ή τά Κελε- 
στίου (I) φρον^αι, και τούτους είναι κα^ρημένους, ύπο 
τζς άγιας συνόδου δεδικαίωται. 

ΖίΤΝΑ,Ρ. ΚαΙ πάλιν περι κληρικών ό κανών ούτος διαλαμ- 
βάνει, το"ις αίρετικοΐς συμφρονησάντων (2)· και είτε ιδία, φησί, 
καΐ καθ* εαυτούς, τάς άδέσμους δόξας φρονώσιν, ειτε δημοσία 
πάντας διδάσκουσι, καΐ κηρύττουσι, καθτ,ρημένους είναι τους 
τοιούτους υπό τίς άγίας συνόδου δεδικαίωται, αντί του, δί- 
καιον έκρίΟη, καΐ Ιδοξε. Και 6 Κελέστιος δέ όμόφρων τω Νε- 
στορίφ ην. 

ΒΑΛΣ. ΚαΙ ούτος ό κανών όμοιος τοις πρό αύτου έστι· φησί 
γαρ καθηρημένους είναι τούς κληρικούς, τούς φρον>ίσαντας τά 
του Νεστορίου, ί του Κελεστίου, εϊτε διδάσκουσιν αυτά, εϊτε 
καΐ μη· τό δέ, δεδικαίωται, έξελ?5φθη άντί του, δίκαιον Ιδοξε. 

ΑΡΙΣΤ. Εϊτινες των κληρικών Κελεστίνω, η Νεστορίω συμ- 
φρονΥίσαιεν, καβαιρετέοι. 

Κανών Ε'. 

Όσοι δέ επί άτο'ποις πράξεσι κατεκρίθησαν 6πο (3) 
τής άγίας συνόδου, ή υπό τών οικείων έπισκόπων (4), καί 
τούτοις άκανονίστως, κατά την έν άπασιν άδίβφορίαναύτοζ, 

(1) Χ. Τρ.— τά τοδ Νιστρρίοι* χαί τ* τοδ Κιλιστίοι* Π. Βιυιρ. — (2) σνμ,φρο- 
νούντωιΧ.Τρ.— (3)ί*\,Μχ'ν*, ίν ττιρισ·λ· — (4)^ τοδ ·ϊμ·ο» ίτη«κοιτο« Χ. Τρ· 



198 ΚΑΝΟΝΕΣ 

δ Νεστόριος, και οΐ τά αύτοϋ φρονοΟντες, άποδοΟναι έπει- 
ράθησαν, ή πεφαθεϊεν, κοινωνίαν, ή βαθμών, άνωφελήτους 
είνα(, και μένειν (1) ουδέν ήττον καβηρημένους έδικαιώ- 
σαμεν (2). 

ΖΩΝΑΡ. Κληρικοί τίνες έπί τισιν αίτίαις άλόντες, καθαιρέσει 
καΐ έκπτώσει των οικείων βαθιών ύπαγούσαις αυτούς, καθηρέ- 
θησαν, ή άφωρίσθησαν ό δέ Νεστόριος, ο!α πατριάρχης, άκανο- 
νίστως έδέξατο τούς τοιούτους άδιαφόρως, άντί του, χωρίς δια- 
στολής, μί» διαστείλας μέσον κεκωλυμένου καΐ ακώλυτου, άπο- 
δούς αύτόϊς κοινωνίαν, ί| βαθμόν. Τούς γουν τοιούτους, ανωφελή - 
τους είναι οι Πατέρες έθέσπισαν, μηδέν δηλονότι ωφελουμένου; 
έκ της ακανόνιστου πράξεως, και μένειν ούδέν ήττον καθτρρη- 
μένους έδικαίωσαν, αντί του, δίκαιον έψηφίσαντο, η έδικαίωσαν , 
αντί του έκόλασαν, ώστε είναι καθ/,ρημένους. Λαμβάνεται γαρ 
τδ δικαιωσαι κα\ επί του κολάσαι* όθεν λέγομεν, τά έκεΤθεν δι- 
καιωτιίρια. 

ΒΑΛΣ. Εμαθες, δτι μητροπολΐται, καΐ έπίσκοποι δύνανται 
κρίνειν τούς κληρικούς αύτών, καΐ άφορισμω, $ καΐ καθαιρέσει 
2στιν δτε καθυποβάλλειν. ΕπεΙ ουν ό Νεστόριος, και οι τά αύτοϋ 
φρονουντες, τοιούτους τινάς άκανονίστως εις κοινωνίαν έδέξαν- 
το, η καΐ είς τούς προτέρους βαθμούς άπεκατέστησαν, ίνα' ν 3) 
τούτους τοιουτοτρόπως έλκύσωσι πρός έαυτούς, φησίν ό κανών, 
μηδέν έκ τούτου τούς κληρικούς ώφελεΐσθαι, αλλά μένειν κα- 
θτρρημένους, $ και άφωρισμένους· τό δέ, έδικαίωσαν ένταυθα επε- 
λήφθη, αντί του δίκαιον είναι εδοξεν. 

ΑΡΙΣΤ. 0 κατακριθείς έξ έπισκόπου, καΐ ύπδ Νεστορίου δεχ- 
θείς, άνωφέλητος. 

Τινές τών συναθροισθέντων έν τη έν έφέσω συνόδω μητρο- 
πολΐται άπέστησαν έαυτούς, καΐ τά του Νεστορίου, του έπι- 
ρκόπου Κωνσταντινουπόλεως, του άνθρωπολάτρου και δυσσε- 

(I) Χ. Τρ. Βιυιρ. — άνωφιλτπΓους μ.ίνιινχαι τούτου; χαί ίίνβι Π. Βρ. — (5) Π. 
Βρ. — δικαίωσαν Χ. Τρ. Ββυιρ. Ρ.. Κ. (I) Γν» και τούτους Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣΩ Γ*. ΟΙΚΟϊΜΕΝ. ΣΪΝΟΛΟϊ. 4 99 



6ους, καΐ Ιουδαιόφρονος, καΐ του Κελεστίου, του της Ρώμης 
έπισκόπου, έφρόνησαν δόγματα 4 τινές δε και άπελείφθησαν, καΐ 
ουκ ηθέλησαν καταψηφίσασδαι των ανίερων τούτων καΐ δυσσε- 
βών έπισκόπων άλλα μάλλον άντείχοντο τούτων, καΐ περιείχον- 
το. Διά τούτο ουν ώρισεν ή άγ£α σύνοδος, τούς άντεχομένους Νε- 
στορίου, και Κελεστίου, καΐ τα εκείνων φρονουντας, άποκηρύ- 
χτους είναι, καΐ της εκκλησίας έκκόπτεσθαι. Τούς δε ύπδ Νε- 
στορίου, ί| Κελεστίου, της ιερωσύνης κωλυθέντας, δια τό όρθώς 
φρονεΐν, τ&ν ίδιον πάλιν άπολαβεΐν βαθμόν ώσπερ πάλιν τούς 
ύπ& των ίδίων έπισκόπων καδαιρεθέντας, καΐ παρ' αυτών προσ- 
δεχθέντας, και δικαιωθέντας, άνιέρους είναι, καΐ αύ θις καθνιρη- 
μένους. 

Κανών ς'. 

Όμοίως 8έ καί(1) ει τίνες βουληθεΐεν, τάπερί έκαστου 
πεπραγμένα έν τη αγία συνόδω, ττ) έν Έφέσω, οίωδήποτε 
τρόπω παρασαλεύειν, ή αγία σύνοδος ώρισεν, εΐ μέν έπί- 
σκοποι είεν, ή κληρικοί, τοΟ οικείου παντελώς άποπί- 
πτειν βαθμού* εΐ δέ λαϊκοί, άκοινωνήτους υπάρχειν (2). 

ΖΩΝΑΡ. Οι μεν ανωτέρω (3) κανόνες, ίδικώς περί τών όμο- 
φρονησάντων τοΤς άποστατησασι και έναντιωθεΤσι τφ συνόδω, 
καΐ τά Νεστορίου πρεσβεύουσι, διετάξαντο. Ούτος δε ό παρών, 
κοινώς πάντας τούς άνατρέπειν τι τών δοξάντων τη άγία συ- 
νόδω έπιχειροϋντας καταδικάζει. Και τούς μεν Ιερωμένους ποιεί- 
ται ύπο καθαίρεσιν, τοις δε λαίκοΤς άκοινωνησίαν ενάγει. ΤαΟτα 
μέν ούν έν έφέσω έπράχθησαν έπεί δέ κατ* άλλιίλων οΐ αρχιε- 
ρείς έγένοντο (4), καΐ σχίσμα ην παρ' αύτοΤς, 6 βασιλεύς πάν- 
τας εις τήν βασιλίδα τών πόλεων μετεκαλέσατο, καΐ συνεβίβασε, 
καΐ είρτίνευσε* καΐ 6 Θεοδώρητος τά παρ' αύτου γράφέντα κε- 
φάλαια δι* εριν κατέθετο συγγράψασβαι, καΐ άπεβάλετο ταΰτα, 
καΐ τοις ψηφισθεϊσι παρά της συνόδου συνέθετο, καΐ ττί του 
Νεστορίου καθαιρέσει κάκεΐνος, καΐ οΐ λοιποί συνευδόκησαν. Συμ- 

(I) Π. Βρ. Βιυιρ. Σ. Κ — δ *αΙ, ούχ ιδρυτχι Ιν Χ. Τρ. — (2) τυγχάνιιν 
Τρ. χαί Ίςυστ, — (3) Χ, Τρ. — άνώτιροι Β·ι*ιρ. Κ. — (4) γιγον*«ι Χ. Τρ· 



«00 ΚΑΝΟΝΕΣ 

βόλου δΐ δυσσεβους έκτεβίντος παρά του Νεστορίου, καΐ προκο-» 
μιβθέκος συνόδω(ΐ ), **1 άναγνωσθέντος εκείνου τε και του 
-παρά των τριακοσίων δίκα καΐ όχτώ άγίων Πατέρων, των έν ττί 
πρώτη συνάδω, έξεφωνιίδη 6 κανών ουτοί. 

ΒΑΛΣ. Σαφτίς έ7*ν ό κανών διορίζεται γαρ τους παρασαλεύον- 
τας τα έν τνί έν Εφέσω πεπραγμένα, κληρικούς μεν όντας, καυαι- 
ρείσθαι, λαϊκούς δε, άκοινωνητους είναι. Ο δε ζ'. κανών άναθε- 
ματίζεσθαι λέγει τους λαϊκούς, τους Ιναντία φρονοΰντας τω 
δόγματι* καΐ μή έναντιωδ/ί σοι. Κατι γαρ μεγάλη διαφορά του 
έναντιουσθαι, καΐ του άμφιβάλλειν τινά περί τίνος πράγματος· 
καΐ διά τούτο ό μεν αμφιβάλλων περί των η δη καλώς προ- 
κυρωθέντων, άφορισδησεται· ό δε έναντιούμενος τούτοις, ώς έναν- 
τιάφρων, άναθεματισθ^σεται. 

ΑΡΙΣΤ. Ακοινώνητος ό λαϊκός, ό άντοφθαλμών τνί συνόδω· ό 
κληρικός έτι καΐ άποκηρυχ.τος. 

0 τά παρά της έν £<ρέσω συνόδου πραχθέντα άνακρίνων, ί 
δλως παρασαλεύων, εί μεν έπίσκοπός έςιν, $ κληρικός, του οικείου 
βαθμού παντελώς έκπιπτέτω· εί δέ λαϊκός, Ιστω άκοινώνητος. 

Κανών Ζ'. 

Τούτων άναγνωσθέντων, ώρισεν ή αγία σύνοδος, έτε- 
ραν πίστιν μηοενί έξεϊναι προφέρειν (2), ήγουν συγγρά- 
φει, η συντιθέναι, παρά τήν όρισθεΐσαν παρά των άγίων 
Πατέρων, ?ών έν τϊ) Νικαέων συναχθέντων πάλει, συν 
άγίω Πνευματι(3). Τους δέ τολμώντας ή συντιβέναι πίστιν 
έτέραν, ήγοΟν προκομίζειν, ή προφέρει τοις θέλουσιν 
έπιστρέφειν εις έπίγνωσιν ττ)ς άληθείας, ή έξ έλληνισμου, 
η έξ ίουδαϊσμοϋ, ή γουν έξαίρέσεωςοίασδηποτουν τούτους, 
εί μέν εΐεν έπίσκοποι, ή κληρικοί, άλλοτρίους είναι τους 
έπισκόπους τί)ς έπισκοπ^ς, και τους κληρικούς τοδ κλή- 

(1) X. Τρ. Κ. — ούχ, ιυριιντΛΐ αί λέξιι; και προχοαιοθίντος τϋ; συνο'Ιου 
·ι»ιρ. — (ί) κ. Τρ. Βινερ. Σ. ί». 6. Κ. — ιτροβφίρΐιν Π. — (I) έ*7*ν6* λιηιι 
* Ζ'. Κ«ν. έν Σ. ί>. τ« *έ λοιπ* άίΓΟτιλοϋ* τ^ν ύ. Καν. 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣΩ Γ'. ΟΙΚΟΪΜΕΝ. ΣΪΝΟΑΟΤ. ?<Η 



ρου* εΐ δέ λαϊκοί είεν, άναθεματίζεσθαι. Κατά τον ίσον 
δέ τρόπογ, εί φωραθεϊέν τίνες, είτε έπίσκοποι, ειτε κληρι- 
κοί, είτε λαϊκοί (1), η φρονουντες, ή διδάσκοντες τά έν τ5) 
προκομισθείση εκθέσει παρά Χαρισίου του πρεσβυτέρου* 
περί τ5)ς ενανθρωπήσεως τοΟ μονογενούς ϊίοΟ του θεοΟ, 
ήγουν τά μιαρά και διεστραμμένα τοΟ Νεστορίου δόγμα- 
τα, α και ύποτέτακται, υποκείσθωσαν τ5) άποφάσει τής 
αγίας ταύτης και οικουμενικές συνόδου* ώστε δηλο- 
νότι, τον μέν έπίσκοπον, άπαλλοτριοϋσθαι τής έπισκοπής, 
και είναι καθϊ]ρημένον τον δέ κληρικόν, ομοίως έκπίπτειν 
του κλήρου* εί δέ λαϊκός τις είη, και ούτος άναθεματι- 
ζέσθω, καθά προεφηται (2). 

ΖΩΤίΑΡ. ύ δυσσεβής Νεστόριος ού μόνον τά άθεα αύτου έδί- 
δασκε δόγματα, καΐ αναφανδόν έκηρυττεν, άλλα καΐ έιΛ πλέον 
θρασυνθείς, καΐ σύμβολον έξέθετο, περιέχον τρανώς δσα περί 
τίς ένανθρωπτίσεως του ϊίου και Αόγου του θεου κακώς έφρό- 
νει, και έβλασφη'μει. Τούτο τδ σύμβολον, τη συνόδω προκομισθίν 
παρά Χαρισίου του πρεσβυτέρου, και άναγνωσθεν, κατεγνώσθη 
ώς άσεβείας μεστόν. Και ώρισαν οί θείοι Πατέρες, τδ έν τη ά. 
συνάδω συντεθέν σύμβολον κρατειν, και δσα έν έκείνη έδογμα- 
τίσθτησαν έτέραν δε πίστιν μητε συντίθεσθαι παρά τίνων, μτίτε 
συγγράφεσθαί' εί δέ τίνες τολμησαιεν, έξ έλληνων, $ Ιουδαίων, 
$ έζ αίρετικών προσερχομένοις τισι τη έπιγνώσει της αληθείας, 
προσφέρειν έτέραν πίστιν, διδάσκείν δηλαδή, και κατηχεΐν αύ- 
του; διεστραμμένα, και αλλότρια της των άγίων Πατέρων δι- 
δασκαλίας, τους τοιούτους, φησίν, επισκόπους δντας, $ κληρι- 
κούς, έκπίπτειν της έπισκοπης, τα του κλήρου, καθαιρουμένους 
δηλονότι· λαϊκούς δε τυγχάνοντας, άναθεματίζεσθαι, όμοίως δέ 
καΐ τους τά Νεστορίου φρανουντας, και δεχομένους, $ καΐ διδά- 
σκοντας τά έν τφ παρ εκείνου συντεθέντι συμβόλω βλασφημη- 
θέντα, λέγοντος μίί τον ϊίδν και Αόγον του Θεου σάρκα έκ 

(1) Π» Χ, Τρ. £. Κ. — ού χιΐται τΌ, ιιγ· λ*1*οί πχρά Βιυΐρ. — (1) Χ. Κ ~ 
χα·ώς Βιυιρ. — ο Ζ'. χαί ύ. Κ*νών «0 κιίντοκ «α?« Βρ. 



302 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



της αγίας Παρθένου άνειληζρέναι, αλλά ψιλόν μέν άνθρωπον είναι 
τόν Χριστόν, κατά σχέσιν δέ αύτω ένωθηναι τόν Τί6ν του θεου 
καΐ Αόγον, είς δύο ϊίους καΐ δύο υποστάσεις διαιρουντος τον 
Χριστόν καΐ θεόν, καΐ την άγίαν Παρθένον ου θεοτόκον, οίλλά 
Χριστοτόκον καλούντος, τοΤς αύτοις *έπιτιμίοις*(< ) ύποκεισθαι 
ή Ιερά σύνοδος εψηφίσατο, καν επίσκοποι είεν, καν κληρικοί, 
κάν λαϊκοί· ώστε τους (/.εν Ιερωμένους καθαιρεί σθαι, τους δέ 
λαϊκούς άναθεματίζεσθαι. 

ΒΑΛΣ. Του γεγονότος ίδίκτου χάριν των δογματισθέντων 
παρά της έν Εφέσω άγίας συνόδου, άναγνωσθέντος έπι κοινού, 
ωσαύτως καΐ του άγίου συμβόλου, του έκτεθέντος έν τη ά. συ- 
νάδω, έξεφωντίθη 6* κανών ούτος, καΐ ώρίσθη έτέραν πίστιν μή 
συντιθέναι τινά· εί δέ τινξς τολμησουσι τοις έξ Ελλήνων, $ Ιου- 
δαίων, $ έξ έτέρων αιρετικών προσερχομένοις τη έπιγνώσει της 
αληθείας, προσφέρείν έτέραν πίστιν, έπίσκοποι μέν δντες καΐ 
κληρικοί, καθαιρείσθωσαν λαϊκοί δέ, άναθεματιζέσθωσαν. Το αυτό 
γίνεσθαι καΐ είς τους δεχόμενους τά του Νεστορίου, και διδά- 
σκοντας ταύτα. Επε! δέ καΐ πρεσβύτερος τις, λεγόμενος Χαρί- 
σιος, τά μυσαρά του Νεστορίου δόγματα οίκειούμενος, προεκό- 
μισεν εκθεσίν τινα των συγγραφέντων παρά του Νεστορίου, κα* 
κατεγνώσθη αυτη ώς άσεβης, διορίζεται 6 κανών, ταΐς αύταίς 
καταδίκαις ύποκέΐσθαι καΐ τους φρονουντας, η διδάσκοντας τά έν 
τη τοιαύτη έκθέσει περιεχόμενα. 

ΑΡΙΣΤ. 0 πίστιν έτέραν της έν Νικαία προσάγων επίσκοπος 
ηλλοτρίωται· λαϊκός δέ, καΐ έζωστράκισται. 

0 παρά τί)ν πίστιν, τίιν παρά των άγίων Πατέρων, των έν 
Νικαί$ συναθροισθέντων, συντεθεΤσαν, έτερον σύμβολον δυσσεβές 
προσκομίζων, είς καταστροφών καΐ άπώλειαν των έξ έλληνι- 
σμου, $ ιουδαϊσμού, $ έζ οίαςδηποτουν αίρέσεως έπιστρεφόντων 
είς έπίγνωσιν της αληθείας, εί μέν λαϊκός έστιν, άναθεματιζέσθω* 
εί δέ έπίσκοπος, ΐ κληρικός, της έπισκοπίς, και τοϋ κλήρου 
άλλοτριούσθω. 

(I) Χ.Τρ. — βύχ ιΰροται π«ρ« Βινιρ. χα* Κ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦϋΣΩ Γ'. ΟΙ&ΟΓΜΕΝ. 2Π¥ΟΔΟΪ. 203 



Κανών Η'. 

Πράγμα -παρά τους έκκλησιαστικούς θεσμούς και τους 
κανόνας των αγίων Αποστόλων (1) καινοτομούμενον, και 
ττ}ς πάντων ελευθερίας άπτόμενον, προσήγγειλεν ό θεο- 
φιλέστατος συνεπίσκοπος Φηγΐνος, και οί συν αύτψ θεο- 
φιλέστατοι^) επίσκοποι τ/)ς Κυπρίων επαρχίας, Ζήνων 
καΐ Εύάγριος. "Οθεν, έπεεδή τα κοινά πάθη μείζονος δεϊται 
ττ)ς θεραπείας, ως και μείζονα την βλάβην φέροντα, και 
μάλιστα (3) εί μηδέ εθος άρχαϊον παρηκολούθησεν, ώστε 
τόν έπίσκοπον της Άντιοχέων πόλεως τάς έν Κόπρψ 
ποιεισθαι χειροτονίας, καθά δια των λιβέλλων και των 
οικείων φωνών έδίδαξαν οί ευλαβέστατοι άνδρες, οί την 
πρόσοδον τη αγία συνόδψ ποιησάμενοι, εξουσι τό άνεπη- 
ρέαστον και άβίαστον οί των αγίων έκκλησιών, των κατά 
την Κΰπρον, προεστώτες, κατά τους κανόνας των όσίων(4) 
Πατέρων, και την άρχαίαν συνήθειαν, δι'έαυτών τάς χει- 
ροτονίας τών εύλαβεστάτων έπισκόπων ποιούμενοι· τό δέ 
αύτό και έπί τών άλλων διοικήσεων, και τών άπανταχοΟ 
επαρχιών (5) παραφυλαχθήσεται· ώστε μηδένα τών θεο- 
φιλέστατων έπισκόπων έπαρχίαν έτέραν, ουκ οδσαν άνωθεν 
και έξ άρχ·ϊ)ς υπό την αυτού, η γουν(6) τών προ αύτου χεΐρα 
καταλαμβάνειν άλλ' εί καίτις κατέλαβε, - και ύφ' εαυτόν 
πεποίηται, βιασάμενος, ταύτην άποδιδόνατ ινα μή τών 
Πατέρων οί κανόνες πάραβαίνωνται, μηδέ έν ιερουργίας 
προσχήματι, έξουσίας τύφος κοσμικές παρεισδύηται, μηδέ 
λάθωμεν την έλευθερίαν κατά μικρόν άπολέσαντες, ήν 
ήμιν έδωρήσατο τω ίδίω (7) αιματι ό Κύριος ήμών Ίησοϋς 
Χριστός, ό πάντων άνθρώπων έλευθερωτής. Έδοξβ τοίνυν 

(I) Π. Χ. Τρ. Κ. £. — Πατίρων Βΐϋΐρ., — Π. Κ. 6. — ΐϋλβδιβτατοι 
Χ. Τρ. Βιυιρ. — (3) το, *αί ράλιατα, ούχ ιύρηται παρά Κ. έ. Χ. Τρ. — ·* 
$ι |ΐτ» Λος Χ. Τρ. — ιί ρώϊ Λ 3 ς &. Χ. — (4) τών άγίων Βινιρ. — (δ) Χ. 
Χ. Τρ. Βιυιρ.— ί**λτισιώ* Π· — (6) Χ. Τρ.—ϋγουν Βιυιρ. Π.— (7) τ$ οίκιί» Χ. Τρ. 



204 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τϊ) αγία και οικουμενική συνόδω, σώζεσθαι έκαστη Ιπαρ- 
χία καθαρά και αβίαστα τα αυτί) προσόντα δίκαια έξ άρ- 
χϊ£ και άνωθεν, κατά τό πάλαι κράτησαν έθος, άδειαν 
Ιχο*τος έκαστου μητροπολίτου τά Γσα των πεπραγμένων 
προς τό οίκεϊον ασφαλές έκλαβεΐν. Εί δέ τις μαχο'μενον 
τύπον τοϊς νυν ώρισμένοις προκομίσοι, άκυρον τούτον είναι 
έδοξ* τϊ) αγία πάση και οικουμενική συνόδω. 

ΖΩΝΑΡ. 0 τ$ς Αντιοχέων εκκλησίας άρχιερεύς ύο' εαυτόν 
εϊλκε τάς των Κυπρίων έπισκόπων χειροτονίας, ώ; τάχα της 
Κύπρου τ6 παλαιον τελούσης ύπ6 τον δούκα Αντιοχείας· ττα^ά 
γαρ του δουκδς Αντιοχείας έστέλλετο εκεί στρατηγό;. 
τούτο προσ*7ίλ0όν τίνες των Κυπρίων επίσκοπων τη συνόδω ταυ- 
τ*/;, λέγοντες τοϋτ' αύτδ, και δι' έγγραφων αναφερόντες, οτ: 
Ουκ έξ ϊθους παλαιού δίκαιον εσχεν ό Αντιοχείας χειροτονειν 
τούς έπισκόπους Κυπρίων. Εψηφίσατο ουν ή σύνοδος τί;ν πρό- 
σοδον, ίτοι την προσέλευσιν, δεξαμένη των επισκόπων, το άνε- 
πηρέαστον, και άβίαστον εχειν τους των Κυπρίων έπισκόπους, 
«ατά τους κανόνας των αγίων Πατέρων, και την άρχα'.αν συ- 
ντίθεΐαν. 0 γάρ τριακοστός πέμπτος κανών των αγίων Απο- 
στόλων, και ό τρίτος τ^ς έν Αντιόχεια συνόδου, μη τολμάν τούς 
έπισκόπους κελεύουσι ποιείσθαι χειροτονίας εις τάς μή υποκει- 
μένας αύτοϊς έπαρχίας' εί δέ μη, άκυρα μεν τά παρ* έκείνων 
πραχθέντα είναι, αυτούς δέ καθαιρείσθαι. Και δ εκτο; δέ κα- 
νών, καΐ ό έβδομος τής πρώτης οικουμενικής συνόδου, τά άρχαϊα 
Ιϊη *άν (ί) τοίς άρχιερεΰσι κρατεΐν διατάττονται. Οϊς δή κα- 
νόσιν ίπόμενσι κ«1 σΐ τϋ; συνόδου ταύτης σεπτοί Πατέρες ώρ*· 
**ν χαΐ τσύς Κυπρίων έπισκόπσυς δι* έαυτών τάς χειροτονίας 
*#* I» τονίσω χαώτγ επισκόπων ποιείν' τούτο δέ γ£ν*σθ«ι χ*1 
*«*ν**£*0* καΐ μή τιν* τών έ^ασκόπων σφετερίζεσθαι έπαρ* 
χίαν, μίι ουσαν άνωθεν, θίγουν Ικπαλαι και άρχήθεν, Οπ αύτ&ν, 
καϊ Οπο' τους προ αύτου. ΕΙ δέ και τις, φασίν, ψκειώσα-το έπκρ- 



ΤΗ2 ΕΝ ΕΦΕ2Ω Γ'. ΟΙΚΟϊιΜΕΝ. ΠΓΝΟΔΟΤ. 205 



χ(αν μη αντλούσαν αύτώ, άποδότω ταύτην τοίς βιασθείσι και 
άφαιρεθεισιν αυτήν* ίνα ρ.Υ3 παραβαίνωνται οΐ κανόνες, καΐ άφορ- 
μην ϊχοντες την Ιερουργίαν, καΐ ταύτην, οίόν τι προκάλυμμα, 
προβαλλόμενοι, κοσμικές έξουσίας κενοδοξίαν παρεισερχομένην 
ε!ς έαυτούς ίχωσιν οΐ αρχιερείς, καΐ δουλούμενοί τοίς μι* έχου- 
σι δίκαιον, άφαιρεθώμεν την έλευθερίαν, ?,ν ό Κύριος ήμΐν έδω- 
ρησατο, το οίκεϊον κενώσας αίμα Οπερ της των ανθρώπων Ιλευ- 
θερίας·· Λώ έκαστη έπαρχία τά οικεία δίκαια κατά το παλαιον 
εθος φυλάττεσθαι ή άγία σύνοδος έψηφίσατο, και τοίς μητρο- 
πολίταις άδειαν έδωκε τά έψηφισμένα έκλαβέσθαι' κάν τύπος, 
φησιν, ήγουν έγγραφόν τι προκομισθνί, τυπουν καΐ όρίζον άλλα 
παρά τά νυν ώρισμένα, άκυρος έσται. 

ΒΑΛΣ. Πρ6 του άποζενωθηναι τίιν βασιλείαν τών Ρωμαίων 
Ικ της μεγάλης Αντιοχείας, δουξ έν αύτη παρά τοΰ Βασιλέως 
έπέμπετο, καΐ ούτος στρατηγόν εις Κυπρον άπέστελλεν, ώς 
ύποκειμένην ττί Αντιόχεια- οι δΐ Κύπριοι έπίσκοποι καθ' έαυ- 
τούς διήγον, καΐ έχειροτονουντο. ΤΟυ γοΰν τότε ίντος επισκόπου 
Αντιοχείας Ο), έπιχειροϋντος, ώς &>ικε, χειροτονίας ποιεΐν είς τάς 
έκκλησίας τών Κυπρίων, προφάσει τοΰ στέλλεσθαι στρατηγόν 
έν τνί νιίσω παρά του δουκος Αντιοχείας, άνηνέχθη τά περί τού- 
του ττί έν ΕφΙσω συνόδω παρά Κυπρίων επισκόπων καΐ αυτη 
την πρόσοδον, ήτοι τήν προσέλευσιν, τούτων, δεζαμένη, ώρισε 
τούς Κυπρίους επισκόπους, κατά τους κανόνας καΐ την άρχαίαν 
συνηθειαν, δι' εαυτών χειροτονεΐσθαι, καθώς, φησι, τούτο γενιίσε- 
ται καΐ εις τάς λοιπάς διοικήσεις, καΐ έπαρχίας, μη δυναμένου 
τινός έπισκόπου έτέραν έπαρχίαν σρετερίζεσθαι, μή υποκειμένων 
ανέκαθεν αύτω* μάλλον μίν ουν και τους τοιούτον τι ποιοΰντας, 
κοί κατά βίαν, και αύθεντίαν, άλλοτρίαν ένορίαν κατάσχοντας, 
άπολυσαι αυτήν, ίνα μλ παραβαίνωνται οΐ κανόνες, καΐ προσχ^* 
ματ» της Ιερουργίας, έζουσίας κοσμικής, ίτοι κενοδοξίας, τύφος 
εις τούς αρχιερείς άναραίνηται. Εξεχώρησε δΐ καΐ έκάστφ τών 
μητροπολιτών έκλαβέσθαι τά ίσα τοΰ τοιούτου κανόνος είς οίκείαν 
άσφάλειαν καΐ μηδέ κρατεΐν έτερον εγγραφον τύπον, ήγουν βα- 

(1) Χ. Τρ. 6, — το, ίκιιηπη λντιοχιία;, ού& ιΰρητ«ι Βιαιρ. 



206 ΚΑΝΟΝΕΣ 



βιλικόν πρόσταγμα, ένχντιού(«νον τω κανόνι τούτω, παρά τίνος 
«ροκομιζόμενον Και άνάγνωθι τδν β'. κανόνα της β'. συνόδου, 
τόν κνι·· τίς δ*, συνόδου, τον λθ'. τής <γ'. συνοδού, καΐ τά έν 
αύτοϊς- χαΐ μάθοις πω; ύπετέθησαν αί Οπό τί|ν ί>»μανίαν έκχλη- 
σίαι, ανευ τίνων, τω θρόνω της Κωνσταντινουπόλως. 

ΑΡΙΣΤ. Ττιρείσθω τά έκαστη έπαρχία προσόντα δίκαια, κα- 
θαρά, αβίαστα- 6 δε τύπον άντικείμενον τούτοις είσάγων, άνό- 



νητος. 



ύσοι των έπισκόπων βία ύπό τίιναύτων χείρα έτέραν έπ« ? - 
χίαν έποιιίσαντο, ούκ ουσαν άνωθεν καΐ έξ άρχης ύπ' αΰτοϋς, 
$ προνόμιόν τι έπισκοπϊς ετέρας ύφηρπαοαν, ούδέντι έκ τούτου 
δικαιώνονται- άλλ' έπανασωθδσιν αύθις προς τους έχοντας δί- 
καιον Ιπ'αύτάς επισκόπους, ότι περ καθαρά καί αβίαστα όψεί- 
λουσιν έκαστη έπαρχία προσειναι τά δίκαια· καί ^ τύφον χο- 
σαικης έξουσίας έν Ιερουργίας προσχη>*τι παρεισδύεσθαι. Ο όέ 
τύπον είσάγων έτερον, τοις ένταΰθα δριοθεΐσιν άντικεί^νον χαε 
μαχόμενον, ούδέν τι ώφεληθ^σεται. 



ΕΠΙΣΤΟΛΗ 

Τής- αύτής αγίας χαΐ οίχουμενιχής τρίτης συνόδου (I), 
κρδς τήν έν Παμφυλία εύαγή σύνοδον, περί (2) 

Ευσταθίου, του γενομένου αυτών μητροπολίτου. 
Μετά βουλές πάντα ποίει, τής θεοπνεύστου λεγούσης 
γραφής, χρή(3) δή μάλιστα τους ίερδσβαι λαχόντας- μετά 
πάσης άχριβείας τήν έφ' άπασι τοις πραχτέοις ποιεΐσθαι 
διάσχεψιν. ΔιαβιοΟν γαρ οδτως έθέλουσιν, έν χαλώ τί|ς 
έλπίίοςχείσδαίτε τά χατ'αύτούς, χαί οίον έξ ουρίας έν τοΕς 
κατ ευχήν άποφέρεσθαι συμβαίνει· καί πολύ τό γε είχός 6 
λόγος έχει. 'Λλλ' οίδεν, έσΟ' οτε, δριμεία καί αφόρητος 



(I) Π. — τίς αϋιί; «ν έφία» άγί»; «ννόίοο Χ. Τ?. Β·Μ«ρ. — (ϊ) Χ· Ί>. 
Βινιρ. Ζ. Κ — δ*Ι ? Π. — (*)' Π. Χ. Τ>. Β«ι»·ρ. Σ. Ρ. — Π. 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣΩ Γ'. ΟΙΚΟΪΜΒΝ. ΣΪΝΟΔΟΤ. 207 

λύπη, κατασκήψασα νοϋ, καταθολώσαί τε δεινώς αύτάν, 
καί τί}ς των δεόντων άποχομίσαι θήρας, άναπεΐσαί τβ τό 
πεφυκός άδικεϊν, ώς τι των όνησιφόρων ίδεϊν. ΤοιοΟτόν τι 
πεπονθότα τεθεάμεθα τον εύλαβέστατον, και θεοσεβές-ατον 
ίπόσκοπον Ευστάθιον (I). Κεχειροτόνηται μέν γαρ, ώς με- 
μαρτύρηται, κανονικώς* τεθορυβημένος δέ, ώς φησι, παρά τί- 
νων, και άδοχήτοις περιστάσεσιν έμβεβηκώς, εΤτος έκ πολλές 
άγαν άπραγμοσυνης άπειρηκως τήν άντίστασιν τών έπενη- 
νεγμένων αύτω φροντίδων, καί περ(2) διακρούεσθαι τάς παρά 
τών έπιφυομένων ούτω δυσφημίας δυνάμενος (3), παραι- 
τήσεως, οόκ ίσμεν δπως, προσεκόμισε βιβλίον. "Εδει γαρ, 
ώς άπαξ έγκεχειρισμένον ίερατικήν φροντίδα, ταύτηςίχ ε- 
σθαι μετ' εύρωστίας πνευματικές, καί οίον άνταποδυεσθα* 
τοις πόνοις, καί ίδρωτα τον Ιμμισθον έθελοντί υπομεΐ- 
ναι. Επειδή δέ άπαξ όλιγώρως έχοντα παρέδειξεν έαυ- 
τόν, τοϋτο παθών εξ άπραγμοσύνης μάλλον, ή όκνου, 
καί ^αθυμίας, κεχειροτόνηκεν άναγκαίως ή υμετέρα θεο- 
σέβεια τόν εύλαβέστατον (4) καί θεοσεβέστατον άδιλφόν 
ήμών καί συνεπίσκοπον θεόδωρον, φροντιοϋντα τής έκ* 
κλησίας· ού γάρ ήν άκόλουθον χηρεύειν αυτήν, καί έπι- 
στάτου δίχα διατελεΐν τοϋ Σωτήρος τά ποίμνια. Επειδή 
δέ προσήλθε κλαίων, ού περί τής πόλεως, ούδέ τής έκ* 
κλησίας φιλονεικών τω μνημονευθέντι θεοσεβεστάτψ έπι- 
σκόπω θεοδώρφ, έξαιτών δέ τέως τήν το3 έπισκόπου 
τιμήν, καί κλήσιν, συνηλγήσαμεν άπαντες τω πρεσβότΐ], 
καί κοινόν είναι λογισάμενοι τό αύτοϋ δάκρυον, έσπεύδομεν 
μαθειν, εί καθαίρεσιν έννομον ύπομεμένηκεν 6 μνημονεύω 
θείς, ή γοΟν έπί τισι τών άτοπων έλήλεγκται παρά τίνων 
καταφλυαρησάντων αύτοΟ τής όπολήψεως. Καί δή έμαθο- 
μεν πεπράχθαι μέν τοιοϋτον ούδέν, γενέσθαι δέ μάλλον 

(1) Χ. Τρ. έ. Κ. Βιυιρ. — το, ίπί«*οΐΓθν ού χιϊται ίν Σ. χαΐ ΠιΛ — 

(1) χα· *ιρ Βίν. — (3) &>νβί|ανο; 2. & — το, μώ, «6 ιμϊγ*ι Π. Χ. Τ(ρ. *«ί 

Β·υ«ρ (4) π. χ. Τρ. — ιύ9·€ί«τ·τον, Βιυ·ρ· 

(ΤΟΜ. Β\) 4 4 



208 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τφ μνημονευθέντα άντί έγκλήματος την παραίτησιν. "Οθεν 
οόδέ τϊ) υμετέρα θεοσέβεια έμεμψάμεθα, χειροτονησάση 
δεόντως είς τόν αύτου τόπον τόν μνημονευθέντα εύλα- 
βέστατον (1) έπίσκοπον θεόδωρον. Επειδή δέ τϊ) άπραγ- 
μοσύνη τοΟ άνδρός ού σφόδρα φιλονεικεϊν άκόλουθον, (δει 
δέ μάλλον έλεήσαι πρεσβυτην, Ιξω καί πόλεως ττ)ς ένεγ- 
κοόσης αύτόν, καί πατρώων Ενδιαιτημάτων έν μακροί 
ουτω γεγονότα χρόνοις, έδικαιώσαμεν, καί ώρίσαμεν, δίχα 
πάσης άντιλογίας, ίχειν αύτόν τό τε τϊ)ς έπισκοπί|ς όνομα, 
καί τήν τιμήν, και τήν(2) κοινωνίαν. Ουτω μέντοι, ώς-ε 
μη χειροτονείν αύτόν, μήτε μην έκκλησίαν καταλαβόντα 
Ιερουργεϊν έξ ίδιας αύθεντϊας· άλλ' η άρα συμπαραλαμ- 
βανόμενον, ειτουν Ιπιτρεπόμενον, ει τυχοι, παρά άδελροδ, 
καί'συνεπισκόπου,κατά διάθεσιν, καί άγάπην τήν ένΧρις-ώ. 
ΕΙ δέ τι βουλεύσησθε χρηστότερον έπ αύτώ, ή νυν, ή είς 
τό μετά ταϋτα, άρέσει καί τούτο τΐ) αγία συνόδω. 

ΖΩΝΑΡ. 0 Εύστάθιος, ου μέμνηται ή ένστολη αυτη, έ*ί- 
σκοπος ίν τί; Παμφυλίας. Παμφυλία δέ έστιν ή της λττ<Χ- 
λείας επαρχία. 0 γουν ρηθείς άνίρ περιστάσεσιν έμπεπτωκώς, 
καί άπαγορεύσας δια μικροψυχίαν καί άπραγμοσύνην, έγγρά- 
φως παρητησατο την έπισκοπην. Κάκεϊ μεν άλλος κεχέιροτό- 
νητο* 6 δέ Ευστάθιος κλαίων προσήλθε τη Ιερα ταύτ>) συ- 
νάδω, ού τί)ν πόλιν, ού την έκκλησίαν ανακαλούμενος, ούδ' 
αμφισβητών περί αύτώ ν τω μετ' αύτον χειροτονηΟέντι, δνο- 
μα δέ καί τιμί,ν αϊτών έπισκίπου, καλεισθαι δηλαδή θέλων 
έπίσκοπος, καί τιμήν Ιχειν έν καθέδραις, καί τοιούτοις άλλοις 
έπισκόπω προσηκουσιν. Φησίν ουν ή Ιερά σύνοδος, δτι συνηλ- 
γήσαμεν τω πρεσβύττι, καί κοινον ήγησάμεθα το αύτου δάκρυον, 
καί έζητιίσαμεν μαθείν, εί κανονικώς καθηρέθη ό άνθρωπος, 
τινών ϊοως κατηγορησάντων αύτοΟ έπΐ άτόποις τισίν. Επε\ δέ 



(Ο Π. Χ. Τρ. έ. Κ. — βύχ ώρυτοα παρά Β·υ·ρ. τ*, ·ύλ*&'σϊ*™, γ- 
(I) Ζ. Τρ, 2. ·Ρ. — τ^, ^ Κ μ Ται | ν Π> 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣ1? Γ'. ΟΙΚΟΪΜΕΝ. ΣΪΝΟΔΟΥ. 20& 



μηδέν τοιούτον έπ' αύτώ γεγονέναι έμάθομεν, παραιτήσασθαι 
δέ αύτον τίιν έπισκοπην, καΐ δια τούτο αυτής έκπεσεϊν δς* 
άπραγμοσύνην, ούκ άκόλουθον έλογισάμεΟα φιλονεικεϊν τι) ά- 
πραγμοσύνη του ανδρός, ήτοι ττί περί τά πράγματα άνεπι- 
τηδειότητι· δείν δέ μάλλον έκρίναμεν έλεήσαι τον γηραιον, έπΐ 
χρύνοις πολλοίς της πατρίδος αύτοϋ, και πατρώων ένδιαι- 
τημάτο>ν έκπεπτωκύτα' καΐ ώρίσαμεν, γ,τΧ δίκαιον ήγησάμεθα, 
εχειν αύτον το όνομα τής έπισκοπης, και την τιμήν, καΐ την 
κοινωνίαν, τ6 έντος του θυσιαστηρίου είσιέναι δηλαδή, καΐ 
μεταλαμβάνειν μήτε δε Ίερουργεΐν αύτον, μήτε χειροτονεΤν, 
εΐ μη συμπαραληφθείη παρ' έτέρου έπισκόπου, ώστε συλλει- 
τουργησαι έκείνω, ?! συγχειροτονήσαι, ή έπιτραπείη τοιουτόν τι 
ποιήσαι παρά του της ένορίας έκείνης έπισκόπου. ΚαΙ ήμείς 
μεν ταύτα, φησιν ή σύνοδος, δεδώκαμεν αύτω' εΐ δέ τι βου- 
λεύσεσθε χρηστότερον ΟμέΙς έπ' αύτώ, ή νυν, ή μετά ταϋτα, 
*/5γουν εΐ καΐ πλέον τι παράσχοιτε αύτώ δίκαιον, ή προνόμιον, 
καΐ τούτο άρες-ον ήμϊν δόξει. Εκ ταύτης τής συνοδικής οικονομίας 
οΓονταί τίνες ένδεδόσθαι τοϊς έπισκόποις παραιτεΐσθαι τάς έκ- 
κλησίας αυτών, την δέ άρχιερωσύνην παρακρατεΐν. Οΐμαι δέ 
τουναντίον μάλλον έντευΟεν καταλαμβάνεσθαι* δτι πάλαι οΐ τάς 
έπισκοπάς παραιτούμενοι, εί τέως έδέχοντο, πάντων έξέπιπτον, 
και ούτε αρχιερατικά ν τι δίκαιον μετά την παραίτησιν εΐχον, 
οΰτε έπίσκοποι ώνομάζοντο. Εί γάρ ην εθος, ώστε τον παραιτη- 
σάμενον αρχιερατικά δίκαια εχειν, τί δήποτε ό Εύστάθιος μετά 
δακρύων προσήει τη ίερ$ συνόδω, καΐ ήτεΐτο καλεΐσθαι έπί- 
σκοπος, καΐ έπισκόπου Εχειν τιμήν, και ή σύνοδος έγραφε περί 
τούτου τη κατά Παμφυλίαν συνόδω ; Μάλλον μεν οδν άπο τής 
έπιστολής ταύτης, καΐ το δλως παραιτεΐσθαι τούς Αρχιερείς 
τάς έπισκοπάς ούκ άνέγκλητον φαίνεται είναι, ουδέ γίνεσθαι 
τότε, λεγούσης, ώς, άπειρηκώς προς τάς φροντίδας έκ πολλής 
άπραγμοσύνης, παραιτήσεως, ούκ ίσμεν δπως, προσεκόμισε βι- 
βλίον. Εδει γάρ, ώς, απαζ έγκεχειρισμένον Ιερατικήν φροντίδα ? 
ταύτης ϊχεσθαι μετ' ευρωστίας πνευματικής, καΐ οίον άνταπό- 
δύεσθαι τοις πόνοις, καΐ Ιδρώτα τον ίμμισθον έθελοντί ύπομέη 

α* 



110 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



νειν. δτι μέν οΰν ουκ Ιθος ην παραιτήσεις έκκλησιων γίνεσθαι τότε, 
Ιμφαίν*ται άπ& του γράψαι τ-^ν σύνοδον, ώς, ουκ ϊσμεν δπως 
παραιτήσεως προσεκόμισε βιβλίον. Ξενιζομένων γαρ έπΐ τή πρά- 
ξει, καΐ άπορούντων ην το λέγειν, ώς, ουκ ϊσμεν δπως έγένετο 
τόδε* εί δέ συνήθως έγίνετο, ουκ άν ήπορεϊτο. Τδ δ* έπιφέρειν, 
Ιδει γάρ, ώς απαζ έγκεχειρισμένον Ιερατικην φροντίδα, Ιχεσθαι 
ταύτη;, χα! τά έξής, δίδωσιν ΙννοέΙν, δτι τδ παραιτεΐσθκι τάς 
«ερατικάς φροντίδας ουκ έπιτετραμμένον, άλλ' άποτετραμμέ- 
#ον (*) μαλλόν έστι, καΐύπ' αΐτίασιν. ΕΙ γάρ οΐ άρτι πρώτως 
καλούμενοι είς ποιμαντικην λειτουργίαν λαοΟ, εί μη πείθοιντο 
τοΤς ψηφιζομένοις αύτους, άφωρισμένοι είσΐ, κατά τδν λς-'. κα- 
νόνα τών άγίων Αποστόλων, 2ως άν καταδέζωνται, και κατά 
τδν ιζ'. τής Ιν Αντιόχεια συνόδου, πώς οΐ χειροτονηθέντες, και 
την του λαου προστασίαν καταδεζάμενοι, άπραγμόνω; δεχθη- 
σονται παραιτούμενοι, καΐ, το έγχειρισθέν αύτοίς ύπδ τη; θείας 
χάριτος λειτούργημα άπαναινόμενοι, ουκ έπιτιμηθησονται μάλ- 
λον, άλλά καΐ γέρας Ιξουσι τδ καλεΐσθαι έπίσκοποι, και τυγ- 
χάνειν τιμής αρχιερατικής; δπερ ή έν Αντιοχείας σύνοδος, ώς 
πρεσβεΐον απένειμε τω χειροτονηθέντι είς παροικίαν, καΐ μη δεχ- 
θέντι παρά τοΟ έκεΐσε λαοΟ, ού παρ* αιτίαν οίκείαν, άλλα παρά 
τ&ν τοΟ λαου άταξίαν, και κακοτόθειαν, ώς ό δκτωκαιδέκατος αυ- 
τής περιέχει κανών. ΚαΙ ή γραφή δε τής ρηθείσης έπιστολής 
δείκνυσιν, ώς οίκονομία τ6 π&ν ίν διά τί)ν μικροψυχίαν τοΟ 
Εύσταθίου, και τδ τής λύπης σφοδρόν. Περιέχει γάρ, ώς, έπειδη 
προσήλθε κλαίων, καΐ έξαιτών τόδεκαΐ τόδε, συνηλγΐσαμεν άπαν- 
τες τφ πρεσβύτη, καΐ κοινδν έλογισάμεθα τδ αύτοΟ δάκρυον καΐ 
μετά τίνα* άπραγμοσύντϊ του ανδρός ού σφόδρα φιλονει- 

κεϊν άκόλουθον* Εδει δέ μάλλον έλεήσαι πρεσβύτην, και τά έζής* 
Ικ τούτων ουν έμφαίνεται (2), δτι τά δάκρυα καΐ τδ βαθύ γήρας 
δυσωπηθέντες του άνδρδς έκείνου, και μή τι αύτω συμβαίη εύλα- 
βηθέντες έκ τής άμέτρου λύπης, φκονόμησαν δσα καΐ φκονδμη- 
σ«ν, άλλ' ούχ ώς τυπουντες ταύτα, καΐ ουτω γίνεσθαι καΐ είς 
τδ *ξής διαταττόμενοι. "ξίδεισαν γάρ τούς κανόνας πάντως, καΐ 

Λ 

(1) Χ. Τρ. — &*ο?»?9«|ψ<νον Βιαιρ. — (2) <^*ίι·το Χ, Τρ. 



ΤΗΣ ΒΝ ΕΦΕΣΠ Γ'. ΟΙΕΟΪΜΕΝ. ΣΪΝΟΑΟΪ. %1\ 



ούκ &ν έναντία τοις άποστολικοΐς κανύσι, καΐ τοις τών πρυ αύ- 
τών άγιων Πατέρων ώριζον διατάγμασι, καΐ παραιτεΐσθαι τοίς 
βουλομένοις ένεδίδουν, καΐ προνομίων αρχιερατικών απολαύει* 
καΐ (ΐετά την παραίτησιν. Πώς γαρ Ιμελλον τούτο ποιήσαι οί 
φρονοϋντες, δτι τον άπαξ έγκεχειρισμ,ένον Ιερατικην φροντίδα, 
χρη ταύτης εχεσθαι μ,ετ' ευρωστίας πνευματικής, καΐ ίσα έπή- 
γαγον εφεξής ; Οτι δέ τί> σύμπαν τοΧς δάκρυσι του πρεσδύτου 
εκείνου κατακλασθέντες εποίησαν, δηλούται και έχ πολλών 
άλλων βημάτων της επιστολής, χαί έχ του γράψαι' Ει δέτς 
βουλεύσεσθε χρηστύτερον έπ' αύτω, αρέσει χαί τούτο τ^ άγίβρ 
συνίδω' τοσούτον γαρ τον άνδρα ηλέησαν τοίς έκείνου καμφθέν» 
τες δάκρυσι* καΐ συμφορά, ώς καΐ τους άλλους παραθύ^ειν 
εις ελεον έχείνου, και παρακαλεΤν εις συμπάθειαν. ΕΙ δέ ώς 
κανένα τίιν συνοδικην ταύτην έπιστολην δέχονται, καΐ ούχ ώς 
οίκονομίαν έπ' έκείνω γενομένην τω Ευσταθίφ, τί μίι καΐ τοις 
παραιτησαμένοις τάς έαυτών έκκλησίας, καΐ τ^ν άρχιερωσύνην 
αύτην, ει αύθις προσιασι (4 ) καΐ προσκλαίουσι, διδόασιν όνομά 
τε έπισκοπής, και άρχιερατικά δίκαια, καΐ τιμήν ; έκεΤνος γάρ 
άπαντα καθάπαξ παραιτησάμενος φαίνεται, χαί πάντων έκπε- 
πτωκώς, έχ του λέγειν τους τής συνύδου, 8τι, έζητοϋμεν (9) 
μαθέΐν, εΐ καθάίρεσιν ίννομον ύπομεμένηκεν, ^γουν έπί τισι τών 
άτοπων έληλεγκται (3). Και δί) έμάθομεν τοιούτον μέν ουδέν 
πεπράχθαι, γενέσθαι δέ μάλλον τώ Βΰσταθίψ άντί έγκλτίματος 
τήν παραίτησιν. 6σπερ ούν, ει έπ' άτοποι τινί έάλω, οδτως $ν 
άπάντων τών τής έπισκοπής δικαίων έκπεπτωκώς έκ τής πα- 
ραιτήσεως, ώς χαί καθιρρείσθαι (4) αύτΤί δοκεΐν. Αλλ 9 δμως 
Ή σύνοδος τοΧς έχείνου δάκρυσιν έπικαμφθεΐσα, έψηφίσατο δσα 
τ$ έπιστολτί περιέχονται. ΤοΤς γουν ώς κανόνα καΐ τύπον 
δεχομένοις αύτίϊν, ουδέ τούς παραιτησομένους τήν τ· τών 
πραγμάτων διοίκησιν, καΐ τί)ν άρχιερωσύνην αυτήν» διαιρουμέ- 
νας κατ' έκείνους, αύθις προσίεσθαι καινών τι δύξει, καΐ ψηφί- 

(1) Χ* Τρ. — «Ις αδ*ς «ρο·«α*ι Κ. Β*»*. — (I) Χ. Τ^. — ί^τού^* -&· 
Β«Μρ. — (») Χ. Τ ? . — {Μιλτ^Ι*»* Κ. Β·*·*· — (♦) Χ. Τ^· Κι —ι** *ίι 
■Ιρίται *«{« 1·ν·ρ· 



242 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ζεσθαι σφίσι κλήσιν έπισκόπου, ίερουργίαν τε, καΐ τιμήν. Ουκ 
εύστόχως ουν τ$ς διανοίας των σεπτών έκείνων Πατέρων κατα- 
στοχάζονται, οΐ ώς κανόνι χρώμενοι τη έπιστολη ταύτη, καΐ 
ένδίδοσθαι έξ αυτής νομίζοντες, παραιτεΐσθαι τούς έπισκόπου; 
τάς έκκλησίας αυτών, την δέ άρχιερωσύνην παρακατέχειν. Οί 
γαρ τούτο δίδοντες, και κανόνι έτέρω έναντιοϋνται. Η γαρ έν 
Χαλκηδόνι σύνοδος των έξακοσίων τριάκοντα αγίων Πατέρων 
έν 2κτω κανόνι, μηδένα άπολελυμέιως χειροτονεΐσθαι τε6έ- 
σπικε, μη πρεσβύτερον, μη διάκονον, μήτε τινά δλως τών έν τω 
έκκλησιαστικψ τάγματι, εί μη ίδικώς έν έκκλησία πόλεως, $ 
κώμης, η μαρτυρίω, ?) μοναστηρίω 6 χειροτονούμενος έπικηρύτ- 
τοιτο* τους δέ απολύτως χειροτονουμένους, άκυροι εχειν τίιν 
τοιαύτην χειροθεσίαν, καΐ μηδαμου δύνασθαι ένεργειν, έφ' υβρει 
τοΟ χειροτονήσαντος. έπεί τοίνυν οί ήττονος δντες βαθμοΟ απο- 
λύτως χειροτονεϊσθαι ού συγχωρούνται, άλλα, κάν χειροτονηθώ- 
σιν, άνενέργητοι μένουσι, καΐ τοσούτον το πράγμα Ιδοξεν άπο- 
τρόπαιον, ώς καΐ τον χειροτονήσαντα κρίνεσθαι ύβρεως άξιον, 
πώς ό μείζονος αξίας, μάλλον δέ τ$ς ύπερτέρας πασών, απολύ- 
τως, καΐ άνωνύμως έπίσκοπος Ισεται, και κληθήσεται, και άξιω- 
Οήσεται δικαίων αρχιερατικών ; Πδς γαρ άρχιερευς χειροτο- 
νουμενος, πόλει τινί έπικηρύττεται, κάκείνης έπίσκοπος ονομάζε- 
ται. 0 γουν την πόλιν, έφ' η έπεκηρύχθη, λιπών, και παραι- 
τησάμενος τ6 έν αύτη ίερασθαι, και έπισκοπειν το έν έκείνη το5 
μεγάλου άρχιποίμενος (1) ποίμνιον, πώς έπίσκοπος κληθήσεται 
τοΟ λοιπού, τίνας έπισκοπών ; Το γαρ δνομα τούτου πράγμα- 
τος έστι, καΐ ένεργείας δηλωτικόν ό δ' άποσεισάμενος τήν ένέρ- 
γειαν, έκπέπτωχε καΐ της κλήσεως. Επίσκοπος δέ καλεΐσθαι μή 
πεφυκώς, τίνι δικαίωτής ίερωσύνης άνθέξεται, καΐ αρχιερατικού 
προνομίου, καΐ τιμής απολαύσει , Πώς δέ καΐ Ιεράρχη; όνο- 
μασθήσεται ό μη κλήρον έαυτδν εχων, ούδ' άρχων ιερωμένων ; 
$ δέ μή πρόσεστι προς άλήθειαν της Ιεραρχίας τδ δνομα, ούδ* 
ή ένέργεια πρόσεστιν ό γαρ του ονόματος μη μετέχων, μάλλον 
ουκ άν μεθέξοι του πράγματος. Αοιπδν ουν ουδείς το αύτώ έπι- 

(I) «ρχιιρίως Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣρ Γ'. ΟΙΚΟΪΜΕΝ. ΣΪΝΟΛΟΤ. 24 3 



τεθέν λειτούργημα τη; έπισκοπής δεχθήσεται παραιτούμενος, 
εί μί) άνάξιον έαυτδν τϋς Ιερωσύνης όμολογεΤ. ΕΙ δέ τις δώσει, 
πάντως δέ ού (1) κανονικώς δεχθ^ναι τον παραιτούμενο ν, πάσης 
αξίας Ιερατικής, καΐ παντός δικαίου τής άρχιερωσύνης, άμα τ$ 
παραιτήσει, έκπεσεϊται ό παραιτούμενος, ότι δέ παραιτήσεις ού 
χρη δέχεσθαι, καΐ έκ του τρίτου κεφαλαίου τϋ; πρός Δόμνον 
έπιστολή; του άγιου Κυρίλλου φχνερώς άποδείκνυται (2), λέ- 
γοντος· ΚαΙ έτέρως XI πράγμά εστίν ούτε τοις της έκκλησίας άρέ- 
σκον θεσμοΐς, τό λιβέλλους παραιτήσεων προσάγειν τινάς τώ ν 
Ιερουργών, και τά έξης. Ζτίτει καΐ τά γραφεντα είς τδν δέκατον % 
κανόνα του άγίου Ιερομάρτυρος Πέτρου, αρχιεπισκόπου (3) Αλε- 
ξανδρείας. 

ΒΑΛΣ. Παμφυλία έστίν ή τής Ατταλείας έπαρχία. ΚαΙ έπεί 
Εύστάθιύς τις, έπισκοπεύσα,ς έναϋτί), παρητίσατο έγγράφως τίϊν 
έπισκοπην διά τινας οχλήσεις, καΐ περιστάσεις πραγματικάς, 
πάλιν παρεκλητευσε μετά δακρύων, μονην τιμήν έπισκύπου 
καΐ κλήσιν ίχειν, έδυσωπηθη ή άγία σύνοδος* καΐ ωρισε, διά τϋς 
παρούσης έπιστολής, πρδς τήν έν Παμφυλία σύνοδον άποστα- 
λείσης, έλέου; άξιωθήναι τδν γέροντα* καΐ τον μεν έν Παμφυ- 
λία χειροτονηθέντα έπίσκοπον θεύδωρον, πάλιν είναι έπίσκοπον* 
τδν δέ ΕύστάΟιον, ώς μίι καθαιρεθέντα, άλλα δι' άπραγμοσύ- 
νην ($) παραιτησάμενον, ίχειν, κατ'οΐκονομίας λύγον, ά έζήτη- 
σεν, ήγουν δνομα καΐ τιμήν έπισκόπου, καΐ κοινωνίαν, ήγουν (5) 
μεταλαμβάνειν έντδς του* θυσιαστηρίου* μηδέν δέ τι ένεργεΤν 
έπισκοπικδν, εΐ μή κατά θέλησιν του έγχωρίου έπισκύπου έπι- 
τραπϊ). Ουδέ γάρ Ικρινε δίκαιον φιλονεικεΤν (6) τ$ άπραγμο* 
σύνη του άνδρδς, ήτοι περί τά πράγματα άνεπιτηδειότητι 
αύτοΟ. Ταύτα της έπιστολϊίς διαλαμβανούσης, λέγουσί τίνες έν- 
δοθήνα* τοΤς άρχιερεϋσιν άπδ ταύτης, παραιτεΐσθαι τούς θρόνους 
τών έκκλησιών, και την άρχιερωσύνην παρακρατεΐν* εί μί) γάρ 
τούτο ην, φασί, δυνατδν, ουκ άν ή σύνοδος τφ Βύσταθίω παρε- 

(I) Γσ. ο6 $·Ζν. — (2) ίιίχνυται Χ. Τρ. — (3) το, «ρχιικιακονοιι, ούχ ·8ρ*- 
ται έν Χ. Τρ. — (4) πάλιν ιιναι ί«ίικο*ον **ρβιτΐί»ήι·νον Χ. Τρ, — (δ) **1 
(αταλαρβάνιιν Χ. Τρ. — (6) Χ. Τρ. — φιλονιιχιίν τμ* Β«ι·ρ, ί. 



244 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



χώρησεν όνομα έχειν έπισκόπου και τιμήν, καΐ μετά θελήσεως 
του έγχωρίου έπισκόπου ίερουργεΐν' ουκ εστι δέ τοΰτο, ώς οίο- 
μαι, άληθές. Το γαρ υπο των Πατέρων διορισθέν, κατ'οΐκονομίας 
λόγον ώρίσθη* καΐ ού χρη το κατ* οίκονομίαν διά τι χρησιαον 
εισενεχθέν, είς υπόδειγμα έλκεσθαι, και ώ; κανόνα κρατεί ν εις 
το ΐζής' άλλως τε τϋς έπιστολης μη λεγούσης, την μεν οικονο- 
μ(αν τ$ς έπισκοπ^ς παραιτησασθαι τον Εύστάθιον, Οποκρατησαι 
δΙ τ$ν Ιερωσύνην, γαρ άν ουδέ παρεχλητευσε λαβείν δπερ 
ειχεν,) άλλα μάλλον διαλαμβανούσης παραιτησασθαι αύτον 
τίΐν έπισκοπην* καΐ τών Πατέρων μη διορισαμένων το κατά συμ- 
πάθειαν έπΐ τω Εύσταθίω γενόμενον κρατεΐν και έ?εζϋς, ττόθεν 
ούτοι διαιρουσι τα αδιαίρετα, και νομοθετουσι τά μη τί} έπι- 
στολ$ περιεχόμενα ; Και ταύτην δέ την . οίκονομίαν, νομίζω μη 
άπεριμερίμνως γενέσθαι. Τών γαρ κανόνων, και της προς Αόμνον 
έπιστολΫίς του άγίου Κυρίλλου, διοριζομένων, λιβέλλους παραι- 
τιάσεως μη προσάγειν τινάς τών Ιερέων, (εί γαρ, φησιν, εισιν 
άξιοι του λειτουργείν, εστωσαν έν τούτω* ει δέ άνάζιοι, μη άπ6 
παραιτήσεως έξίτωσαν, % κατεγνωσμένοι δέ μάλλον έπι πράγ- 
ματι), πώς άν τις εΐποι την έν Εφέσω σύνοδον, κα\ μάλλον τον 
προ'ίστάμενον ταύτης μέγαν Κύριλλον, ύπεναντίως έαυτω και 
τοϊς λοιποίς Πατράσι διορίσασθαι; Αλλ* ώς ίοικε τϋς παραιτή- 
σεως του Ευσταθίου μη ούσης βεβαίας, αλλά κατασειομένης 
Ιν τισι, κατένευσε κατά λόγον οικονομίας ή άγια σύνοδος είς ά 
διωρίσατο. δτι δέ τοιαύτη ην ή παραίτησις του Ευσταθίου, 
**ρίσταται και άπ' αύτ^ς της έπιστολής, λεγούσης, ώς ο*}κ 
ϊσμεν δπως παραιτήσεως προκεκόμικε βιβλίον 6 Ευστάθιος, και 
οίον ζενιζομένης έπί ταύτης παραδοχή. Ει γάρ ού κατεσείε- 
τ*0) υπό τίνος αύτη, ούδέ το όνομάζεσθαι έπίσκοπον, και 
Ιερουργεΐν άν ένεδόθη (2) αύτω· ώστε το διά της παρούσης 
Ιπιστολ^ οίκονομηθέν ούκ Εστι καθολικόν. Δηλουται δέ 
χ«1έ* τοΟ γράψα. τοί.; Πατέρας, ώ;, εΓπερ παρά τών έγχωρίων 
χα^Ιτερόντι χρηστότερον γένηται είς τδν γέροντα, «ρέσχει 
τοΟτο «Μνό&φ. ίτιε ίπε,ώς, τίίς έν Χαλκηδόνι συνόϊου ίιορι- 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΕΦΕΣΩ Γ 1 . ΟΙΚΟΥΜΕΝ. ΣΤΝΟΔΟϊ. 24 δ 



ζομένης μηδένα άπολελυμένως χειροτονείσθαι, ό ύποκρατήσας 
επίσκοπος μόνην την Ιερωσόνην, ώ; τινές ^*σι, ποίων Ιερέων 
Ιεράρχης όνομασθησεται, ή τίνας διδάξει ; ποίων δε καΙ έπι- 
σκοπεύσει; πάντως ουδέ τίνων διο ούδέ ένδυνάμως (4) μόνη 
ή Ιερωσύνη ύποκρατηθησεται. Ζ^τει και τον δέκατον κανόνα 
του αγίου Πέτρου, Αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας. 

ΑΡΙΣΤ. Αντέχειν όφείλων Ευστάθιος καρτερώς, (τούτο γαρ 
άπας έπίσκοπος), νώτα δούς, αφελώς παριρτήσατο· Θεόδωρος 
άντί τούτου κεχειροτόνηται· 6 δέ, κλαίων καΐ δυσωπών, τήν 
τιμήν αίτεΐ· ό άντ' έκείνου χειροτονηθεΙς(2) άνεύθ/νος, Ιχων δη- 
λαδή τήν έκείνου παραίτησιν άντ' εγκλήματος (3). 

0 έπίσκοπος ούτος Ευστάθιος, άπράγμων ών, καΐ μή δυνά- 
{Λενο; των τή; έκκλησίας πραγμάτων άντέχεσθαι, καΐ πρδς τάς 
έπερχομένας αύτω φροντίδας άνθίστασθαι, καΐ διακρούεσθαι ταύ- 
τας· παρτρτησατο τήν των πραγμάτων διοίκησιν καΐ έχειροτο- 
νήθη άντ' αύτου έτερος. Είτα τ*?ί έν Εφέσω συνόδω προσήλθεν, 
ου τλν επισκοπών ανακαλούμενος* εί γάρ αν, ουδέ είσηκούσθη, 
άπαξ ταύτην παραιτησάμενος, καΐ άντ' αύτου έτερου χειροτο- 
νηθέντος· άλλα τήν έπισκοπικήν τιμήν ζητών έχειν, καΐ τήν κοι- 
νωνίαν καΐ έδικαιώθη έπ* αυτί), χωρίς πάσης άντιλογίας, ώστε 
έπίσκοπον αυτόν όνομάζεσθαι, καΐ τής τιμής, καΐ της καθέδρας 
μετέχειν, και Ιερουργείν, ουκ έξ ίδίας αυθεντίας* άλλ' όποτε 
παρ* αδελφού και σ^νεπισκόπου έπιτραπγ, κατά διάθεσιν καΙ 
άγάπην τήν έν Χριστώ. Κατά συμπαθή δέ λόγον οΐ της συνόδου 
ταύτης Πατέρες ύπέθεντο τ$ έν Παμφυλία συνόδω, είς ήν έτέ- 
λει καΙ 6 Ευστάθιος, χρηστότερόν τι περί αύτου βουλεύσασθαι, 
3 νΰν, ή μετέπειτα* τδ δΐ ην, ή είς έκκλησίαν σχολάζουσαν προ- 
χειρίσασθαι, ή άλλως χειραγωγησαι αυτόν. 

(1) Χ. Τρ. — ιτ^ά^ιι Βιοιρ. 6. — (2) χ·ιροτο*ί·»< Β·υιρ. — (») 6 Λ 
*·*·χ*ίωτ*4 ^ονον τούτο, το τϋς ·π»σ*07ττς ίχΐιν 6*μ«, »λ\ η»Μ(ν»««ι «ύτήν» 
και 5, τι χρυ^τβτιρο* ίίίο*τ*ι. Β. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 

ΤΗΣ ΕΝ ΧΑλΚΗΔΟΝΙ 

ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΪΜΕΝ^ΗΣ 

ΤΕΤΑΡΤΗ2 Μ). 



ΖωΝΑΡ. καΐ ΒΑ ΑΣ. 0 άγ£α τετάρτη καΐ οικουμενική σύνοδος 
γέγονεν έν τοις χρύνοις της βασιλείας (2) Μαρκιανου, έξοχο- 
σίων τριάκοντα άγίων Πατέρων συναβροισθέντων έν Χαλκηδόνι, 
κατά Διοσκόρου της περιωνύμου προστατουντος (3) Αλεξαν- 
δρείας, καΐ Ευτυχούς, άρχιμανδρίτου Κωνσταντινουπόλεως, οΐ 
τόν Κύριον ^μών ΐησουν Χριστόν όμοούσιον μεν τω ΠατρΙ ώμο- 
λόγουν, περί δε τ*ν ένανθρώπησιν έβλαη»5μουν, κχΐ φεύγοντες 
τήν του Νεστορίου διαίρεσιν, δύο Τΐούς είσάγοντος, ύς άλλο κα- 
κόν ίκ διαμέτρου ένέπιπτον (4). Τάς γαρ δύο φύσεις της θεότη- 
τος καΐ της άνθρωπότητος μετά τήν ενωσιν συγκραδη»*ι, καΐ 
εις μίαν άποτελεσδηναι φύσιν άσεβώς έδογμάτιζον, ώς καΐ τη 
Θεότητι προσαρμύζειν τα πάθη. Αλλά καΐ τ^ν σάρκα ούχ όμοού- 
σιον ήμϊν άνειληφέναι τόν Κύριον Ιλεγον, ούδε έκ των παρθενι- 
κών αΙμάτων συμπαγεΐσαν, αλλά καΐ άρρητως πως, καΐ θειοτέ- 
ρως σεσαρκωσθαι αυτόν άνέπλαττον, και άλλα δε έφλυάρουν 
οδς καθεϊλε καΐ άνεθεμάτισεν ή άγια σύνοδος αυτη, τέλειον 
θεόν, καΐ τέλειον άνθρωπον τόν Κύριον ημών Ιησουν Χριστόν 
δογματισασα, έν δύο φύσεσιν αδιαιρέτως, και άσυγχύτως. έξέ- 
Οετο δέ καΐ κανόνας τούς ύποτεταγμένους . 

Κανών Α'. 

Τούς παρά των αγίων Πατέρων καθ' έκάστην συνοδον 

(I) δροι Ιχχλησιαατιχοί ίχφβΜηβέντις πβρέ τίς οηίβς και οί*ου{ΐ·*κΙς σ»*>&υ 
τίίς Ιν Χ«λχ*ά>νι συνβχβιίσιιι;, Β?. — (2) τοΰ βασιλί·ς Χ. Τρ. — (3) «ροστάντος 
Χ. Τρ (4) ιις άλλο ριΐιζον χακ&ν ινίπιιττον Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΗΑΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΤ. 24 7 
αχρι το3 νΟν Ικτεθέντας κανένας κρατεϊν έδικαιώσαμεν. 

ΖΩΝΑΡ. Και αϊ οικουμενικά! σύνοδοι, καΐ αϊ τοπικαΐ, αϊ πρ& 
ταύτης τϋ; άγιας συνόδου γενόμεναι, κανόνας έςέθεντο, τοί>ς μέν, 
εις δογαάτων συντελοϋντας άκρίβειαν, τους δέ, είς έκκλησιαστι- 
κί)ν αφορώντας κατάστασιν, και τάς έκκλησίας ρυθμίζοντας. 
Απαντάς ουν έκείνους οΐ έν ταύτη τ^ συνόδω συναθροισθέντες 
άγιοι Πατέρες έπε*ύρωσαν δια τοΟ παρόντος κανόνος, καΐ 
χρατείν έδικαίωσαν, αντί του δίκαιον ίκριναν, καΐ ήγίσαντο. 

ΒΑΛΣ. έδικαίωσαν οΐ Πατέρες, αντί του δίκαιον είναι Ικρι- 
ναν, κρατεϊν τούς προ τής δ'. συνόδου έκτεθέντας κανόνας ύπο 
τών προ αυτών άγιων Πατέρων. ΚαΙ (ΐη είπης, πώς ούκ έριν^- 
σθη ό κανών τοπικών συνόδων και οΙκουμενικών* άπο γάρ τοδ 
κυρωθήναι τούς παρά τών άγιων Πατέρων . καθ* έκάστην σύνο- 
δον μέχρι του τότε καιρού συντεθέντας κανόνας, στηρίζονται 
πασών τών συνόδων τα θεσπίσματα. 

ΑΡΙΣΤ. 01 τών άγιων Πατέρων έκάστης συνόδου κανόνες 
κρατείτωσαν. 

Κανών Β'. 

Εϊ τις Επίσκοπος, έπί χρήμασι χειροτονίαν ποιήσαιτσ, 
και είς πρασιν καταγάγοι την άπρατον χάριν, και χειρο- 
τονήσοι έπί χρήμασιν έπίσκοπον, ή χωρεπίσκοπον, ή πρε- 
σβυτέρους, ή διακόνους (1),ή έτερον τίνα τών έν τώ κλήρω 
καταριθμημένων (2), ή προβάλλοιτο έπί χρήμασιν οίκονό- 
μον, η Ικδικον, ή παραμονάριον (3), ή δλως τινά τοΟ κα- 
νόνος, δι' αίσχροκέρδειαν οίκείαν (4), ό τοΟτο έπιχειρήσας, 
έλεγχθείς, κινδυνευέτω περί τόν οίκεϊον βαθμόν* καίόχεί- 
ροτονούμενος, μηδέν έκ τϊ)ς κατ έμπορίαν ώφελε&θω 
χειροτονίας, ή προβολές· άλλ' Ιστω Αλλότριος τΐ|ς Αξίας, 
η του φροντίσματος, ουπερ έπί χρήμασιν Ιτυχεν. Εί δέ 

(1) Π. 2. ίνίουστ.— 3 ττριοβύτιρον, 3 ώάχονον Βρ. Β«υβρ. — (2) χατ«ρι6|*ουμί- 
ν»ν Βρ. 3 προσμ^νάριον Βρ. — (4) Λ, οίκιίαν, οΟ *·?τ*ι *«ρά Βινιρ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τις χαΐ μεσιτεύων φανείή τοις ούτως αίσχροϊς καί άθ*- 
μίτοις λήμμασι, καί οδτος, ε{ μέν κληρικός είη, τοΰ οι- 
κείου έκικπτέτω βαθμοΟ· εί δέ λαϊκός, η μονάζων, άνα- 
θεματιζέοθω. 

% ΖΩΝΑΡ. ΚαΙ των αγίων Αποστόλων, καί συνόδων άλλων 
κανόνες είσί διάφοροι περί του μη χειροτονεΐσθαί τι να; ίτΑ 5ό- 
σει χρημάτων, μ^τ* μην διά προστασίας αρχοντικής. 6 δέ 
παρών κανών ούτος πλατύτερον τά περί τούτου διατάττεται, 
καΐ απαριθμεί τους χειροτονουμένους, καΐ τους προβαλλομένου;. 
01 (/.εν γαρ χειροτονούνται, ώς έπί σκοποί, και πρεσβύτεροι, κα\ 
διάκονοι, καΐ ύποδιάκονοι' οΐ δέ σφραγίζονται μόνον, και τοϋτο 
δια χειροθεσίας έστίν, ώς άναγνώσται, και ψάλται, καί οΐ τού- 
τοι; δμοιοι' οΐ δέ προβάλλονται, ώς οίκονόμοι, καί Ικδικοι, κα* 
παραμονάριοι. Πάντας ουν τούτους απαγορεύει ό κανών ούτος 
επί δόσει χρημάτων γίνεσθαι, καί τούς την άπρατον χάριν του 
άγιου Πνεύματος, την ατίμητον δηλαδή, την πράσει μη ύπο- 
πίπτουσαν, διά το ύπερφυές αυτής καί ύπέρτιμον, πωλουντας 
(τοΟτο γάρ το είς πρασιν κατάγειν), έλεγχομένους, κινδυνεύειν 
θεσπίζει περί τον οίκεΐον βαθμον, αντί του έκπίπτειν τούτον, 
καθαιρουμένους. Ταύτα μέν ουν περί τών έπι (4) χρίμασι χει- 
ροτονούντων, % καί προβαλλομένων δλως τινά τών τοΟ κα- 
νόνος, ίίτοι του έκκλησιαστικου τάγματος. Τούς δέ χειροτβνου- 
μένους έπί δόσει χρημάτων, $ προβαλλομένου;, μη ώφελεϊσθάι 
Ικ τ$ς* κατ* έμπορίαν χειροτονίας, ήγουν κατά πραγματείαν 
«Ισχροκερδϋ (2), διατάττεται. Ει γάρ τούς έν τφ κλίρω κατει· 
λεγμένους οί Ιεροί κανόνες κωλύουσιν άλλοτρίων κτημάτων 
γίνεσθαι μισθωτά;, καί κοσμικά πράγματα έργολαβείν δί αισ- 
χροκέρδειαν, κατά τον έφεξή; κανόνα, καί κατά τον ις-'. κανόνα 
τίς έν Καρθαγένη συνόδου, λέγοντα, Μη δεΐν έπίσκοπον, ?ι πρε- 
«βύτερον, $ διάκονον, έκληπτορας γίνεσθαι, $ προκουράτω- 
ρας, (3) μηδέ ίκ τίνος αίσχρου, ^ άτιμου πράγματος τροφήν 

(!) Χ. Τρ. — !ν χ$ιψΑ9% Κ. Β·υ·ρ. — (1) Χ. Τρ. — «!«χροκιρ£ιί«; Κ. Β·»·ρ· 
£! (1) <Μλνίιττ·ρ«ς γίνιαίκι 3 προ*·υρ«τωρ«ς Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚ.ΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΥΝΟΔΟΥ. 3*9 



πορίζεσθαι, καΐ κατά τρν μέγαν Απύστολον, φάσκοντα· Ουδείς 
στρατευμένος έμπλέκεται ταις του* βίου πραγματείαις, Ινα τφ 
στρατολογησαντι άρέση, καΐ κατά τούς πολιτικού; νύμους· 
πολ^ω μάλλον (/.η τά τοιαύτα έμπορεύεσθαι άπαγορεύουσί τίτ 
να;, καΐ ώνιον κτασθαι την χάριν του άγίου Πνεύματος* διύ 
κάκείνου; έκπίπτειν τϋς άςίας, τίτοι του βαθμού. ΤοΟτο έπΐ των 
προβαλλομένων (ΐ) 6 παρών κανών διατάττεται" καΐ τούς μέ- 
σου; δέ γενομένους έν τοί; τοιούτοι;, καΐ σπουδών εισάγοντας, 
ώστε τινά; έπΐ χρημασι χειροτονηθήναι, % προβληθήναι, κά- 
** κείνους, κληρικού; μέν δντα;, καθαιρείσθαι κελεύει, λαϊκούς δέ, 
9ΐ μονάζοντας, άναθεματίζεσθαι. 0 δέ τών αγίων Αποστόλων 
κανών κθ\ καΐ καθαιρείσθαι κελεύει τούς έπΐ χρημασι χειρο- 
τονουμένου;, και τϋ; κοινωνίας έκπίπτειν, ως Σίμων 6 μάγος· 
κοινωνίαν δέ νοητέον ένταυθα, ου τί)ν τών Αγιασμάτων μετά- 
ληψιν, αλλά και την μετά τών πιστών σύναξίν τε καΐ σύστα- 
σιν. 0 γάρ Σίμων ύπο του Πέτρου τή; τών πιστών δμηγύρεως 
τέλεον έξεκύπη, χρήματα προσαγαγών αύτφ, καΐ αΜσας ϊο- 
θίναι αύτφ αντί τούτων την χάριν τοϋ άγίου Πνεύματος. Οδ 
μόνον δέ τού; χειροτονώντας, % χειροτονηθέντας έπΐ χρη- 
μασι κολάζει ό κανών, αλλά καΐ τού; έπιχειρήσαντας, καν πρ& 
του εις Ιργον *άγαγεΐν* (2) τύ κακόν* ήλέγχθησαν. 

ΒΑΛΣ. 0 κθ'. κανών τών άγίων Αποστόλων και 6 λ'. καΐ 
έτεροι, μεγάλως τιμωρουσι τούς διά χρημάτων χειροτονουντάς 
τε χαΐ χειροτονουμένους, ό δέ παρών κανών διορίζεται, μή μό- 
Νον τούτους καδαιρεισθαι, άλλά καΐ τούς ουτω σφραγίζοντας, $ 
<ηρρ*γιζομένους, πρός δέ, καΐ τούς ουτω προβαλλόμενους, 3 προ- 
βληθησομένους. Οί μέν γάρ έπίσκοποι, οΐ χωρερίσκοποι, οΐ πρε- 
σβύτεροι, οί διάκονοι, καΐ οί ύποδιάκονοι χειροτονούνται· οί ψάλ- 
ται, οί άναγνώσται, οί άρχοντες, καΐ έτεροι, σφραγίζονται* οί 
δέ οίκονύμοι, οι χαρτουλάριοι, οί παραμονάριοι, καΐ Ιτερο*, προ- 
βάλλονται· και τούτο παρίσταται άπό του παρόντος κανόνος 
λέγοντος Μηδέν έκ της κατ'έμπορίαν ώφελεΐσθαι χειροτονίας, $ 
~ 1 ** ■ ■ 

(1) τοδτο Μ τδν χιφοτονουμίνων, 51 του φροντίσ|Α*τος, τβδτο ΙκΙ τών «ρ·· 
β^λλο^»* Χ. Τ Ρ . — (1) Χ, Τρ, — ·ύχ ·6ρ*τ«ι τ&, **Ρ* Ρ·»·*· 



220 ΚΑΝΟΝΕΣ 

προβολής* τφ γαρ ονόματι της χειροτονίας καΐ ή σφραγίς πε- 
ριέχεται, ώς β διά χειρδς γινομένη, ού μ^ν καΐ ή προβολή* αυτή 
γάρ χαΐ Χίχα σφραγίδος τελείται. Αναφαίνεται δε τούτο καΐ εκ 
του είπεΐν τδν κανόνα, Αλλ' £στω αλλότριος της άζίας ί του 
φροντίσματος, ου έπΐ χρτίμασιν Ιτυχεν. Ού μόνους δε τούτους 
κολάζει, ώς εϊρηται, άλλα καΐ τούς μεσάσχντας μονάχους, $ 
λαϊκούς ίντας, αναθεματίζει. Σημείωσαι τό του παραμοναρίου, 
καΐ τδ του οίκονόμου* περί δε χωρετασκόπου ζητεί της Ιν Νεο- 
καισαρεία συνόδου κανόνα ιγ'. 

ΑΡΙΣΤ. 0 έζωνούμενος, καΐ ό πιπράσκων χειροτονίαν μέχρις 
καΐ προσμοναρίου, περί τούς βαθμού; έπικίνδυνοι. ΚαΙ οΐ με- 
σάζοντες, κληρικοί μεν, έκπιπτέτωσαν λαϊκοί δέ, $ μονα- 
χοί, άναθεματιζέσθωσαν. 

Κατά τδν μέγαν Βασίλειον, χείρων έστι καΐ Μακεδονίου το5 
πνευματομάχου 6 τί|ν άπρατον του θεού χάριν πιπράσκων. Εςαι 
οδν καΐ 6 χειροτονών, καΐ ό χειροτονούμενος Ιπι χρνίμασι, του 
οίκείου βαθμού αλλότριος, κάν έν έσχάτω βαθμω του κλτίρου κε- 
χειροτόνηται. Αλλά καΐ οι μεσάζοντες έπΐ τα*ϊς τοιαύταις χειρο- 
τονίαις, ε( μέν κληρικοί είσιν, έκπιπτέτωσαν του οίκείου {Κάδ- 
μου· ε( δΐ λαϊκοί, $ μονάζοντες είσιν, άναθεματιζέσθωσαν. 

Κανών Γ'. 

'Ηλθεν είς την άγίαν σόνοδον, δτι τών έν τω κλήρω 
κατειλεγμένων τινές, 8Γ(1) αίσχροκέρδειαν, άλλοτρόων 
κτημάτων γίνονται μισθωτά!, και πράγματα κοσμικά έρ- 
γολαβοϋσι, τ1}ς μέν τοΟ θεοΰ λειτουργίας κατα^θυ- 
μοΟντες, τούς δέ τών κοσμικών δποτρέχοντες οίκους, καΐ 
ούσιων χειρισμούς άναδεχόμενοι διά φιλαργυρίαν. Όρισε 
τοίνυν ή αγία και μεγάλη σύνοδος, μηδένα τοΟ λοβποΟ, 
μή έπίσκσπον, μή χληρικόν, μη μονάζοντα, ή μιαΟοΟ- 
σθαι κτήματα, η πραγμάτων (2) έπεισάγειν έαυτόν κοσμι- 

(I) Λ" οάιία* Βρ. — (2) * κτ*μ,οίτ«» Χ. Τρ* — $ πράγρ,ατ·, * ίιηισβγ»» 
κτλ. Βρ. Βινιρ. 



ΤΗ2 ΕΝ ΧΑΛΚ.ΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΪΝΟΛΟΤ. 224 



καΙς δίΛκήσεσι* πλην εί μήπου έκ νόμων καλοϊτο εις 
άφηλίκων άπαραίτητον έπιτροπήν η ό τϊ)ς πόλεως έπί- 
σκοπος εκκλησιαστικών έπιτρέψοι φροντίζειν πραγμάτων, 
η όρ<ρανών, η χηρών άπρονοήτων, και τών προσώπων 
τών μάλιστα τ?)ς έκκλησιαστικϊ]ς δεομένων βοηθείας, διά 
τόν φόβον του θεου(Ι). Εί δέτις παραβαίνων τά ώρι- 
σμένα του λοιποϋ έπιχειρήσοι, δ τοιοΟτος έκκλησιαστι- 
κοΖς υποκείσθω έπιτιμίοις. 

ΖΩΝΑΡ. Κ,αΙ τών άγίων Αποστόλων οΐ κανόνες τοΰτο κω- 
λύουσι, και αρχαίων συνόδων, καΐ οί νόμοι της πολιτείας* άλλ' 
ούτως έπράττετό τε, καΐ πράττεται, ιδ καΐ ή Ιερά αδτη σύνο- 
δος ίσχυσε κωλύσαι τό ^αρά κανόνι ΐνόμενον, ε( μη καΐ κα- 
τορθώσαι 8 προέθετο ίσχυσε. ΦησΙ γο^ , δτι τινές τών έν τφ 
κληρω τεταγμένων άλλοτρίων κτημάτω γίνονται μισθωτοί, καΐ 
πράγματα κοσμικά έργολαβοΰσι. Τδ δέ έ γολαβεϊν καΐ παρά τοις 
νόμοις διαβεβλημένον έστίν έργολαβεΐν δέ έστι τδ άλλοτρίας 
υποθέσεις, ί πράγματα, ύπεισερχεσθαί τιν,χς διά κέρδος, φροντί- 
δων καΐ θορύβων κοσμικών, ή καΐ έρίδων άντεχομένους, καΐ ου- 
σιών άλλοτρίων διοικτίσεσιν έγχειρουντας διά φιλαργυρίαν. Λρι- 
σεν ουν ή άγία σύνοδος, μτ<τε έπίσκοπον, μητε κληρικδν, μτ<τ* 
μονάζοντα τοιοϋτόντι ποιείν, ?| μόνον έπίτροπον γίνεσθαι παί- 
δων άφηλίκων, διά μέν της έπιτροπης, τών άν^βων μνησθεΐσα* 
τούτοις γάρ έπ(τροποι δίδονται* διά δέ του ειπείν άφηλίκων, 
κουρατωρείας μνημονεύσασα* άνηβοι μέν γάρ είσιν οί ηττονες τών 
ιδ'. ετών, άφήλικες δέ, οί τήν μέν ήβην ύπεραναβάντες, ίττους 
δέ τών κέ. ένιαυτών, ών προΐστανται οί κουράτωρες* καΐ 
τότε καλουμένους έκ τοΰ νόμου εις επιτροπών, $ κουρατωρείαν, 
απαραιτήτους υπεισιέναι ταύταις κελεύει τούτους, ου μϋν έαυτους 
έπι^ίπτειν τοιαύταις διοικ^σεσι. Κ.αΙ δτε δέ 6 της πόλεως Ιπί- 
σκοπος, έντί κεκλτίρωνται οί Ιερωμένοι, $ παροικουσιν οί μοναχοί, 
(καέ τους μονάχους γάρ τώ έκάστης πόλεως Ιπισκόπω δπο- 

(1) Π. Β·υ·ρ. Κ. Έ. — τοϋ *υρίοιι Χ, Τρ. Βρ. 2, Ρ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



κεΐσθαι ό μετά τούτον θεσπίζει χάνων), πραγμάτων εκκλησια- 
στικών αναθέσει φροντίδα, και όρφανών, καΐ χηρών άπρονο-^των 
(οδτω γάρ κάν τβας Πράζεσιν ίστόρηται τω θείω Λο\>κα τους 
Αποστόλους ποιίσαι, προχειρισαμενους τους έπτά διακόνους, ίνα 
μ«ϋ τ$ διακονία ττί καθημερινή παραθεωρώνται αί χηραι), ί προ- 
σώπων επιτρέψει άντέχεσθαι (δια τ&ν φόβον του Κυρίου, ού δια 
κέρδος, οΰ διά δόζαν), τών μάλιστα έκκλησιαστικ/ίς δεομένων 
βοηθείας, οίοί είσιν οΐ τίί άγία έκκλησία (1) προσφεύγοντες, δε- 
διάτες δυνάστας, υφ' ών άδιχοΰνται, $ πταίσαντες ϊσως, καΐ τίΐν 
της έχκλησίας ζητουντες έπικουρίαν, και οι άδίχως είς δουλείαν 
Ιλχόμενοι, χαΐ ίλλοι τοιούτοι, δί ους εκδικοι γίνονται. Τους δέ 
παραβαίνοντας τα ώρισμένα ταύτα, έπιτιμίοις ύποκεΐσθαι κελεύει· 
τά δΐ των έπιτιμίων ου προστέθεικεν είδη. Τί δηποτε ; δτι οΐ 
περί τούτων των σεπτών Αποστόλων κανόνες, 6 μεν έκτος, καΐ 
6 πγ\ τους κοσμικάς φροντίδας αναλαμβάνοντας, $ ^ωμαΐκίΐν άρ- 
χίίν, και διοίχησιν Ιερατικών (2) μετιέναι έπιχειρη'σαντας, καθαι- 
ρέΐσθαι προστάττει* ό δέ πα'. των αυτών κανόνων μή καθιέναι 
έαυτους τους Ιερωμένους εί; δημοσίαν όρίζει διοίχησιν, και έπι* 
φέρει* ή πειθίσθωσαν ούν τούτο μή ποιεϊν, η καθαιρείσθωσαν. Ω; 
ουν <δη τών {πιτσών τούτων όρισθέντων παρά των άγΙων λπος-ό- 
λων, ή σύνοδος αδτη παρεσιώπησε ταΰτα· όπερ καΐ ή έν Καρθα- 
γένη πεποίηχε σύνοδος. Κάχείνη γάρ έν ις-'. κανόνι περί τούτου 
θεσμοθεττίσασα, ουκ έπτίγαγεν έπιτίμιον, διά τί|ν αύτίν πάντως 
αίτίαν, άλλά ταύτα χαΐ τών είρημένων κανόνων διαταζβμένων, 
τ6 κακόν άθεράπευτον Εμεινε* διό και ή έκτη σύνοδος έν ιά. κα- 
νόνι τά αυτά πάλιν άνενεώσατο, και ούδ' ούτως ιασις της νόσου 
ταύτης έγένετο. ΚαΙ μέχρι γάρ νυν γίνεται το κακόν, καΐ ουδείς 
6 ανακόπτων αύτο, ου πατριάρχης, ού βασιλεύς, ούκ έπίσκο- 
ι»ος. ΠαραθεωροΟνται γοΟν οΐ τοσοΟτοι κανόνες, και τοίς οδτω 
καθτιρημένοις έκ τών κανόνων συλλειτουργοϋσι, καΐ συντιοινω- 
νοΟσιν οΐ πατριάρχαι, καΐ οΐ έπίσχοποι. 

ΒΑΛ2. Διάφοροι κανόνες έκώλυσαν τους μοναχούς, καΐ τους 

(I) ·1 τ*ς 4ρ'«<ς <κκλιι«ί«ις Χ. Τρ. — (2) Χ. Τρ· — μ! Ιι&ιριν 1·**τιχ*» 
•ξίαν Ιινιρ. Κ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΛ.ΛΚ.ΗΔΟΝΙ Δ*. ΟΙΚ.. ΣΪΝΟΑΟΪ. 223 



κληρικούς κοσμικών πραγμάτων φροντίδας (4) άναδέχεσθαι , 
καΐ αλλότριων ύποθέσεων καΐ δουλειών έργολάβους γίνεσθαι· 
ΚαΙ ώς των κανόνων Ισως άθετουμένων, ώρισαν οΐ άγιοι Πα- 
τέρες, τους τοιοϋτόντι ποιοϋντας ύπο έκκλησιαστικον είναι 
έπιτίμιον. Οίον δέ τοϋτό έστιν, εΐπομεν σαφέστερον έν τφ ς-'. 
άποστολικφ κανόνι, χαΐ έν τφ πα\ καΐ έν τφ πγ'. χαι άνά- 
γνωθι τούτους τε, χαΐ τα έν αύτοΐς, χαΐ το ιγ'. κεφ. τοΟ η\ 
τίτλου του παρόντος συντάγματος. Ζητεί καΐ της έν Καρθαγένη 
συνόδου κανόνα ις-'. καΐ τής ζ'. συνόδου κανόνα ι\ ΕπεΙ δέ 6 
μέν κανών διορίζεται, τους έπισκόπους, κληρικούς τε, καΐ μο- 
ναχούς, άφηλίκων έπιτροπάς άναδέχεσθαι, εϊπερ έκ νόμων κα- 
λοίντο, καΐ εκκλησιαστικών πραγμάτων φροντίδας, καΐ προ- 
στασίας όρφανών, % χηρών, ί άλλως άπρονοητων προσώπων, 
καΐ τη$ έκκλησιαστικης δεομένων βοηθείας, ειπερ παρά του 
έπισκόπου έπιτρέποιντο' ή δέ ρκγ'. Ιουστινιάνειος νεαρά, ή 
κειμένη έν βιβλίω τρίτω, τίτλω ά. κεφ. ιβ'. φησί' Τούς δέ 
θεοφιλεστάτους έπισκόπους, καΐ μοναχούς, έκ μηδενός τρόποι 
έπιτρόπους, % κουράτωρας οίουδητινος προσώπου γίνεσθαι συγ- 
χωροΟμενντούς δε πρεσβυτέρους, καΐ διακόνους, καΐ ύποδια- 
κόνους, τφ δικαίω και μόνω τής συγγενείας, εις έπιτροπήν, % 
κουρατωρείαν καλουμένους, την τοιαύτην λειτουργίαν υποδέχε- 
σθαι συγχωρουμεν· ε?πη τις μ·)) όφείλειν τούς έπισκόπους, χαΐ 
τούς μοναχούς έξ οίουδήτινος τρόπον γίνεσθαι έπιτρόπους, % 
κουράτωρας (2), ώς ύπο της νεαρας κωλυθέντας- έμοί δέ δο- 
κεί την νεαράν έκφωνηθηναι είς μόνον τδ έμποδίζεσθαι τούς 
έπισκόπους καΐ τούς μοναχούς γίνεσθαι οίκοθεν έπιτρόπους, % 
κουράτωρας, ?| δταν $πδ τών νόμων είς τούτο καλώνται· κατά . 
γαρ έπισκοπικην έπιτροπην πασαν διοίκησιν άναδεχόμενοι, κατά 
την περίληψιν τοΟ παρόντος κανόνος καΐ τοΟ μετ' αύτδν, ού 
προκριματισθ^σονται. 01 μέν το* πρεσβύτεροι, διάκονοι, καΐ 
άναγνώς-αι, κατά τδν παρόντα κανόνα καΐ την νεαράν, *καΙ*(8) 
χωρίς Ιπισκοπιχίς έπιτροπίς, γίνονται όρφανών έπίτροποι, χαΐ 
•κουράτωρες, ίτε ύπδ του νόμου πρδς τούτο καλούνται. Γίνωσκε 

(\) Χ. Τρ. — άνα^χ,ιαβοα '£· Β·ν·ρ. — (*) Λ*©··* Χ. Τρ. — (·) Χ. 
(ΤΟΜ. Β 1 .) <δ 



224 



ΚΛΝΟΝΕΣ 



δέ, δτι επίτροποι μεν δίδονται τοις άνηβοι; άρρεσιν, άπο του ποώ- 
του ένιαυτου, μέχρι του ιδ'. καΐ αύτου· ωσπερ και ταΐς θηλείαις, 
αέχρι τοΰ ιβ'. καΐ αύτου· κουράτωρες δέτοΤς άφ^λιζι, μέχρι του 
κέ. χρόνου καΐ αύτου, κάν άρρενες ώσι, κάν θηλειαι. Κνεργεϊν δέ 
τούτους πάντας(4) πράγματα εκκλησιαστικά άδιαστίκτως ίέ- 
δοκται, κάν 6 παρών κανών φησι, μετά επισκοπικής έπιτροπης 
τούτο γίνεσθαι· ώστε συναγαγών είπΐ, δτι πάντες οί τω κανόνι 
περιεχόμενοι (2), κατ' επιτροπών μέν έπισκοπικήν, ού μόνον εκ- 
κλησιαστικά πράγματα, αλλά και πολιτικά ένεργ^σουσίν άπρο- 
κριματίστως· πρδς δέ, καΐ πάσαν έπιτροπήν, καΐ κουρατωρείαν· 
μί| μεσολαβούσης δέ τοιαύτης έπιτροπης, οί μεν έπίσκοποι, και 
οι μοναχοί, ουκ έπιτροπεύσουσιν, ουδέ κουρατωρεύσουσιν (3), ούδ* 
δτε είς τοΰτο έκ νόμου καλούνται* οί δε κληρικοί μόνον, οτε 
καλούνται Οπό του νόμου, έπιτροπεύσουσι, και κουρατωρεύσουσι* 
πάντες δέ κοινώς ουκ έμποδισθτίσονται διοικεΐν πράγματα έκ- 
κλησιαστικά, καΐ δίχα έπιτροπης έπισκοπικης. Η μέντοι ξι5. 
νεαρά του βασιλέως κυροΰ Λέοντος του φιλοσόφου, ένέδωκε 
μόνοις τοις μοναχοις, καΐ τοις κληρικοίς, επιτρόπους γίνεσθαι, και 
διοικητάς έπΐ τελευταίων βουλημάτων(4), καΐ ένεργι{σουσι ταύτα, 
κάν κοσμικών πραγμάτων διοίκησίς έστι, καΐ δίχα έπισκοπικης 
Ιπιτροπης. Τγ προφάσει δέ της τοιαύτης νεαρός ένεργιίσουσι καΐ 
Ιπίσκοποι ίπιτροπάς έπΐ τελευταίων βουλημάτων (4)· καΐ ερωτώ- 
μενοι πως τοΰτο ποιοΰσιν, ΙπεΙ άπδ ταύτης ουδέν τι Ινδύνα- 
μον Ιχειν λέγουσι, προβάλλονται τους κανόνας, καΐ τους νόμους, 
τους διοριζόμενους, είς πάσας τάς ψυχικάς διαδόσεις τους έπι- 
σκόπους μεσολαβεΊν. έμοί δέ δοκεΐ πρόσφορο ν είναι τούτο είς 
.τους έγχωρίους αρχιερείς, ου μην και είς τους παρ* ένορίαν γρα- 
φέντας έπιτρόπους. Ανάγνωθι ουν έπιστατικώτερον τϋν άνω- 
θεν καταστρωθεΐσαν ίουστινιάνειον νεαράν. ΕπεΙ δε καΐ ή πς'. 
νεαρά του αύτου βασιλέως, του φιλοσόφου, διορίζεται άφορίζε- 
σθαι τούς έπισκόπους, και τους κληρικούς, συνηγοροΰντας, ^ 
έγγυωμένους, $ πολιτικά τινα ενεργούντος· καΐ εί μή διορΟω- 

(I) Χ. Τρ. — πάντβς τούτων Βευερ. — (2) Χ. Τρ. — ιτιριιρχο{Αΐνοι <Ε · Βι»·ρ. 
(I) ούχ ί*ιτροκιύο»σιν, ούίέ χονρατωρβύουσι Χ. Τρ. — (♦) ί 2 Β««ι?. — 
λιιιτίων Ρουλετών Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚ.ΗΔΟΝΙ Δ*. ΟΙΚ. ΣΥΝΟΔΟΥ. 225 



θωσιν, έπάγεσθαι αύτοίς χαι καθαίρεσιν, μή εΐπης έναντιουσθαι 
ταύτην τοις διαληφθεΐσιν αποστολικούς κανόσιν, άλλ' είπε ίσοδυ- 
ναμεΐν έκείνοις, ώς έκληφθεΐσι μή άλλως τούτους καθαιρεΐσθαι, 
εί μί, εΙ μετά παραγγελίαν ού παύσωνται. Τά μέν τοι περί των 
συνηγορούντων, καΐ έγγυωμένων ιερωμένων ( 1 ) γραφέντα β(ς τό 
ιγ'. κεφάλαιον του τ<. τίτλου του παρόντος συντάγματος, καΐ 
είς τον κ\ άποστολικόν κανόνα, άρκουσιν εις έρμηνείαν καΐ της 
παρούσης νεαρδς. 

ΑΡΙΣΤ. 01 κοσμικών οίκων έπιμέλειαν άναδεχόμενοι, έπιτι- 
μητέοι' πλην εϊ μη καλέσει νόμος είς άφηλίκων διοίκησιν άπα- 
ραίτητον 6 έπίσκοπος όρφανων καΐ χηρών έπιμέλειαν έπι- 
τρέψειε. 

01 του κλήρου, έν τοΧς οϊκοις τών κοσμικών πρδς διδασκα- 
λίαν τών παίδων αυτών, καΐ τών οίκετών, προσλαμβανέσθωσαν, 
κατά τον δέκατον κανόνα τής έν Νικαία συνόδου το δεύτερον 
έπιμέλειαν δε τών πραγμάτων αυτών μη άναδεχέσθωσαν, εϊ μη 
βούλονται έπιτιμηθ^ναι. όρφανών δε, καΐ χηρβν, καΐ άλλων 
έλεεινών διοίκησιν έπιτρεπέσθωσαν* ώσπερ καΐ συγγενών ιδίων, 
άφηλίκων δντων, κηδεμονίαν, είπερ νόμος αυτούς είς τούτο 
καλέσει, δικαίω τή; συγγενείας. Επίσκοποι δέ, ?> μοναχοί, ουδέ 
συγγενών έπίτροποι, ?! κουράτωρες γίνεσθαι συγχωρούνται* 
διοικητά! δέ ούτοι πάντες τών μετά την έκδημίαν καταλιμ- 
πανομένων πραγμάτων Οπό τίνων είς ψυχικάς διαδόσεις γί- 
νονται" καΐ καλούνται καΐ οΐ τοιούτοι έπίτροποι, κατά την έζη- 
κοστην δγδόην νεαράν του βασιλέως κυρου Λέοντος τοΟ φιλο- 
σόφου. 

Κανών Δ'. 

0£ άληθώς και είλικρινώς τόν μονήρη μετώντες βίον, 
τ^ς «προσηκούσης άξιουσθωσαν τιμ*ϊ}ς. Επειδή δέ τίνες 
τω μοναχικά κεχρημένοι προσχήματι (2), τάς τε έκκλη** 
σίας(3), κοιτά πολιτικά διαταράσσουσι πράγματα, περιϊόν^ 

(I) Ούχ βυρηται το, Ιιρωμίναν Ι* Χ. Τρ. — (2) οχηρχη ι Ιοοατ. πβρισιλ. 
(1) Π. Χ. Τρ. Βρ. — τά τι τις ίχκλ*αίας Βινβρ. 

' 45' 



426 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τβς ά&αφέρως(1) έν ταΐς πόλεσεν, ου μην άλλα και μονα- 
στήρια έαυτοϊς συνισταν έπιτηδεύοντες, έδοξε, μηδένα μέν 
μηδαμοΟ οίκοδομεΐν, μηδέ συνιστδν μοναστήριον, η εύ- 
κτήριον οίκον, παρά γνώμην τοδ τί|ς πόλεως έπισκόπου· 
τούς δέ καθ' έκάστην πόλιν, χαί χώραν, μονάζοντας, υπο- 
τετάχθαι τφ έπισκόπφ, χαί τήν ήσυχίαν άσπάζεσθαι, καί 
προσέχει μόνη τϊ) νηστεία, και τί) προσευχϊ}, έν ο!ς 
τόποις άπβτάξαντο (2), προσκαρτεροΟντες· μήτε δέ έκτ 
κλησιαστικοίς, μήτε βιωτικοϊς παρενοχλεϊν πράγμαστν, ή 
έπικοινωνείν, καταλιμπάνοντας τά ίδια μοναστήρια, ε! 
μήποτε δρα έπιτραπεϊεν δεά χρεέαν άναγκαίαν υπό τοΟ 
τί)ς πόλεως έπισκόπου· μηδένα δέ προσδέχεσΟαι έν τοϊς 
μοναστηρίοις δοΟλον έπί τω μονάσαι, παρά γνώμην τοΟ 
Ιδίου δεσπότου· τόν δέ παραβαίνοντα τοΟτον ήμών τόν 
δρον, ώρισαμεν άκοινώνητον είναι, ινα μη τό ίνομα τοδ 
θεοΟ βλασφημ^ται. Τόν μέν τοι έπίσκοπον τής πόλεως, 
χρή τήν δέουσαν πρόνοιαν ποιεϊσθαι των μοναστηρίων. 

ΖΩΝΑΡ. Τιμίς άξιους τους άληθώς μονάζοντας, κα\ Λλι- 
κρινώς, άντι τοΟ καθαρώς, καΐ ούχ δποκεκριμένως, η τινι κακία 
έπιμίκτως μετιόντας τίιν μοναδικών πολιτείαν, ή αγία σύνοδος 
ίκρινε. Τούς δέ τφ μοναχικά σχηματι κεχρημένους ώς έν προ- 
σχτίματι, άντί του, δι* έπίδειζιν μόνον είς δέλεαρ, ώστε δι* 
αύτοΟ τούς ανθρώπους άπατων, ίνα, ώς το άγιον σχ^μα ήμ- 
φιεσμένοι, τιμώνται, τάς έκκλησίας τε ύπεισδύοντας, και διδά- 
σκειν ?σως έπιχειρουντας, ή τι Ιτερον έκκλησιαστικύν ένερ- 
γεΤν, καΐ είς τά τϊίς πόλεως πράγματα έαυτούς είσωθουν- 
τας, καΐ διοικΛν ταύτα θέλοντας, καΐ ούτω ταράσσοντας 
τάς έκκλησίας τε, καΐ τάς πολιτείας (2), ουκ άληθώς μοναχούς 
ήγεΐται ή συνοδός. Καθάπαξ δέ παντί άπηγόρευσε, μηδαμου οι- 
κοδομών μοναστίριον, ?> εύκτηριον, μί) έν πόλει, μί> έν κώμφ 

(1) ίιαφο>6κ Σ. Ρ. — (1) Π. Χ. Τ Ρ . *, — Ι*ιτάξ«*το 4. Β?. — 
(») ηΛιις Χ, Τρ· 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣϊΝΟΔΟΤ. 227 



μ·)) έν έρ^μοις, καΐ δρεσι, παρά γνώμην τοΟ κατά χώραν έπι- 
σκόπου* καΐ του; μοναχούς, τφ έκάστης πόλεως έπισκόπω ύπο- 
τετάχθαι έκέλευσε" καΐ ήσυχάζειν έν οίς άπετάζαντο τόποις, 
έργαζομένους τάς άρετάς, καΐ άμεθέκτους δντας πραγμάτων 
έκκλησιαστικών όμοϋ καΐ πολιτικών μηδέ καταλιμπάνειν τά 
ϊδια μοναστήρια, και διοικησεσι κοινωνεΐν πραγμάτων, εΐ μή 
που 6 τϋς πόλεως έπίσκοπος έπιτρέψει τισΐ πραγμάτων οίκο- 
νομίαν, δια χρείαν άναγκαίαν, κρίνας ϊσως αυτούς έπιτηδείους 
πρί>ς τοιαύτην διοίκησιν, καΐ άπορων έτέρων προς το πράγμα 
τοιούτων (4). Ταύτα καΐ ή σύνοδος, ή έν τω ναφ τών άγιων Απο- 
στόλων συγκροτηθεϊσα, έν τω πρώτω κανόνι διακελεύεται, καΐ 
6 ιζ'. κανών τϋς έβδόμνις συνόδου. Εξής δέ 6 κανών ούτος οι- 
κονομεί, μη προσδέχεσθαι δούλους έν μοναστηρίω μονάσαι θί- 
λοντας, εΐ μη, γνώμγι τών δεσποτών, ϊνα μη το ίνομα του 
Χρίστου βλασφημηται. ΕΙ γαρ, άκοντος του δεσπότου, δοϋλός 
τίνος καρΐί, βαρύ τοΰτο ήγτίσεται ό κύριος αύτοϋ, καΐ βλασφη- 
μήσει κατά του άγιου σχήματος, καΐ τών μοναχών* ή δέ κατ 
αυτών βλασφημία, καΐ εις τ6 Θείον αύτο διαβησεται. Βλασφη- 
μηβτίσεται δέ το όνομα τοΟ Θεου παρά τών άπιστων, καΐδτε 
τους μονάχους όρώσιν έν πόλεσι περιερχομένους, καΐ πολιτικά 
χειρίζοντας πράγματα, ίποτάξας δέ 6 κανών τοΊς κατά τόπον 
έπισκόποις τούς μοναχούς, καΐ τά μοναστήρια, έπάγει· Τον μέν 
τοι έπίσκοπον τ*?ίς πόλεως χρη τήν δέουσαν πρόνοιαν ποι&σθαι 
τών μοναςταρίων, δύο πραγματευόμενος ένταύτώ, τό τε μί) πράγ- 
ματα Ιχειν τούς μοναχούς, μηδέ όχλτάσεις τάς δί αύτά, άλλ' εί- 
ναι άπερισπάς-ους, καΐ ήσυχάζειν, καΐ μόνον φροντίζειν τών είς 
ψυχικών συντεινόντων ώφέλειαν, καΐ το τον έπίσκοπον κάντευ- 
θεν κέρδος ψυχικον περιπόιεΐν έαυτώ, καΐ είς δόζαν είναι ΘεοΟ. 
Ααμψάτω γαρ, φησίν 6 Κύριος, τύ φώς ύμών Εμπροσθεν τών 
ανθρώπων, δ πως ίδωσι τά καλά έργα ύμών, καΐ δοξάζωσι τον 
Πατέρα ύμών, τον έν τοις ούρανοίς. έπεί δέ τά τών έκκλησιών 
χρήματα πτωχικά όνομάζονται, καΐ είς ένδεεΤς έτάχθησαν άνα- 
λίσκεσθαι, καΐ τώ έπισκόπω είς έαυτύν έκ τούτων, πλήν τώ* 

(I) «ΟΜύντβν Χ. Τ$. 



228 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



αναγκαίων πάνυ, δτε μη ϊχοι οίκοθεν, ουδέν δαπανδεν έφειτιι, 
ώς 6 μά. κανών τών άγιων Αποστόλων φησί, καΐ 6 κέ. της έν 
Αντιόχεια συνόδου· καΐ τοϊς μοναχοίς τοίνυν πράγματα μη 
Ιχουσι, καΐ λειπομένοις τών αναγκαίων, απαιτεί ό κανών χορη- 
γείν τον έπίσκοπον, ώς ένδεέσι, τά χρειώδη προς την ζωην. 

ΒΑΛΣ. Σημείωσαι, δτι έφεΤται τοϊς έπισκόποις τό έπιτρέ- 
πειν μοναχοΐς διοίκησιν πολιτικών πραγμάτων καΐ έάν τοις έπι- 
σκόποις τούτο ένεδόθη, πολλω πλέον τοις βασιλεΰσιν έκκεχώ- 
ρηται(ΐ ). Τους καθαρώς, τουτές-ιν αληθώς, καΐ μί καθ' ύπόκριοτν 
μονάζοντας, τιμασθαι φησιν ό κανών τούς δέ τω μοναχικά σχ^- 
ματι κεχρημένους ώς έν προσχηματι, και πλανώντας τους ανθρώ- 
πους, σωφρονίζεσθαι, καΐ εις τάς άποκάρσεις αυτών πέμπεσθαι δέ- 
δοκται, ώς ταράττοντας τάς τε έκκλησίας > και τά πολιτικά πράγ- 
ματα. Προϊόντες γάρ διά μέσης της αγοράς, καΐ παρεμβάλλοντας 
εαυτούς κοσμικοΐς πράγμασιν, ισως δε καΐ διδάσκοντες, ταράττουσι, 
τουτές-ι μερίζουσι καΐ συγχέουσι τά θεία, καΐ τά ανθρώπινα, μη 
έώντες ταύτα κατά τ^ν οίκείαν φύσιν ένεργεΈσθαι, ήγουν, τά μεν 
πραγματικά υπό τών λαϊκών, τά δέ μοναχικά, καΐ έκκλησιαστικά, 
ύπότών ανατεθειμένων τω θεώ. έπεί δέ, φησΙν, οΐ αύτοι διά φι- 
λαρχίαν, και μοναστήρια πειρώνται Ικ καινής άνεγείρειν, Ιφ ξ> μΑ 
ύποκεΐσθαι τω έπισκόπω, ώρίσθη, μί| £χειν έπ' αδείας τινά όπου- 
δηποτε μοναστηριον άνεγείρειν, $ εύκτήηον, παρά γνώμη» του 
έπισκόπου, Οποκεΐσθαι δέ πάντας τους μονάχους τω κατά 
χώραν έπισκόπω, και προσκαρτερεΐν έν $ άπεκάρησαν μονη. 
Προστίθησι δέ είναι τούτους καΐ άμεθέκτους της κοινωνίας, 
καΐ διοικήσεως τών έκκλησιαστικών πραγμάτων, η τών βιω- 
τικών, ίτοι πολιτικών, εί μηπου ό της πόλεως επίσκοπος 
διά χρείαν άναγκαίαν επιτρέψει τούτο. Τούς δούλους δε, 
παρά γνώαην τών δεσποτών, μη άποκείρειν ώρισται' η μην 
τον παραβαίνοντα (2) τούτον τον δρον, άκοινώνητον είναι. 
Τον μέν τοι έπίσκοπον της πόλεως, χρη, φησί, προνοείσθαι 
τών μοναστηριών. Σημείωσαι ουν, δτι έκεΤσε οΐ μοναχοί προσ- 

(1) Το, Ση|ΐιί»σαι, δτι ... ι*κβχώρηται, ου κιΓ»τχι ίν Χ. Τρ. — (1) Χ. Τρ. 
Α. · τον παραβαίνοντα ταύτα, τούτον τον δρον Βινίρ. *Ι. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΔΛΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΓ. 229 

καρτερεί ν και μονάζειν όφείλουσιν, ίνθα δη καΐ άπετάξαντο , 
•^γουν άπεκάρησαν' καΐ δτΐ, κατ' έπιτροπίιν του έπισκόπου, 
δύνανται μοναχοί διοικεϊν ού μόνον έκκλησιαστικά πράγματα, 
άλλα καΐ βιωτικά, τουτέστι πολιτικά· εί δέ δύναται τούτο 
ποιεϊν ή έπισκοπικίι έπιτροπη, πολλω πλέον ποιήσει ή βασι- 
λική έξουσία, ή προβαλλόμενη καΐ έπισκόπου;. Δια γαρ τούτο, 
ώς εοικε, καΐ 6 μητροπολίτης έκεΐνος, 6 Σίδης, άπαρεμποδίς-ως 
τά της βασιλείας ο>κονόμει, προσώπω του βασιλέως κυρου Μι- 
χαήλ τοΟ Δούκα. ΚαΙ ό μητροπολίτης έκεΐνος, 6 Νεοκαισαρείας, 
άνεγράψατο τά τής πόλεως θαλάσσια δίκαια* καΐ άλλοι πολλοί 
αρχιερείς, και μοναχοί, παρόμοιας ένηργησαν δουλείας βασιλι- 
κάς, καΐ δημοσιακάς. Ανάγνωθι καΐ τδν ά. κανόνα τίς έν τω ναω 
τών αγίων Αποστόλων συγκροτηθείσης συνόδου, και τον ιζ'. τίς 
Ζ*, συνόδου (4). Ζήτει καΐ περί δούλων μοναζόντων παρά γνώμην 
του δεσπότου, το λς-'. κεφ. του ά. τίτ. του παρόντος συντάγματος. 

ΑΡΙΣΤ. Ευκτήριος οίκος, ^ μοναστήριον, γνώμης δίχα του 
έπισκόπου, άσύστατα* άπας δέ μοναστης ύποτετάχθω τω έπι- 
σκόπω* καΐ της μονίς, εί μ^ παρ* αύτου προτρέποιτο, μη άφι- 
στάσθω' δοΟλος δέ, εί μη γνώμη του δεσπότου, μί] μοναζέτω. 

Ανευ γνώμης του κατά χώραν έπισκόπου, ού δει μονασ-Ηί- 
ριον, ί έκκλησίαν κτίζεσΟαι' άλλα καΐ πάντας τους μοναχούς 
ύποτάσσεσθαι αύτω" καΐ της μον^ς, έν άπετάξαντο, μη ύπα- 
ναχωρεΐν, εί μί) έπιτραπώσι παρά του έπισκόπου δί έτέραν ώφέ· 
λειαν. Δούλος δέ, παρά γνώμην του δεσπότου, έν μοναστηρίω 
μη προσδεχέσθω έπΐ τω μονάσαΓ ό δέ παραβαίνων τά όρι- 
σΟέντα, 2ς·αι άκοινώνητος. Χρη δέ καΐ τον έπίσκοπον τί)ν δέου- 
σχν πρόνοιαν τών μοναστηριών ποιεϊσθαι. 

Κανών Ε'. 

Περί τών μεταβαινόντων άπό πόλεως είς πόλιν έπι- 
σκόπων, η κληρικών, Ιδοξε τούς περί τούτων τεθέντας 
κανόνας παρά τών άγιων Πατέρων Ιχειν τήν(2) Ισχόν. 



(I) Χ. Τρ. έ. - (2) Πι Χ. Τρ. Β·»·ρ, — τι* ί*ί«ν Ισχύν Βρ. 



330 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΖΩΝΑΡ. Κανόνες διάφοροι των άγίων Αποστόλων περί της 
Οποθέσεως ταύτης είσΐν, οΐ και έξηγηθησχν άλλα μην και δια- 
φόρων συνόδων οβς καΐ κρατεϊν ό παρών κανών διατάττεται' το 
γουν πάλιν τά αυτά έςηγεΤσθαι, περιττδν, ί| καΐ ματαιοπονία 
έστίν. 0 δέ βουλόμενος γνώναι, τί περί της υποθέσεως ταύτης 
οΐ κανόνες έκεΐνοι όρίζουσι, ζητησάτω αυτούς, και γνώσεται τά 
όρισθέντα, και πότε, καΐ πώς επίσκοπος έκ τϋς Ιδίας πόλεως 
άπεισιν είς έτέραν. 

ΒΑΑΣ. Διαφόρως έξηγηθησαν τά του τοιούτου κανόνος, και 
ού χρη περι τών αυτών ματαιοπονεί. 

ΑΡΙΣΤ. 01 μεταβαίνοντες έκ πόλεως είς πόλιν, τού; περι 
τούτων κανόνας ύποβλεπέτο)σαν (4). 

Εϊρηται καΐ έν τω τρισκαιδεκάτω κανόνι της έν Αντιόχεια 
συνόδου, μη τολμαν έπίσκοπον μεταβαίνειν έκ της Ιδίας έπαρ- 
^ίας είς έτέραν, και χειροτονείν τινας, άνευ γνώμης του κατά 
χώραν επισκόπου, $ Ιτερόν τι έπισκοπικον δίκαιον πράττειν* ει 
(ΐΑ βούλεται καΐ τά ύπ' αυτού πραττόμενα άκυρα μένειν, και 
αύτδν δίκην δούναι τ$ς αταξίας αύτοΟ, καθηρημένον έντευθεν 
ίντα ύπο τίς άγίας Τριάδος· τούτο γουν καΐ ενταύθα 6 κανών 
οδτος όρίζει. 

Κανών ς'. 

Μηδένα άπολελυμένως χεφοτονεϊσθαι, μήτε πρεσβύ· 
τερον, μήτε διάκονον, μήτε δλως τινά τών έν τω έκκλη- 
σιαστικω τάγματι· εί μή Ιδικώς έν εκκλησία πόλεως, ή 
κώμης (2), ή μαρτυρίω (3), ή μοναστηρίω, δ χεφοτονοό- 
μενος έπικηρύττοιτο. Τους δέ απολύτως χειροτονουμε'νους, 
ώρισεν ή άγία σύνοδος, άκυρον ίχειν την τοιαύτην χειρο- 
θεσίαν, και μηδαμου δύνασθαι ένεργεΐν, έ<ρ' υβρει του χε(- 
ροτονήφχντος. 



(1) Β. — δ*οπιΐΓτέτω»*ν Βιυβρ. — (ΐ)χ. Τρ. Β ? . Βιυιρ. Ρ. Κ. Χ. Κ — -Λ, 



ΤΗ2 ΒΝ ΧΑΛ&ΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣϊΝΟΑΟϊ. 234 



ΖΩΝΑΡ. Ιερείς καΐ διακόνους, % δλως τινα τών έντεταγμέ- 
νων έν κλτζρω, διετάζατο ή σύνοδος αυτη μιδ χειροτονεΐσθαι άπο- 
λελυμένως, ώστε δπου βούλεται άπιέναι, καΐ Ιερουργεϊν, % τινα 
ποιεΐν Ιερατικών πραξιν (1)· αλλ* Ικαστον χειροτονούμενον έν τ$ 
5ε τη έκκλησία της πόλεως, % τής κώμης, η τφ δε τφ ναω τώ 
είς μάρτυρος οίουδητινος δνομα φκοδομημένω, % τω μοναστη- 
ρίω, δνομάζεσθαι. Και ώσπερ νυν Εκαστον τών αρχιερέων τήςδε 
τ^ς πόλεως έπίσκοπον 6 χειροτονων αύτον προβληθήναι λέγει, 
ουτω το παλαών πας χειροτονούμενος τής δε τής έκκλησίας Ιε- 
ρεύς, ί) διάκονος, % κληρικός απλώς ώνομάζετο, εΐ καΐ νυν τοΟ- 
το πάντη καταπεφρόνηται' τους δ& ουτω χειροτονουμένους μ4 
ώφελεΐσθαι έκ της χειροθεσίας, ή αγία σύνοδος ώρισεν ήρν^σατο 
γαρ αύτοις την ένέργειαν, ώστε μη τι Ιερατικών δίκαιον ένεργΛν, 
καΐ τούτο έφ* δβρει του χειροτοντίσαντος. όντως (2) γαρ δβρις 
ίν έκε(νου, τδ τ&ν ύπ' αύτου χειροτονηθέντα άφαιρεθήναι τ^ν 
άπονεμηδεΈσαν αύτω ένέργειαν παρά του χειροτοντίσαντος αυτόν 
άρχιερέως, καΐ ώς μί χειροτονηθέντα λογίζεσθαι. 

ΒΑΛΣ. ήσπερ χειροτονούνται οΐ άρχιερέΐς είς ττδνδε % τ<ν 
δε*(3)την έκκλησίαν, οδτω, φησίν δ κανών, χειροτονεΐσθαι καΐ τους 
κληρικούς ίδικώς είς τόνδε τ&ν ναον, ?1 είς τόδε το μοναστίριον, 
καΐ μη άπολελυμένως' την δε μη ουτω γενομένην χειροτονίαν, 
άκυρον είναι· καΐτύν παρά γνώμην του χειροτονησαντος άλλαχου 
ένεργησαντα,έφ'υβρει τούτου, μηδαμού δύνασθαι ένεργείν· Σημείω- 
σαι δΐ, δτι και οΐ χειροτονούμενοι μοναχοί, κληρικοί λέγονται, 
καΐ τω κατα τόπον υπόκεινται έπισκόπω, και ούκ όφείλουσι, χω· 
ρίς συστατικές γραφής καΐ άπολυτικης τοΟ έπισκόπου, είς έτέ- 
ραν ένορίαν ίερουργείν. Ανάγνωθι καΐ τον -τι. κανόνα τής παρού- 
σης συνόδου. ΕπεΙ δέ τίνες έκλαμβάνεσθαι λέγουσι τον κανόνα 
είς μόνους πρεσβυτέρους, διακόνους, καΐ ύποδιακόνους, ου μί|ν 
καΐ εις άναγνώστας, δια το μη χειροτονεΧσθαι καΐ τούτους, καν- 
τευθεν δύνασθαι αυτούς άπο πόλεως είς πόλιν μεταβαίνειν, χαΐ 
δίχα Ιπισκοπικής συστατικής γραφής και άπολυτικής, φαμέν, 
δτι καΐ οί άναγνώσται κληρικοί είσι, καΐ χειροθεσίαν άρχιερέως 

(1) Χ» Τρ.— τάξι* Κ· *υιρ. _ (2) Χ Τ Ρ .-·βτ» Βιυ.ρ, Κ. _ (|) Χ. Τρ 



232 ΚΑΝΟΝΕΣ 

Ιχουσι, την δια χειρός του άρχιερέω; δηλαδή σφραγίδα" *Α 
πάντως κρατήσει καΐ έπΐ τούτοις ό κανών. 

ΑΡΙΣΤ. Επί μαρτυρίοις, η μοναστηρίοις, άλλ' ουκ απολύτως 
χειροτονήσεις- ει δέ μή, άχειροτόνητος ό δήθεν χειροτονούν**. 

Τί>ν (/.έλλοντα γενέσθαι πρεσβύτερον, ?| διάκονον, η όλως έν 
έκκλησιαστικώ τάγματι συγκαταλεγήναι, μή άλλως παραδεχδτί- 
ναι είς χειροτονίαν, εί μή έν εκκλησία πόλεως, ί| κώμης, % μο- 
ναστηρίω, εύρίσκοιτο πρότερον ύπδ βαθμόν τινα τελών έκκλη- 
σιαστίκδν, καΐ δουλεύων έν αύτη. Εί δ& άπολελυμένος τις ων, 
πρεσβύτερος,} διάκονος χειροτονηθώ μή ων έν εκκλησία ύπό τινα 
βαθμον, ουκ ώφεληθ^σεται έκ τούτου, άλλ' άκυρος εσται η έπ' 
αύτω χειροθεσία. 

Κανών Ζ'. 

Τους άπαξ έν κλήρω τεταγμένους, η και μοναστάς(Ι), 
ώρίσαμεν μήτε έπί στρατείαν, μήτε έπί άξίαν κοσμικήν 
Ιρχεσθαι· ή, τοΟτο τολμώντας, καΐ μή μεταμελομένους, 
ώστε έπιστρέψαι έπί τοϋτο, δ δια θεόν πρότερον ειλοντο, 
άναθεματίζεσθαι. 

ΖΩΝΑΡ. ό μεν όγδοηκοστός τρίτος κανών των άγίων Απο- 
στόλων, περί των μενόντων έν τω τών κληρικών σχτίματι, στρα- 
τεία δ& σχολαζόντων, καΐ αρχάς μετιύντων κοσμικάς, διατάτ- 
τεται, καΐ κελεύει καθαιρείσθαι αυτούς, Ινθα καΐ τί έστιν έκε"ϊ 
τ6 σχολάζειν ς-ρατείαις, ήρμιίνευται. ό δΐ παρών κανών περί κλη- 
ρικών, και μοναχών, διαλέγεται, άποδυσαμένων τό σχήμα το Ιε- 
ρόν, καΐ άμφιασαμένων ςρατιωτικόν Ινδυμα, ως στρατευσαμένων, 
$ πολιτικόν, ως αξιώματος έπιθυμησάντων κοσμικού· ο3ς, εί μή 
μεταμεληθεΐεν, καΐ έπιστρέψοιεν είς τόν βίον, δν περ προείλοντο, 
και σχήμα τφ βίω κατάλληλον άναλάβοιεν αδθις, άναθεματίζε- 
σθαι ώρισεν. Αυτοί γαρ έαυτούς της αξίας της Ιερατικής (2) γυ- 

(1) Σ. £. -~ η κλι ριονάσαντα; Βρ. — τ ι ταγμένους χχΙ μοναστας Π. Χ. Τ?. 
Β«ι·ρ. ΊοοσΓ. — (1) Χ. Τρ Κ. — Λ, ίίρατιχης, ού χιϊτλι παρά Βιαιρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΗΔΟΝΙ Δ 1 . ΟΙΚ. ΣΥΝΟΔΟΥ. 233 



μνώσαντες, ούκέτι καθαιρέσει υπαχθήναι, ώς κολάσει, εκρίθησαν 
διό και μείζονος κολάσεως ένομίσθησαν άξιοι. 

ΒΑΛΣ. Μή έναντιωθγίς τω πγ\ κανόνι των άγίων Αποστό- 
λων, λέγοντι, καθαιρεΐσθαι μόνον τους σχολάζοντας στρατεία 
πρεσβυτέρους, ίΐ διακόνους· άλλ'είπέ, δτι εκεί μέν μετά του Ιερατι- 
κού σχτδματος στρατιωτικαΐς ένησχολεΐτο δουλείαις 6 Ιερωμένος· 
ίνταΰθα 8ε τήν ίεράν στολήν άπέθετο, και έστρατεύσατο επιθυμία 
κοσμικής αξίας· και δια τούτο, έκεΐ μεν ό μή μετά παραγγελίαν 
επιστρέφων καθαιρείται· ενταύθα δε, 6 μή μεταμελόμενος ανα- 
θεματίζεται. Τίιν γαρ καθαίρεσιν αυτός έαυτω έπεψηφίσατο, καΐ 
πρό καταδίκης άπογυμνώσας εαυτόν τής Ιεράς στολής, καΐ λαϊ- 
κός γεγονώς. ΕπεΙ δέ, έρμηνεύοντες τόν πγ\ άποστολικόν κανόνα 
είπομεν, μή άπεντεΰθεν καθαιρεΤσθαι τόν δημοσιακάς δουλείας 
ένεργουντα, άλλα μετά παραγγελίαν* έρωττίσει τις, γενήσεται 
τούτο και εις τόν άποθέμενον τίν ίεράν στολών, και στρατευσά- 
μενον, ίί καΐ πρό παραγγελίας άπεντεΰθεν άναθεματίσθιίσεται ; 
ϋΐμαι ουν, δτι καΐ ούτος μετά έπιφώνησιν άναθεματισθ>{σεται, 
εί μή έπιστρέψει* τούτο δε λέγειν πείθουσί με τα βήματα του 
κανόνος, τά λέγοντα άναθεματίζεσθαι τους τολμώντας τό τοιού- 
τον κακόν, καΐ μί μεταμελομένους, ώς έπιστρέψαι έπΐ τούτο, 
8 δια Θεόν πρότερον ειλοντο. ΚαΙ ό ρηθείς δέ πγ'. αποστολικός 
κανών ούτως ήρμηνεύθη, εκ του λέγειν έν μέρει, καθαιρεΤσθαι τόν 
σχολάζοντα στρατεία, και βουλόμενον αμφότερα κατέχειν, ρω- 
μαϊκών άρχ^ν, και Ιερατικών διοίκησιν. £πΙ τούτοις γίνωσκε, δτι 
ή ζ'. καΐ ή τί. νεαρά του βασιλέως κυρου Λέοντος του φιλοσόφου 
διορίζονται, τους κληρικούς, καΐ τούς μοναχούς, μετασχηματισθέν- 
τας,καΐ λαϊκούς γενομένους, καΐ άκοντας πρός τό πρότερον σχήμα 
άποκαθίς-ασθαι. Επε! δε σύν τούτοις καΐ αναθεματίζονται, έξ ανάγ- 
κης ούδέ ώς κληρικοί, $ μοναχοί, λογισθιίσονται, αλλά διά βίου έγ- 
κλεισθτίσονται είς μονας·τίρια. Οΐομαι δέ, δτι οι ουτω μετασχηματι- 
σθέντες, στρατευσάμενοι μέν, κατά τόν παρόντα κανόνα κολασθιί- 
σονται, μ^ ς^ρατευσάμενοι δέ, άλλως πως μετριώτερον τιμωρηθτΐ- 
σονταΐ'πλίΐν ίερατικόν τι ούδέ οδτοι ένεργτίσουσιν. Ανάγνωθι καΐ 
τόν ξβ'. κανόνα των άγίων Αποστόλων, καΐ τήν έρμηνείαν αύτου· 



234 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΛΡΙΣΤ. 0 κληρωθείς, 3 μονάσας, εί έπΐ στρατείαν, % αξία* 
έπαυδαδιάσοι, έπάρατος. 

έάν οΐ μονασταΐ, ί οί άπαζ έν κλτόρω ταχθέντες, καταλιπόν- 
τες τ&ν μονήρη βίον, ?) τδν έν κλιίρω, καΐ τ6 σχήμα μεταλ- 
λαξάμενοι, έπΐ στρατείαν μεταπέσωσιν, 3 κοσμικήν άξιον με- 
τελθωσι, καΐ ού μεταμεληβώσιν, ώστε έπιστρέψαι έπΐ τί> σχή- 
μα τούτο, ί δια θεόν πρότερον εϊλοντο, άναθεματιζέσβωσαν. 
Συνάδει γουν τω παρόντι κανόνι καΐ * ογδόη νεαρά του βασι- 
λέα* κυρου Λέοντος του φιλοσόφου, μ* συγχωρούσα τοις μονα- 
σταΤς λαϊκού σχήμα άναλααβάνειν καν η ένδεκάτη διάταξις, η 
έν τω ζβ'. κεφαλαίω του πρώτου τίτλου, του τετάρτου βιβλίου 
τών βασιλικών κειμένη, καΐ τω παρόντι κανόνι, καί τγ νεαρ* 
ταύτη έναντιοΰται· 

Κανών Η'. 

Οί κληρικοί τών πτώχειων, καί μοναστηριών, καΐ μαρ- 
τυρίων, υπό την έξουσίαν- τών έν έκάστη π<5λει έπισκό- 
πων, κατά την τών αγίων Πατέρων παράδοσιν, διαμενέ- 
τωσαν· και μη κατά αύθάδειαν άφηνιάτωσαν (I) τοϋ Ιδίου(2) 
έπισκόπου. Οί δέ τολμώντες άνατρέπειν τήν τοιαύτην 
διατύπωσαν, καθ* οιονδήποτε .τρόπον, καί μη ύποταττόμενοι 
Ιδίφ έπισκόπω (3), εί μέν ειεν κληρικοί, τοίς τών 
κανόνων υποκείσθωσαν έπιτιμίοις· εϊ δέ μονάζοντες, ή 
λαϊκοί, Ιστωσαν άκοινώνητοι. 

ΖΩΝΑΡ. Πάντα; τ·ύ; έν ταΐς έκκλησίαις κζΐ (4) πόλεσι κλη- 
ρικούς, καΐ ταΐς τούτων ένορίαις μονάχους, οί θείοι κανόνες τοις 
Ιπισκόποις ύπείκειν κελεύουσι' διύ καΐ ό παρών κανών τούς τών 
πτώχειων κληρικούς τώ έπισκόπφ υπέταξε. Πτώχεια δέ είσι τά 
είς πτωχών άφωρισμένα πρόνοιαν καΐ διοίκησιν, τά γηροκομεία 

(1) Π. Χ· Τρ. — και |ΐη χ*ταυ0αο\άζισθχι, τι άφυνφ* Βρ. — (2) τδ» 
ού χιϊτ«ι ίν Χ. Τρ, — (3) Π. Έ. Κ. — το, καθ* οίον^ποτ· τρόπον **» ί«β 
τ*ττί|ΐινοι τω Ι&ω ικισχόκα, ού χιίται Χ. Τρ. κ«ί ιίαρ* Β*υ»ρ. — (4) Βιβιρ. 
Κ, «■» το, ίκκληοίαις *α\ ρ ού χιϊται Ιν Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΉΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. 2ΪΝΟΔΟΤ. 235 



δηλονότι, και ορφανοτροφεία, καΐ τά τοιαύτα, έν οίς καταπα- 
θεΐς άνάκεΐνται, καΐ τρέφονται, ϊνα γαρ (/.ή οΐ έν αύτοΐς άνα*ε£- 
μενοι ευχών ειεν άμέθεκτοι, μή δυνάμενοι είς τάς έν έκκλη- 
σίαις συνάξεις άπιέναι διά γηρως βαΟέος βαρύτητα, ί πηρώσεις 
σωματικάς, $ νόσους, πρόνοιαν εθεντο οΐ των πτώχειων δομη'- 
τορες, ναούς τε έν αύτοΐς άνεγειραι, και κληρικούς κατατάξαι, 
Ινα έκτεληται παρ* αυτών ή προς το θείον ύμνωδία, καΐ οΐ έν 
αύτοις άνακείμενοι, άταλαιπώρως ταύτης άκούωσι. ΚαΙ τούς τοιού- 
τους τοίνυν κληρικούς, καΐ τούς τών μαρτυρίων, των έπ' δνό- 
μασι μαρτύρων οίκοδομηθέντων ναών, τω κατά χώραν έπισκόπω 
ύποκεϊσθαι ή παρούσα κελεύει σύνοδος· αλλά καΐ τούς τών μο- 
ναστηρίων τω όνόματι δΐ τών κληρικών, καΐ τούς' έν μοναστη- 
ρίοις όντας Ιερωμένους διέλαβεν, ότι μηδένα χειροτονέισθαι (4) 
άπολελυμένως, ή τοιαύτη σύνοδος ώρισεν έν τω έκτω κανόνι, ίπεί 
ουν και οί μοναχοί χειροτονούμενοι της μονής τϋςδε όνομάζον- 
ται Ιερείς, ?1 διάκονοι, καΐ έφεξης οί τών κατωτέρων ταγμάτων, 
είκότως κεκληρώσθαι έκαστος τη μοντί, $ ώνομάσθησαν, Ινομί- 
ζοντο, καΐ κληρικούς καΐ αύτούς οί της συνόδου θείοι Πατέρες 
{κάλεσαν. Τούτους ούν άπαντας, ύποκεϊσθαι κελεύει τφ έπισκόπω, 
μηδΐ άφηνιάζειν, άντί τοϋ της έζουσίας έκείνου έκφεύγειν τε καΐ 
άποσκιρτδν, ώσπερ πώλος άποπτύσας τόν χαλινόν ούτος γάρ Ή 
ήνία· τούς δΐ παραβαίνοντας τον "παρόντα* (2) κανόνα, κληρι- 
κούς μίν όντας, κανονικοις έπιτιμίοις ύπέθετο, τ$ του έπισκόπου 
έξουσία, και διακρίσει καταλιπών τήν τών έπιτιμίων ποιότητα· 
μοναχούς δΐ όντας, 3 λαϊκούς, άκοΐνων^τους είναι ώρίσατο. Πώς 
δίπερί κληρικών διαλεγόμενος ό κανών, λαΤκών έμνιίσθη; Οΐμαι 
τοίνυν τοιαύτην είναι τήν Ιννοιαν τών Πατέρων· τούς κληρικούς 
μ* άφ' έαυτών τολμών καταναιδεύεσθαι τών άρχιερέων, έκριναν, 
χοΙ άποσκιρτ^ν τίς έξουσίας αυτών άλλ' ίσως δυνατοϊς πεποι- 
θότας τισΐ, θάρσος έκείνοις περιποιουσιν έκ τής σφών δυναστείας, ί 
μάλλον θράσος πρός τήν αύθάδειαν· κάκείνους οδν τ$ άκοινωνη- 
σία υπάγει. 

(1) Χ. Τ*. Κ. — χιιροτον**™» Βιυιρ. — (1) Χ. Τρ,— ού *«τ*ι το, η*ρη* 
Κ. χλ\ Β«ι*ρ. 



236 



ΚΑΝ0ΝΕ2 



ΒΑΛΣ. Λς έοικεν, έλεγόν ποτέ τίνες, μόνους τους κληρικούς 
τής έπισκοπης, $ τής μητροπόλεως, ύποκεΐσθαι τφ κατά χω- 
ράν έπισκόπω' τούς δε μοναχούς, ?) και τούς κληρικούς των έν 
τοις όρφανοτροφείοις, καΐ γηροκομείοις, θείων ναών, ίι καΐ των 
εκκλησιών των μαρτυρίων (ΐ), μη ύποκεϊσθαι τω έπισκόπω, 
κ&ν υπό την ένορίαν τούτου ώσιν, άλλα (2) τοΧς δομητορσι των 
μοναστηριών, καΐ τών λοιπών. Τον γοΰν τοιούτον άκανόνιστον 
αυτών λόγον οΐ θείοι Πατέρες άποσκευ*ζόμενοι, ώρισαν, πάντας 
τούτους ύπο την εξουσία·/ είναι τοΰ κατά χώραν έπισκόπου, 
κατά την περί τούτου τών Αγίων Πατέρων παράδοσιν. Τούς δε 
τολμώντας άνατρέπειν τοΰτο, ίγουν θέλοντας μη ύποκεϊσθαι 
αύτούς τω έπισκόπω, κληρικούς μέν δντας, έπιτιμασθαι παρά 
τοΟ έπισκόπου, κατά το δοκούν αύτφ· μονάζοντας δέ, $ λαϊ- 
κούς, άκοινωνητους είναι, ήγουν άφωρισμένους. ΠτωχεΙα ίέ 
λέγονται, πάντα τά είς πτωχών πρόνοιαν άφορισθέντα. 01 γοϋν 
σιίμερον λέγοντες μοναχοί, ϊ) κληρικοί, μη ύποκεϊσθαι τφ πα- 
τριάρχη, $ τφ έγχωρίω έπισκόπω, ως άπδ ελευθέρας μονής 
?ί έκκλησίας δντες, προβαλλόμενοι δήθεν καΐ κτητορικών τυ- 
πικών διατάγματα, τ£ πρύς ταύτα άπολογτδσονται ; πάντως 
ουδέν. Κ&ν γάρ δομήτωρ τις μοναστηρίου, $ έκκλησίας, έν τυ- 
πικφ, ?ι διατάζει αύτου, διορίσηται, μη ύποκεϊσθαι τούς μονα- 
χούς, ί) τούς κληρικούς τούτων, τφ κατά χώραν έπισκόπω, ούκ 
είσακουσθησεται, ώς τοϊς θείοις καΐ ΙεροΧς κανόσιν ύπεναντίως 
διαταζάμενος, και ανυπόστατα γράψας. Περί δέ τών διατατ- 
τομένων παρά τών βασιλέων, χάριν τών παρά τούτων κτιζομέ- 
νων μοναστηριών, καΐ έκκλησιών, ζητεί τής παρούσης συνόδου 
ς. καΐ ιζ'. κανόνα. 

ΑΡΙΣΤ. ό έν πτωχείω, $ έν σεμνείω κληρικός βλεπέτω τλν 
ίξουσίαν του έπισκόπου της πόλεως· ό δε τούτου άφηνιάζων γι- 
ιωσκίτω τό έπιτίμιον. 

ίποκεΐσθαι και ούτοι δφείλουσι τίί έζουσί^ του έπισκόπου ττης 



(ί) τδν ρα?τύρ«ν Ζ. 1>, — (2) Χ. Τρ. — χ*ί τοΐςίο^τορι Β«**?. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚ.11Λ0ΝΙ Δ'. ΟΙΚ. 2ΤΝ0Α0Ϊ. 237 

πόλεως· εί δε ού πείθονται κατ* οίκείαν αύθάδειαν ύπ' αυτόν 
τελειν, τοις των κανόνων έπιτιμίοις ύποπίσοϋνται. 

Κανών Θ'. 

Είτις κληρικός προς κληρικόν πράγμα έχει, μή έγ- 
καταλιμπανέτω τόν οίκεϊον έπίσκοπον, και έπί κοσμικά 
δικας-ήρια μή(1) κατατρεχέτω, άλλα πρότερον την υπόθεσιν 
γυμναζέτω παρά τω ίδίω έπισκόπω, η γοϋν, γνώμη αύτοΟ 
του έπισκόπου, παρ' οις άν άμφότερα τά μέρη βουλωνται, 
τά της δίκης συγκροτείσθω (2)· εί δε τις παρά ταύτα 
ποιήσοι, κανονικοϊς έπιτιμίοις ύποκείσΟω. Εί δέ κληρι- 
κός πρδγμα εχει πρό τόν ίδιον, ή και (3) πρός έτερον 
έπίσκοπον, παρά τϊ) συνόδω τι)ς επαρχίας δικαζέσθω. Εί 
δέ πρός τόν τϊ)ς αύτΐ}ς έπαρχίας μητροπολίτην, έπίσκοπος, 
ή κληρικός άμφισβητοίη, καταλαμβανέτω (4) τόν Ιξαρχον 
τϊ}ς διοικήσεως, ή τόν της βασιλευουσης Κωνσταντινου- 
π<ίλεως θρόνον, και έπ' αύτω δικαζέσθω. 

ΖΩΝΑ.Ρ. Τους κληρικούς πράγματα πρδς αλλήλους έχοντας, 
δίκας δηλονότι καϊ υποθέσεις, βούλεται 6 κανών παρά τφ ίδίω 
έπισκόπω ταύτας γυμνάζειν, καΐ μη άπιέναι έπΐ κοσμικά δικα- 
στήρια* τούτο γαρ εις περιφρόνησιν καΐ υβριν του έπισκόπου 
έστίν η τέως, γνώμη του έπισκόπου, ίτοι αύτοΰ έπιτρέποντος, 
παρ' οίς τά Αντίθετα μέρη αρέσκονται, ζητεΐσθαι τάς υποθέσεις· 
τούς δέ μή φυλάσσοντας την του κανόνος διαταγην, έπιτιμα- 
σθαι κανονικώς παρά των έπισκόπων αύτών. ΤαΟτα μέν, δτε 
πρδς αλλήλους δικάζονται κληρικοί. ΕΙ δέ κληρικοί τω ίδίω 
έπισκόπω *έπεγκαλουσιν* (5), % έτέρω, καϊ δίκην ένιστώσι κατ* 
αύτου, τούς της έπαρχίας έκείνης έπισκόπους καθίζει δικαστάς 
δ κανών. Συνιόντες γάρ, άκροάσονται των υποθέσεων, καϊ ψη- 

(1) Βιυ.ρ. χ. Τ ρ. 6. - ό, μ, ού χιΐται παρ * Β ρ. Ιν Π. κοΛ Σ. Ρ. — (1) Χ. 
Τρ. Βρ. — σιιγχροτιισθοΜ Π. Βιυιρ. Κ. £. Σ. Ρ. — (!) Π. Σ. - ο, *αΙ, ού 
«ϊται ίν Χ. Τρ. Β ρ. - (4) η τον Π. — (5) Χ. Τρ. - ού *ιϊγ* το, («γ»* 
λουαι παρα Βιυιρ. και Κ. 



238 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



<ρίσονται/£1 δέ προς τον μητροπολίτην τίς έπαρχίας Ιχει 
πράγμα, ίγουν άμφιβολίαν τινά καΐ δίκην έπίσκοπος, % κλη- 
ρικός, τον τίς διοικήσεως έκείνης, παρ 1 η καΐ οΐ αμφισβητούν- 
τες 'άλλήλοις* (<) είσΐν, Ιζαρχον, βούλεται 6 κανών διαιτητην 
τ$ς υποθέσεως γίνεσθαι, % τον τ$ς Κωνσταντινουπόλεως άρ- 
χιεπίσκοπον* έξάρχους δέ τών διοικήσεων, τούς πατριάρχας 
είναι φασίν άλλοι δέ τούς μητροπολίτας· πλατύτερον δέ τά 
περί τούτου 4ν τώ ιζ\ κανόνι εϊρηται. 

ΒΑΛΣ· όροθετήσαντες οΐ άγιοι Πατέρες πάντας τούς κληρι- 
κούς δποκεΐσθαι τώ κατά χώραν έπισκόπω' (τω ονόματι δε 
τών κληρικών καΐ οΐ μονάχοι περιέχονται)· έπάγουσι διά του 
παρόντος κανόνος, μη ίχειν ίπ άδειας κληρικον παρά πολιτικφ 
δικαστηρίω ένάγειν κατά κληρικού, άλλά παρά τώ ΐδίω έπι- 
σκόπω, κατά γνώμην του έπισκόπου, παρ* οίς αν τά μέρη 
θελήσωσιν, όφείλουσιν είναι πάντως προσφόροις, ήγουν έκκλη- 
σιαστικοΐς* είκος γάρ έστι μη θέλειν τον έπίσκοπον άκροάσασθαι 
τής υποθέσεως, διά τινα εύλογον αίτίαν' τον δέ παρά ταύτα 
ποιήσαντα (2), κανονικούς έπιτιμίοις υποβάλλει ό κανών· Και 
ταΟτα μεν ίταν δυο κληρικοί μιδς ένορίας κατ αλλήλων δι- 
καστήριον ϊχωσιν· ΕΙ δέ κληρικός Εχει άγωγην κατά του Ιδίου 
έπισκόπου, ί| καθ 9 έτέρου έπισκόπου, τά της υποθέσεως έζετα- 
σθήσονται παρά τώ προσφόρω μητροπολίτη της έπαρχίας. ΕΙ 
δέ κατά μητροπολίτου έχει άγωγην έπίσκοπος, % κληρικός του 
μητροπολίτου, διορίζεται ό κανών δικάζειν την ύπόθεσιν, % τον 
Ιξαρχον τ51ς διοικήσεως, $ τον πατριάρχην Κωνσταντινουπό- 
λεως, όφείλομεν ούν λέγειν, ώς, εϊ τις κληρικός μέλλει γυμνά- 
σαι δπόθεσιν κατά κληρικοΟ, $ έπισκόπου, $ μητροπολίτου, τφ 
φόρω τοΟ έναγομένου κατά νόμους άκολουθείτω. 01 μεν γάρ 
κληρικοί, καΐ μοναχοί, παρά τφ έγχωρίω έπισκόπω έλκυσθή- 
σονται, 6 έπίσκοπος παρά τω μητροπολίτη" καΐ ό μητροπολί- 
τες παρά τώ πατριάρχη· καΐ ουκ Ισται άδεια τυχόν κληρικφ 



(1) Χ, Τρ. — ο* χ«ται Η, άλληλοις «οφά Βιυιρ. *«ί Κ. — . (2) «ο««·η* 
Χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΗΑΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΪΝΟΑΟΤ. 239 



ττίς επισκοπής του Αθόρα, παρά τώ μητροπολίτη Ηράκλειας 
έναγαγεϊνκατά(ΐ) του συγκληρικου αύτοΰ, άλλ'ώς άνωθεν εΓρη- 
ται, ποιήσαι άναγκασθησεται. έρωτησει δέ τις, έάν κληρικός ού 
θέληση παρά τω ίδίω έπισκόπω δικάσασθαι μετά συγκληοικου 
αύτου, αλλά παρά τω μητροπολίτη έναγάγη, έκπεσεΐται τ^ς 
οικείας έναγωγής, οπερ έμελλε παθεΐν, ειπερ εις κοσμίκον δι- 
καστηριον εΐλκυσε τούτον ; Αύσις. Ούκ έκπέση μέν της οικείας 
υποθέσεως, ώς μη έναγαγών εις πολιτικον δικαστηριον' έπιτι- 
μηθησεται δέ κατά τον παρόντα κανόνα. Μη έναντιωθή δέ σοι 
το ς. κεφ. του ά. τίτ. του γ . βι^ου τών βασιλικών, λέγον, 
Δυνατόν καΐ παρά τω πατριάρχη πρώτον αιτιάσασθαι, και αί- 
τεϊν διά γραβατών αύτοΰ δοθήναι δικαστην τινα τών κατά 
τόπον έπισκόπων ου παραιτηθείσης της ψήφου, πάλιν δ πα- 
τριάρχης δικάσει (2)· άλλ'άνάγνωθι μετ' έπιστασίας τον πα- 
ρόντα κανόνα, τον ιέ. της έν Καρθαγένη συνόδου, τον ς·\ τϋς 
β\ συνόδου, κα\ το ά. κεφ. του θ'. τίτλου του παρόντος συν- 
τάγματος, και τά Λ αύτώ, λύοντα το έναντιοφανές. Το δέ εί- 
ρημένον ένταυθα, Η γοϋν γνώμη του έπισκόπου παρ' οίς άν αμ- 
φότερα τά μέρη βούλωνται τά της δίκης συγκροτεΤσθαι, μη 
ε£πης περί αίρετου δικαστού έκλαμβάνεσθαι, μη Ιχοντος δι- 
καιοδοσ^αν τοϋτον γάρ θέλησις τών μερών ποιεί δικαστών * καΐ 
έπερώτησις προστίμου, όπερ άπο του παρόντος κανόνος ούκ 
αναφαίνεται 1 άλλα περί δικαστού ϊχοντος δικαιοδοσίαν έκκλη- 
σιαστικην, άπροσφόρου δέ δντος τοις μέρεσιν ωστε δ δίχ* 
γνώμης του εγχωρίου έπισκόπου καταδεςάμενος κληρικός παρ* 
άπροσφόρω δικαστηρίω δικάσασθαι, κάν έκκλησιαστικός έστι, 
έπιτιμηθησεται κατά τόν παρόντα κανόνα. 0 μέν τοι έξαρχος 
της διοικήσεως έστιν, ώς έμοι δοκεΐ, ούχ δ έκάστης έπαρχίας 
μητροπολίτης, αλλ* δ τ^ς δλης διοικήσεως μητροπολίτης. Διοί- 
κησις δέ έστιν ή πολλάς έπαρχίας έχουσα ϊν έαυτ$. ΤοΟτό δέ 
το τών έξάρχων προνόμιον σήμερον ούκ ένεργεΤ' κ&ν γάρ λέ- 
γωνται Ιξαρχοί τίνες τών μητροπολιτών, αλλά τούς έν ταΤς 
διοικησεσιν όντας έτέρους μητροπολίτας, ούκ ϊχουσιν δλως δπο- 

• 

(1) Χ. Τ*. — χ«τ« ουγΧηαΜ Βιυιρ. ί. — (>) Χ. Ιρ. — ίι*Λ·ι Β*»*(. &; 

(ΤΟΜ. Β'.) 



840 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



κείνους αύτοΐς. Εοιχεν ο3ν έτέρους τινας είναι κατα τους τότε 
καιρούς έζάρχους τών διοικήσεων % τούτους μεν είναι, άπρα- 
κτ^σαι δέ τά ύπο τών κανόνων δοθέντα τούτοις προνόμια. 

ΑΡΙΣΤ. Κληρικοί διαδικαζόμενοι, εί, αφέντες τον έπίσκοπον, 
κοσμικοίς κριτηρίοις προσέλθωσι, κανονικώς εύθυνέσθωσαν. Και 
κληρικός έπισκόπφ διαφερόμενος, μενέτω τ*ν σύνοδον κώ μη- 
τροπολίτη έπίσκοπος, τον Κωνσταντινουπόλεως έξαιτείτω. 

Ού Χει κληρικδν, έχοντα κατά κληρικού, δικάζεσθαι παρά 
κοσμικοΐς δικασταΐς, αλλά παρά του Ιδίου έπισκόπου. Εί 81 κ« 
τον οίκείον ούτος άφείς έπίσκοπον, κοσμικοίς προσέλθοι δικα- 
στηρίοις, κανονικώς έπιτιμηΟτίσεται· ώσπερ δή και κατά έπισκό- 
που Ιχων ό κληρικός, παρά τ? συνόδω της έπαρχίας οφείλει δι- 
κάζεσθαι. λλλά καΐ έπίσκοπος, $ κληρικός, εί κατά μητροπολί- 
του έχει τινά υπόθεσιν, $ παρά τω έξάρχω της διοικήσεως, ητοε 
τω πατριάρχη, υφ δν τελουσιν οι τών έπαρχιών εκείνων μήτρα - 
πολϊται, δικάζεσθαι, η παρά τω πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως· 
όπερ προνόμιον ούδενΐ τών άλλων πατριαρχών έδόθη, ουτε άπδ 
τών κανόνων, ουτε άπο τών νόμων, τδ δικάζεσβαι μητροπολίτην 
τελούντα ύφ' έτερον πατριάρχην παρά πατριάρχη έτέρω, εί μ-^ 
μόνω τω Κωνσταντινουπόλεως. 

Κανών Γ. 

Μή έξείναι κληρικόν(1)έν δυο πόλεων κατά τούτον 
καταλέγεσθαι έκκλησίαις, έν^τβ την άρχήν έχεφοτονήΟη, 
και έν $ προσέφυγεν, ώς μείζονι δήθεν, διά δόξης κενΐ)ς 
έπιθυμίάν(2). Τούς δέγε τοϋτο ποιοϋντας άποκαθίστασθαι 
τί) ιδία έκκλησία, έν 3) έξ άρχί|ς(3) έχεφοτονηθησαν, 
και (4) έκεϊ μόνον λειτουργεϊν. Είμέντοι ήδη τις μετε- 
τέθη έξ άλλης είς άλλην έκκλησίαν, μηδέν τοΙς ττ}ς προ- 
τέρας έκκλησίας, ήτοι τών δπ αύτην μαρτυρίων, ή*τω- 
χείων, ή ξενοδοχείων έπικοενωνεΓν πράγμασι. Τούς δέ γε 

(1) Π. Βρ. Βιυιρ. Κ. £. — χληριχω Μβνσ. «ν «ιρισιλ. — (ΐ) Ιιη6ομί«ς Μ^νβ. 
ίν *«ρι«»λ. — ( ί) Π. Βρ. — τ^ν άρχύν Χ. Τρ. έ. Β#»ιρ. — (4; Βρ. - * «* 
*αϊτΛΐ ίν Χ. Τρ. και καρά Βιυιρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΪΝΟΔΟΪ. 244 



τολμώντας, μετά τόν δρον τί)ς μεγάλης χαί οικουμενικής 
ταύτης συνόδου, πράττειν τι των νϋν άπηγορευμένων, 
ώρισεν ή αγία σύνοδος έχπίπτεεν του Ιδίου (1) βαθμοΟ. 

ΖΩΝΑ.Ρ. Δύο πόλεων έκκλησίαις κατατάττεσθαί τίνα ώς κλη- 
ρικόν, 6 παρών απαγορεύει κανών, ίσως γάρ ε(ς πόλιν μικράν 
έχειροτοντίθη, δια δΐ φιλοδοζίαν *έσπούδασεν* ($) είς μείζονος 
πόλεως έκκλησίαν, είς μητρόπολιν τυχόν έζ έπισκοπης μετατε- 
θηναι, $ έκ μητροπόλεως είς πατριαρχεΐον. Τους τοιούτους ούν 
ή σύνοδος ώρισεν άποκαθίστασθαι τη έκκλησία, έν $ έχειροτοντί- 
θησαν ταΰτα δέ μετά τόν κανόνα έκέλευσε γίνεσθαι. Εΐ δΐ ίδη, 
φησί, τις μετετέθη έξ έκκλησίας είς έκκλησίαν, μένων ίν τη με- 
ταθέσει μή ένοχλείτω τοΙς πράγμασι της έκκλησίας, έξ $ς με- 
τετέθη· άποστάς γάρ έκείνης ούδεμ(αν μετουσίαν πρός αύΉϊν Εξει, 
ούδε κοινόν τι αύτω προς έκείνην Ισται. Τους δΐ μή φυλάσσον- 
τας τά διατετυπωμένα, έπιχειροΰντας δέ τι ποιεΐν των διά *τού- 
του* (3) του κανόνος άπαγορευθέντων, έκπτώσει κολάζει του οι- 
κείου βαθμού, ήτοι καθαιρέσει, ή δΐ ις'. νεαρά κειμένη είς τόν 
τρίτον τίτλον του τρίτου βιβλίου των βασιλικών διετάξατο, Κί 
τελευττίσει Ιν εκκλησία τινί κληρικός, μ* εύθυς άλλον χειροτο- 
νεισθαι έκεϊ, αλλ* εΐ έτέραις έκκλησίαις εΐοΐ κληρικοί πλείονες του 
έζ αρχής έν έκάσττ) αυτών ταχθέντος αριθμού, έκειθεν μετάγειν 
τινάς, καΐ αντί των λειψάντων αυτούς άντεισάγειν (4), μέχρις άν 
είς τόν άρχηθεν ώρισμένον αριθμόν κατασταΐεν οΐ έκκλησίας έκά- 
στης κληρικοί. 

ΒΑΛΣ. ΤινΙς κληρικοί δοξομανουντες, μεθίστανται από πό- 
λεων μικροτέρων είς έτέρας μείζονας πόλεις, τυχόν άπό του Αθύ- 
ρα είς όράκλειαν. Φησιν ουν 6 κανών, μη Ιχειν τινά έπ' αδείας 
τούτο ποιείν, διά τε τίιν τιμίιν του χειροτοντίσαντος τούτον, καΐ 
διά τό αδύνατον είναι τόν αυτόν καΐ ενα δύο έπισκόποις ύποκει- 
σθαι· τόν δέ τούτο ποιε"ίν έπιχειρ^σαντα άποκαθίστασθαι είς τί|ν 

(I) του ο»*ι{οο Βρ. 2. Ρ. — (1) Χ.Τρ. — ού χιΐται το, Ι«*ου£αβιν. «*ρ* 
Βιοβρ. χ. __(|) χ> Χ ρ. _ τοδ ^νο'^ς Κ . Β €υιρ. — (4) Χ. Τρ Κ· — 
7«» Βιυιρ. 

4 6· 



242 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



έκκλησίαν, έν ^ πρώτως έχειροτονηβη, έφ'ω έκεϊ μόνον λειτουργεί*. 
Τοις δέ πρδ του κανόνος τούτου εις δύο ένοριών έκκλησίας τα- 
χβεΐσι, τιμωρίαν έπάγει, τό {/Λ δύνασθαι άνακαλεϊσθαι τά της προ- 
τέρας έκκλησίας δίκαια. Είτα διορίζεται, καθαιρεΐσβαι τους τολ- 
μτίσοντας διαπράξασθαί τι έκ τών άπηγορευμένων Ιν τούτω. Τού- 
των ούτως έχόντων, τινές τδ μή γίνεσθαί τινα κληρικδν έν δύο 
πόλεων έκκλησίαις, και είς δύο εκκλησίας μιας πόλεως έξελά- 
βοντο. Ουκ εστι δέ τούτο της έννοιας του κανόνος, ώς έμοί δο- 
κει. Οπως δε ου δύναται κληρικός έξ έτέρας ένορίας είς έτέ}αν 
άπέρχεσδαι, δίχα συστατικής καΐ άπολυτικής γραφής του χειρο- 
τοντίσαντος αύτδν, και δπως κολάζεται ό τοΰτο ποιησας, και ό 
δεξάμενος αυτόν, έμαθες άπδ του ιέ. καΐ ις-'. άποστολικου κα- 
νόνος. ΕΙ δε τις ερωτήσει σε, δια τί 6 παρών κανών, κατά τάς άρχάς 
μέν, άποκαβίστασ&αί φησιν είς την προτέραν έκκλησίαν τόν από 
πόλεως είς πόλιν μεταπηδϊίσαντα, κατά δέ τδ τέλος, παρβκελεύε- 
ται καδαιρεισθαι τδν τούτου παραβάτην; είπε, δτι τδν μέν μεταπη- 
δτίσαντα άπδ πόλεως είς πόλιν, μιζπω δέ κληρωθέντα εις τ^ν δευ- 
τέραν έκκλησίαν, άποκαθίστασΟαι διορίζεται είς τ^ν πρώτην' τδν 
δέ κληρωθέντα, καΐ έγκαταστάντα είς τήν δεύτερον, έκπίπτειν 
του οικείου βαθμού. Περί δέ του μή είναι τδν τοιούτον άπεντε,υ- 
θεν καθ-ρρημένον, αλλά μετά παραγγελίαν, άνάγνωβι τδν ιέ. άπο- 
στολικδν κανόνα, και τδν της έν τω Τρούλλω συνόδου κανόνα ιζ'. 

ΑΡΙΣΤ. Δύο πόλεων ναοΊς κληρικδς ου καταλέγεται· εί δέ κα- 
ταλεχθείη, τφ προτέρω έπιστραφτίσεται. Κί δέ μετετέθη τις ηδη, 
μηδέ κοινωνείτω κατά τινα τρόπον τοις της προτέρας εκκλησίας 
πράγμασι (4). 

Ου συγκεχώρηται 6 αύτδς ύπδ δύο επισκόπους τελεΤν, και 
αμφοτέρων είναι κληρικός· αλλ* εί δί έπιδυμίαν δόξης κενής μεί* 
ζονι έκκλησία προσφύγω, άποκατασταθι{σεται αδΟις είς ί}ν έχει- 
ροτοντίβη πρότερον εί δέ μετά γνώμης του ιδίου έπισκόπου ε/ς 
Ιτίραν έκκλησίαν μετετέδη καΐ έκληρώθη, μ* μετεχέτω δλως 
έν τοις της προτέρας Ικκλησίας πράγμασιν, εί μή βούλεται του 
Ιδίου έκπεσειν βαθμού, τοιαύτα δί άπληστίαν έπιχειρων. 

(!) Β. — τ*, πράγ|ΐΛβι, ού χιϊται καρά Βινιρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΗΑΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΪΝΟΔΟΤ. 243 



Κανών ΙΑΛ 

Πάντας τους πένητας και δεομένους έπικουρίας, μετά 
δοκιμασίας έπιστολίοις, ειτουν είρηνικοϊς έκκλησιαστικοίς 
μόνοίς, δδεύειν ώρίσαμεν, κα2 μή συστατικοϊς· διά τό 
τάς συστατικάς έπιστολάς προσήκειν τοις ουσιν έν υπο- 
λήψει μένοις παρέχεσθαι προσώποις. 

ΖΩΝΑΡ. ΕίρΐϊνιχαΙ μέν έπιστολαί είσιν, αϊ λεγόμεναι άπολυ- 
τικαΐ, οΐαί είσιν αί διδόμεναι τοις έπισκόποις παρά των μητρο- 
πολιτών, οϊς υπόκεινται, καΙ τοις μητροπολίταις, παρά των πα- 
τριαρχών, ύ^' ων προχειρίζονται, οτε διά τινα χρείαν άναγκαίαν 
άπιάσι πρός βασιλέα* και οϊαί είσιν αϊ παρεχόμεναι κληρικοΐς 
παρά των οικείων έπισκόπων, δέλουσιν είς έτέραν πόλιν άπελθεΐν, 
καΐ καταλεγηναι τη έκεΐ έκκλησία, κατά τόν ιζ'. κανόνα τίς έν 
τω Τρούλλω του παλατιού σύστασης συνόδου. ΚαΙ άλλαι δε 
τοιαυταί είσιν* είρηνικαΐ δε λέγονται, ώς είριίνην βραβεύουσαι. 
Εΐ γάρ τις έξ έτέρας πόλεως είς έτέραν απέλθη κληρικός άνευ 
γνώμης του έπισκόπου αύτου, υπό έπιτίμιόν έστι κάκεϊνος, και 
6 δεξάμενος αυτόν ό μεν γάρ κληρικός παύεται της λειτουρ- 
γίας· δ δε επίσκοπος, 6 τούτον δεξάμενος, αφορίζεται, κατά τόν ιέ. 
καΐ ις·\ άποστολικόν κανόνα. Οί δε πρός βασιλέα άπιόντες επί- 
σκοποι άνευ γραμμάτων του μητροπολίτου και των Ιν τη έπαρ- 
χία έπισκόπων, έκπίπτουσιν ού μόνον της κοινωνίας, αλλά καΐ 
τίς αξίας της Ιερατικής, κατά τόν ιά. κανόνα της έν Αντιοχείας 
συνόδου. Συστατικά! δε έπιστολαί λέγονται, αϊ έγχειριζόμεναε 
κληρικούς, % λαϊκοΤς άφωρισμένοις, $ άγνώστοις παντάπασιν, Ιν 
ετέρα πόλει άπιουσι, και συνιστώσαι τφ έν τη πόλει έκδίνη έπι- 
σκόπω τούς άνδρας, ώς λυθέντας τών έπιτιμίων, $ πιστούς όν- 
τας, κατά τόν ιβ'. άποστολικόν κανόνα, καΐ τόν λγ', ^ όταν κα- 
τηγορία κατά τίνος γένηται, καΐ φανη άδώος δ κατηγορηθείς, 
καΙ δοθη αύτω επιστολή συνιστώσα αυτόν τω πρός δν απεστά- 
λη, καΐ διδάσκουσα σϋκοφαντικως αυτόν κατηγορηθώ ναι. Ούτως 
έχουσών τών έπιστολων τούτων, φησίν δ κανών, τοΐς πένησι καΙ 
δεομένοις βοηθείας, καΙ διά τούτο προσερχομένοις ηί έκκλησία. 



24 4 . ΚΑΝΟΝΕΣ 

είρηνικάς δεϊν δίδοςθαι έπιστολάς έκ της έκκλησίας, καΐ μή συ- 
στατικά;· χρέος γαρ εϊχον οί άρχιερεϊς άντιλαμβάνεσβαι των 
προσφευγόντων τη έκκλησία πενήτων, 4 όρφανών και χηρών, 
ώς καταδυναστεύουν ϊσως, % άδικουμένων, $ άποστερουμένων 
των άνηκόντων αύτοίς· και τοσούτον, ώστε κωλυόμενοι ώ Ιτςί- 
σκοποι άπιέναι πρός βασιλέα διά δεήσεις οικείας, καΐ ένοχλείν, 
έπιτρέπονται τούτο ποιειν διά τούς τη εκκλησία προσφεύγοντας, 
\ στέλλειν διακόνους ιδίους είς έπικουρίαν των δεομένων, καΐ είς 
καταλλαγήν των διά πταίσματα (4 ) καταδικασίέντων κολαΛτ*- 
ναι, τϋ περιορισθηναι, ώς 6 ζ'. καΐ ό ν5. κανών της έν Σαρδικη 
συνόδου διαλαμβάνει. Το*ϊς γοΰν καΟ' οίονδητινα τρόπον έπικου- 
ρίας δεομένοις ένεχείριζον έπιστολάς οί επίσκοποι, βοηθούσας αύ- 
τοις, έφ' οΐς έδέοντο· κάκεΐναι δέ έίρηνικαΐ έκαλοΰντο, ώς εψ>}- 
νην βραβεύουσαι τοΐς δι* όργήν αρχόντων, η δυναστευόντων, άδι- 
κον γνώμην πάσχουσι. Παρέχείν δε ταύτας αυτούς 6 κανών δια- 
τάττεται μετά δοκιμασίας· ου γαρ άπλώς καΐ άδοκιμάστως 
παντί προσερχομένω δει βοη6ε*ϊν, αλλά τω άδικουμένω· εΐ γάρ 
τις άδικων προσέλθη τη έκκλησία, $ κακούργων, ού χρή τοις 
τοιούτοις έπικουρεΤν. έλευσης γάρ, φησί, πτωχον έν κλίσει· 
ίπεί γάρ ή πενία προς οϊκτόν έστιν ευκατάφορος, Αδικοΰντα, 
φησιν ή γραφή, μή έλετίσιρς έν κρίσει, κάν πτωχός έστιν. Εί γοΰν 
χρεωστών τις προσρυη τη έκκλησία, μή αδίκως μεν άπαιτηβή- 
ναί τι αυτόν, δεΊ διά φροντίδος ποιεΐσθαι τόν έπισκοπον 8 δέ δι- 
καίως χρεωστεΐ, αποδώσει, προς τούτο του έπισκόπου μή κω- 
λύοντρς* όμοίως καΐ έπΐ των λοιπών. 

ΒΑΛΣ. ΣυστατικαΙ γραφαι λέγονται αι διδόμεναι κληρικοΐς 
παρά των χειροτονησάντων αυτούς έπισκόπων, καΐ συνίστώσαι, 
•ίίτοι δηλοποιοϋσαι την χειροτονίαν τούτων, καθώς παρίσταται 
από του ιγ'. κανόνος της παρούσης συνόδου. Συστατ*καΙ γραφαΐ 
λέγονται καΙ(2) αί διδόμεναι έπισκόποις, $ κληρικοΊς, ί καΐ λαϊ- 
κοΐς άφορισθεΤσι, καΐ άλλως γενομένοις έν ύπολτίψει ούκ άγα^' 
καθώς τούτο παρίσταται από του παρόντος κανόνος. Αϊ μέν τοι 

(I) Χ. Τρ. — . «ταίορατος Βιυιρ. Κ. — (2) Χ· Τρ. — ( χαί, βύ «ίτ«ι *αρ« 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΗΔΟΝΙ Δ 1 . 01&. ΣΪΝΟΑΟϊ. 245 



«πολυτικαΐ γραφαΐ, »1 είρηνικαΐ λεγόμεναι, ετεραί είσι' λέ- 
γονται δέ άπολυτικαΐ μίν, ώς παριστώσαι κατά γνώμην καΐ 
«πόλυσιν αρχιερατικών, τόν κληρικόν, ή τόν έπίσκοπον μεταπε- 
σεϊν είρηνικαΐ δέ, δτι, τοιαύτης προκομιζομένης γραφής παρά του 
χεφοτονηθέντος, είρ^νη Ισται μέσον τών αρχιερέων. Ουτε γάρ 6 
δεχόμενος τόν άλλότριον κληρικόν, τόν συνάδελφον αύτου θλίψει 
χαι προκριματισθι{σεται, ουτε 6 κληρικός βλαβ^σεται, ώς υβρίζων 
τόν χειροτον^σαντα αυτόν. ΦησΙν ουν 6 κανών, δτι τους μίι δεο- 
μένους συστατικών έπιστολών, νίτοι τους μή διά τινα πρόφασιν 
ουκ άγαθήν άφορισθέντας, $ υπόπτους ίντας, (περί γάρ των δεο- 
μένων συστατικών γράφων ουκ ίστι λόγος ένταυθα), διά μόνων 
ειρηνικών γράφων όφείλομεν έφοδιάζειν. όρισε δ£ ταύτα περί πε- 
νήτων καΐ δεομένων έπικουρίας, ούχ ώς των λοιπών, των Οπό τόν 
έπίσκοπον, μή όφειλόντων ούτως έφοδιάζεσθαι· άλλ'δτι έπΐ πλίον 
οΐ πενητεύοντες της εκκλησιαστικής επικουρίας δέονται. Καλώς 
προσετέθη, ταύτα δίδοσθαι μετά δοκιμασίας* εί γάρ άδικόν 
έστι τό του δεομένου ζήτημα, κάν πένης έστιν, ου δοθι<σ*ται αύ- 
τω επιστολή. Ζτίτει τόν ιβ'. ιέ. ις·'. καΐ λγ'. άποστολικόν κα- 
νόνα, τόν ιζ'. της έν τώ Τρουλλω συνόδου, καΐ τόν ιά. τής έν Αν- 
τιόχεια, καθαιροΰντα τόν έπίσκοπον τόν άνευ έπις·ολ$ς ειρηνικής 
του μητροπολίτου απελθόντα είς βασιλέα, ότι δέ αναγκάζονται 
οΐ έπίσκοποι πΛσι τοις ύπ' αυτούς βοηθεΐν διά γραμμάτων, εΐπερ 
δί έαυτών ού δύνανται παρουσιάζειν, δηλοΰται από του ζ'. καΐ 
Ίί. κανόνος της έν Σαρδικτί συνόδου. Σημείωσαι ούν, δτι οΐ θέ- 
λοντες ιερουργεϊν είς άλλοτρίας ένορίας, όφείλουσι μί| μόνον συ- 
στατικάς έπιστολάς προκομίζειν, αλλά καΐ είρηνικάς. 

ΑΡ1ΣΤ. 01 δεόμενοι έπικουρίας πένητες, έπιστολαΐς είρηνι· 
καϊς αλλά μη συστατικαΐ; όδευέτωσαν αϊ γάρ συστατικαΐ 
τοϊς έν ύποληψει μόνοις παρέχονται. 

Ειρηνική έπιστολη έστιν, ή άνευ σκανδάλου τινός τφ έπι- 
κομιζομένω έγχειριζομένη* συστατική δε, ή τό άνεπίληπτον τοΟ 
βίου καΐ της θρησκείας τω έπιφερομένω προσμαρτυρουσα· οΐ 
γουν δεόμενοι βοηθείας πένητες, μετά είρηνικών έπιστολώ» 
των Ιπισκόττων δδεύειν όφείλουσιν, ΐν' έλεώνται ύ7ϊό των δον*- 



246 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



μένων βοηθεϊν αύτοΐς' συστατικών δέ επιστολών χρείαν ούκ 
Ιχουσιν αύται γαρ πρεσβυτέροις, καΐ διακόνοις, και τοις λοι- 
ποί; τοις έν κλτζρω παρέχονται. 

Κανών ΙΒ'. 

Ήλθεν εις ήμδς, ώς τίνες παρά τους εκκλησιαστικούς 
θεσμούς προσδραμόντες δυναστείαις, διά πραγματικών (]) 
την μίαν έπαρχίαν είς δύο κατέτεμον, ώς έκ τούτου δύο 
μητροπολίτας είναι έν τ5} αυτί) έπαρχία. "Ωρισε τοίνυν ή 
άγδα συνοδός, τοδ λοιπού μηδέν τοιούτον τολμασθαι παρά 
έπισκόπου (2)· έπεί, τόν τοιούτο έπιχεφουντα έκπίπτειν 
τοδ Ιδίου βαθμού. Όσαι δέ ήδη ποθείς διά γραμμα'των 
βασιλικών τω τής μητροπο'λεως έτιμήθησαν όνο'ματι, μο- 
νής άπολαυέτωσαν ττ]ς τιμής, και ό την έκκλησίαν οώτής 
διοικών έπίσκοπος, δηλονότι σωζόμενων (3) η) κατ άλή- 
θειαν μητροπ<$λει των οικείων δικαίων. 

ΖΩΝΑΡ. έπίσκοποί τίνες, διά φιλοπρωτίαν, και φιλαρχίαν^ 
προσιόντες τοις βασιλευσι, διά προσταγμάτο^ν έγγραφων, (ταΰτχ 
γάρ είσι τα πραγματικά), ητουντο τάς οικείας έπισκοπάς τη 
τών μητροπόλεων τιμηθήνχι κλησει' ώς οδτω συμβαίνειν είς 
δύο έπαρχίας την μίαν μερίζεσΟαι, καΐ έν τη αύτη έπαρχία δύο 
μητροπολίτας είναι, και ουτω διαφέρεσθαι άλληλοις του; της 
έπαρχίας έκείνης έπισκόπου; (4)· δπερ ποτέ καΐ έν τη τών 
Καππαδοκών έπαρχία συμβέβηκε, της πόλεως τών Τυάνων νέα; 
μητροπόλεως γενομένης, ώ; ό Θεολόγο; Γρηγόριος έν τω έπι- 
ταφίω του μεγάλου Βασιλείου φησί. Διά ταΰτα τοίνυν τον κα- 
νόνα τούτον ή σύνοδος έθετο, κωλύοντα μη γίνεσθαι τοιαύτα, 
μηδέ ζητεϊν του; έπισκόπου; νέας όνομάζεσθκι μητροπόλεις· 
τον δ' έπιχειρουντα τοιαύτη πράξει, καθαιρεΐσθαι καΐ διά μόνην 

(1) Π. Χ. Τρ. Βιυιρ. Ε. Κ. Σ. — λ« Λ?αγ |ΐ ΧΤ χχών βασιλιχ·* Βρ. — 
(1) Π. Χ. Τρ, Βιυιρ. 6. Κ. 2. |» — Ιτασχοττω Β ? . — ίιτιοκοκων Μάνσ. <*«ιρΐ9«λ. 
— (5) Π. Κ. έ.— βωζορνων ^ηλον^τι Χ, Τρ. Βιυιρ. Βρ. — (4) Χ, Β«»·?· — 
ί«ιτρ©*ολίτ«ς χ. Τρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙ&. ΣΪΝΟΔΟΤ. 847 



τ^ν Ιπιχείρησιν. Ού γαρ τον εις πρ&ζιν άγαγόντα τήν έπιχεί- 
ρησιν κολάζει μόνον, άλλα καΐ τον μόνον έπιχειρουντα, κ&ν μη 
τύχη του έφετου. λλλά ταύτα μέν μετά τον κανόνα ώρισε γί- 
νεσαι* τάς δέ προ τοΟ κανόνος τιμηθείσας πόλεις είς μητρο- 
πόλεις δια γραμμάτων βασιλικών, (ά γαρ άνω ώνόμασε πραγ- 
ματικά, ένταϋθα έσαφηνισε, καΐ γράμματα ίφη βασιλικά), άπο- 
λαύειν παρεχώρησε τιμτίς μόνης, καΐ τους έν αύταις έπισκόπους* 
μη ένοχλείν δέ τΤί παλαιή μητροπόλει' σώζεσθαι δέ έκείνιρ τ$ 
ώς αληθώς μητροπόλει, ώς τφ χρόνω βεβαίως κτησαμένη τί)ν 
κλήσιν, τα δίκαια πάντα, μη τινο; παρασπωμένου παρά του 
νέου μητροπολίτου. ΚαΙ οδτος δέ δ κανών ού φυλάτττεται* τινίς 
γαρ έπίσκοποι καΐ έφ' ημών δια βασιλικών προσταγμάτων είς 
τιμήν άν^χθησαν μητροπολίτου (1). 

ΒΑΛΣ. ϊά βασιλικά προστάγματα, πραγματικοί τύποι λέ- 
γονται. ΦησΙ γοΰν δ κανών, ώς, έπεί τίνες έπίσκοποι διά φιλαρ- 
χίαν έσπούδασαν, κατά πρόσταζιν βασιλικην, είς μητροπολίτας 
τιμηθήναι, κάντεϋθεν την μίαν Ιπαρχίαν διείλον εις μητροπόλεις 
δυο, όρείλουσι καθαιρείσθαι, μη μόνον δ πορισόμενος την τοιαύ- 
τιην πρόσταζιν, αλλά καΐ δ τολμήσων τοιούτόν τι έπιχειρήσαι. 
Τάς μέν τοι προ του παρόντος κανόνος τιμηθείσας έκκλησίας 
άπο έπισκοπών (2) εις μητροπόλεις κατά πρόσταζιν βασιλι- 
κην, διορίζεται Εχε·.ν μόνην την τιμήν, ώς τών λοιπών δικαίων, 
τών προσόντων έπ' αύταΐς τη κατ' άληθειαν μητροπόλει, ό<ρει- 
λόντων μένειν άκαινοτομητων. Ταύτα του κανόνος διοριζομέ- 
νου, εϊπτρ τις, και πώς διάφοροι βασιλείς διαφόρους έπισκοπάς 
είς μητροπόλεις έτίμησαν ; Αύτίκα γαρ ή μητρόπολις Λακεδαι- 
μόνιας έπισκοττλ ην (3) τών Παλαιών Πατρών* τά Μάδιτα, 
της (4) ήρακλείας' ή Αβυδος, τής (5) Κυζίκου* και άλλαι δέ 
έπισκοπαΐ έτιμηθησαν. Εοι/.εν ουν μοι άπο του λη'. κανόνος τίς 
έν τώ Τρούλλω συνόδου, κα! του ιζ'. κανόνος τή; παρούσης συνό- 
δου, τους τοιούτους γίνεσΟαι διορισμούς (6) παρά τών βασιλέων, 

(1) Χ. Τρ. ^- ριυτρ^ολιως Κ. Βιυβρ. — (7) Χ. Τ*. — Μ ΙιαηΑ*** 4. 

Βιυ· ? ($) τη; μητρ<>κ4λ·<»ς τών Παλαι&ν Πατρών, 4, — (4) τβΟ άρ«χλ·ί«ς 

Χ· Τρ· — (*) τςδ *υζί*ον Χ. Ί>, — (6) Χ. Τ>. — *ριο«ον( Β·νβ*. ί 



248 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



κατά την δοθεΤσαν αύτοΐς άνωθεν έζουσίαν. Δια γαρ τούτο χαι 
ίπράκτησε το γ . κεφ. τοΟ ά. τίτ. του γ'. βιβλ. των βασιλ., 
δπερ κατες-ρώθη είς τ6 κ'. κεφ. του ά. τίτλ. του παρόντος συν- 
τάγματος. Τά μέν τοι όφείλοντα είναι δίκαια παρά τω πρώτα), 
«ίγουν τφ μητροπολίτη, κατά τής έκκλησίας τ$ς τιμηθείσης απο 
έπισκοπής είς μητρόπολιν, έζητησάν τίνες μαθείν, όποϊά είσν 
καΙ ϋκουσαν, δτι, πλί)ν (1 ) του καλεισθαι την έπισκοπην μη- 
τρόπολιν, κατά τά άλλα πάντα, ύποκεΐσθαι αυτή τη παλαιαέ 
μητροπόλει όφείλει. 0 γάρ ταύτης Ιπίσκοπος παρά του παλαιού 
μητροπολίτου χειροτονηθησεται, καΐ παρ* αύτω κριθήσεται, 
καΐ απλώς αύτφ ύποκείσεται. λνάγνωθι και τδν β 1 , κανόνα 
τΐίς β'. συνόδου, καΐ τδν ς\ καΐ ζ'. κανόνα τ$ς πρώτης συνόδου. 
Ταύτα δέ διά προστάξεως βασιλική; άλλως μετατυποϋντ«ι· 
καθώς άνωθεν εϊρηται. Ανάγνωθι (2) καΙ τ$ς έν τω Τρούλλω 
συνόδου κανόνα λη. καΙ το έν τφ σχολίφ αύτου καταστοωθλν 
βασιλικδν σημείωμα, έν μέρει. Επει δΐ κατά τον ΑπρΙλιον 
μήνα τής ιά. (3) Ινδίκτου ,ς-ψά. έτους άπολυθέντος προσκυνητοΰ 
χρυσοβούλλου, του θεοστεφους, κρατίστου, καΙ αγίου ήμών 
αύτοκράτορος, κυρου Ισαακίου του Αγγέλου, καΙ τους άνακα- 
λουμένους μεν μητροπολίτας τάς διαφέρουσας τούτοις Ιπισκο- 
πάς, καΙ είς μητροπόλεις ?) άρχιεπισκοπάς τιμηθείσας, έπιστο- 
μίζοντος, ούχ ήττον δέ καΙ τούς έπιχειρησοντας ότεδτίποτε(4) 
την βασιλικήν αποστερείσαι περιωπών του άνάγειν έτησκο- 
πάς είς μητροπόλεις, % άρχιεπισκοπάς, κατά την δοθεΐσαν αύ- 
τοΤς άνωθεν έξουσίαν, ήρωτηθη παρά τίνων, τί έστι το περιε- 
χόμενον τω κανόνι, χάριν του Ιχειν τάς τιμηθείσας μητροπόλεις 
μόνην την τιμ^ν, ώ; των άλλων δικαίων σωζομένων τ$ κατά 
άληθειαν μητροπόλει ; Φαμέν, δτι και το περί τούτου άμ^ολον 
λύεται άπο του αύτου βασιλικού σημειώματος. Συνεζητηθη 
γάρ, καΙ μετά πολλάς δικαιολογίας διεληφθησαν χάριν τούτου 
ταϋτα £ητώς· ΚαΙ δτι μίν καθολικφ λόγψ, καΙ διαγνώσει γενι- 

(1) Ινιυ του χαλιΐνσαι Χ. Τρ. — (1) Ού μϊτοη καρά &. το ρΐρος τοντο («'- 
χρις τοΟ τέλους της ιΐς τον «αρόντα κανόνα έρ^ηνιίας τον Βαλναρίνος· — (') 
ιδ'.Χ. Τρ. (4) ΙτιΙάηυ ι χ 3 Τρ, 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΥ. 349 



χώς έκτιθεμένη τάς είς ύπερβαθμιώτερον θρόνον άναβιβαζομέ- 
νας έκκλησίας προστάξει βασιλική καΐ τ9ίς τιμής άξιοΰσθαι 
χρεών, καΐ τάς ψήφους ένταΰθα (1 ) προβαίνειν κατά τον έν τ^ 
μεγάλη έκκλησία παρηκολουθηκότα κανονικών τύπον, τών μη- 
τροπολιτών συνιόντων, κα\ αρχιεπισκόπους, καΐ μητροπολίτας 
ψηφιζομένων, η τε βασιλεία μου διαγινώσκει, καΐ ή θεία καΐ 
Ιερά σύνοδος τω διατάγματι 2ψεται τούτω, ώς τήν έκκλησια- 
στικ-ίϊν παραφυλαττομένω άκρίβειαν, καΐ τής κανονικής εύθύ- 
τητος μη έκπίπτοντι. Ανάγνωθι ουν είς πλάτος το τοιούτον ση- 
μείωμα, καΐ είπέ προς τους λέγοντας, ώς, εΐ μή έν τώ άνάγεσθαι 
την έπισκοπην είς μητρόπολιν, 9) άρχιεπισκοπην, προστεθ^ 
παρά τής βασιλικής έξουσίας, το τάς ψήφους τούτων γίνεσθαι 
κατ'έπιτροπην πατριαρχικήν , 6 κατ' άληθειαν μητροπολίτης 
ποιήσει τήν ψήφον αυτών τούτο γάρ φυλάττεται καΐ μέχρι του 
νυν είς τ&ν οίκουμενικον πατριάρχην, χειροτονούμενον παρά του 
ήρακλείας,διά το είναι την Κωνς-αντινούπολιν, ήτοι το Βυζάντιον, 
ποτέ του Ηράκλειας έπισκοπην δτι άπο του τοιούτου σημειώ- 
ματος, πασα τοιαύτη δικαιολογία περιαιρεϊται' καΐ 6 Κωνσταν- 
τινουπόλεως ούκ έξ άνάγκης παρά του ήρακλείας χειροτονείται* 
ευρηται γάρ καΐ Στέφανος, ό αδελφός τοΟ βασιλέως κυρου Αέον- 
τοςτου σοφού, πατριάρχης χειροτονηθείς Κωνσταντινουπόλεως, 
παρά θεοφάνους μητροπολίτου Καισαρείας* και προ όλίγων χρό- 
νων 6 Αεόντιος, παρά Δημητρίου του Καισαρείας (2). 

ΑΡΙΣΤ. Είς έπαρχίας δύο έπαρχία μία ου τέμνεται· 6 δέ τε- 
μών, άνεπίσκοπος. ΑΙ δέ γράμματι βασιλικώ τιμηθεΐσαι πόλεις, 
τής τιμής άπολαυέτωσαν μόνης, καΐ δ αυτόθι έπίσκοπος. Ττί δέ 
αληθώς μητροπόλει τά οίκεΐα σωζέσθωσαν. 

0 προσελθών δυναστείαις έπίσκοπος, καΐ σπουδάσας τίμη- 
θήναι την έπισκοπην αύτου τω της μητροπόλεως ονόματι, ώς 
έκ τούτου τήν μίαν έπαρχίαν μερισθήναι είς δύο, του ιδίου έκ- 
πεσΛται βαθμου' δσαι δέ τών έπισκοπών, ούκ άπο σπουδής τών 



(I) Χ.Τρ. χαΐ ΒοηβΜβαβ.— ^ #ιί* Βιυιρ. — (2) ή τιλιυτχί* φράβις *«& 
κ«1 «ρί Ολίγον χρο^ι ·δ *·ϊτ;ι * Χ. Τρ, *λλ* 



350 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



έπισκδπων, άλλα μάλλον δι* άρετήν αυτών, % δια τιμήν τών 
πόλεων, έφθασαν δια βασιλικών γραμμάτων τιμηθήναι ώς 
μητροπόλεις, άπολαύσουσι τής τιμής, και μόνης· τη δέ /.α τ* 
άλήθειαν μητροπόλει, ύφ' ί|ν έτέλουν το πρότερον, τά οίχεία 
παραφυλαχθήσονται δίκαια* άνωθεν γαρ και αύθις 6 ταύτης Επί- 
σκοπος τοϋ μετά ταϋτα τιμηθέντος ύπο βασιλέως καθίσει* καΐ 
αϊ τής ίπαρχίας πάσαι έπισκοπαΐ τούτον και μόνον μητρο- 
πολίτην ϊζουσι, καΐ ού συμμερισθήσονται καΐ αύται κατά τ^ν 
τ$ς έπαρχίας διαίρεσιν* και ει τι άλλο έπισκοπικον δίκαιον έν 
πάση τη έπαρχία εϊχεν, άκέραιον αύτω συντηρηθήσεται" και 
απλώς ουδέν τι άφαιρεθήσεται των προνομίων αύτου, καΐ τω 
τιμηθέντι δοθήσεται. 

Κανών ΙΓ'. 

Εένους κληρικούς και άγνώστους (I), έν ετέρα πόλει, 
δίχα συστατικών γραμμάτων τοδ ιδίου έπισκόπου, (χηδό** 
λως μηδαμοϋ (2) λειτουργεΐν. 

ΖΩΝΑΡ. Τούτο προ της συνόδου ταύτης ώρισαν οί θείοι 
Απόστολοι, τον καταλιπόντα την έαυτου παροικίαν, καΐ εις έτέ- 
ραν μετοικησαντα παρά γνώμην του ίδιου έπισκόπου, κελεύσαν- 
τες μηκέτι λειτουργεΐν, έπιμένοντα τη αταξία, ώς δε λαϊκών 
κοινωνεΐν, ώς δ ιέ. αποστολικός περιέχει κανών. ΚαΙ ό παρών 
ουν κανών τά αυτά διατάττεται, καΐ τί>ν δίχα γραμμάτων το5 
έπισκόπου άπιόντα έν έτέρα πόλει, κελεύει μήτε εκεί, μήτε που 
άλλαχοϋ λειτουργεΐν. Τοϋτο γάρ έστι τδ, μηδόλως μηδαμοϋ. 
ΕπεΙ δ* ένταυθα συστατικών έμνήσθη έπιστολών, δείκνυται Ικ 
τούτου, δτι καΐ έπί τισΐ κατηγορήθησαν οί κληρικοί οί άναχωρή- 
σαντες τής ίδίας παροικίας* αϊ γάρ συστατικά* τοις κατηγορη- 
θεΤσι δίδονται, δταν αθώοι φανώσιν, ώς ήδη δεδήλωται, ή δτι 
άφωρισμένοι ήσαν παρά του ιδίου έπισκόπου. 

ΒΑΛΣ. ΚαΙ πάλιν οί άγιοι Πατέρες διορίζονται τούς κληρω- 

(1) &. Κ. Βιυιρ. — άνα-ρ«στας Χ. Τρ. Π. Βρ. Σ, Κ — (2) Χ. Τ> 6. Κ- 
Βινιρ. Σ. ί. — τ*, ρίολ»; ού χιϊτΛΐ έν Π< 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΪ. 264 



θέντας εν τινι έκκλησία, έν έτερα πόλει μη λειτουργεΐν άνευ συ- 
στατικών γραμμάτων του ιδίου επισκόπου. Καί τίνες μεν είπον, 
συστατικά; γραφάς ενταύθα, τάς άπολυτικάς είρΐίσθαι' άλλοι δέ 
εϊπον περί συστατικών γραφών λέγειν τον κανόνα, διδομένων 
άνθρώποις κατηγορηθεϊσι, καί μετά έζέτασιν άθωωθεΐσιν. έμοί 
ίέ δοκεΐ τον κανόνα διορίζεσθχι περί συστατικών γραμμάτων, 
συνιστώντων την του κληρικού χειροτονίαν, καί άπολυόντων 
αύτον καί άλλαχρυ ένεργεΐν τα γαρ συνιστώντα την έκαστου 
ύπόληψιν συστατικά, καί λαϊκοί; δίδοται, περί ών ουδεμία γέ- 
γονεν ένταΰθα μνεία. Ανάγνωθι δε καί την έρμηνείαν τοΟ ιά. κα- 
νόνο;. 

ΑΡΙΣΤ. Κληρικό;, δίχα συστατικών, άκοινώνητος είς πόλιν 
έτέραν. 

Τούτο έν πολλοίς τών κανόνων κείται, ώς οΐ ζενοχειροτόνητοι 
κληρικοί, μη έπιφερόμενοι συστατικά τών έπισκόπων αυτών, 
εις πόλιν έτέραν ου συγκεχώρηνται λειτουργεΐν. 

Κανών ΙΔ'. 

Επειδή Ιν τισιν έπαρχίαις συγκεχώρηται τοίς άνα- 
γνώσταις, καί ψάλταις, γαμεϊν, ώρισεν ή άγια σύνοδος, μή 
έξείναί τινι αυτών έτερόδοξον γυναίκα λαμβάνειν. Τούς 
δέ ήδη έκ τοιούτου γάμου (1) παιδοποιήσαντας, ύ μέν 
έφθασαν βαπτίσαι τα Ιξ αύτών τεχθέντα(2) παρά τοίς 
αίρετικοΐς, προσάγειν αύτά τΐ) κοινωνία τί)ς καθολικές 
έκκλησίας· μή βαπτίσαντας (3) δέ, μή δυνασθαι Ιτι βα- 
πτίζειν αυτά παρά (4) τοις αίρετικοΐς, μήτε μην συνάπτειν 
πρός γάμον αίρετικω, ή Ίουδαίω, ή "Ελληνι, εΐ μη άρα 
έπαγγέλλοιτο μετατίθεσθαι είς τήν όρθόδοξον ικστιν τ4 
συναπτόμενον πρόσωπον τ$ όρθοδόξψ. Βί δέ τις τοΟτο* 



(I) ί* τοιούτω* γά^ν Βρ. — (*) Π. Κ. 6. Βρ. — τί*ν« Χ. Τρ. Β§»·ρ. — 
(») Π· Έ. Κ. Χ. Τρ. Βιυιρ. 2. ί». — ^ β*«τι«Μτ* Βρ. — (*) Π· '*· * · 

2 · ^· Π · ΛΙ *· Τ Ρ· 



252 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τόν δρον παραβαίη -τ^ς άγ£ας συνόδου, κανονικώ 6*ο- 
κείσΟω έπιτίμίφ (1). 

ΖΩΝΑΡ. Τούτο καί ή έν Ααοδικεία σύνοδος έν ι\ καί λά. 
κανόνι διετυπώσατο, και ή έν Καρθαγένη έν κά. διετάξατο, και 
ή έν τω Τραύλλω του παλατιού συστάσα οικουμενική σύνοδος 
πλατύτερον διωρίσατο. Αλλ' ή μεν έν Καρθαγένη σύνοδος ομοίως 
τφ παρόντι κανόνι 7ΓερΙ μόνων κληρικών διαλέγεται· ή δε έν Ααο- 
δικεία, καΐ ή έν τω Τρούλλω, καθάπαξ παντί όρθοδόξω αναγο- 
ρεύει συναλλάττειν γάμον πρός αίρετικούς, και διασπασθαι τον 
τοιούτον γάμον, κάν γένηται, παρακελεύεται. ής δε έκ της συγ- 
γραφής του παρόντος κανόνος δηλουται, ού πανταχού τότε τοις 
άναγνώσταις καΐ ψάλταις έφεΐτο μετά τήν χειροθεσίαν λαμβά- 
νειν γυναίκας, καί τοι του κς· 1 . κανόνος των Ιερών Αποστόλων 
περιέχοντος ταύτα* Των εις κληρον προσελθόντων άγαμων, κε- 
λεύομεν βουλομένους γαρϊν, άναγνώστας καί ψάλτας μόνον. Καί 
είς τό έξης μεν άπηγόρευσεν ή σύνοδος αυτη τούς ορθοδόξους κλη- 
ρικούς έτεροδόξοις συνοικεΐν γυναιξί* τους δε ίίδη συνφκηκότας, 
καί έξ έκείνων παιδοποιτήσαντας, απαιτεί τους οίκείους παϊ£ας 
προσάγειν τη καθολική έκκλησία, κάν έφθασαν υπό αίρετιχών 
βαπτισθηναι· προσαχθέντες γάρ, $ τω άγίω χρίσματι χρισθησον- 
ται μόνον, ε( υπό αίρετικών έβαπτίσθησαν, ών τό βάπτισμα δε- 
κτόν τη έκκλησία λογίζεται* $ καί άνωθεν βαπτισθησονται, εί 
άπόβλητον τό βάπτισμα τών βαπτισάντων αυτούς αίρετικών τη 
έκκλησία έστίν εί δε οΰπω βαπτίσματος έτυχον, μηκέτι υπό 
αίρετικών βαπτίζεσθαι* μτίτε μίιν ονόματι τών παίδων αυτών συ- 
ναλλάττειν γάμον πρός αιρετικούς, μιίτε πρός ίουδαϊον, μ·<τε προς 
Ελληνα, αίρετικούς μέν, τούς τό καθ' ήμας δεχόμενους μυστ*5- 
ριον λέγων, Ιν τισι δε σφαλλομένους, καί διαφερομένους τοις όρ- 
θοδόξοις· Ιουδαίους δε, τούς Χριστοκτόνους* και Ελληνας, τούς 
πάντη απίστους, καί ειδώλων προσκυνητάς· εί δ' ίσως ά αίρε- 
τικός, $ 6 άπιστος έπαγγέλλεται συνθέσθαι τη όρθοδόξω πίστει, 
τό μεν συνάλλαγμα προβιίσεται, ή δε συνάφεια ύπερτεθιίσεται, 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΔόΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΤ. 253 



ρ^χρις αν τ^ν έπαγγελίαν πληρώση 6 ταύτην ποιησάμενος· 6 δέ 
τούτων παραβάτης έπιτιμίοις κανονικοις ύποκείσεται. 

ΒΑΛΣ. Ως έΌικεν, έν τισι μέν χώραις έξεχωρουντο άναγνώς-αι 
και ψάλται γαμικά συναλλάττειν συναλλάγματα, ακολούθως τω 
άπος-ολικω κς-'. κανόνι· 2ν τισι δε καΐ ούτοι παραλόγως έκωλύοντο. 
Πρίσθη ουν διά του παρόντος κανόνος, ώς, εί καΐ έφειμένον έςίν αύ- 
τοις γυναίκας λαμβάνειν, άλλ'ούκ Ιζεστιν έτεροδόζοις συνάπτεσθαι· 
τούς δε παιδοποι·<σαντας Ικ του τοιούτου γάμου, παράγειν τ4 
οΙκε"ΐα τέκνα παρά τνί των ορθοδόξων έκκλησία* έφ' φ, εί μεν 
έφθασαν αυτά βαπτισθηναι παρά αιρετικών, χρισθηναι μόνον υπό 
άγιου μύρου* εί δέ μή, βαπτισθηναι ύπδ της έκκλησίας. Ωσαύτως 
ώρίσθη, μή συνάπτεσθαι τά τούτων τέκνα αίρετικοΐς, ^ ίουδαίοις, 
$ Ελλησιν, εί μ^πω τά κεκωλυμένα πρόσωπα κατάθωνται, άπο- 
στίναι της οικείας αίρέσεως, $ θρησκείας· τηνικαυτα γάρ, εάν 
προστεθωσι τη όρθοδόζω πίστει, επακολουθήσει καΐ ό γάμος.· 
Τους μέντοι παραβαίνοντας ταύτα κανονικούς έπιτιμίοις καθυπο- 
βάλλει ή σύνοδος. Ανάγνωθι της έν Ααοδικεία συνόδου κανόνα ί. 
καΐ λά. καΐ της έν Καθαργένη κανόνα κά. και ευρέσεις διασπώ - 
μενον τον μετά αιρετικού συστάντα γάμον. Οίομαι δε συν τφ 
διασπασμω, καΐ έπιτιμασθαι τούτους κατά τόν παρόντα κανόνα· 
οΰτω γάρ οί κανόνες συμβιβασθησονται. Καλώς δέ εϊπεν όφείλειν 
τούς πρό (1) τούτου τεχθέντας έξ αίρετικών παΐδας προσάγε - 
σθαι τη κοινωνία της εκκλησίας. Οΐδας γάρ, δτι οί αΙρετικοι είς 
δύο διαιρούνται, εις τε τούς δεχόμενους μεν το καθ* ήμδς μυ- 
σττίριον, καΐ τήν θεϊκών συγκατάβασιν, ίν τισι δέ σφαλλομένους, 
ους καΐ μύρω μόνω χρίομεν προσερχομένους, καΐ είς τούς πάντη 
μΑ δεχόμενους τούτο, καΐ όντας άπίςΌυς, Ιουδαίους δηλονότι καΐ 
έλληνας, οδς χαΐ βαπτίζομεν. Τφ όνόματι γουν της κοινωνίας 
έδηλώθησαν καΐ αμφότερα (8), ώστε $ μύρω χρισθηναι, ί βαπτι- 
σθηναι. Ανάγνωθι τόν ζ'. κανόνα τϋς β'. συνόδου, τό ά. κεφ. 
του δ\ τίτλου του κη'. βιβλίου των βασιλικών, καΐ τόν οβ' # 
κανόνα τίς έν τω Τρούλλφ συνόδου* καΐ σημείωσαι, ότι κατά 



ΙΟ Χ.Τ ? . «Ε. — *αρ« Βιυ.ρ. — (2) Χ, Τρ. — άρφοτιρι Ή. Βιν»ρ. 



354 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τδν παρόντα κανόνα, ώς εοικεν, αναγκάζει τ& μέρος της έκκλη- 
σίας το&ς Λατίνους έζόμνυσθαι, θέλοντας γυναίκας λαβείν έκ της 
Ρωμανίας. 

ΑΡΙΣΤ. έτερόδοζος ψάλτης, και αναγνώστης, εί γή^ας Ιτέ- 
κνωσ», προσάγει τη κοινωνία τα τέκνα, ειπερ έκεΤσε βεβάπτισται· 
ε{ δ* Ιτι άβάπτιστα, ούκέτι βαπτίζεται τοις αιρετικοις. 

Τ6 συνάπτεσθαι όρθόδοζον αιρετική γυναικι, $ τ6 άνάπαλιν, 
καΙ 6 δέκατος κανών, και 6 τριακοστός πρώτος της έν Ααοδι- 
κεία συνόδου, καΙ 6 δεύτερος της έν τω Τρούλλω έκτης συνόδου, 
καΙ ό παρών ούτος άπαγορεύουσιν. Εί δέ τις των ψαλτών, καΐ τών 
αναγνωστών, πρό τών κανόνων τούτων έτερόδοζον γυναίκα έλαβε, 
καΙ έτέκνωσεν έξ αυτής, καΙ τά τέκνα έβάπτισε παρά τοις αίρε- 
τικόις μένων, προσαγέτω ταΰτα τη κοινωνία της καθολική Εκ- 
κλησίας* εί δ' άβάπτιστα α&τά Ιχοι, μηκέτι παρά τοις αίρετι- 
κοΐς ιροιούμενος τήν αναστροφών, βαπτιζέσθω· αλλ* έκεϊθεν υπα- 
ναχωρών, τ$ καθολική προσαγέτω έκκλησία, καΙ του θείου ταύτα 
καταζιούτω βαπτίσματος. 

Κανών ΙΕ'. 

Διάκονον(Ι) μή χειροτονεΤσθαι γυναίκα πρδ ετών τεσ- 
σαράκοντα, και ταύτην μετ' άκριβοΟς δοκιμασίας. Εί δέ 
γε δεξαμενή την χειροθεσίαν (2), καΙ χρόνον τινά παρα- 
μείνασα τΐ) λειτουργία, έαυτήν έπιδω γάμω, ύβρίσασα τήν 
τοΟ θεοΟ χάριν, ή τοιαύτη άναθεματιζέσθω μετά τοδ 
αότ$ βυναφθέντος. 

ΖΩΝΑΡ. Δώ τό εύεξαπάτητον τών γυναικών και εύόλισθον, 
ούχ ηττονα τών τεσσαράκοντα έτών γυναίκα χειροτονεΤσθαι διά- 
κονον, 6 παρών βούλετοα κανών. ΚαΙ 6 ιδ'. δΐ καΙ ιέ. κανών της 
έν τ$ Τρούλλω οικουμενικής συνόδου όμοίως φησί, και τους παρά 
τούς ορισθέντος έφ' έκάστω χρόνους χειροτονηθέντας, καθαιρώσθαι 

(I) Π. Χ» Τρ. Έ. Κ. Βωιρ. ^*ι«χονα·«* Βρ. Σ. Ρ. — (1) Π. Βρ. 'Κ. Κ. -* 



ΤΗΣ ΒΝ ΧΑΛΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΥΝΟΔΟΎ. 255 



κελεύει· καΐ τεσσαράκοντα 51 ουσαν ένιαυτών τ^ν γυναίκα, ρ&τ' , 
ακριβούς δοκιμασίας χειροτονεΐσθαι βούλεται δ κανών ουΐος, τοδ 
βίου καΐ Τϋς διαγωγής αυτής άκριβουμέν7|ς. Εί δε δέξέτα* τϋν 
χειροτονίαν, και μετά τινα χρόνον άρν^σεται τήν χάριν τόΟ Πνεύ- 
ματος, και έπιδω έαυτήν γάμω, άναθεματίζεσθαι κάκείνήν κ*1 
τ6ν αυτής γαμέτην, διακελεύέται. 0 δε μέγας Απός·ολος Παΰλος, 
ΤιμοΟέω έπιστέλλων, Χτίρα μ!) καταλεγεσθω, φ^σΐν, έλάττων 
ξ'. έτδν. Διά τ( ούν ουτω διαταξαμένου του Παύλου, ή σύ- 
νοδος αδτη τεσσαράκοντα έτών είναι τή* χείροτονουμένην είς 
διακόνισσαν διετυπώσατο ; ΦασΙν ουν, δτι δ (λεν Απόστολος περί 
χηρών διωρίσατο· ή δέ σύνοδος αδτη, περί παρθένων, ά γουν έαυ- 
τήν μέχρι του τεσσαρακος-ου χρόνου έν άγνείοί τηρήσασα, και άπεί- 
ρατος μείνασα τής έκ συνάφειας άνδρώας ήδονής, καΐ τό τής δια- 
κόνου χάρισμα δεξαμένη, ου ^ον πιστεύεται άποκλΐναι είς γάμον, 
και είς έπιθυμίαν μίζεως έλθεΐν, ίς ουπω πεπείραται. ά δε χήρα, 
*ύνής άνδρώας καταπολαύσασα, και γευσαμένη της έξ άνδρψας 
μίξεως ήδονής, μάλλον άν εϊη πρός τό πάθος έπικλινής· διό καΐ 
ό μέγας Βασίλειος, έν τφ ιή. τών αύτου κανόνων, ούχ δμοίως παρ- 
θένον κανονικήν έκπεσουσαν κολάζει, καΐ χήραν έπίσης άμαρτή- 
σασαν αλλά τήν μίν χιίραν, δούλη άπεικάζει πορνευθείστι, καΐ 
μύσους τόν οίκον του κυρίου αυτής πλησάση* τήν δε παρθένον, 
νύμφη μοιχευθείση' καΐ ταύτην μεν τω τής μοιχείας υπάγει κρί- 
ματι· τήν δε χτίραν, ώς δούλην επί πορνεία άλοΰσΟν, καταδικά- 
ζει* ώς ουν προς το πάθος τής μίζεως εύκατάφορον μάλλον τήν 
χήραν ουσαν, ή τήν παρθένον, έν γιίρςε (<) πλείονι κατατάττεσίαι 
6 μέγας Απόστολος διετάξατο. Διό καΐ δ πολύς τήν σορίαν Βα- 
σίλειος, έν τωκδ'. κανόνι περί χ^ρας μετά τό καταλεγήναι είς τόν 
αριθμόν τών χηρών άνδρΐ συνοικήσάσης διαλεγόμενος, επάγει* 
£άν μεν τοι πρό έζήκοντα έτών άριθμιζσωμεν αυτήν, ήμέτερον 
τό έγκλημα, οΰ του γυναίου. 

ΒΑΛΣ. Τά του παρόντος κανόνος πάντη έσχόλασαν διακόνισ- 
σα γαρ σήμερον ού χειροτονείται, κάν καταχρηστικώς τίνες τών 
άσκητριών διακόνισσαι λέγονται· δτι κανών έστι διοριζόμενος μή 

(I) Χ. Τρ. — ίν Χ?"φ Κ. Βινιρ. 

(ΤΟΜ. Β\) <7 



256 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



είσέρχεσθαι γυναίκας έν τώ άγίφ β^ματι. 0 γουν μ} δυναμό 
εν τώ άγίω θυσιαστηρίω είσελθεΐν, πώς τά τών διακόνων ένερ- 
γτίσει ; Ανάγνωθι τον ιδ'. κανόνα της έν τω Τρούλλω συνόδου 
χαΐ τδν ιέ. λέγοντας, καθαιρέισθαι τίιν διακόνισσαν χειροτονηθεΐ- 
βαν προ του πληρώσαι τδν τεσσαρακονταετή χρόνον. 6 δε ταφών 
κανών φησιν άναθεματίζεσθαι τ*ν μετά τ^ν χειροτονίαν γάμοις 
έαυτ·»ν έπιδουσαν, ώς ύβρίστριαν της χάριτος του θεού. Περί δε 
μοναζουσών, 6 έφεξης διδάσκει κανών ζιίτει καΐ του μεγάλου 
Βασιλείου κανόνα ιτί. καΐ κδ'. 

* ΑΡΙΧΤ. Διακόνισσα, εΐ [/.η τεσσαρακονταετής, ού γίνεται* 
τ$ δέ δια γάμου την λειτουργίαν έξυβρισάση ανάθεμα. 

Ού δε! γυναίκα πρδ τεσσαράκοντα χρόνων χειροτονεΐσθαι 
διάκονον. ΕΙ ίέ χρόνων τεσσαράκοντα ουσα χειροτονηθεί, και μετά 
τίιν χειροτονίαν γάμω προσομιλ^σει, ώ; ΐζυβρίσασα τν> το& 
θεοΟ χάριν, άναθεματιζέσθω. 

Κανών ΐς'. 

Παρθίνον άναθεΓσαν έαυτήν τφ δεσπότη θ«φ> ωσαύτως 
δέχαί μονάζοντας (1), μη έξεϊναε γάμω προσομιλεΐν. Ει 
δέγε εύρεθεΐεν τούτο ποιοΟντες, Ιστωσαν άκοινώνητοε. 
βρίσαμεν δέ Ιχεεν την αύθεντίαν τί)ς έπ αώτοίς φιλαν- 
θρωπίας τόν κατά τόπον έπίσκοπον. 

ΖΩΝΑΡ. Τους όμολογτίσαντας παρθενεύειν, κάν άνδρες εΐεν, 
κ&ν γυναίκες, ώς ανάθημα έαυτούς προσαγαγόντας τω Θεώ, βού- 
λεται ό κανών τήν όμολογ£αν φυλάττειν, και μή παραβάτας τδν 
ώμολογημένων εύρίσκεσθαι. Εί γαρ τάς πρδς αλλήλους όμολογίας 
έμπεδοΐ Θεος μέσος παραληφθείς, κατά τ*ν θεολόγον φω- 
ν*ν, πόσος ό κίνδυνος, ων προς αύτον έθέμεθα συνθηκών, τούτων 
παραβάτας ευρίσκεσθαι ; Εί δέ τίνες εύρεθεΐεν μετά τ*ν όμολογίαν 
γάμον έλόμενοι, άκοινωντίτους, ητοι άφωρισμένους είναι τούτους 
6 κανών διακελεύεται. Τί)ν δε έξουσίαν του φιλανθρωπεύσασθαι 



(!) Π. Χ. Τ>. - |*ο*«©*τ« Β?. 2. Κ 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΑΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΪΝΟΑΟΤ. 257 



Τσως καΐ λΰσαι τό έπιτίμιον αύτοϊς, $ έλαφρυναι, καΐ τόν χρόνον 
αύτοΐς συστείλαι, ττ) έζουσία του κατά τόπον έπισκόπου άνέθετο. 
ό δέ τϋς έν Αγκύρα συνόδου ιθ'. κανών, 01 παρθενίαν, φησίν, 
Ιπαγγελλόμενοι, καΐ άθετοΰντες τα έπηγγελμένα, τόν των διγά- 
μων δρον. έκπληρούτωσαν. 6 δέ μδ'. κανών της έν τφ Τρούλλφ 
έκτης συνόδου, Μοναχής, φησίν, έπΐ πορνεία άλούς, $ πρός γάμον 
γυναίκα άγαγόμενος, τοΤς των πορνευόντων ύποβληθιύσεται έπι- 
τιμίοις. 0 δε γε του μεγάλου Βασιλείου ξ'. κανών ουτω περιέχει· 
ή παρθενίαν όμολογ^σασα καΐ έκπεσουσα τής έπαγγελίας, τόν 
χρόνον του έπιτιμίου της μοιχείας έν τη οίκονομία της καθ' έαυ- 
τήν ζωής πληρώσει* τό αύτό καΐ έπΐ μοναχών έκπιπτόντων. έν 
δε τφ ιθ'. αύτου κανόνι, τω των πορνευόντων έπιτιμίω καταδι- 
κάζει τούς μετά τ^ν όμολογίαν μετατιθεμένους μονάζοντας ( \ ) 
είς τόν φιλόσαρκον καΐ ίδονικόν βίον. 

ΒΑΛΣ. Τό παλαιόν γυναίκες τίνες προσιίρχοντο τω θεώ μετά 
λαϊκού σχήματος, καΐ ώμολόγουν παρθενεύειν διορίζονται τοίνυν 
οΐ Πατέρες τους όμολογιίσαντας τοΰτο, κάν άνδρες εϊεν μονά- 
ζοντες, κάν γυναίκες, μή άφίστασθαι των ώμολογημένων, και 
γάμοις προσομιλεΐν τούς δε παραβάτας τούτων, άκοινωντότους, 
#τοι άφωρισμένους είναι. Τήν μεν τοι έζουσίαν του αφορισμού, ητοι 
τ^ν έπέκτασιν, $ τ9ΐν μείωσιν, τφ έγχωρίω επισκόπω άνέθετο· σή- 
μερον δέ τέως έν τ$ Κωνσταντινουπόλει, ουτε παρθένοι μετά (2) 
λαΕκοΰ σχήματος τω Θεω ανατίθενται, ούτε παρθενών έστί. Μό- 
νος δε 6 άγιος έκεΤνος μητροπολίτης Θηβών, ό Καλοκτένης, 
έποίησε παρθενώναείς θ^βας, καΐ έταζε παρθένους έπαύτφ λαι- 
κάς· διό καΐ £στι τό μνημόσυνον αύτου αΐωνίζον καΐ χάριν τούτου. 
Έΐ δε θέλεις εΙπεΐν τάς άσκητρίας τοιαύτας παρθένους, ουδέν 
εύρΐίσεις έμποδών εί μ·<πω θέλεις ταύτας παρεικάσαι ταΐς μονα- 
ζούσαις διά τί|ν άπόκαρσιν, καΐ τάς έπ' έκκλησίας συνθηκας αυ- 
τών. Ανάγνωθι καΐ τόν ιθ'. κανόνα της έν Αγκύρα συνόδου, τω 
τών διγάμων έπιτιμίω ταύτας καθυποβάλλοντα, της έν τω Τρούλ- 
λφ μδ'. καΐ του μεγάλου Βασιλείου ιθ'. καΐ ζ'. οί μέν γαρ, ώς 
πόρνους, οί δέ, ώς μοιχούς, τούς άθετητάς τών όμολογιών αυτών 

(I) το, |«*άζ·ντ*ς, ού **ΐτ*ι ΐν Χ. Τρ. — (3) |«τ«, ού μΓγλι 1% Χ. Τρ. 

4 7* 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



χαταδικάζουσι· ^ γοδν ίναντιωβ?ς τινι έζ αύτών· άλλ'εΐ**, δχί, 
Ι*εΙ καρά τι} έζουσία του έπισχόπου τά των έπιτψ£«ν άν*τί~ 
Οησαν, αυτός τόν άριαρττίσαντα χατά τό δοχουν αύτδ έχιτιρίαιι 
\ιχτί\ δοχψΛσίας. Ανάγνωβι χαΐ βιβλίον κΑ. τιτλ. ς 1 , χερ. ά. 
διοριζό{ανον, μ* μώνον διασπάσθαι τόν ά&ερτον γάρν, ίτοι τόν 
|ατά συγγενούς, χαΐ τόν παράνομον, ήτοι τόν {ατά τϋς έκιτρο-* 
*ευθ|*ένης, χαΐ τόν χατάχριτον, δηλονότι τόν (ΐ,ετά τις τω θεφ 
άν«τεβεΐ|ανης, άλλά χαΐ δηριεύεσβχι τους συναλλάζαντας, χαί 
ίξορίζεσθαι, ευτελείς δ* ίντας, χαΐ (ΐ,αστίζεσβαι· ώστε ού |ώνον 
τά της νεαρός γεν^σονται, άλλά χαΐ έπιτίρα έ*ακολουθ$σου«ν. 

ΑΡΙΣΤ. Μονάζοντες, ί ρνάζουσαι, γαρίτωσαν* έπεί, £ς·ω- 
σαν άχοινώνητοι. 

Ούτοι της έπαγγελίας αύτδν έχπεσίντες, χαΐ τάς συνθτίχας 
αυτών άθετ^σαντες, άχοΐνωνησία υπόκεινται, ό δΐ έςηχοστός χά- 
νων του {«γάλου Βασιλείου τφ τϋς ριχείας έπιτιμίφ τούτους 
καβυπάγει. 

Κανών ΙΖ'. 

Τάς χαΟ' έχάστην έπαρχίαν(Ι) άγροικικάς παροικίας 
^ έγχωρίους, μένειν άπαρασαλεΰτους παρά τόΐς χατέχου* 
σιν αυτάς έπισκόποις, καί (χάλιστα «ί τριακονταετή χρέ- 
νον ταύτας άβιάστως διακατέχοντες (2) φχονόμησαν. ΕΙ 
δέ έντός τών τριάκοντα έτών γεγένηταίτις, ή γένοιτο (3) 
περί αύτών άμφισβήτησις, έξεΐναι τοίς λέγουσιν ήδικεΐ- 
σθαι (4), περί τούτων κινεϊν παρά τϊ) συνέδφ τί}ς Επαρ- 
χίας. Εί δέ τις άδικοϊτο παρά τοΟ Ιδιου |ΐητροπολίτου(5), 
παρά τφ έξάρχφ(6) τΐ}ς διοικήσεως, ή τω Κωνσταντι- 
νουπόλεως θρόνω δικαζέσθω, καθά προείρηται. ΕΙ δε χαί 
τις έκ βασιλικές έξουσιας έκαινίσθη πόλις, ή αδβις καινι- 

(1) Π. Βιυιρ. Χ. Τρ. — Ι*κΧϊϊλ«* Βρ. Σ. {». — (2) Π. Β? Χ. Ί>. I λ 
— κβτίχοντκ Βιυιρ. — (I) Π. Βιυιρ. Κ. &. Χ — Ιγίητο τις, Α γί»«τ«4 Χ. 
Τρ. — (4) « ίιχιιβββι Βινιρ. — {%) το3 11ί·\* <ικ**9*ον, $ |&«τ?ο«ιλίτο\> 
£. Κ. ·— (6) Ιηοφχ'* Β?. 



ΤΗ2 ΕΝ ΧΑΛΚΗΑΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΤ. 269 

σββίη, τοίς πολιταοϊς και Ζψοαίοις τύποις, χαΐ τών <χ- 
χλησιασταών παροικιών ή τάξις άχολουθβίτω (I). 

ΖΟΜΑΡ. Το άλλοτρίοις έπεμβαίνειν δικαίοις, χαΐ τούς πλη- 
σιάζοντας άδικε», καΙ ύφαρπάζειν τά μή σ^ίσι προσήκοντα, 
άπασι κοινώς άπηγορευται· πολλώ Λ μάλλον έπισκοποις, οΐ χαί 
άρχέτυπον οφείλουσι προκέϊσθαι τοις ύπ' αύτούς, εις (φ,^^ 
παντός άγαθοϋ. θεσπίζει τοίνυν δ κανών ούτος, τάς παροικίας 
ώπαρασαλεύτους είναι «αρά τοϊς κατέχουσιν αύτάς, καν άγροι- 
κικαΐ εΐεν, καν έγχώριοι, τά αύτά σχεδόν τν, της τρίτης συνόδου 
ψη'φω, τίίς έν έ<ρέσω, κελευοόση- πλην {σον έκεί>η μ» ν περί 
έπαρχιών καΐ ένοριών μειζόνων διετάξατο, έν αίς καΐ έπίσκοποι 
έχειροτονοΰντο· αδτη 5ε, περί παροικιών, αίτινες εΐεν αν ένορίαι 
μικραΐ καΐ ού πολυπληθείς, άς εις άγροικικάς καΐ έγχωρίους 
διαιρεί. Αγροικικάς μεν ούν φασιν είναι τάς έν έσχατιαϊς κει. 
μένος, καΐ όλίγους έχσόσας τους έν αύταΐς οίκοΰντας, α( καΙ 
μονοίκια λέγονται· έγχωρίους δε, τάςάγρόίς καΙ κώμαις πλησια. 
ζοόσας, καΙ πλείονας τούς κατοίκους έχούσας. Ταύτας ούν τάς 
παροικίας, όιίοϊαί ποτ'άν εΐεν, παρά τοις κατέχουοιν ούτος έπι- 
σκόποις άναραιρέτους είναι διακελεύεται· καΙ έπΐ πλέον ούτοίς 
ταύτας διαφέρειν φησίν, εί έπΐ τριάκοντα ένιαυτούς ββιάστως, 
τουτέστι μιίτινα βιασάμενοι, καλ? δε πίστει, ητοι χωρίς τινοί 
αδίκου αίτίας, κατέβχον αύτάς καΙ ώχονόμησαν. Η γάρ τριακον- 
ταετία αύτοΤς την αύτών χατοχην βεβαίαν έθετο. ΕΙ δΐ έντος 
τών V. έτών διαναστ$ τις λέγων, αύτώ τήν τοιαύτην παροιχίαν 
διαφέρειν, παρά τ$ της έπαρχίας συνόδω ζητεϊσθαι την ύπόθε- 
σ» βούλεται. Εί δΐ ό της ένορίας επίσκοπος τον ίδιον μητροπο- 
λίτης αίτιάται, παρά τω έξορχ» της διοικήσεως δικβζεσθαι 
αυτούς, ή τω Κωνσταντινουπόλεως (2). Τινέ* μεν ούν έξαρ- 
χους των διοικήσεων, τούς πατριάρχβς φασί, καΙ είς σύστασιν 
το* οικείου λογού, χρώνται τώ μβ'. κανόνι της έν Καρθαγένη 
συνοδού, λέγοντι, τόν της πρώτης καθέδρας έπίσκοπον, μη λέ- 

(*) Χ·Τ?. Βι»ι;. 4. κ. ίρ . χ. Π . _ (,) Χ τ>< _ 

·μ*μ Βινιρ. 



260 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



γεσθαι ίξαρχον των Ιερέων, $ άκρον ιερέα, $ τοιουτδτροπον τί- 
ποτε, άλλά μόνον έπίσκοπον της πρώτης καθέδρας. Αλλοι 
τους μητροπολίτας των επαρχιών φασιν όνομάζεσβαι έξάρχους, 
τόν έκτον κανόνα της έν Σαρδικνί συνόδου παράγοντες είς πί- 
στιν, λέγοντα· Χρίι ύπομιμν>ίσκεσΟαι διά γραμμάτων του έζάρχο* 
τ^ς έπαρχίας, λέγω δ}, του έπισκόπου της μητροπόλεως. Κρείσ- 
σον Τ άν εϊη, τους μητροπολίτας τών έπαρχιών έξάρχους λέγε- 
σβαι, ώς δ ψηθείς κανών τίς έν Σαρδικτί σ*νόδου τούτους ώνόμα- 
σεν. Ωστε τοιαύτην είναι τοΰ κανόνος τούτου τ&ν έννοιαν, διαι- 
ρούσαν δηλαδ* τά δικαστήρια· και δτε μεν έπίσκοπος κατά συ* 
νεπίσκόπου (4) ένάγει, $ κληρικός κατά έπισκόπου, τότε τόν μη- 
τροπολίτην καδίζειν δικαστών, 8ν καί Ιξαρχον της διοικήσεως 
δνομάζει' δτε δε επίσκοπος κατά μητροπολίτου αύτοΰ δίκην εχει, 
τότε τφ Κωνσταντινουπόλεως έπιτρέπειν τδ δικχστ^ριον. Οί» 
πάντων * δέ τών μητροπολιτών πάντως ό Κωνσταντινουπόλεως 
καβιεΐται δικαστή, άλλά τών υποκειμένων αύτώ. Οΰ γάρ δ* 
χαΐ τους τίς Συρίας μητροπολίτας, ίΐ τούς τίς Παλαιστίνη;, καί 
Φοινίκης, ΐ τους της Αιγύπτου, άκοντας έλκύσει δικάσασβαι παρ* 
αύτώ· άλλ' οί μεν της Συρίας, τώ τοΰ Αντιοχείας υπόκεινται 
φόρω· οί δε της Παλαιστίνη;, τω τοΰ Ιεροσολύμων οί δε της 
Αιγύπτου, παρά τω Αλεξανδρείας δικάσονται, παρ* ων καί χ«- 
ροτονοΰνται, καΐ οϊς περ Οπόκεινται. έλέγοντο δε ίξαρχοι καΐ 
Ιτεροι, ήγουν δ Καισαρείας Καππαδοκίας, καΐ δ έφέσου, κα\ δ 
Θεσσαλονίκης, καΐ δ Κορίνθου" οΐς λέγεται διά τοΰτο καΐ προ- 
νόμιον δοβηναι, πολυσταύρια φορεΤν έν τοΛς έκκλησίαις αυτών. 
*£ί (2) δε καί τις έκ βασιλικής έξουσίας έκαινίσβη πόλις, % και- 
νισθείη, «ρησίν δ κανών καί τά έξίς· 8 δε λέγει τοΰτό έστιν" ότι 
έάν βασιλεύς καινήν ποίκίστι πόλιν, καί διά δημοσίων τύπων, ήγουν 
έγγράγων προσταγμάτων, δώση αύτη δίκαια τινα καί προνόμια, 
τοΤς δημοσίοις τούτοις τύποίς άκολουθείτω καί ΐ τάξις τών έκ- 
κλησιαστικών παροικιών* μονονουχί τοΰτο τών Πατέρων λεγόν- 
των, δτι, έπε! τη βασιλική έξουσία άντιπίπτειν ου δεδυνημεβα, 

(1) χατά ίπιβχώτου Χ. Ί>. — (2) Λ ριίρβς τοϋτβ τϋς ιτβ^βββυς 1?1*Α· 

νιίας (ΐιχρι τέλους αύτης ιΰρΐϊτβι <ν Χ. Τρ. ο6 χιΤται £έ κβρά Β·»·Ρ· »** Κ· 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΔΟΝΙ Δ'.ΌΙΚ. ΣΥΝΟΛΟΥ. 264 



τοις τυπουμένοις παρά των βασιλέων, έν τούτοις άκολουθείτω καΐ 
ή έκκλησιαστική τάζις*. 

ΒΑΛΣ. Τινές εΐπον ενταύθα, μή περί ενοριών λέγειν τ&ν κανό- 
να, άλλα περί έτέρων δικαίων, διαφερόντων έκάστης έπαρχίας επι- 
σκοπή. Ούκ Ιστι δέ τούτο αληθές, καθώς δηλουται άπδ του τέ- 
λους του κανόνος, λέγοντος, δύνασθαι τόν βασιλέα έπΐ τοίς ύπ* 
αυτού καινισθείσαις, $ καινισθησομέναις πόλεσιν, ύποτυπουν τά 
βουλητέα αύτώ, χάριν των έπισκοπικών δικαίων* καΐ άνάγνωθι 
τδν ιβ'. κανόνα της παρούσης συνόδου, καΐ τδν λτί. της έν τω 
Τρούλλφ συνόδου. 0 δέ λέγει 6 παρών κανών, τοιουτόν έστιν. 
ίίθελόν τίνες έξακούεσθαι τους περι των ένοριών κανόνας είς πό- * 
λιτικάς ένορίας, ου μήν καΐ είς ευτελείς αγροικίας (4). Λρίσθη 
ουν κατέχειν άμάχως τους έπισκόπους τάς επί τριακονταετία (2) 
νεμηθείσας παρ' αυτών ένορίας άβιάστως, κάν άγροικικαί ώσιν, 
ίτοι μικραι, αί καΐ μονοίκια λέγονται, κάν έγχώριοι, τίτρι πολλούς 
κατοίκους ίχουσαι. Εί δε, φησίν, έντός των τριάκοντα έτών ένα- 
γάγτρ έτερος έπίσκοπος χάριν τούτου παρά τίί συνόδφ της έπαρ- 
χίας, τά περί τούτου τηρηθ>(σεται. έάν δέ μητροπολίτης άδικ$ 
Ιπίσκοπον αύτου, παρά τω έζάρχφ της διοικήσεως, ί| παρά τφ 
πατριάρχη, τά περί της ένορίας κριθ^σεται. Τά μέν τοι παρά των 
βασιλέων διοριζόμενα διά δημοσίων τύπων, ήτοι βασιλικών προ- 
σταγμάτων, χάριν τών παρά τούτων καινισθεισών, ί| καινισθησο- 
μένων πόλεων, μένειν καθώς ώρίσθησαν ώς καΐ τής έκκλησίας 
όφειλούσης άκολουθεΐν τοις ούτω διοριζομένοις. Τούτων ούτως 
έχόντων, μή εϊπης, τούς μέν άβιαστως κατέχοντας έπΐ τριακον- 
ταετή ένορίας, άπαρασαλεύτους είναι· τους δέ μή τοιούτους, ίίγουν 
τούς κατά βίαν νεμομένους, καΐ μετά τριακονταετία* ένάγεσθαι* 
άλλ' άνάγνωθι τό τελευτάΐον κεφάλαιον του β'. τίτλ. του έ. βι- 
βλίου τών βασιλικών, ήγουν κεφάλαιον ά. της ριά. νεαρ&ς, ούτω 
λέγον Πδίσα αγωγή προσήκουσα σεπτω οίκω, εΐτε προσωπική, 
εΐτε ϋποθηκαρία έστιν, ούχ υπερβαίνει τά τεσσαράκοντα έτη, τών 
άρμοζουσών έκάστω οϊκφ τοιούτω εύαγεΐ προσκαίρ ων παραγρα- 
φών φυλαττουσών μέντοι γε τους οικείους χρόνους· καΐ τόν 

(1) «ιροικιχας Χ. Τρ. — (2) Ιπι τριάκοντα ίτη Χ. Τρ. 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ίζωδιν αύτοΰ Παλαι&ν, ούτω λέγοντα· ή μίν παρούσα νεβφά &ά- 
ταξις κατά Ιδιωτών έναγούσκις ταις έκκλησίαις τΐν τεσσαραχβ*- 
ταετίαν Οφαπλοΐ ό δΐ ιζ'. κανών της έν Χαλκηδόνι συνόδου, κεί- 
μενος έν τφ έ. κεφ. του ά. τίτλου του νομο*άνονος, ταΐς έκκλη- 
βίμις κατά έκκλησιώνέναγούσαις,τριακονταετίαν δίδωσι. Μώ θαύ- 
μασες δΐ τοΰτο* άπο γάρ της τοιαύτης ριά. νεαρός, καΐ άπ6 του 
γ'. κεφ. τοΰ γ*, τίτλου του έ. βιβλ. ίτοι τής ρλά. νεαρας, και 
ϊτερον προνόμιον αϊ έκκλησίαι ϊχουσι. Φησι γαρ τ& τοιούτον 
κεφ. λντι δέ χρονών παραγράφων των δέκα, καΐ είκοσι, και 
τριάκοντα ένιαυτών, ταΐς άγίαις έκκλησίαις, καΐ τοΤς Αλλοις άπα- 
οι σ*βασμ£οις τόποις, μόνην τ*ν των μ'. ένιαυτών παραγραφών 
φιτιτ(6εσθαι προστάττομεν τούτου αύχου φυλαττομένου καΐ έτΗ 
ηί 4παιτ<σει τών ληγάτων, καΐ των κληρονομιών, των (4) είς 
ευσεβείς αΐτίος καταλελειμμενων ώστε αϊ μεν έκκλησίαι μή 
**τά *ύαγων οίκων ένάγουσαι, διά μόνης της τεσσαρακονταετίας 
ά*οκλ|£ογται· οΐ δέ κατά τούτων ένάγοντες, διά τών νομίμων 
παραγραφών ύπό τών έκκλησιών έζωβουνται· $ταν μέν τοι έκ- 
κλησίαι κατ* αλλήλων ένάγωσι, τ& της τεσσαρακονταετίας ουκ 
Ιχουσι προνόμιον, άλλα τοις κοινοίς νομίμοις (2) χρώνται. Ση- 
μείωσαι δε από του παρόντος κανόνος, δτι Ιζεστι τω βασιλεΐ 
προνόμια έκκλησιαστικά αφαιρείσαι. Εί γάρ έφείται τούτοις τά 
βουλητέα αύτοΐς περί ένοριών διατάττεσθαι, χάριν τών καινι- 
ζομενων Οπλ τούτων πόλεων πολλφ πλέον, ώς έμοί δοκεΐ, ίπι- 
σκοπών είς μητρόπολιν τιμησουσι, καΐ προχειρίσεις *γουμενικάς 
ύποτυπώρουσι, και άλλα τινά τοιαύτα ένδυνάμως προστάξουσι. 

ΛΡΙΣΤ. έγχώριος, καΐ άγροικικί) παροικία, εί τριακονταετή 
έσχέδησαν, κατεχέσδωσαν εί δε ταύτης έντδς, Λν έπίδικοι. Εί 
δέ κεκαίνισται έκ βασιλικής κελεύσεως πόλις, τοις πολιτικοις 
χ,αΐ δημοσίοις τύποίς άκολουδκίτω καΐ ή τών έκ*λησιαστικών 
παροικιών τάζις. 

Εί μεν κατά Ιδιωτών ίσχον άγωγάς αι έκκλησίαι περί τίνων 
ακίνητων, καΐ έπΐ τεσσαρακονταετίαν Ησύχασαν, μηδόλως όχλη- 

(I) Χ · Τρ. — . «ύ:ώ* Β·υιρ. ί, — (2) Χ. Τρ έ. — *ήοις Βιυιρ. 



ΟθΟ§ΐ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛ&Η10ΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΤΝΟΛΟΪ. 563 



σασαι τους κατέχοντας· ούκ έτι ταύτας ένδυνάμως κινείν δύ· 
νανται, παραφραστικώς έκβαλλόμεναι. Εί δ* έκκλησία ϊχει κατά 
εκκλησίας, έπι ϊσου δικαίου είσΐ καΐ άμφότεραι, έάν ΙπΙ τριακον. 
ταετίαν ούχ έλάλησεν, άλλ' ίσύχασεν εί μετά ταύτα χιντίσει, 
διά της του χρόνου παραγραφής έξωθειται. Διατάττεται γουν 
χαΐ 6 παρών χανών, ώς, έάν κατέσχονέπΐ τριακονταετίαν τινίς 
των έπισκόπων έτέρων έπισκοπών άγροικικάς παροικίας, $ έγ- 
χωρίους, άπαρασαλεύτως κατεχέτωσαν ταύτας· εί Λ έντδς τ* 
τριακονταετίας αμφιβολία περι αυτών γέγονε, τ? παραδρομή 
τ$ς τριακονταετίας οΐ κατέχοντες ταύτας ουκ ΙκδλτΜσονται, 
άλλά κρι^σονται περί αυτών παρά τ? συνόδω -ττίς έπαρχία ς 
μετά τών οίομένων άδικεΐσθαι. Αγροικικάς δέ ένταΰΟα παροι- 
κίας, καΐ ίγχωρίους νοήσεις, ου πόλεις τινάς καΐ κώμας, αλλ* 
αγρούς· καΐ έγχωρίους μεν, τους έν μέσοις άγροίς και κώμαις κεί- 
μενους- άγροικικούς δε, τους τούτων άφεστώτας, καΐ έν έσχατιαΐς 
Ιδρυμένους, ους και μονοίκια νυν λέγουσιν. Εί δε βασιλεύς έκ νέου 
*όλιν έκαίνισεν, $ καΐ αύθις καινίσοι, ού φιλονεικτίσει περί αύτϋς 
δ γειτνιάζων έπίσκοπος, καΐ ύπδ τ^ν παροικίαν αύτοΰ ποιήσαι 
ταύτην έπεγκαλίσει· άλλά τοις πολιτικοϊς καΐ δημοσίοις τύποις 
ακολουθήσει· ώστε έκείνης της έπαρχίας, $ παροικίας τδν Ιπί- 
σκοπον ταύτην ύφ'έαυτδν ϊχειν, είς ίν αυτη έναπεγράφη, καΐ 
νπετέθη τελεΐν. 

Κανών ΙΗ'. 

ϊό τ^ς συνωμοσίας, ή φατρίας, έγκλημα και «αρά τών 
έξω νόμων πάντη κεκώλυται, πολλω δή μάλλον έν τΐ) τοΟ 
θεοΟ εκκλησία τοΟτο γίνεσθαι άπαγορεύειν προσήκει. Εί τί- 
νες τοίνυν κληρικοί, ή μονάζοντες, εύρεθείεν συνομνύμε- 
νοι, ή φατριάζοντες, ή κατασκευάς τυρευοντες Ιπισχόποις, 
ή συγκληρικοϊς, έκπιπτέτωσαν πάντη τοϋ οικείου βαθμοΟ. 

ΖΩΝΑΡ. ΚαΙ τοΤς πολιτικοί; νόμοις, οδ; Ιξω έκάλεσεν 6 
κανών, διά τδ παρά έλληνων πάντα; σχεδδν συντεθεΐσθαι, τδ 
της συνωμοσία; ίγχλημα κεκώλυται, καΐ κεκόλασται, ώς ϊστιν 
εΰρεϊν έν βιβλίω έζηκοστώ, τίτλω τριακοστά) £κτω, κεφαλαία» 



264 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



δ\ χαΐ τίτλω να\ κεφαλαίω πρώτω, θέματι (<) τρίτω' Συνω- 
μοσία δ' έστί, τδ τινά; κατά τίνων βουλεύσασθχι, κχΐ αλλή- 
λους δρκοις συνδίσχι, μη άποστήναι του ατόπου βουλεύματος, 
μέχρις άν τούτο έκτελεσθείη' δπερ έν ταΐς Πράξεσιν Ιστόρυταε 
τω θείω Λουκ$, λέγοντι, δτι ποιίσαντέ; τινε; των Ιουδχί»* «υ- 
ς-ροφίϊν, άνεθεμάτισαν έαυτού;, λέγοντες, μίτε φαγείν, μητε «ιείν, 
Εως ου άποκτείνωσι τον Παΰλον. Φατρία δέ έστι κακοθελές διχ- 
βούλιον, χαΐ συμφωνία τινών έπι πράξεσι φαύλαις* ταυτχ τοί- 
νυν πολλώ μάλλον άποτρέπεσθχι χρί) τους Ιερωμένους, χαΐ 
τούς μονάζοντας. ΕΙ δέ τίνες εΰρεθείεν, φησίν 6 κανών, τοιούτοι 
σννομνύμενοι, % φχτριάζοντες, κχί τινα μηχανώμενοι, (τοΰτο γαρ 
τδ, τυρεύοντες, αντί του, σκληρά χαί πονηρά κατασκευάζοντες, 
κατά το, έτυρώθη ή καρδία αυτών, αντί του, έσκληρύνθη), τούς 
τοιούτου; έκπίπτειν κελεύει του οίχείου βχθμου. 

ΒΑΛΣ. Συνωμοσία έστί τδ κατεμπεδώσαι τινάς χαχά τινα 
οΐχέϊα θελτίματα μετά δρκου άμοιβαδδν προς αλλήλους γενομέ- 
νου. Φατρία δέ έστι, τδ συνελθεΐν καΐ δμοφρονησαί τινας χάριν 
του ποιήσαι τόδε τι κακόν, £;ω δΐ νόμους ό κανών χαλεΐ 
τους πολιτικούς, διά τό τους πλείστους έζ αυτών παρά των τις 
{ζω γραφής σοφών, ίτοι τών έλληνων, συντεθήναι. Φησί γοΰν, 
ώς, έπεί καΐ ό πολιτικός νόμος τούς φατριαστάς καΐ συνωμότας 
κολάζει, όφείλουσι καθαιρεΐσθαι οΐ τοιοϋτόν τι ποιοΟντες κλη- 
ρικοί % μονάζοντες· ΚαΙ ό μεν κανών τούς κατά έπισκόπων 
$ συγκληρικών τυρεύοντας, (ήτοι κατασκευάζοντας, κατά το, 
έτυρώθη ή καρδία αυτών, αντί του, έσκληρύνθη), καθαιρεΐσΟαί 
φησιν* οίομαι δέ καΐ τούς κατά λαϊκών τοιουτόν τι ποιουντας 
Ιερωμένους όμοίως κολάζεσθαι. Ανάγνωθι και τδ λζ\ κεφ. του 
έννάτου τίτλου του παρόντος συντάγματος, καΐ τϊίς ς-'. συνό- 
δου κανόνα λδ\ 

ΑΡΙΣΤ. Κληρικοί χαί μονάζοντες, εΐ φωραθεΤεν ί> φρατριά- 
ζοντες, η συνομνύμενο». κχτ' έπισκόπου, τών βαθμών αυτών έκ- 
πτωτοι. 



(1) Χ. Τρ. — θ·σ:τία|Αλτΐ Κ. Βκυιρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΔΟΝΙ Δ 1 . ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΪ. 265 



0 συνωμοσία, και ή φρατρία, ει έπΐ αναιρέσει τινδς τών 
οΙωνδ^ποτε συγκλητικών γένηται, μείζονα πάντων τών άλλων 
έγκλημάτων άπο τών νόμων ϊχει τίιν καταδίκην" δια τούτο 
γουν καΐ ό κανών τοις κατ έπισκόπων συνωμοσίας ?> φρατρίας 
ποιουμένοις, εκπτωσιν τών οίκείων βαθμών όρίζει. 

Κανών 1Θ'. 

Ήλθεν είς τάς(1) ήμετέρας άκοάς, ώς έν ταις έπαρχίαις 
αϊ κεκανονισμέναι σύνοδοι *τών έπισκόπων ου γίνονται, 
και έκ τούτου πολλά παραμελείται τών διορθώσεως δε- 
ομένων έκκλησιαστικών πραγμάτων. Ώρισε τοίνυν ή άγια 
σύνοδος, κατά τους τών αγίων Πατέρων κανόνας, δις τοΟ 
ένιαυτοΟ έπίτό αύτό συντρέχειν καθ* έκάστην έπαρχίαν 
τους έπισκόπους, Ινθα αν ό ττ)ς μητροπόλεως έπίσκοπος 
δοκιμάση, και διορΟοΟν έκαστα τά άνακύπτοντα. Τούς-δέ 
μη συνιόντας έπισκόπους, ένδημουντας ταΐς έαυτών πό- 
λεσι, και ταϋτα έν υγεία διάγοντας, και πάσης άπαραιτή- 
του και άναγκαίας άσχολίας όντας ελευθέρους, άδελφι- 
χώς έπιπλήττεσθαι. 

ΖΩΝΑΡ. Περί τών έτησίως διαταχθεί σώ ν γίνεσθαι συνόδων 
έν έπαρχία έκάσττρ, καΐ έν τοις τών αγίων Αποστόλων κανόσιν 
έξηγηται, και έν τφ έ. κανόνι τής πρώτης συνόδου* καΐ ζητη- 
τέον έκεΐνα. 

ΒΑΑΣ. Περί τών έτησίως όφειλουσών γίνεσθαι συνόδων, ζη- 
τεί τον έ. κανόνα τίς ά. συνόδου* και τά έν αύτω. 

ΑΡΙΣΤ. Δίς του ένιαυτοΰ συνοδός γινέσθω, Ινθα δοκεΐ τώ 
έπισκόπω τ^ς μητροπόλεως, καΐ λυέσθω τά ανακύπτοντα. 

ί)ς έμπροσθεν εΐρηται, τδ δις τοΟ Ιτους γίνεσθαι σύνοδον, 
έκωλύθη παρά του Ικτου κανόνος τίς έν Τίικαία συνόδου τδ 
δεύτερον, καΐ του όγδόου κανόνος τίς έν τφ Τρούλλω Ικτης 

(I) Βρ. Βιυιρ. — ιι'ς %·τίρας Π. Χ. Τρ. 



86$ 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



συνόδου, δια την συντριβή ν, και το ένδεώς £χειν χρος όδοιτο- 
ρίχν τους συναθροιζομένους έπισκόπους' και ώρίσθη απχξ το» 
ΙνιαυτοΟ γίνεσθαι, ά*ο τής άγιας του Πάσχα έορτης και μέχρι 
συμπληρώσεως τού όκτωβρίου μηνός. 

Κανών Κ'. 

Κληρικούς εις έκκλησίαν τελοΟντας, καθώς ήΒΐ) ώρί- 
α«[Α«ν, μή έξείναι (Ες άλλης πόλεως τάττεσθαι έκκλη- 
σίαν άλλα στέργειν ίκείνην, ' έν η λειτουργειν έξ αρχής 
ήξιώθησαν, ίκτός έκείνων, οϊτινες άπολέσαντες τάς οίκείας 
πατρίδας άχό (I) ανάγκης, είς άλλην έκκλησίαν μετζλθον. 
ΕΙ δέ τις έπίσκοπος (2) μετά τόν δρον τοδτον, άλλω 
ίπισκόπω προσήκοντα δέξοιτο κληρικόν, Ιδοξεν άκοινώνη- 
τον εΤναι καί τον δεχθέντα, καΐ τον δεξάμενσν, 2ως άν δ 
μεταστάς κληρικός είς την Ιδίαν έΚαν&θη έκκλησίαν. 

ΖΩΝΑΡ. ΚαΙ περί τούτου έν διαφόροις κανόσιν έξ^γηται, 
καί άρκο&σιν έχείνα. 

ΒΑΛΣ. Περί τούτου αρκούντως όπισθεν έξηγησάμεθα* μ) 
έναντιωθ$ δέ σοι 6 κγ'. κανών τής παρούσης συνόδου, («Λ έπά- 
γων άφορισμον τοίς έν αλλότρια χώρα διατρίβουσι κληρικσίς· 
άλλα διοριζόμενος διώκεσθχι τούτους* άνάγνωθι δέ τά έν έκεί- 
νω γραφέντα. 

ΑΡΙΣΤ. Κληρικός έτερα; πόλεως είς έτέραν ού ταχθησεται* 
ό δέ την οίχείαν άπολέσας πατρίδα, εΐ έπ' άλλην έκκλησίαν 
έλήλυθεν, άνεπιτίμητος. Επίσκοπος 8έ ξένον κληρικον είσδεξί- 
μένος, μετά τοΰ δεχθέντος εςει τδ άχοινώνητον. 

Εν πολλοίς τοϋτο κανόσιν εϊρηται, το μί) τάττεσθαι χληρι- 
χον Ιτέρας πόλεως είς έτέραν, άνευ γνώμης του ιδίου έπισκό- 
«ου. Εσται γοΟν χαί ό έπίσκοπος, 6 τον ξένον χληριχον τ$ ϊίίς 
έπισχοπϊί χληρώσβ^ και αύτος 6 κληρωθείς, άφωρισμένο;, μέ»- 

(I) Οχθ·νά}χτ.ς Χ. Τ^. — (1) ·ί £ι πν»; ιιτίακοττοι Χ. Τρ· 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΔΚΗΔΟΝΙ Δ 1 . 01£- ΣΥΝΟΔΟΙ· 267 



χρις αν αύτ&ς ό κληρικ&ς »1ς την ιδίαν έκκλησίαν έ*ανέλθη. Λ 
21 τ&ν την οίκείαν πατρίδα άπολέσαντα χληρικ&ν από τινο* 
άνάγχης δεξάριενος, άνεπιτίριητος. 

Κανών ΚΑ'· 

Κληρικούς, ή λαϊκούς, κατηγοροΟντας έπισκόπων,ή κλη- 
ρικών, άπλώς και άδοκιμάστως μή προσδέχεσθαι ε!ς κα- 
τηγορίαν (1), εΐ μη πρότερον έξετασθείη αύτών ή ΰπό- 
ληψις. 

ΖΩΝΑΡ. ΚαΙ 6 Ιχτος κανών τϋς δευτέρας συνόδου περί ταυ* 
των διατάττεται* Λ ουν Ιγράφη ΙχεΤ, είς έξηγησιν χαΐ τοΟ πα-, 
ρόντος κεφαλαίου άρκοΟσιν. 

ΒΑΛΧ. Ζ^τει κανόνα ς'. τϋς 6'. συνόδου, χαΐ μάθτις τίιν 
τοΟ παρόντος κανόνος ΐξτάγησιν. 

ΑΡΙΣΤ. Αδοχιμάστως κληρικ&ς, % λαίκλς, έπισκόπου κατη- 
γορών, ανεπίδεκτος. 

Δείτας δπολίψεις τών κατηγορούντων Ιπισκόπων,^ κληρικών, 
έζετάζεσθαι* καΐ ρΑ άπροδοκιμάστως αύτούς είς κατηγορίαν αύ- 
τών παραδέχεσθαι, καν κληρικοί είσιν οΐ κατηγοροΟντες, κΑν 
λαϊκοί* [Αμποτε άποβεβλημίνοι οδτοι ών, $ άκοινώνητοι, % 4*1 
έγκλί|ΐασ£ τισι κατηγορούριενοι, χαΐ μΐπ» φανέντες Ανεύθυνοι* 
$1 αλλ»; πως τον βίον Ιπίμεμπτοι, ί| την θρησκείαν Αλλότριοι. 
Πολλοί γαρ τοιοϋτοι τίιν έκκλησιαστικ^,ν εύταξίαν συγχΛν καΐ 
άνατρέπειν βουλόμενοι, συκοφαντικά; αΙτίας συρ^άπτουσι πατά 
τών άνεπιλτίπτων και ορθοδόξων Ιπισκόπων καΐ κληρικών» 

Κανών ΚΒ'. 

Μή έξεϊναι κληρικοϊς (2) μετά Θάνατον τοΟ Ιδίου έπο 
σκόπου, διαρπάζεεν (3) τά διαφέροντα αύτφ πράγματα, 

(I) θίχ·ϊτ«ιτΙ,·Ις καηηβρί**, Βρ._(1) Χ. Τ?. Βρ. 1·ί· — ΑνμκιΙ* 
Βιυι?. Π. — (9) «ι*«ζιιν Χ, Τ?. Βιυι^. 



26Β 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



καθώς και τοις παραλαμβάνουσιν (I) άπηγόρευται· ή τους 
τοΟτο ποιοΟντας, κινδυνεόειν περί τούς Ιδίους (2) βαθμούς. 

ΖΩΝΑΡ. ΚαΙ 6 τεσσαρακοστός τών αγίων Αποστόλων χάνων, 
φανερά είναι όρίζει τά Ιδια πράγματα τοΟ έπισκόπου, και τά 
Κυριακά φανερά* χαΐ έζουσίαν δ(δωσι τω έπισκόπω τά αΙχεΧα οίς 
βούλεται καταλιμπάνειν. Και 6 κδ'. τής έν Αντιόχεια συνόδου 
κανών τά αυτά διατάττεται. ΚαΙ 6 παρών δε χανών Απαγορεύει, 
τά τφ έπισκόπω διαφέροντα πράγματα παρά τών κληρικών 
διαρπάζεσθαι, έκείνου θανόντος. Το δέ, καθώς και τοΤς παρα- 
λαμβάνουσιν άπηγόρευται, νοητέον χατά τον λέ. κανόνα τϋς έν 
τφ Τροόλλω συνόδου, κωλυοντα καΐ τον μητροπολίτην, φ δπέ- 
κειτο 6 τελευττίσας έπίσκοπος, μίτε τι τών τ$ς έχκλησίας, μ-η- 
τε τών Ιδικών τοΟ έπισκόπου σφετερίζεσθαι' αλλ* εΐ μέν ειεν 
τ5) έπισκοπ^ κληρικοί, παρ* έκείνων κελεύοντα τά πράγματα 
φυλάττεσθαι, μέχρις αν Ετερος έπίσκοπος γένηται* ει δ* ουκ ειεν 
ίσως κληρικοί, τφ μητροπολίτη τίϊν τούτων άνατιθέμενον φυ- 
λακών, ΐν' άποδοίη ταΟτα άχαινοτόμητα τφ χειροτονηθησομένω 
έπισκόπω* παραλαμβάνοντας ουν τούς κληρικούς, ίι τούς μητρο- 
πολίτας φησίν, ώς την τών πραγμάτων φυλακην έμπιστευο- 
μένους* τοΧς δέ διαρπάζουσιν, $ νοσφιζομένοις τι των τί; έπι- 
σκοπής, % τών τοΟ έπισκόπου πραγμάτων, έπιτίμιον έπάγει την 
ϊκπτωσιν τών οικείων βαθμών. Καταλιμπάνειν δέ έπίσχοπον αΐ- 
ρετικοΐς τά οίκεΐα κεκώλυται* μάλλον δέ τοιούτοις καταλιπών 
καΐ ύπο άνάθεμά έστιν. Αδιαθέτου δε του έπισκόπου τελευηί- 
σαντος, ό μετ' έκεΐνον έπίσκοπος τά έχείνου ώρίσθη οίκονομεΤν 
πράγματα θεαρέστως, κατά τύν κβ'. χαΐ πά. της έν Καρθαγένη 
συνόδου κανόνα. 

ΒΑΛΣ. 0 παρών κανών κχθαιρείσθαί φησι τούς κληρικούς, 
τούς μετά θάνατον του Ιδίου έπισκόπου άρπάζοντας τά τοΰτω 
διαφέροντα πράγματα* και ού μόνον αυτούς, αλλά καΐ τούς 

(I) Βιυιρ. Χ. Τρ. Μχν». »ν ιτι^υιλ. — τοις πχλαι χανοβιν Π. Βρ· — 
(2) Π. Βρ. — οϊ*ιί9»ς Χ. Τρ. Βιοιρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΗΑΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. 2ΪΝ0Α0Ϊ. 369 



λοιπούς, του; χρεωστοϋντας φυλακην τούτων, μητροπολίτας δη- 
λαδή, χαΐ έτέρους, παρ* οίς έτελεύτησεν 6 έπίσκοπος, οί χαΐ πα- 
ρ «λαμβάνοντες καλούνται. Τ6τε δε λέγεται ίχειν 6 έπίσκοπος 
πράγματα, καΐ δύναται διατίθεσθαι, δταν, κατά τον μ'. άπο- 
στολικον κανόνα, άπογράψηται, αμα τω χειροτονηθήναι, τά 
οικεία, καΐ τά τϊΊς έπισκοπϊΐς· ει γαρ μή ουτω ποιήσει, πάντα 
τά τούτου τί} έκκλησία άνηκουσιν. Απογραφές δέ γενομένης, 
ώς είρηται, έάν αδιάθετος ό έπίσκοπος τελευτηση, νομίζω, δτι 
χατά νόμους ύπο των έζ άδιαθέτου καλουμένων προσγενών 
αύτοΟ κληρονομηθησεται. Καν γάρ τίνες άπο του πα'. κανόνος 
τϋς έν Καρθαγένη συνόδου εΐπον, ίχειν έπ' άδειας τον μετ* 
έκεΐνον έπίσκοπον τά πράγματα του άδιαθέτως τελευττζσαντος 
έπισκόπου κατά το βουλητον αύτώ οίκονομεΐν' αλλ* έμοι δοκεΐ 
βτι άπο του τοιούτου κανόνος, λέγοντος, όφείλειν τον έπιγινόμε* 
νον έπίσκοπον, του άδιαθέτου έπισκόπου την διατύπωσιν άρμο- 
δίαν τφ έαυτοΟ έπαγγέλματι ποιησασθαι, μάλιστα παρίσταται 
κατά νόμους γίνεσθαι τίϊν διαδοχήν τών πραγμάτων του τε- 
λευττδσαντος* ταΟτο γάρ ποιών, άρμοδίαν διατύπωσιν ποιήσει 
τφ αδτοΟ έπαγγέλματι. Ζητεί καΐ τδν κδ\ κανόνα τϊΐς έν Αν- 
τιόχεια συνόδου, καΐ τής έν τω Τρούλλω κανόνα λέ· 

ΑΡ1ΣΤ. ό έζ ανθρώπων έπισκόπου γεγενημένου, τά έκείνου 
αρπάζων, τοϋ βαθμού άμαρτησεται. 

όσοι τών κληρικών τά του έπισκόπου πράγματα διαρπά- 
ζουσι μετά θάνατον έκείνου, περί τον ίδιον βαθμον κινδυνεύου- 
σιν. 

Κανών ΚΓ. 

Ήλθεν είςτάς(1) άκοάς τ1)ς άγίας συνόδου, ώς κληρικό: 
τίνες χαί μονάζοντες, μηδέν έγκεχειρισμένοι υπό τοΟ Ιδίου 
έπισκόπου, Ιστι δ' δτε και άχοινώνητοκ γενόμενοι παρ' 
α6το0,καταλαμβάνοντες(2) την βασλβόουσαν Κωνσταν- 
τινούπολη, έπΐ πολύ έν αότΐ) διατρίβουσι, ταραχάς έ(ΐ- 

(!) Χ. Τρ. — (1) Π. Σ. Κ Βρ. ·Ε. Κ· — %%τ%Κ*ρΖ**»9ΐ Χ. Τρ. Βι»·ρ· 



270 ΚΑΝΟΝΕΣ 



«οιοΟντες, και θορυδοϋντες την έκκλησιαστικήν κατάστα- 
ση, άνατρέπουσίτε οίκους τινών. Όρισε τοίνυν ή άγια 
βυνοδος, τούς τοιούτους ύπομιμνήσκεσθαι |ΐ£ν πρότερον 
δια τοΟ έκδίκου τ^ς κατά Κωνσταντινούπολη άγιωτάτης 
<κκλησ£ας(1) έπι τω έξελθεΐν τϊ)ς βασιλευούσης πόλεως· 
εΐ δέ τοις αύτοίς πράγμασιν έπιμένοιεν άναισχυντουντες, 
και ίκοντας αυτούς δια τοδ αύτοϋ έκδίκου έκβάλλεσΟαι, 
και τούς Ιδίους καταλαμβάνειν τόπους. 

ΖΩΝΑΡ. Τους κληρικούς βούλεται 6 κανών ταΤς έκκλησίαις 
προσμένειν, αίς έκληρώθησαν, (κάν ϊσως μη κρίνοιντο χαρά το5 
έπισκόπου είς έγχείρητιν (2) πραγμάτων, ήτοι διοικησιν, έπιτή- 
δειοι, καν ϊσω; χαί έπιτιμηθώσι παρ' αύτοΟ τω τ$ς άκοινωνη- 
σίας έπιτιμ(ω), καΐ μίί άποσκιρτ^ν, χαί άλλαχοΟ άπιέναι, χαί 
διατρίβειν έκεΐ, χαί ταραχάς, χαί θορύβου; ποιείν, χαι συγχέειν 
την έκκλησιαστικην κατάστασιν, κάκ&ν υπόδειγμα τοίς άλλοις 
κληρικοΐς γινομένους, καΐ οίκους τινών άνατρέποντας, ίι τών 
μιμουμένων αυτούς κληρικών, καΐ τ5$ τάξει μι έμμενόντων 
τϋς έκκλησίας, ί) τών δεχόμενων αύτούς και είς οίκονομίαν 
πραγμάτων ϊσως χρωμένων αύτοϊς. Τούς τοιούτους ουν παρά 
τών έκδ(κων ύπομιμν^σκεσθαι βούλεται 6 κανών, έξελθεϊν ττ\ς 
πόλεως, $ παροικοϋσιν* εΐ δέ μή πείθοιντο, τοίς αύτοΐς δΐ 
πράγμασιν έπιμένοιεν, τ^ άνυποταζία δηλαδή, καΐ άναισχυντία, 
?| τί) διοικήσει τών ϊσως αύτοίς έγχειρισθέντων πραγμάτων, 
έκβάλλεσθαι κ*1 άχοντας 6 κανών διατάττεται παρά του έκ- 
δίκου, καΐ είς τούς Ιδίους άπιέναι τόπους* τά αυτά και περί 
μοναχών. 

ΒΑΑΙ. Απαγορεύουσιν οΐ Πατέρες κληρικούς, ί μονάζοντας, 
παρά γνώμην τοΟ Ιδίου έπισκόπου, πολλάκις καΐ άφωρισ^ένους 
ίντας, καταλαμβάνειν τίιν Κωνσταντινούπολιν, καΐ έκΐ πολύ έν 
αύτ$ διατρίβειν, διά το μη εχειν Ισως διακονίας έκκλησιαστι- 

(I) Π. ρ«ι·ρ. Βρ· 4. Κ. Χ. Ρ. — της ΚωνντβνηνΜπολιω* «V** «βνό$ο« Χ. 
Τ*. — (!) χβίρυσιν Χ. 7>. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΪΝΟΔΟΪ. 27 4 



χάς. Τούτο γαρ, φησίν, ανατρέπει την εκκλησιαστικών κατάστα- 
σιν, και τους οίκους των παραδεχομένων αυτούς. Καί ένταϋθα 
μέν έκδιώκεσθαι τούτους καί άκοντας, ό κανών διορίζεται, εί μή 
θελησωσι παρά των έκδίκων ύπομιμνησκόμενοι έκόντες ύπο- 
χωρήσαι. 0 δέ κ'. κανών της παρούσης συνόδου, άκοινων^τους 
ειναί φησι και τον δεχθέντα, και τον τούτον δεξάμενον. Και 
μη έναντιωθ^ σοι* άλλ' είπέ δτι έκεΐ μεν έφθασαν δεχθήναι, 
και δια τοΰτο άκοινωνησία κατακρίνονται σύν τοις δεξαμένοις 
αυτούς έπισκόποις. Ενταύθα δέ ουκ έδέχθησαν εισέτι, καί δια 
τούτο διώκονται, καί αναγκάζονται άπελθεΐι ?νθα έχειροτονή- 
θησαν. Ανάγνωθι καί τον ις*'. άποστολικδν κανόνα. 

ΑΡΙΣΤ. Οί επισκόπου δίχα, τη Κωνσταντίνου διατρίβοντες 
πόλει, κληρικοί καί μονάζοντες, καί ταραχάς άνεγείροντες, της 
πόλεως έλαυνέσθωσαν. 

01 παρά γνώμην τού ιδίου επισκόπου ευρισκόμενοι έν Κων- 
σταντινουπόλει κληρικοί καί μονάζοντες, καί τ^ν εκκλησιαστι- 
κών θορυβοΰντες κατάστασιν, διά τού έκδίκου της κατά 
Κωνσταντινούπολη εκκλησίας της πόλεως έλαυνέσθωσαν. 

Κ α νών ΚΔ'. 

Τά άπαξ καθιερωθέντα μοναστήρια, κατά γνώμην έπι- 
σκεπού, μένειν είς τό διηνεκές μοναστήρια, καί τά άνη- 
κοντα(Ι) αύτοις πράγματα φυλάττεσθαι (2), καί μηκέτι 
γίνεσθαι(3) ταύτα κοσμικά καταγώγια* τους δέ συγχω- 
ρουντας τοΟτο γίνεσθαι, ύποκεϊσθαι τοϊς έκ(4) τών κα- 
νόνων έπιτιμίοις. 

ΖΩΝΑΡ. 0 πρώτος κανών τής έν τω ναώ τών άγιων Απο- 
στόλων συστάσης συνόδου περιέχει μετά τών άλλων καί ταύτα· 
ήρισεν ή αγία σύνοδος, μηδενί έξείναι μοναστηριον οίκοδομείν 
άνευ τίς τού έπισκόπου γνώμης καί βουλής, καί τά έξίίς. Καί 
ό πολιτικός νόμος έν βιβλίω τετάρτω τών βασιλικών κείμενος, 

(I) τά ιτροαηχονται Βρ. — (2) τ$ μονββτιιρί^ Σ. ί*. — (I) $ύν««·*ι γ·ν·- 
»·*ι 1, — (4) τοις τών χ*νον«ν Ζ. Τρ. 

(ΤΟΜ. Β'.) 18 



872 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



τίτλω πρώτω, τά αύτά διορίζεται. Τα γουν οδτω, κατά γνώ- 
μην δηλονότι του έπισκόπου καθιερωθέντα μοναστήρια, ήγουν 
δια τής ευχής έκείνου άνατεθέντα τω θεώ, μη κοινουσθαι οδ- 
τος 6 κανών . διατάττεται, μένειν δε αεί μοναστήρια, και 
μίϊ κοινά καί κοσμικά καταγώγια γίνεσθαι· φυλάττεσθαι δέ και 
τά αύτοϊς ανήκοντα πράγματα, ώς, είγε μη κατά γνώμην επι- 
σκόπου συσταίη μονη, ούδ* εύχη αύτου τ*; οικοδομή; προηγη- 
σεται, καΐ οϊά τις άρ£αγ}ς καταβληθεί θεμέλιος, ουδέ μονη 
λογισθησεται* διά τούτο γάρ 6 κανών έπηνεγκε το, κατά γνώ- 
μην έπισκόπου· τούς δέ ταύτα παραβαίνοντας, κανονικοί; Ιπι- 
τιμίοις ύποκεϊσθαι έψηφίσατο. 

ΒΑΛΣ. 0 παρών κανών διοριζόμενος, μη γίνεσθαι κοσμικά 
καταγώγια, μηδέ κοινουσθαι τά κατά γνώμην του έπισκόπου 
καθιερωθέντα μοναστήρια, φυλάττεσθαι δε καΐ τά ανήκοντα 
αύτοΐς πράγματα, άσυμφανώς παρακελεύεται, και τά περί της 
ποιήσεως τών μοναστηριών, διά του ειπείν κατά γνώμην του 
επισκόπου. Μάθηση δέ πλατύτερον πώς δφείλουσι γίνεσθαι τά 
αοναστηρια, άπο τοϋ ά. κανόνος τής έν τω ναω των άγίων(<) 
Αποστόλων συστάσης συνόδου, καί άπο του ά. κεφ. του α. 
τίτ. του δ'. βιβλίου τών βασιλικών, δπερ έστί κεφ. νβ'. της 
ρκγ'. ίουστινιανείου νεαρ&ς, συνοψισθέν είς τ6 ά. κεφ. τοΟ ια . 
τίτλ. τοΟ παρόντος συντάγματος. Ερωτήσει δέ τις, μετά ποίας 
φυλακής τά πράγματα τών μοναστηριών φυλάττεσθαι 6 κανών 
παρακελεύεται, και ποία ταυτά είσι. Καί τίνες μέν εΐπον, όφεί- 
λειν πάντα τά τών μοναστηριών κινητά καί ακίνητα, ώς καί 
αύτά τά μοναστήρια, συντηρεϊσθαι άνεκποίητα* έμοί δέ δοκεϊ 
δτι 6 κανών ένταυθα περί φυλακής λέγει μεγάλης, δηλονότι 
άκρας έπιμελείας. Τών γάρ διαφερόντων τούτοις ακίνητων, 
προς δέ καί τίνων Ιερών σκευών Ιστιν δτε ή έκποίησις επιτρέ- 
πεται* καί άνάγνωθι τον δλον δεύτερον τίτλον του έ. βιβλίου 
τών βασιλικών, διδάσκοντα ές εύλογων αΐτιών τίνων, μή μόνον 
ύποτίθεσθαι τά τών έκκλησιών ακίνητα καί Ιερά σκεύη, αλλά 



(I) Χ.Ι>. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΛΛΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΤ. 273 

ηαΐ έκποιεΐσθαι κατά πασαν έκποίησιν, όπεί δέ φησι, τους 
συγχωρουντας κοινοϋσΛαι τά μοναστήρια, ύποκεϊσθαι τοΤς τών 
κανόνων έπιτιμίοις, έοωτησειτις ποϊα ταυτά είσι. Γίνωσκε 
ουν δτι 6 ιγ'. κανών της ζ 1 . συνόδου φησί, Τούς τά Ιερα κοι- 
νουντας, και μη αποκαθιστώντας αυτά εις το αρχαΐον σχίμα, 
Ιερωμένους μεν δντας, καθαιρείσθαι, λαϊκούς δέ, % μονάχους, άφο- 
ρίζεσθαι. Ανάγνωθι και τον μβ'. κανόνα της έν τω Τρούλλω 
συνόδου· 

ΑΡΙΣΤ, Μοναστηοιον έπισκόπου γνώμη παγέν, μενέτω άμε- 
ταποίητον καΐ 2,τι τούτω ανήκει, ήτω άνεκποίητον ό δ' άλ- 
λως έπιχειρών, ούκ ανεύθυνος. 

Τά μεν δίχα γνώμης του επισκόπου κτισθέντα μοναστήρια, 
και άσύστατά είσι, καΐ ανίερα. Το δε μετά βουλής έπισκόπου 
κτισθέν μοναστηριον, ώς θείου δικαίου 3ν, όφείλει μένειν άμε- 
ταποίητον, και μη κοσμικών καταγώγιον γίνεσθαι' φυλάττε- 
σθαι δέ καΐ τάς ακίνητους αύτοϋ κτήσεις άνεκποιητους. Τί>ν δέ 
άθετουντα ταΰτα, τοΤς έκ τών κανόνων ίνοχον είναι έπιτιμίοις. 

Κανών ΚΕ'. 

Επειδή πέρ(1) τίνες τών μητροπολιτών, ώς περιηχή- 
θημεν, άμελουσι τών έγκεχειρισμένων αύτοίς ποιμνίων, 
και άναβάλλονται τάς χειροτονίας τών έπισκόπων Ιδοξε 
τ$ άγίοι συνόδψ, έντός τριών μηνών γίνεσθαι τάς χει- 
ροτονίας τών έπιικόπων, εί μήποτε άρα απαραίτητος άνάγ- 
κη παρασκευάσοι έπιταθήναι τόν τί)ς άναβολ^ς χρόνον. Β? 
δέ μή τοΟτο ποιησοι, υποκεΤσθαι αύτόν (2) έκκλησιαστι- 
χοί; έπιτιμίοις (3). Την μέν τοι πρόσοδον τϊ|ς χηρευοόατης 
έκκλησίας, σώαν παρά τφ οίκονόμφ τϊ]ς αύττ}ς έκκλησίας 
φυλάττεσθαι (4). 



(I) Ο. Χ. Τρ. Κ. 5. ·Ρ. — ίιτιι^ ίίτινις Βρ. — (*) Βρ. 2. Κ — -Λ, «ύτ*ν, 
•4 χκται Π. Βιυιρ. — (3) ίχχλνισιανηχφ Ικιτιμίω έ. Κ. Βιυιρ. Ζ. Ρ. Χ. Τρ. 
— ίιαπρώ· Βρ. — (4) Π. Βιυιρ. Χ. Τρ. Κ. έ. — ρ>λάττβ·*«ι 

*·ρ« τμ ο(κ«Νίρ* τϋς έχχλϋβίας Βρ. 

48* 



274 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΖΩΝΑΡ. Τάς των επισκόπων χειροτονίας, μη έπι πολύ ύπερ- 
τίθεσθαι τους μητροπολίτας, οίς ή έκείνων ανήκει προχείρισις, 
6 παρών κανών διορίζεται" ίιο και χρόνον, ου έντος χειροτο- 
νεϊσθαι δέον τούς έπισκόπους, Ιταζεν, ό δ' έστί τρίμηνον ού£έ 
γαρ έπι πολύ χρη τούς υπ' έκείνους λαού; άνεπισκοπητου; εί- 
ναι, και ώς έτυχε φέρεσθαι, μη δντος του καταρτίζοντος αυ- 
τούς. ΕΙ δέ ποτε συμβαίη απαραίτητες τις αιτία κωλύουσχ την 
δια του τρίμηνου προχείρισιν, έπιταθησεται, φησίν, 6 χρόνος, 
και ύπερτεθήσεται ή χειροτονία. Ισως γαρ έάλω υπο βαρβάρων 
ή πόλις έκείνη, καΐ ούκ εστι ράδιον άπελθεΐν έκεΐσέ τίνα* του; 
δέ μη ουτω ποιούντας, ύποκεΐσθαι κελεύει έκκλησιαστικοϊς έπι- 
τιμίοις. Ε<ρ' δσον δέ ή χειροτονία του έπισκόπου ύπερτεθη, 
εϊτε έπΙ τρίμηνον, είτε έπ! πλέον, ανάγκης έπικειμε'νης, η πρό- 
σοδος φυλάττεσθαι οφείλει τω χειροτονηθησομένω έπισκόπω, 
παρά του οίκονόμου της έκκλησίας, ποιοϋντος τάς αναγκαίας 
έξόδους της επισκοπές, τά δέ περιττεύοντα ϊσως γυλάττο»τος. 

ΒΑΛΣ. 01 θείοι Πατέρες τάς των πολλών κακεντρεχείας 
ανακόπτοντες, ώρισαν μη εχειν έπ' άδειας τούς μητροπολίτας 
τάς τών έπισκόπων άναβάλλεσθαι χειροτονίας έπι πολύ, άλλ 
4ντος τρίμηνου ταύτας ποιειν (4), ίνα μη έντεΰθεν τά των έπι- 

(1) Κατά τι Η Χ. Τρ. χαί τον έ. χατοΊπν του «οιιΐν, ίαονται τ* ίν τγ 
ρούσρ ίκίόαη. « ΐνχ ρ«ι ιντιυθιν . . . ίως του τιλους της Ιρρηνιίας.» ΙΙαρα Ιέ 
Βιυιρ. μιτά Λ, ποιιίν, άνχγινώαχο νται τά κατωτέρω, άπιρ ιταρα μέν έ. ού χιίν. 
ται, ίν $έ Χ. Τρ. άπβτιλοϋο-ιν έτίραν έρμηνιίαν μετά τίνων παραλλαγών, άς 
6πισημιι»9αμ.ιν. 

Και ταύτα μέν πιρί τών υ.η ψ τιφιζομίνων μητροπολιτών τας ί^ία; ίπιβχο- 
πάς. Πιρί τών ψηφιζομ,ίνων και οπιρτιβιμ.ένων την καταίοχην, η την «βρ·»- 
τησιν, ίζητηθη $ιαφορως τί μίλλιι γίνίββαι* και ούχ ώρίσ6η το ποιητίον £»ο φηι«·ι, 
βτι τρίμηνον οφιίλιι μιτά την ψηφον δφαπλουα 6α» τφ ψηφιοβίντι, χάριν του χα- 
τα$έξασ6αι, χ παραιτηβααβαι, δπιρ και τω μητροπολίτη απο του ιταρβντο^ χά- 
ννος ιίΛη χάριν του ψηφίσασβαι την ίπισχοκην. Κ·1 ιί ίντο; αυτών βιι χατα^ιξι- 
ται ό* ψηφισθιίς, η* ού παραιτείται, δφιίλιι έτίρα -ν,ίνίσΟαι ψνΐφος, ρΑ δυνατού 
του ύπιρθιμίνου άναχαλιΐσθαι την χιιρ οτονίαν μιτά την τρίμηνον μάλλον μιν βδ» 
χαί ιύΟυνομίνου {χχληαιαστιχώς, ω; παίζοντος £ιαχινη*ς Ιν ου παιχτοΓς, χαί λυ- 
μαινομινου τό ποίμνιον τοΰ θιοδ* χαι ούίέ οφιίλιι ίιτιφωνιΤαΦαι δ ψηφισίιις ντάρα 
τ·3 ψηφισα^ίνου, ίιοτι ούό*έ 6 (ΐητροπολίτης ιιηφωνιΐται νταρά τδ ιπιτριέρχ» ψ·* 
φίοαο^βι. Συγχροτιι την τοιαύτην ίρρ,ηνιίαν χαι ««β το3 η. χ»φ. τβΙ οί. τίτ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚ.ΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. 2ΤΝΟΔΟΪ. 275 



σκοπών (1) λυμαίνωνται, και ή του λαου άμελήται διδασκαλία* 
βί δε, φασί, διάτινα περίσ.τασιν άπαραίτητον κωλύεται ή του 
έπισκόπου προχείρισις, (τυχόν γαρ ή χηρεύουσα πόλις έπι- 
σκόπου ύπο έθνών έάλω, και ούκ έστι £αον άπελθείν έκεΐσέ 
τινα), πάντως ύπερτεθείη καΐ ή χειροτονία, Την μέν τοι πρό- 
σοδον τη; έπισκοπης, παρά του οίκονόμου ταύτης είσοδιάζε- 
σθαι θέλει 6 κανών, δοθηναι όφείλουσαν ού τω μητροπολίτη 
άλλα τω χειροτονηθησομένω έπισκόπω, κάν έπί τρίμηνον ή 
χειροτονία ύπερτεθη, καν έπί πλέον τούς δε παρά ταΰτα ποιοϋν- 
τας μητροπολίτας, έπιτιμίω καθυποβάλλει. Οίον δε τοΰτό ές-ιν, 
ούκ οϊδα* νομίζω δέ το παρά της συνόδου όρισθησόμενον. Ση- 
μείωσαι ουν, πώς νοείται το .της απαραίτητου ανάγκης* το γάρ 
έπηρεάζεσθαι τά της επισκοπής ύπο πρακτορικής αδικίας, $ 
Ετερόν τι τοιούτον, άναβολην εύλογον χειροτονίας έπισκόπου 
τω μητροπολίτη ού δίδωσιν. Ανάγνωθι και κεφ. θ'. του ά. τίτ. 
τοΰ παρόντος συντάγματος, και τά εν αύτώ. 

Ετέρα έρμηρεία. 

Περί μέν τφν μητροπολιτών, τών μη ψηφιζαμένων εις τάς 
χηρευούσας έπισκοπάς αυτών έπισκόπους, τά έν τω παρόντι 
κανόνι διελτίφθησαν. Περί δε τών μετά την ψηφον μηνυομέ- 
νων, καΐ άναβαλλομένων την καταδοχην, ?> την παραίτησιν, λό- 
γος έγένετο κατά διαφόρους καιρούς· καΐ έζητηθη το ποιητέον 
καί μάλλον έπί του Λαχανά έκείνου Θεοδώρου εις Ηράκλεια ν 
έπικηρυχθέντος, καΐ έπί χρόνον ένα προς τω ήμίσει μη κατα- 
δεξάμενον, ί) παραιτησάμενον. ότι ούν ούδέν τι σαφές έκυρώθη 
τότε, λέγει, ότι τριμηναΐος καιρός μετά την ψήφον οφείλει 
ύφαπλωθήναι καί τω ψηφισθέντι, χάριν τοϋ καταδέξασθαι, ?> 
παραιτησασθαι, κατά τον παρόντα κανόνα, οσος δηλονότι καί 

του V. βιβλίου τών βολικών, «{ς τρίτον στΕνοχωροΰντος τη* *ο*ΐ|*ασίβ* τη* 
συρ-βάσΐίς ά,τιλογίβς **τά τοΰ ψηφιββ,',τος· ίπιρ κατίιιιτο ·ις το ο^λιον του τί. 
χιφ. το·3 ά. τίτ. του ιταρο'ντος συντ*γ|Λ*τος. όφιίλιι *έ ποιιΓν τάς χιιροτονι'ας Ιντος 
τρίτου, ίνα (ΐη ίντιδβιν τ» τών ίκκκοΊτνν λύχνων™, — Ειτ* ί*οντ«ι τ· <* 
τω κιΐ(χ·ν», χ α \ 4 τοδ λαου άμιληται Μ*<»αλί«, κτλ. 
(0 Τρ. — τά τδν ί*(0ΊΜΐτ«»ν Έ. Βιυιρ. 



ΟθΟ§ΐ€ 



87β ΚΑΝΟΝΕΣ 

τώ μητροπολίτη έδόθη χάριν τοϋ ψηφίσασθαι την έπισκοπην, 
διά τίϊν αίτίαν, δι' $ν και 6 μητροπολίτης τιμωρείται μη έμ- 
προθέσμως ψηφιζόμενος. Τούτου δέ παρελθόντος διακβν^;, ετέ- 
ρα ψ^φος της εκκλησίας γενησεται, καΐ 6 μηνυθείς μετά το 
τρίμηνον ανακαλούμενος την χειροτονίαν, ούχ είσακουσθησετβα· 
μάλλον μεν ούν καΐ έκκλησιαστικώς κολασθ^σεται, ώ; παίζων 
έν ού παικτοΐς, καΐ τδ του βεου ποίμνιον έξ ύπερθέσεως οικείας 
λυμηνάμενος. ΕπεΙ δε ηκουσά τίνος λέγοντος, ώς οφείλει δι' 
έπιφωνημάτων 6 μηνυθείς μετακαλεΐσθαι, καΐ, ει μη τούτο γ£- 
νηται, άκινδύνως Ισται αύτω ή ύπέρθεσις, λέγω δτι, έπεί ουκ 
ϊχει τούτο τί> δίκαιον ό μητροπολίτης, ώς μη έπιφωνούμενος 
παρά του πατριάρχου, ουδέ [εί] έμηνύθη Ιζει αυτό. Επιρδων- 
νύω δε τί)ν τοιαύτην έρμηνείαν και άπο του τγ 4 . κεφ. τοΟ ά. 
τίτ. του γ'. βιβλ. των βασιλικών, εις τρίμηνον στενοχωροΟντα 
τίιν δοκιμασίαν τής έπενεχθείσης άντιλογίας καια τοΰ ψηφι- 
σθέντος. Ανάγνωθι ουν τούτο, καταστρωθέν είς το σχόλιον του 
τ(. κεφ. του ά. τίτ. του παρόντος συντάγματος. 

ΑΡΙΣΤ. Εσω μηνών τριών αί τών έπισκόπων τελούνται χει- 
ροτονίαι* παρατείνει δε τον κα».ρδν ανάγκη τις απαραίτητο;· 
εί δέ μη, 6 χειροτονών τ?> έπιτίμιον εϊσεται. ή μέν τοι πρόσο- 
δος μενέτω τώ οίκονόμφ. 

Τινές τών μητροπολιτών, τών έγκεχειρισμένων αύτοΧς άμε- 
λουντες ποιμνίων, και τάς τών έπισκόπων χειροτονίας αναβαλ- 
λόμενοι, ώρίσθησαν έντος τριών μηνών μετά τελευτην του 
έπισκόπου έτερον χειροτονειν έπίσκοπον εί μη διάτινα άπα- 
ραίτητον ανάγκην έπιταθτι 6 καιρός. ΕΙ δέ πλέον της τριμήνου 
έπισκόπου χηρεύσει ή εκκλησία, άνευ τίνος απαραίτητου ανάγκης, 
6 μητροπολίτης έπιτιμηθησεται. ή αέν τοι πρόσοδος τη; χη- 
ρευούσης εκκλησίας έν τω μεταξύ παρά τοΰ οικονόμου σώα 
φυλαχθησεται. 

Κανών Κς'. 

Επειδή Ιν τισιν έχχλψίαις, ώς περιηχή6ΐ)μεν, δίχα 
οίχονόμων οΐ έπίσχοποι τά έχχλτ^πα&τικά χβφ^ζουσι *ράγ- 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚ.ΗΔΟΝΙ Δ 1 . ΟΙΚ. ΣΤΝΟΔΟΤ. 877 



ματα, Ιδοξε παααν έκκλησίαν έπίσχοπον Ιχουσαν, κ«ί 
οίκονόμον Ιχειν έκ τοΟ Ιδίου κλήρου, οίκονομοϋντα τά 
έκκλησιαστικά κατάγνώμην τοΟ ιδίου (1) έπισκόπου* ώς-β 
μή (2) άμάρτυρον είναι την οίκονομίαν τ1)ς έκκλησίας, 
και έκ τούτου σκορπίζεσθαι τά αύτ?)ς (3) πράγματα, και 
λοιδορίαν τϊ) ίερωσυνη προστριββσβαι· εί δέ μή τοΟτβ 
ποιήσοι, υποκεΐσθαι αύτόν τοις θείοις κανόσιν. 

ΖΩΝΑΡ. Τ^ν μεν έξουσίαν τνίς διοικήσεως των έπισκοπης έκά- 
στης πραγμάτων, οΐ κανόνες τοις έπισκόποις άνατιθέασιν ού 
βούλονται δέ καθ* έαυτους ταύτα διοικεί ν, μ/5 τίνος έχοντος εί- 
δησιν ούδέ οίκείους τινάς, συγγενείς τυχόν, $ ιδίους θεράποντας 
προΕστφν οικονόμους, αλλ* έκ του κλήρου της έπισκοπης τον 
οίκονόμον προβάλλεσθαι παρά του έπισκόπου· ώστε έκείνου τά 
της έκκλησίας διοικούντος, κατά γνώμην του έπισκόπου, δήλον 
είναι, δπη προχωρόϊεν καΐ δαπανώνται τά εκκλησιαστικά πράγ- 
ματα, καί μή υπόνοιαν κατά του έπισκόπου φύεσθαι ώς κακώς 
άναλίσκοντος τά της εκκλησίας· τούτο γάρ δηλοϋται διά του 
σκορπίζεσθαι, καί λοιδορεΐσθαι τόν αρχιερέα, ώς άθέσμως καί ουκ 
εύσεβώς χρώμενον τοις έκκλησιαστικόϊς, καί ούτως άπιστίαν τοΤς 
ύπ' αύτόν τίκτεσθαι κατ* αύτου, καί σκανδάλων άφορμάς διδό- 
ναι αύτοις, διά της δοθείσης αύτώ εξουσίας. Αρμόσουσι γάρ αύ- 
τώ τά του μεγάλου Παύλου ρητά, λέγοντος· Βλέπετε μ>5πως 
ΐ έξουσία ήμών αυτη πρόσκομμα γένηται τοις άσθενουσι· καί 
μετά τινα· Ουτω δέ είς τούς αδελφούς άμαρτάνοντες, καί τύ- 
πτοντες αυτών τήν συνείδησιν ασθενούσαν, είς Χριστόν άμαρτά- 
νετε- τους δΐ μή διά οικονόμων, έκ του κλήρου ίντων, διοικούν- 
τος τά πράγματα τών εκκλησιών, έπιτιμδσθαι κανονικώς. *0 δέ 
της ζ'. συνόδου ιά. κανών όρίζει, εί μή οικονόμους έχοιεν οΐ αρ- 
χιερείς εις τάς έκκλησίας αυτών, έν μίν τοις έπισχοπαϊς προ- 
βάλλεοθοα αύτούς παρά τών μητροπολιτών, ώς υπόκεινται, έν 

(1) Π. Βρ. *Ε. Κ ρίχιία» Χ. Τρ. Β»μ?. — (2) |«ίτι άραρτυρον Ζ. Τρ» 

— (Β) τβ της *ύτ*ς ίχχλ*οί«ς 3. 



278 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



δέ ταίς μητροπόλεσι παρά του πατριάρχου* (ΐ). Τά αυτά δΐ 
νοητέον και έτ.Ι τοις προεστώσι μονών, ε( και νυν ούτε τοις 
πλείοσι των αρχιερέων, ουτε τι σι ν ήγουμένοις μοναχών ταΰτα 
παραφυλάττονται. 

ΒΑΛΣ. Λς ίοικε, προ ταΰ παρόντος κανόνος, οί πλείους των 
επισκόπων λαϊκούς έποίουν οικονόμους. Τούτο ούν οί θείοι Πα- 
τέρες διορθούμενοι, παρακελεύονται δια κληρικών οικονομεί - 
σθαι τα έκκλησιαστικά, κατά γνώμην του έπισκόπου" έφ' φ 
κατάδηλους τε είναι τάς εΙσόδου; τής έκκλησίας, και μη σκορ- 
πίζεσθαι, και τον έπίσκοπον άδιάβλητον συντηρεΐσθαι' τον δέ 
μη ποιουντα ούτως αρχιερέα, ύποκεΐσθαι τοις κανόσι παρακε- 
λεύεται. Μη ουν έναντιωθης το* λη. και τω μά. κανόνι των 
αγίων Αποστόλων* κάν γαρ άνε*λόγιστον έςουσίαν έχωσιν οί 
έπ(σκοποι, άλλ' ούκ έφείται τούτοις ώ; ίδικοίς, καΐ δεσποτι- 
Χώς αύτοΐς διαφέρουσι, τοίς τής έκκλησίας χρδσθαι πράγμασι* 
τοσούτον, δτι καΐ τά περίττεύοντα μετά τάς αναγκαίας εξό- 
δους, τοΐς πτωχοίς διαδιδόναι αναγκάζονται, βτι και πτω- 
χικά τά εκκλησιαστικά λέγονται πράγματα. Εί γοΰν οίκονο- 
μουνται ταΰτα διά κληρικών, άνέγκλητος Ισται ό έπίσκοπος, 
και ούδέ τις γογγύσει κατ* αύτοΰ, ώς μη τούς ύπ' αυτόν κλη- 
ρικούς, ϊ) άλλους πενομένου;, χειραγωγουντος' εί τάχα δέ τό 
έπιτίμιον των παραβαινόντων τον παρόντα κανόνα ένταϋθα ού 
κείται. Αλλ' άνάγνωθι τον ιά. κανόνα της ζ'. συνόδου, και μά- 
θης τί γίνεται είς τούς μη διοικοϋντας έπισκόπους διά κληρι- 
κών τά των έκκλησιών αύτών, αλλά μην και είς τούς ηγου- 
μένους. 

ΑΡΙΣΤ. Οικονόμος ανά πάσας εστω τάς έκκλησίας άπ6 του 
κλήρου· ό δέ τούτου καταφρονών έπίσκοπος, ούκ άνέγκλητος. 

Από του κλνίρου δει του οικείου εκαστον των έπισκόπων 
προχειρίζεσθαι οίκονόμον, είς τό τά της έκκλησίας πράγματα 
διοικεΤν κατά γνώμην αύτου. Εί δέ δίχα οικονόμου κεκληρωμέ- 
νου τά της έκκλησίας ευρίσκεται τις έπίσκοπος διοικών, ως λοι- 

(!) 'Χ. Το. — Κπ% πχ τ» Ιντδζ άσπρη*** ο}χ »3ρηντ*( ττχρα ^. **» Β·Μ$. 



Οοο§Ϊ€ 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚ.ΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ. ΣΪΝΟΔΟϊ. 279 



δορίαν τη Ιερωσυντι προστριβών, δια τ*λν άδιάγνωστον καΐ άμάρ- 
τυρον οίκονομίαν, κανονικώς έπιτιμηθιίσεται. 

Κανών ΚΖ'. 

Τους αρπάζοντας γυναίκας έπ' όνόματι (1) συνοίκεσίου, 
η συμπράττοντας, ή συναφο μένους (2) τοις άρπάζουσιν, 
ώρισεν ή αγία σύνοδος, εί μέν κληρεκοί ειεν, έκπίπτειν του 
ιδίου βαθμού* εί δέ λαίκοί, άναθεματίζεσθαι (3). 

ΖΩΝΑΡ. Και οί πολιτικοί νόμοι, σφοδρώς τους άρπαγας 
γυναικών κολάζουσι, καΐ ούδέ εις γυναίκα συζεύγνυσθαι την 
άρπαγεΐσαν συγχωροϋσιτω άρπαγι, κάν ό ταύτης πατήρ συναι- 
νη συγχωρών το εγκληαα* και οί κανόνες δέ κολάζουσι τους 
τοιούτους. Ούτος δέ ό κανών δριμύτερον των άλλων έπεξέρχε- 
ται τους αρπαγην πληαΐΛελοΰντας, τους μέν κληρικούς καθαι- 
ρών, τούς δέ λαϊκούς άναθε[Λατίζων· και ου μόνον τούς άρπά- 
ζοντας (4) τιμωρείται, αλλά και τούς συμπράττοντας, ?) συ- 
ναιρομένους ύπο τάς αύτάς ποιείται κολάσεις, και εΐκότως. 0 
μέν γαρ έαυτω αρπάζων γυναίκα, έχει τον έρωτα προς την άθέ- 
μιτον πραξιν αοτύν βιαζόαενον' ό δέ συμπράττων, ?ι συναιρό- 
μενος, μάλλον αν εΐη άσύγγνωστος, μηδέν Ιχων πρδς τήν έζά- 
γιστον πράξιν συνελαύνον αύτον, ί) την οίκείαν κακίαν, δΐ $ν 
μόνην συντρέχει τφ την άρπαγήν άμαρτάνοντι. Συμπράττοντας 
δέ νοητέον τούς συνεργουντας έπί αρπαγή· συναιρομένους δέ, 
τούς μη εργω συμβοηθησαντας, συμβουλήν δέ και σπουδήν 
είσαγαγόντας, και ούτως έ;:ικουρησαντας, και άντιλαβομένους 
των πλημμελούντων. 

ΒΑΛΣ. 0 παρών κανών καΐ ό Ιβ'. της Ιν τω Τρούλλω συ- 
νόδου άπαραλλάκτως Ιχουσι, διοριζόμενοι τούς αρπάζοντας γυ- 
ναίκας, $ συμπράττοντας, ^ συναιρομένους τοις άρπάζουσι, κλη- 
ρικούς μέν όντας καθαιρεΐσθαι, λαϊκούς δέ, άναθεματίζεσθαι. Ανά- 

(1) χ*1 ονόματι Βρ. — (2) Σ. £. Χ. Τρ· Βιιιιρ. «Β. Κ. — αναιρούμενους 
Π. Βιυιρ. — $ συναινοδντας 0ρ. -* (I) αύτοίκ Βρ. — (4) τοίκ άρπαγα* Χ· Τρ. 



980 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



γνώθι καΐ τίτλον 6\ τοΰ παρόντος συντάγματος κεφ. λ'. χΛ 
τά έν αύτώ. Λσαύτως καΐ τόν ξζ'. αποστολικών κανόνα* έκει- 
σε γάρ πλατύτερον ίδιδάξαμεν, πώς τιμωρείται 6 άρπαξ, χαΐ 
πως 6 βίαν πεποιηκώς. ίσως δέ τις έρεΐ, και πως όμοίως ό άρ- 
πάζων, καΐ ό συμπράττων, καΐ ό συναιρόμενος (4) κολάζονται ; 
ΕίπΙ ουν δτι καΐ τους συμπράττοντας, καΐ τους συναιρομένους, 
ούχ ·3ίττον τοΰ άρπάσαντος μυσάττεται 6 κανών, ό μέν γάρ άρ- 
πάζων Ιχει τον άθεσμον έρωτα πρόφασιν οί δε κακίας μόνης 
καΐ αδίκου κατηγορούνται προθέσεως, καταστρ-φ^ύσης τ^ν τις 
πόλεως κοσμιότητα, έστι δέ συμπράττων, ό πραγματικώς τ^ν 
άρπαγήν καταρτύων συν τω άρπάζοντι* συναιρόμενος δε, ό διά 
συμβουλής, ·^ καΐ έπικουρίας άλλης συντρέχων τω πλημμελη- 
σαντι. Ζητεί και τ^ν λέ. νεαράν του βασιλέως κυρου Λέοντος του 
φιλοσόφου, τιμωρούσαν τόν μετά άρπαγης βιασάμενον κόρην, ού 
μόνον διά δημεύσεως (2), αλλά και διά σωματικής ποινής· ωσαύ- 
τως καΐ τους συναραμένους αύτω· καΐ διαλαμβάνουσαν, άλλως 
τιμωρεισθαι τους ενοπλον άρπαγην ποιησαμένους, καΐ άλλως τους 
μ^ ούτως άτακτι$σαντας· τιμωρεϊσθαι δε και τόν πατέρα, έάν 
καταδέξηται τό γεγονός. 

ΑΡΙΣΤ. Κληρ·.κος αρπάζων γυναίκα, άνεκκλησίαστος' ό δέ 
λαϊκός, ειτω ανάθεμα* κατά τούτο και 6 ουναιρόμδνος. 

έχει μέν καΐ άπο των νόμων μεγάλην την καταδίκην 6 
άρπαγην ποιούμενος γυναικά;· ουκ Ιλαττον δε καΐ άπο των 
κανόνων έχει το έπιτίμιον. 0 μέν γάρ κληρικός, ώς 6 παρών 
διαλαμβάνει κανών, καθαιρείται· ό δέ λαϊκός, και οί συναιρό- 
μενοι τούτω έν τη τη; γυναικός αρπάγη, αναθεματίζονται, 
μέχρις άν την άρπαγεΐσαν, εί μέν προμνηστευθείσα ίν, τώ οίκείω 
μνηστή άποκατα^-ησωσιν εί δέ σχολάζουσα, τοϊς γονεδσιν 
αύτοϊς, κατά τον είκοστον δεύτερον κανόνα τοΟ μεγάλου Βα- 
σιλείου. 

Κανών ΚΗ'. 
Πανταχού τοίς των αγίων Πατέρων δροις έπόμβνοι, 

(I) βυναιρήανις Χ. Τρ.— (2) Χ. Τρ. — &« «ραμμάτων «ι«ιρί<·»ς ^ ϋ«·ρ. 



ΤΗΣ ΕΝ ΧΑΑΚΗΔΟΝΙ Δ'. ΟΙΚ.. ΣΓΝΟΑΟϊ. 28 1 



καΐ τόν άρτίως άναγνωσθέντα κανόνα των έκατόν πεντή- 
κοντα θεοφιλεστάτων επίσκοπων, των συναχθέντων έπί 
τοΟ τής εύσεβοΟς μνήμης Μεγάλου Θεοδοσίου, τοΟ γε- 
νομένου βασιλέως έν τή βασιλίδι Κωνσταντινουπόλεως 
Νέα 'Ρώμη γνωρίζοντες, τά αυτά και ήμεϊς όρίζομέν 
τε και ψηφιζόμεθα περί των πρεσβειών τής άγίωτάτης 
έκκλησίας τής αυτής Κ ωνσταντινουπόλεως Νέας 'Ρώμης· 
και γαρ τω θρόνω τής πρεσβυτέρας 'Ρώμης, δια τό βα- 
σιλεύει την πόλιν έκείνην, οί Πατέρες $ίκότως άποδε- 
δώχασι (2) τά πρεσβεία. Και τω αύτώ σκοπώ κινούμενοι 
οί έκατόν πεντήκοντα θεοφιλέστατοι έπίσκοποι, τά ίσα 
πρεσβεία άπένειμαν τω τής νέας 'Ρώμης άγιωτάτφ θρό- 
νω, εύλόγως κρίναντες, την βασιλεία και συγκλήτω τι- 
μηθεΐσαν πόλιν, καί των ισων άπολαύουσαν πρεσβείων τ5) 
πρεσβυτέρα βασιλίδι 'Ρώμη, καί έν .τοις έκκλησιαστικοΐς 
ως έκείνην μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δευτέραν μετ' έκείνην 
ύπάρχουσαν. Καί ώστε τους τής Ποντικής, και τϊ)ς Άσια*· 
νής, καί τής θρακικής διοικήσεως μητροπολίτας μόνους, 
έτι δέ καί τους έν τοις βαρβαρικοΐς έπισκόπους τών προει- 
ρημένων διοικήσεων χειροτονεΐσθαι υπό τοΟ προειρημένου 
άγιωτάτου θρόνου τής κατά Κωνσταντινούπολη άγιω- 
τάτης έκκλησίας· δηλαδή έκάστου μητροπολίτου τών 
προειρημένων διοικήσεων μετά τών τής επαρχίας έπι- 
σκόπων χειροτονουντος τούς τής έπαρχίας έπισκόπους, 
καθώς τοις θείοις κανόσι διηγόρευται* χειροτονεΐσθαι δέ, 
καθώς είρηται, τούς μητροπολίτας τών προειρημένων 
διοικήσεων παρά τοϋ Κωνσταντιν ουπόλεως άρχιεπισκόπου, 
ψηφισμάτων συμφώνων κατά τό Ιθος γινομένων, καί έπ' 
αύτόν άναφερομένων. 



(1) Π. Ιοοστ. Σ. Κ — άνασα Λ φράσις, τών συν*χΜτ«ν . . . ·Ρώμγ, ου 
χιϊτλι ίν Χ. Τρ. έ. Κ. Βιυιρ. Βρ. —(2) ά*οΜοαοι Σ. Φ. 



282 



ΚΑΝΟΝΕΣ 



ΖΩΝΑΡ. Βιάζονται τίνες κατασκευάζει, μη έλαττουσθαι τη 
τιμί) τον της Κωνσταντινουπόλεως θρόνον τοΰ θρόνου της πρε- 
σβυτέοας £ώμης> αλλά τών ισων πρεσβειών έκείνη καταπο- 
λαύειν. Ηδη μέν ουν έν τω γ", κανόνι τη; β'. συνόδου εΓρηται 
περί τούτου, και άποδέδείκται μη εΰστόχως έκ|ίνθυζ λέγειν, 
και ζητητέον τα έ*εΤ είρημένα, άρκουντα εί; άπόδειξιν του 
δευτέραν ταύτην την βασιλίδα πόλιν κατά τάζιν της τιμ*,ς 
κρίνεσθχι. Το γάρ των ισων απολαύει πρεσβειών, δια τήν 
βασιλείαν και την σύγκλητον εΐρηται* εί και νυν (4) ή μεν εις τυ- 
ραννίδα μετημειπ*αι· ή δέ συγχέκλεισται, και έχ.λέλοιπε" τούτο 
λεγόντων τών &γίων Πατέρων εκείνων, δτι, έπεί βασιλεία έτι- 
μ^θη ή πόλις αυτη και συγκλητω, 'ώς ή πάλαι £ώμη, δεί αύ- 
τήν καΐ έν τοίς εκκλησιαστικούς προνομίοις, ως έκείνην, τιμοί- 
σθαι, πασών τών άλλων προτιμωμένην έκκλησιών, δευτέραν 
δέ μετ έκείνην ύπάρχουσαν. Των ισων γάρ έν άπασιν άςιοΰ- 
σθαι ταύτην άμηχανον,^ δί <α; αιτίας έκεΐσε είρηκαμεν, εί μη- 
πουτις είποι, δτι, προορώντες έν Πνεύματι άγίω οΐ θείοι Πατέ- 
ρες έκεΧνοι, ώ; άποτμηθησεται της τών ορθοδόξων όλοκληρίας, 
και έ;οστρα*·.σθ/1σεται της όμηγύρεως τών πιστών δια δόγ- 
ματα έτερόδοξα ή Ρωμαίων έκκλησία, πρώτην ταύτην έλο- 
γίσαντο· και οδτω τών αυτών έκείνη δικαίων έν πασιν ηξίω- 
σαν πρωτεύειν μέλλουσαν. ώς έκείνη ποτέ* την γάρ, μετά, πρό- 
θεσιν, οί συ^χω:εΤ κατ' έ/.είνους νοεΐσθαι έπί τω μεταχρόνω 
της συστάσεως τ? 4 ; βχτιλίδος τών πόλεων, ό λς*'· κανών τ^ς 
έν τω Τρούλλω "συνόδου, δεύτερον τον θρόνον της Κωνσταν- 
τινουπόλεως τάττων μετά τον τής πρεσβυτέρας Ρώμης, καΐ 
έπάγων, Μεθ' 8ν 6 τγίς Αλεξανδρείας άριθμείσθω θρόνος, είτα 
6 της Αντιοχείας, και μετά τούτον, ό της ίεροσολυμιτών. ίΐς 
γάρ έπί τών άλλων θρόνων ή, μετά, πρόθεσις ύποβιβασμον δή- 
λοι, ουτω και έπί του θρόνου τής Κωνσταντινουπόλεως έ